E mau ofai maitatai ora tei Namibie!
TE TARAVA ra te fenua Namibie tau 1 500 kilometera i te pae apatoa tooa o te râ o te fenua Afirika. E mau haapueraa one, e mau aivi ofafai, e mau peho rahi iriiri te taatoaraa o te pae miti o te fenua. Anoihia i rotopu i te mau ofai o te mau vahi ofafai o te fenua Namibie, te vai ra te mau ofai maitatai e rave rahi ǔ atoa. I te tahi taime, e itehia mai te mau taiamani i reira. Teie râ, te vai ra i taua fenua ra te tahi mea faufaa roa ˈtu â i teie mau ofai. Te vai ra i te fenua Namibie te mau ofai maitatai ora—oia hoi to ˈna mau nunaa taata e rave rahi.
I paraparau na te mau taata matamua roa ˈˈe no te fenua Namibie i te hoê amaa o te mau reo tei parauhia Khoisan. Ua matauhia ta ratou paraparau no to ˈna mau taˈiraa. I rotopu i te feia e paraparau ra i te Khoisan i teie mahana, te vai ra te Damara iri ereere, te mau taata iri uouo nainai tei parauhia te Nama, e te mau auau animala Bochiman tuiroo. No te fenua Namibie atoa mai te rahiraa opu taata ereere i te mau senekele hopea nei. Ua tatuhaahia teie mau taata na roto e toru mau pǔpǔ rarahi nunaa taata: te Ovambo (te pǔpǔ taata rahi roa ˈˈe i te fenua Namibie), te Herero e te Kavango. Ua haamata te mau taata no Europa i te noho i te fenua Namibie i te 19raa o te senekele. Ua tae mai e rave rahi mau taata i muri aˈe i te itearaahia mai te mau taiamani i nia i te mau one o te medebara.
Mea faufaa roa te mau taata no te fenua Namibie no te mea e tuhaa ratou o te ao o te huitaata ta te Atua i horoa i ta ˈna Tamaiti, ma te iriti i te eˈa o te ora mure ore. (Ioane 3:16) Ua farii aˈena e mau hanere taata no Namibie no roto mai i te mau opu e rave rahi i te poroi faaoraraa. E nehenehe e faaauhia teie mau taata mai te mau ofai maitatai ora no te mea tei rotopu ratou i “tei hinaarohia” o te haaputupuhia ra i teie nei i te fare haamoriraa a Iehova.—Hagai 2:7.
Ua haamata te hoê heruraa i te pae varua
Tei te matahiti 1928 te haamataraahia te heruraa i te mau ofai maitatai pae varua o te fenua Namibie. I taua matahiti ra, ua faatae te amaa a te Taiete Watch Tower i te fenua Afirika Apatoa e 50 000 papai Bibilia i te mau taata tei purara ê na roto i te fenua. I te matahiti i muri iho, ua apee noa te hoê Kerisetiano faatavaihia no Afirika Apatoa o Lenie Theron i te anaanatae i faaitehia. I na avaˈe e maha, ua ratere atu o ˈna anaˈe na roto i teie fenua rahi, ma te vaiiho hau atu i te 6 000 papai aratai Bibilia na roto i te reo Afrikaans, Beretane, e Helemani. Papu maitai e aita teie ohipa atoa i faufaa ore.
A rave na i te hiˈoraa o Bernhard Baade, te hoê taata heru Helemani. I te matahiti 1929 ra, ua tae mai ta ˈna huero moa no ǒ mai i te hoê taata faaapu tei puohu i te huero taitahi i roto i te hoê api o te hoê buka a te Taiete Watch Tower. Ua taio oioi atura Bernhard i te api taitahi, ma te uiui e na vai i papai i teie buka. I te pae hopea, ua hiˈo oia i te api hopea, o tei horoa i te hoê vahi nohoraa na roto i te reo Helemani o te Taiete Watch Tower. Ua papai o Bernhard no te ani i te tahi atu mau papai e ua riro oia ei taata matamua no te fenua Namibie i tia ˈtu no te parau mau.
Te haere mai nei te mau rave ohipa ma te taime taatoa
I te matahiti 1950, ua haere mai e maha mitionare i faaineinehia i te Haapiiraa Bibilia no Gileada a te Taiete Watch Tower i te fenua Namibie. Ua maraa te numera o te mau mitionare i nia i te vau i te matahiti 1953. Oia hoi o Dick e o Coralie Waldron, nau hoa faaipoipo Auteralia o tei tavini noa i ǒ ma te haapao maitai. Ua apiti atoa mai e rave rahi atu â feia poro i te Basileia ma te taime taatoa no Afirika Apatoa e no te ara mai i roto i te heruraa i te mau ofai maitatai i te pae varua. Ua tonohia te tahi atu mau mitionare, tei faatuite-atoa-hia i te Haapiiraa Faaineineraa no te Taviniraa, i te fenua Namibie.
