“Ia moˈa outou, no te mea, te moˈa nei au”
“Ia moˈa outou, no te mea, te moˈa nei au, o to outou Atua ra o Iehova.”—LEVITIKO 19:2.
1. O vai vetahi mau taata ta te ao i faariro ei feia moˈa?
I ROTO i te rahiraa o te mau haapaoraa rarahi o te ao nei, te vai ra vetahi o tei faarirohia ei feia moˈa. Ua faariro-pinepine-hia o Mère Teresa i Inidia ei vahine moˈa no to ˈna tauturu-rahi-raa i te feia veve. Te piihia ra te pâpa te “Metua Moˈa.” Ua faariro vetahi mau Katolika ia José María Escrivá, tei haamau i te taatiraa katolika no teie tau Opus Dei, ei “hiˈoraa no te moˈaraa.” E mau swamis, aore ra e feia moˈa, ta te haapaoraa Hindou. Ua faahanahanahia Gandhi ei taata moˈa. E monahi moˈa ta te haapaoraa a Bouddha, e e peropheta moˈa ta te haapaoraa Mahometa. Tera râ, eaha mau na te auraa ia moˈa?
2, 3. (a) Eaha te auraa o te mau parau ra “moˈa” e “moˈaraa”? (b) Eaha vetahi mau uiraa te tia ia pahonohia?
2 Ua faataahia te parau ra “moˈa” mai tei “1. . . . taaihia i te hoê mana no ǒ mai i te Atua ra; tǎpǔhia. 2. Faaturahia aore ra te tia ia haamorihia aore ra ia faahanahanahia . . . 3. Orahia ia au i te hoê faanahoraa morare etaeta aore ra teitei i te pae faaroo aore ra pae varua . . . 4. Faataa-ê-hia no te tahi tumu faaroo.” I roto i te Bibilia, te faataahia ra te parau ra moˈaraa mai te “vai-mâ-raa aore ra te viivii-ore-raa i te pae faaroo; te huru tǎpǔhia.” Ia au i te buka faahororaa a te Bibilia, Te aravihi maoti te mau Papai (beretane), “te horoa ra te [parau] Hebera tumu ra qoʹdhesh i te manaˈo o te hoê faataa-ê-raa, otahi, aore ra te faaraaraa i te Atua, . . . tei faataa-ê-hia no te taviniraa i te Atua.”a
3 Ua faauehia te nunaa Iseraela ia moˈa ratou. Teie ta te Ture a te Atua i parau: “O vau hoi to outou Atua ra o Iehova; e haamoˈa hoi ia outou iho, ia moˈa outou no te mea te moˈa nei au.” O vai te Tumu o te moˈaraa? Nafea te mau ati Iseraela tia ore e moˈa ˈi? E eaha te mau haapiiraa ta tatou e huti mai no tatou iho i teie mahana i roto i te titauraa a Iehova no nia i te moˈaraa?—Levitiko 11:44.
To Iseraela taairaa ˈtu i te Tumu o te moˈaraa
4. Mea nafea te faataaraahia te moˈaraa o Iehova i Iseraela?
4 Ia haamoˈahia te mau mea atoa i taaihia e te haamoriraa a Iseraela i te Atua ra o Iehova, e ia na reirahia iho â. No te aha? No te mea o Iehova iho te pu e te tumu o te moˈaraa. Te faaoti nei te aamu a Mose no nia i te faaineineraa i te sekene moˈa e te mau ahu e te faaneheneheraa e: “Ua hamani atoa hoi ratou i te mea anaana no te hei moˈa ra, e auro maitai anae ïa, papai ihora ratou i nia iho, mai te parau i ootihia i nia i te tapea rima ra, Ia moˈa to Iehova.” E tamauhia te mea anaana auro i nia i te taupoo o te tahuˈa rahi, e na te reira e faaite e ua faataa-ê-hia o ˈna no te hoê taviniraa moˈa taa ê. A ite noa ˈi ratou i te parau i ootihia i nia iho ia anaana mai, e faahaamanaˈo-noa-hia i te mau ati Iseraela e mea moˈa Iehova.—Exodo 28:36; 29:6; 39:30.
