Te faarahiraa i haamaitaihia e Iehova
I ROTO i te porotarama avariraa i te po o te 18 no setepa 1995, ua haapapuhia e ua haamaitai mau â te Atua ra o Iehova i te maraaraa ta ˈna mau Ite i ta ratou pu rahi i Brooklyn, i te oire no New York.
Hau atu i te 6 000 taata o tei faaroo i te porotarama avariraa. Ua ruru ratou i Brooklyn, i reira te hohoraraahia te porotarama, e i te tahi atu mau vahi, mai te fare rarahi a te mau Ite no Iehova i pihai iho i te mau oire no Patterson e Wallkill, i te hau no New York, e i ta ratou amaa i pihai iho ia Toronto, i Kanada. Ua faaroo te feia i te mau vahi ê atu i Brooklyn i te porotarama na roto i te mau ravea niuniu paraparau.
Te hoê porotarama putapû
Ua riro te mau melo o te Betela, e mau rima turu ratou ia piihia, o te faaroo ra i te porotarama, ei tuhaa rahi no te utuafare o te Betela tei hau atu i te 16 400 melo ati aˈe te ao nei. Te tavini nei teie mau melo i roto fatata hoê hanere fenua, i reira ratou e nenei ai i te mau buka e te mau vea bibilia e e turu atoa ˈi i na hau atu i te 78 600 amuiraa a te mau Ite no Iehova i te ao nei.
Ua haamata ˈtura te porotarama avariraa tei tiai-maoro-hia i te hora 6 e te afa na roto i te hoê himene, apeehia e te pure tei faaotihia e Karl Klein. Ua farii popou te peretiteni o te porotarama ra o Lloyd Barry, i te taatoaraa na roto i te tahi mau parau poto no nia i te faufaaraa o te avariraa. I muri iho, na Albert Schroeder i hiˈo faahou i te haapiiraa o Te Pare Tiairaa o te hebedoma, e i muri iho na Daniel Sydlik, i hohora i te tumu parau ra “Ta tatou taviniraa moˈa i te Betela.” Teie mau taata matamua tei vauvau i te porotarama, e mau melo ratou pauroa no te Tino Aratai a te mau Ite no Iehova.
I roto i na tuhaa e piti i muri iho o te porotarama—“Te faarururaa i te titauraa e faarahi atu â i ta tatou mau fare, 1974-1995,” e “Mau tuhaa anaanatae o te faaapîraa e te paturaa i te Betela i Brooklyn”—ua vauvauhia te mau tuhaa anaanatae o te paturaa aore ra te hooraa e te faaapîraa o te mau fare tei avarihia na. Ua paraparauhia i nia i te fare tahua nohoraa no oti noa ˈtura e fatata e hoê tausani melo o te Betela e noho ra i reira i teie nei. Tei pihai iho noa teie fare tahua nohoraa e 115 metera te teitei no 90 Sands Street, i te fare neneiraa.
I roto i te porotarama, ua vauvau atoa mai o Milton Henschel, peretiteni o te Watch Tower Bible and Tract Society, i te oreroraa parau avariraa. Ua haamatara oia i te tahi mau hiˈoraa i roto i te mau Papai no nia i te avariraa i te mau fare e faaohipahia i roto i te taviniraa a Iehova. I muri aˈe i te hoê himene, ua hope te porotarama na roto i te pure tei faaotihia e Carey Barber, e melo atoa oia no te Tino Aratai. Eaha râ te tahi mau tuhaa anaanatae o te porotarama?
Te mau fare i avarihia
Ua faataa o George Couch, te tiaau no te Fare no te Betela, e ua patuhia 17 fare nohoraa ê atu mai te avariraa hopea o te hoê nohoraa o te Betela i Brooklyn i te 2 no me 1969.a E mau fare patu-apî-hia teie aore ra e mau fare tei hoohia mai e tei faaapîhia. Teie na fare nohoraa e 17 tei avarihia, e piti atoa fare nainai aˈe—tei hoohia mai i te matahiti 1940, o tei tauihia râ ei fare nohoraa na te Betela—e tae noa ˈtu te fare neneiraa e te mau fare ohiparaa o tei patuhia aore ra tei hoohia mai mai te avariraa o te mau piha toroa a te mau Ite no Iehova i te 15 no mati 1982.b
Te fare rahi roa ˈˈe tei avarihia, o te fare ïa i te 360 Furman Street. Ua patuhia oia i te matahiti 1928, ua hoohia mai e te mau Ite no Iehova i te 15 no mati 1983, e ua faaapî-roa-hia oia. E 93 000 rahiraa metera tuea to ˈna mau tahua, fatata ïa e 9 ta. Te tahi atu mau fare tei avari-atoa-hia, o te fare neneiraa ïa i te 175 Pearl Street, e te mau fare hamaniraa pereoo tei patuhia i te mau matahiti i mairi aˈenei.