Te tahi atu â tumu i faaitoito i te tupuraa i te pae varua i te fenua Namibie, o te huriraa ïa e te neneiraa i te mau papai Bibilia na roto i te mau reo faufaa o te fenua iho, mai te Herero, te Kwangli, te Kwanyama, te Nama/Damara, e te Ndonga. Mai te matahiti 1990 mai, ua faanahohia te hoê piha ohipa huriraa nahonaho e te fare no te mau rima tauturu ma te taime taatoa i roto i te oire pu o Windhoek. Te na ô ra Karen Deppisch, tei apiti e ta ˈna tane i roto i te ohipa pororaa ma te taime taatoa i roto e rave rahi vahi o te fenua Namibie e: “Ua maere e rave rahi i to mâua pûpûraa ia ratou i te mau papai na roto i to ratou iho reo, mai te peu iho â râ e mea iti roa te mau buka mai teie na roto i taua reo taa ê ra.”
Te faaanaanaraa i te mau ofai maitatai
E faaanaanahia te tahi mau ofai maitatai mau no te fenua Namibie na roto i te hautiutiraa o te mau are e te one i te roaraa o te mau tausani matahiti. Parau mau râ, eita teie mau ravea natura e faariro mai ia ratou ei mau ofai maitatai ora. E titau te reira i te tutavaraa no te mau taata tia ore ia “haapae . . . i te taata tahito” e ia ahu mai ratou i te hoê huru taata apî ia au i te Mesia ra. (Ephesia 4:20-24) Ei hiˈoraa, te faahanahanaraa i te mau tupuna i pohe, o te hoê ïa peu tumu puai i rotopu i te mau opu e rave rahi no te fenua Namibie. E hamani-ino-pinepine-hia te feia o te ore e faatupu i te mau ohipa no te haamoriraa o te tupuna e te mau melo utuafare e te feia tapiri. Ia haapii te mau taata i roto i te Bibilia e “aita . . . a te feia i pohe ra e parau itea,” e faaruru ratou i te hoê tamataraa. (Koheleta 9:5) Na roto i teihea ravea?
Te faataa ra te hoê Ite Herero e: “E tautooraa rahi ia auraro i te parau mau. Ua farii au i te hoê haapiiraa Bibilia e te mau Ite no Iehova, ua titau te reira i te taime ia faaohipa vau i te mau mea ta ˈu e haapii ra. Na mua, ua tamata vau e ora anei au ia ore au e faaohipa i te mau tiaturiraa tumu. Ei hiˈoraa, eita vau e tapea i te tahi mau vahi o te fenua Namibie no te tuu i te hoê ofai i nia i te menema aore ra e tatara i to ˈu taupoo ma te aroha ˈtu i tei pohe. Ua papu mǎrû noa ia ˈu e aita hoê aˈe mea e tupu i nia ia ˈu no to ˈu oreraa e haamori i te mau tupuna i pohe. Auê au i te oaoa e ua haamaitai mai Iehova i ta ˈu mau tutavaraa e tauturu i to ˈu utuafare e te tahi atu mau taata o tei anaanatae i te haapii i te parau mau e!”
Te hinaaroraa i te mau taata heru i te pae varua
Hou te taeraa mai o te mau mitionare i te matahiti 1950, hoê anaˈe taata poro i te parau apî maitai i te fenua Namibie. Ua maraa noa ˈtura te numera i te hoê faito teitei e 995. Teie râ, e rave rahi ohipa i itehia tei tia ia ravehia. Inaha, mea varavara te tahi mau tuhaa fenua i te naeahia. Tei roto anei outou i te hoê tupuraa no te tavini i te vahi e hinaaro-rahi-hia te mau taata poro itoito i te Basileia? I muri iho, a haere mai na i te fenua Namibie e a tauturu mai ia matou ia imi e ia faaanaana e rave rahi atu â ofai maitatai i te pae varua.—A faaau e te Ohipa 16:9.
[Hohoˈa fenua/Hohoˈa i te api 26]
(Hiˈo i te papai)
AFIRIKA
NAMIBIE
[Hohoˈa]
Namibie, o te hoê ïa fenua no te mau ofai maitatai nehenehe
[Faaiteraa i te tumu]
Hohoˈa fenua: Mountain High Maps® Copyright © 1997 Digital Wisdom, Inc.; Mau taiamani: Courtesy Namdek Diamond Corporation
[Hohoˈa i te api 26]
Te porohia ra te parau apî maitai i te mau pǔpǔ taata atoa no Namibie
[Hohoˈa i te api 28]
E nehenehe anei outou e tavini i te vahi e hinaaro-rahi-aˈe-hia te feia poro i te Basileia?