5. Nafea te mau ati Iseraela tia ore e moˈa ˈi?
5 Nafea râ te mau ati Iseraela e moˈa ˈi? Na roto noa i to ratou taairaa piri roa e Iehova e ta ratou haamoriraa viivii ore ia ˈna. Ua tia ia ratou ia noaa te ite papu no nia i “Tei Moˈa Roa ˈˈe” no te haamoriraa ia ˈna ma te moˈaraa, ma te viivii ore i te pae tino e te pae varua. (Maseli 2:1-6; 9:10, MN) Ua tia râ i te mau ati Iseraela ia haamori i te Atua ma te hoê hinaaro viivii ore e te hoê mafatu viivii ore. Eita Iehova e au i te hoê huru haamoriraa haavarevare.—Maseli 21:27.
Te tumu Iehova i faahapa ˈi ia Iseraela
6. Mea nafea to te mau ati Iuda faariroraa i te amuraa maa a Iehova i te tau o Malaki?
6 Ua faataa-maitai-hia te reira i to te mau ati Iseraela afairaa ma te mafatu rotahi ore i te mau tusia haapaoraa ore, ino i te hiero. Na roto i ta ˈna peropheta ra o Malaki, ua faahapa Iehova i ta ratou mau tusia haapaoraa ore: “Aore au i au atu ia outou, te parau maira Iehova sabaota ra, e ore hoi au e farii atu i tei hopoihia mai e to outou rima. Ua faaino râ outou, outou i parau e, Ua viivii te amuraa a Iehova; e tei hopoihia ra, te maa i nia ihora, e mea vahavaha ïa. Te na ô ra hoi outou, Inaha, e mea rohirohi teie! e ua fariu ê hoi outou i te reira, te parau maira Iehova sabaota ra; e ua hopoi mai outou i tei hahaehia ra, e tei pirioi, e tei maˈihia ra; ua hopoi mai hoi outou i te reira ei tusia: te na ô maira Iehova, e farii atu anei au i te reira i to outou rima?”—Malaki 1:10, 12, 13.
7. Eaha te mau ohipa viivii ta te mau ati Iuda i rave i te senekele pae hou to tatou tau?
7 Ua faaohipa te Atua ia Malaki no te faahapa i te mau ohipa hape a te mau ati Iuda, peneiaˈe i te senekele pae hou to tatou tau. Ua horoa te mau tahuˈa i te hoê hiˈoraa ino, e ere roa ˈtu to ratou haerea i te mea moˈa. Aita roa ˈtu te nunaa, ma te apee i taua mau aratai ra, i haapao i te mau faaueraa tumu a te Atua, tae roa i te faataaraa i ta ratou mau vahine, ia nehenehe hoi ratou e rave i te mau vahine apî o te mau etene. Teie ta Malaki i papai: “O Iehova te ite ia oe e te vahine a to apîraa na, i tei haavarehiab e oe ra: oia ra hoi to oe taua, e te vahine mau na oe i faaauhia ra. . . . E tena na, e haapao i to outou varua, e eiaha te hoê e haavare noa ˈtu i te vahine a tana apîraa ra. Te riri nei hoi au i te taata i faataa ê i tana vahine, te parau maira Iehova, te Atua o Iseraela.”—Malaki 2:14-16.
8. Nafea te manaˈo no teie nei tau no nia i te faataaraa i te ohiparaa i nia ia vetahi i roto i te amuiraa kerisetiano?
8 I teie tau, i roto e rave rahi fenua e mea ohie ia faataa, ua maraa te faito o te faataaraa. Ua tupu atoa te reira i roto i te amuiraa kerisetiano. Maoti i te imi i te tauturu a te mau matahiapo no te haapaiuma i te mau fifi e no te tamata i te haamanuïa i to ratou faaipoiporaa, ua oioi noa vetahi i te faataa. E pinepine o te mau tamarii te mauiui rahi nei.—Mataio 19:8, 9.
9, 10. Eaha te tia ia tatou ia feruri i nia i ta tatou haamoriraa ia Iehova?
9 Mai ta tatou i ite mai nei, i to ˈna iteraa i te huru tupuraa ino roa i te pae varua i te tau o Malaki, ua faahapa tahaa Iehova i te haamoriraa faufaa ore a Iuda e ua faaite oia e e farii noa o ˈna i te haamoriraa viivii ore. Eita anei te reira e haaferuri ia tatou no nia i ta tatou huru haamoriraa i te Atua ra o Iehova, te Fatu Mana Hope, te Tumu o te moˈaraa mau? Te pûpû mau ra anei tatou i te hoê taviniraa moˈa i te Atua ra? Te vai mâ noa ra anei tatou i te pae varua?