No te aha i hinaarohia ˈi e faarahi i te fare
I te matahiti 1969, i te avariraahia te fare nohoraa hopea a te Betela no Brooklyn, e 1 336 112 mau Ite e poro ra i te parau apî maitai o te Basileia o te Atua ati aˈe te ao nei. Area i te matahiti 1995 ra, e 5 199 895 Ite e na reira ra, ua tataitoru e te afa te numera! No reira, no te pahono i te mau aniraa no te mau buka e te mau vea e haere noa ra i te rahiraa, ua maraa te utuafare o te Betela i Brooklyn mai e 1 042 melo tamau i te matahiti 1969 i nia hau atu i te 3 360, o te noho ra i teie nei i roto e 22 fare!
Ua faataa o George Couch e mea nafea te faarururaahia te hinaaro i te tahi atu â mau fare mai te matahiti 1974 tae mai i te matahiti 1995. I te omuaraa o te mau matahiti 1970, e rave rahi tahua o te hotela Towers i pihai iho mai, tei tarahuhia e te mau Ite no Iehova, ia navai te nohoraa o te utuafare o te Betela e maraa noa ra. I te avaˈe titema 1973, ua papai o Nathan Knorr, peretiteni o te Taiete Watch Tower, i te Piha o te Betela e i te feia faatere o te Towers, ma te parau e te opua ra te Taiete e ‘faarue mai i te hotela Towers i te 1 no atopa 1974.’
Ua parau te taeae Couch e ua maere o ˈna, no te mea aita e fare faahou no te faanoho i te mau melo o te Betela e faaea ra i te Towers. Ua maere atoa te feia faatere o te Towers, i te mea hoi te tiaturi ra ratou i nia i te moni a te Taiete no te aufau i ta ratou mau tarahu. Te faahopearaa, ua titau te feia faatere o te Towers i te mau Ite no Iehova ia hoo i te hotela. “Ua maraa noa outou mai te tau mai â a faaea mai ai outou i ǒ nei,” o ta ratou ïa i parau, “e te hinaaro nei outou i teie fare.”
“Ua î roa i te taata ê,” o ta te mau tia a te Taiete ïa i pahono atu. “Mai te peu e e hoo mai matou i te hotela, e hinaaro matou e tuu i to matou iho mau taata i roto.”
“Na matou ïa e imi i te faaearaa no te tahi atu mau taata,” o ta te feia faatere o te Towers ïa i tǎpǔ. Aita i maoro i muri iho, ua hoo mai te mau Ite no Iehova i te Towers no te hoê faito moni maitai. “No te aha te taeae Knorr i papai ai i taua rata ra?” Te uiraa ïa ta Couch i ani i te feia i putuputu mai. “Aita atoa paha o ˈna iho i ite, teie râ, tera te mea i hoo mai ai te Taiete Watch Tower i te hotela Towers.”
Ua faataa atoa te taeae Couch e mea nafea to te mau Ite no Iehova hooraa mai i te fare 97 Columbia Heights, tei reira te hotela Margaret tuiroo na mua ˈˈe, i te tahi aˈe pae o te aroâ mai te Fare matamua no te Betela. E mea tano maitai teie vahi, i te mea hoi e, mea ohie roa ia faatuati atu e te Betela na roto i te hoê vahi haereraa taata i raro i te fenua. I te avaˈe febuare 1980, a faaineinehia ˈi no te faaapî i teie fare, ua paapaa oia i te auahi. E, no te mea e ua fifihia te fatu no te faatia i te hoê fare apî i reira, hoo atura oia i te fenua i te mau Ite no Iehova.
Ua parau te taeae Couch e: “Fatata teie mau fare tahua tataitahi, e aamu anaanatae anaˈe to ratou o te haapapu ra i te hoê ohipa—na te Atua ra o Iehova e aratai ra i te faanahonahoraa ite-mata-hia ia noaa mai tera fare e hinaarohia ra.”
Te aamu o te 90 Sands
Te fare nohoraa apî roa ˈˈe e te rahi roa ˈˈe, o te 90 Sands Street ïa. I te hooraahia mai teie vahi e te mau Ite no Iehova i te avaˈe titema 1986 ra, te vai ra i nia iho te hoê fare neneiraa rahi i te 160 Jay Street.c Ua vavahihia teie fare neneiraa, e i te 30 no atete 1990, ua faaarahia te mau melo o te Betela e, ua noaa te parau faatia e patu i te hoê fare nohoraa e 30 tahua i reira.