10 E ere ïa te auraa e ia riro tatou ei taata tia roa, e ore hoi e nehenehe, aore ra e tia ia tatou ia faaau ia tatou iho ia vetahi ê. Teie râ te auraa, ia haamori te Kerisetiano tataitahi i te Atua ia au i te maraa ia ˈna i roto i te mau huru tupuraa tataitahi atoa. Tei te huru maitai o ta tatou haamoriraa. Ia horoa tatou i ta tatou taviniraa tǎpǔ ia au i te maraa ia tatou oia hoi—te taviniraa moˈa. Mea nafea ïa?—Luka 16:10; Galatia 6:3, 4.
E aratai te mafatu viivii ore i te haamoriraa viivii ore
11, 12. Nohea mai te haerea viivii?
11 Ua haapii maitai Iesu e e itehia eaha to roto i te mafatu o te hoê taata na roto i te mea ta ˈna e parau e ta ˈna e rave. Teie ta Iesu i na ô atu i te mau Pharisea faahua parau-tia e te viivii: “E te mau fanauˈa ehidena e, eaha outou i te feia iino na e tia ˈi ia parau i te parau maitai? no te î o te aau hoi i parau ai te vaha.” Ua faaite oia i muri iho e no roto mai te mau ohipa iino i te mau manaˈo iino i roto i te mafatu, aore ra te taata no roto ra. Ua na ô oia e: “Ta te vaha e haapuai mai, no roto mai ïa i te aau, o te mea ïa e viivii ai te taata. No roto mai hoi i te aau te manaˈo iino, te taparahi taata, e te faaturi, te poreneia, e te eiâ, te haavare, e te faaino. O te mau mea ïa e viivii ai te taata.”—Mataio 12:34; 15:18-20.
12 Te tauturu maira te reira ia tatou ia taa e eita te mau ohipa viivii ore e tupu taue noa mai aore ra e aita te tahi ohipa i tupu na mua ˈˈe. No roto mai râ te reira i te mau manaˈo viivii i hunahia i roto i te mafatu—te mau hiaai moe e peneiaˈe te mau moemoeâ atoa. No reira ïa Iesu e nehenehe ai e parau: “Ua faaroo hoi outou, e i parauhia mai te feia tahito ra e, Eiaha oe e faaturi. Te parau atu nei râ vau ia outou, O te hiˈo noa ˈtu i te vetahi ê ra vahine ei faatupu i te hinaaro, ua faaturi ïa ia ˈna i to ˈna ihora aau.” Oia hoi, ua aa aˈena te poreneia e te faaturi i roto i te mafatu hou a faatupu roa ˈi i te reira. No reira, ia tae anaˈe i te taime tano, e riro mai te mau manaˈo viivii ei haerea viivii. Te poreneia, te faaturi, te paia, te eiâraa, te faaino, e te ohipa apotata, o te tahi mau faahopearaa ïa e tupu mai.—Mataio 5:27, 28; Galatia 5:19-21.
13. Eaha vetahi mau hiˈoraa e faataa ra e e nehenehe te mau manaˈo viivii e aratai i te mau ohipa viivii?
13 E nehenehe e faataahia teie huru tupuraa na roto e rave rau ravea. I roto vetahi mau fenua, te maraa oioi ra te mau piha hautiraa moni, te rahi atoa ra ïa te ravea no te pere. E tamatahia paha te tahi taata ia faaohipa i teie ravea haavarevare no te faatitiaifaro i to ˈna fifi i te pae moni. E turai paha te hoê feruriraa haavare i te hoê taeae ia haapae aore ra ia ofati rii i ta ˈna mau faaueraa Bibilia.c I roto i te tahi atu hiˈoraa, e nehenehe te ohieraa ia mataitai aore ra ia taio i te mau hohoˈa peu faufau, na roto anei te afata teata, te video, te matini roro uira, aore ra te mau buka e aratai i te hoê Kerisetiano i roto i te hoê haerea viivii. Aita noa o ˈna e haapao ra i ta ˈna haana tamaˈi i te pae varua, e e oioi o ˈna i te topa i roto i te peu tia ore i te pae morare. I roto râ i te rahiraa o te mau tupuraa, e haamata te toparaa i roto i te hara na mua i roto i te feruriraa. E, i roto i teie mau huru tupuraa, te tupu nei ïa te mau parau a Iakobo e: “Ua haavarehia râ te taata ia faahahau-ê-hia, e ia riro noa ˈtu i to ˈna iho hinaaro tia ore. E ua tô anaˈe taua hinaaro tia ore ra, fanau maira ta ˈna, o te hara.”—Iakobo 1:14, 15; Ephesia 6:11-18.
14. Mea nafea e rave rahi i te tiamâraa mai to ratou haerea viivii?
14 Auaa, e rave rahi Kerisetiano tei hara no te tahi paruparu e tatarahapa mau ra, e ua nehenehe te mau matahiapo e haamaitai faahou ia ratou i te pae varua. E rave rahi atoa o tei tiavaruhia no to ratou oreraa e tatarahapa, tei araara faahou to ratou mata e tei faahoˈihia mai i roto i te amuiraa. Te taa ra ia ratou e ua hema ohie noa ratou ia Satani i to ratou vaiiho-noa-raa i te mau manaˈo viivii ia aa i roto i te mafatu.—Galatia 6:1; Timoteo 2, 2:24-26; Petero 1, 5:8, 9.
Te tautooraa e aro i to tatou mau paruparu
15. (a) No te aha e tia ia tatou ia hiˈopoa i to tatou mau paruparu? (b) Na te aha e tauturu mai ia tatou ia farii i to tatou mau paruparu?
15 E tia ia tatou ia tutava i te ite i to tatou iho mafatu mau. Ua ineine anei tatou i te hiˈopoa i to tatou mau paruparu, i te farii, e i te aro no te faaore i te reira? Ua ineine anei tatou i te ani i te hoê hoa haavare ore nafea tatou e nehenehe ai e haamaitai, e i te faaroo i ta ˈna aˈoraa? No te vai moˈa noa, e tia ia tatou ia upootia i nia i to tatou mau paruparu. No te aha? No te mea ua ite Satani i to tatou mau paruparu. E faaohipa oia i ta ˈna mau ravea haavarevare no te turai ia tatou i roto i te hara e te haerea viivii. Na roto i ta ˈna mau faahemaraa, te tamata ra o ˈna i te faaatea ê mai ia tatou i te here o te Atua ia ore tatou ia moˈa e ia faufaa faahou no te haamoriraa a Iehova.—Ieremia 17:9; Ephesia 6:11; Iakobo 1:19.
16. Ua aro atoa Paulo i te aha?
16 Ua faaruru te aposetolo Paulo iho i te mau tamataraa e te mau haafifiraa, mai ta ˈna i haapapu i roto i ta ˈna rata na to Roma: “Ua ite hoi au e aore roa e mea maitai i vai i roto ia ˈu (i roto i tau tino nei,) o te hinaaro râ, te fatata nei ïa ia ˈu, area te rave i te mea maitai ra, aita ïa i itea ia ˈu. O te maitai hoi ta ˈu i hinaaro ra, aore ïa vau i rave: area te ino hinaaro-ore-hia e au ra, o ta ˈu ïa e rave nei. . . . Te oaoa nei hoi au i te ture a te Atua, i te haapaoraa i te taata i roto ra; te ite nei râ vau i te tahi ture i roto i tau tino nei, i te mârôraa mai i te ture i roto i tau aau nei, e te faariroraa ia ˈu ei tîtî na te ture ino i roto i tau tino nei.”—Roma 7:18-23.
17. Nafea to Paulo upootiaraa i roto i ta ˈna aroraa i te mau paruparu?
17 I teie nei, te manaˈo faufaa roa i roto i te hiˈoraa o Paulo, oia hoi ua farii o ˈna i to ˈna mau paruparu. Noa ˈtu te reira, ua nehenehe oia e parau e: “Te oaoa nei hoi au i te ture a te Atua, i te haapaoraa i te taata [i te pae varua] i roto ra.” Ua here Paulo i te mea maitai e ua riri oia i te mea ino. Ua aro noa râ o ˈna, mai ta tatou paatoa e aro nei—ia Satani, te ao, e te tino. No reira, nafea tatou e upootia ˈi ia vai moˈa noa, ma te faataa ê mai i teie nei ao e to ˈna mau manaˈo?—Korinetia 2, 4:4; Ephesia 6:12.
Nafea tatou ia vai moˈa noa?