I to Theodore Jaracz, melo no te Tino Aratai, uiuiraa ia Max Larson, te tiaau no te fare neneiraa a te Taiete i Brooklyn, ua faataa oia e mea nafea te faatiaraahia e patu i te fare nohoraa o 90 Sands Street. Ua faataa te taeae Larson e, e ohipa faufaa roa tei tupu i te matahiti 1965 ra.
I taua tau ra, ua hinaaro te Taiete e patu i te hoê fare neneiraa e hoê ahuru tahua i nia i te hoê tuhaa fenua i pihai iho i ta ˈna mau fare neneiraa, teie râ, ua faatia-noa-hia e patu te mau fare e piti tahua i taua vahi ra. Ua farii te hoê taata papai hohoˈa fare e faaineine i te mau hohoˈa o te fare neneiraa apî, tera râ, ua parau oia e: “Aita râ vau e afai atu i mua i te tomite faaoti.” Ua tiaturi hoi oia e, eita roa ˈtu te Tomite no te mau ture e te mau hororaa e taui i ta ratou mau faatureraa no taua vahi ra. I te fariiraahia te mau hohoˈa fare, ua parau oia e: “Mea nafea to outou manuïaraa!”
Te tumu, o ta te taeae Larson ïa i faataa, oia hoi, i te tatuhaa-faahou-raahia te vahi no ta tatou fare hoê ahuru tahua, ua tatuhaa-faahou-atoa-hia te mau vahi tapiri mai, tei roto atoa to te 160 Jay Street. E ma te maere, ua faatiahia e ia patuhia te hoê hotela i nia i taua vahi ra i tatuhaa-faahou-hia. Tera râ, ta te taeae Larson i faahaamanaˈo, aita hoê taata i haapao i teie mea—e tae roa ˈtu e 25 matahiti i muri iho, i to tatou haamataraa i te imi i te hoê fenua no te patu i te hoê fare apî no te Betela. I reira ïa taua faatureraa ra i te ite-faahou-raahia mai!
Ua faataa te taeae Larson i te ohipa i tupu: “I to matou faaineineraa i te mau hohoˈa fare no te fare nohoraa e 30 tahua e to matou haponoraa ˈtu i te piha oire haapao i te paturaa, ua parau mai ratou e: ‘Eita outou e nehenehe e patu i te hoê fare nohoraa i reira. Ua tatuhaa-pauroa-hia no te hamaniraa tauihaa, e eita te Tomite e taui i ta ˈna tatuhaaraa no outou aˈe.’
“‘Aita e faufaa ia taui,’ o ta matou ïa i faaite atu i te mau tia toroa. ‘Ua tatuhaa-aˈena-hia no te hoê hotela.’ I to ratou hiˈoraa i te mau tabula, ua maere roa ratou! Mea na reira ïa te noaaraa mai ta tatou fare e 30 tahua,” o te faaotiraa ïa a te taeae Larson.
Te itehia ra te haamaitairaa a Iehova
Teie ta te hoê papai salamo i papai: “Ia ore Iehova i patu i te fare ra, e ohipa faufaa ore ta te feia i patu.” (Salamo 127:1) Ma te papu maitai, ua haamaitai Iehova i te ohipa paturaa a te mau Ite no Iehova no te faaohie i te ohipa pororaa e te haapiiraa ati aˈe te ao nei o ta Iesu i faaue i ta ˈna mau pǐpǐ ia rave.—Mataio 24:14; 28:19, 20.
Ua putapû roa te feia tei fanaˈo i te porotarama i te 18 no setepa 1995, i te haapapuraa e te vai ra taua haamaitairaa ra i nia i te faarahiraa i te pu rahi a te mau tavini a Iehova. E nehenehe te nunaa a Iehova e tiaturi e e tamau â oia i te haamaitai mai, a tamau noa ˈi ratou i te rave i ta ˈna e faaue ra ia ratou.
[Nota i raro i te api]
a Te Pare Tiairaa, 15 no eperera 1970, mau api 251-5 (farani).
b Te Pare Tiairaa, 1 no titema 1982, mau api 23-30 (farani).
c A ara mai na! 22 no titema 1987, mau api 16-18 (farani).
[Hohoˈa i te api 23]
90 SANDS STREET • 1995
[Hohoˈa i te api 24, 25]
Vetahi atu mau fare nohoraa tei avarihia
97 COLUMBIA HEIGHTS • 1986
HOTELA BOSSERT, 98 MONTAGUE STREET • 1983
34 ORANGE STREET • 1945
HOTELA STANDISH, 169 COLUMBIA HEIGHTS • 1981
67 LIVINGSTON STREET • 1989
108 JORALEMON STREET • 1988
HOTELA TOWERS, 79-99 WILLOW STREET • 1975
[Hohoˈa i te api 26]
175 PEARL STREET • 1983
69 ADAMS STREET • 1991
360 FURMAN STREET • 1983