18. Nafea tatou ia vai moˈa noa?
18 E ore te moˈaraa e naeahia na roto i te raveraa i te huru haerea ohie roa ˈˈe aore ra na roto i te faatia-noa-raa i to ˈna iho mau hinaaro. E imi noa ïa teie huru taata i te mau otoheraa no to ˈna haerea e e tamata oia i te faahapa i te tahi atu. Peneiaˈe e tia ia tatou ia haapii ia amo i te hopoia no ta tatou iho mau ohipa e eiaha e riro mai ia vetahi e parau nei e na te huru oraraa o te utuafare aore ra te mau huru no ǒ mai i te mau tupuna ra i faataa aˈena i ta ratou mau ohipa. Te aa, to roto ïa i te mafatu o te taata. Te here ra anei o ˈna i te parau-tia? te hiaai ra anei o ˈna i te moˈaraa? i te haamaitairaa a te Atua? Ua haamaramarama maitai te papai salamo i te faufaaraa o te moˈaraa i to ˈna na ôraa e: “E haapae i te ino, e rave i te maitai; e imi i te hau, e aruaru atu.” Teie ta te aposetolo Paulo i papai: “Ei aroha haavare ore â. Ia riaria i te ino; ia ati atu i te maitai.”—Salamo 34:14; 97:10; Roma 12:9.
19, 20. (a) Nafea tatou ia haamaitai i to tatou feruriraa? (b) Eaha te titauhia i roto i te haapiiraa tataitahi aravihi?
19 E nehenehe ta tatou e “ati atu i te maitai” mai te peu e e hiˈo tatou i te mau ohipa ia au i te hiˈoraa o Iehova e mai te peu e te vai ra ia tatou te manaˈo o te Mesia. (Korinetia 1, 2:16) Mea nafea ïa? Na roto i te haapii-tamau-raa e te feruri-hohonu-raa i nia i te Parau a te Atua. Auê hoi te pinepine te horoaraahia teie aˈoraa! Tera râ, te haafaufaa maitai ra anei tatou i te reira? Ei hiˈoraa, te tuatapapa mau ra anei outou i teie vea, ma te imi i te mau irava o te Bibilia, na mua ˈˈe outou e haere ai i te putuputuraa? Te tuatapaparaa e ere ïa te auraa e e reni noa i te tahi mau pereota i roto i te paratarapha tataitahi. E nehenehe te hoê tumu parau haapiiraa e hiˈohia e e renihia i roto noa e 15 minuti. Te auraa anei ïa e ua tuatapapa tatou i te tumu parau? Oia mau, te titauhia ra hoê aore ra e piti hora paha no te tuatapapa e no te apo mai i te maitai i te pae varua o ta te tumu parau tataitahi e hohora ra.
20 Peneiaˈe e tia ia tatou ia aˈo ia tatou iho no te tupohe i te afata teata no te tahi hora i te hebedoma tataitahi e ia haamau iho â i to tatou feruriraa i nia i to tatou moˈaraa. Na ta tatou tuatapaparaa tamau e haapaari ia tatou i te pae varua, ma te turai i te feruriraa ia rave i te mau faaotiraa tia—mau faaotiraa o te aratai i te mau ohipa “haapao maitai.”—Petero 2, 3:11; Ephesia 4:23; 5:15, 16.
21. Eaha te uiraa e titau ra i te pahonoraa?
21 Teie ïa te uiraa i teie nei, I roto i teihea atu â tuhaa o te taviniraa e o te haerea e moˈa ˈi tatou, te mau Kerisetiano, mai ia Iehova atoa i moˈa? Na te tumu parau i mua nei ïa e hohora mai vetahi mau manaˈo faufaa te tia ia ferurihia.
[Nota i raro i te api]
a Ua neneihia teie na buka e piti e te Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.
b No te ite hau atu â no nia i te auraa o te parau ra “haavarehia,” a hiˈo te A ara mai na! o te 8 no Febuare 1994, api 28, “Eaha te huru faataaraa e au-ore-hia e te Atua?”
c No te tahi atu mau haamaramaramaraa e no te aha e haerea viivii te pere moni, a hiˈo te A ara mai na! o te 8 no Atete 1994, mau api 18-9, neneihia e te Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.
Te haamanaˈo ra anei outou?
◻ Nafea te faataaraahia te Tumu o te moˈaraa i Iseraela?
◻ Mea nafea te haamoriraa a Iseraela i te viiviiraa i te tau o Malaki?
◻ Ihea e haamata ˈi te haerea viivii?
◻ Ia moˈa tatou, eaha te tia ia tatou ia farii?
◻ Nafea tatou ia vai moˈa noa?