VAIRAA PAPAI NATIRARA Watchtower
Watchtower
VAIRAA PAPAI NATIRARA
Tahiti
ǎ,ě,ǐ,ǒ,ǔ,ˈ
  • ǎ
  • ě
  • ǐ
  • ǒ
  • ǔ
  • ˈ
  • BIBILIA
  • PAPAI
  • PUTUPUTURAA
  • w93 1/8 api 21-25
  • Iehova, to ˈu tiaturiraa mai to ˈu apîraa mai â

Aita e video no teie tuhaa.

Eiaha e inoino, te vai ra te tahi fifi e te video.

  • Iehova, to ˈu tiaturiraa mai to ˈu apîraa mai â
  • Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1993
  • Upoo parau iti
  • Papai tei tuea
  • To ˈu mau tapitapiraa matamua i te pae varua
  • Ua rahi noa to ˈu hiaai i te pae varua
  • Haereraa i mua i te pae varua i Burma
  • Te hoê faaiteraa itoito
  • Te hororaa i Inidia
  • Mea nafea te iritiraahia te opaniraa
  • Te hoˈiraa i Burma tei vavahihia e te tamaˈi
  • Ua haere matou e faaea i Auteralia
  • “Teie au; o vau ta oe e tono”
    Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1993
Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1993
w93 1/8 api 21-25

Iehova, to ˈu tiaturiraa mai to ˈu apîraa mai â

FAATIAHIA E BASIL TSATOS

Matahiti 1920; te vahi, te mau aivi no Arcadia i te fenua nehenehe no Peloponnisos, i Heleni. Tei nia vau i te roi, e ua roohia vau i te maˈi riaria o te fiva paniora o te tairi ra i te ao nei.

I TE mau taime atoa e patehia ˈi te ǒe o te fare pure, ua taa ia ˈu e te faaite ra te reira e ua pohe te tahi taata. O vau anei to muri iho? Auaa râ hoi, ua ora mai au, e mau mirioni râ taata o tei pohe. Noa ˈtu e vau noa matahiti to ˈu i reira, te vai oraora noa ra teie tupuraa riaria i roto i to ˈu feruriraa.

To ˈu mau tapitapiraa matamua i te pae varua

I muri noa iho, ua pohe ihora to ˈu Papa ruau. I muri aˈe i te hunaraa, te haamanaˈo ra vau e ua haere mai o Mama i pihai iho ia mâua to ˈu tuahine i nia i te taupee o to matou fare. No te tamata i te tamǎrû i to mâua mauiui, ua parau mǎrû noa maira oia e: “E ta ˈu mau tamarii, e ruau e e pohe pauroa tatou.”

Noa ˈtu e mea mǎrû roa to ˈna parauraa mai, ua haapeapea ta ˈna mau parau ia ˈu. ‘Auê te peapea e! Eita e tano!’ o ta ˈu ïa i manaˈo. Ua oaoa roa râ mâua i to Mama parauraa mai e: “Ia haere faahou mai te Fatu, e faatia mai oia i te feia pohe, e eita tatou e pohe faahou!” Auê, e parau tamahanahana mau te reira!

Mai reira mai, ua anaanatae roa vau i te imiraa e afea teie taime oaoa e tae mai ai. Ua ani au e rave rahi mau taata, aita râ hoê i nehenehe e pahono mai, e aita hoi ratou i anaanatae i te tauaparau no nia i teie tumu parau.

I te hoê mahana, e 12 matahiti to ˈu i reira, ua tae mai ta to ˈu metua tane te hoê buka no ǒ mai i to ˈna taeae e ora ra i te mau Hau amui no Marite. Teie hoi te upoo parau Te kinura a te Atua (beretane), i neneihia e te Watch Tower Bible and Tract Society. Ua hiˈo au i te tabula tumu parau, e ua oaoa roa vau i te iteraa ˈtu i te pene ra “Te hoˈiraa mai o to tatou Fatu.” Ua taio atura vau ma te anaanatae rahi, tera râ, aita vau i mauruuru i te mea e aita i horoahia te hoê taio matahiti no to ˈna hoˈiraa mai. Teie râ, te faaite ra te buka e e ere i te mea atea roa.

Ua haere atura vau i te haapiiraa tuatoru e ua faaô hohonu roa vau i roto i ta ˈu mau haapiiraa. I te tahi mau taime, e hapono mai to ˈu metua tane fetii no Marite i te mau vea Te Pare Tiairaa, e mea au roa na ˈu ia taio. I te mau sabati atoa, e haere au i te haapiiraa sabati, i reira te pope e haere pinepine mai no te paraparau ia matou.

I te hoê sabati, ua horuhoru roa te pope e ua parau mai oia e: “Te haaparare nei te feia ratere i te mau buka hairesi na roto i to tatou oire.” Ua faatoro maira o ˈna i te hoê vea Te Pare Tiairaa e ua tuô aˈera: “Mai te peu e e ite outou i teie mau papai i to outou fare, a afai mai i te fare pure, e e tutui au i te auahi.”

Ua huru ê roa vau i to ˈna taˈiraa reo, hau atu râ, i to ˈna manaˈo tahoo. No reira, aita vau i auraro i ta ˈna aniraa. Teie râ, ua papai atu vau i to ˈu metua tane fetii ma te ani atu e ia faaea oia i te hapono mai i te mau buka a te Watch Tower. Teie râ, ua tamau noa vau i te aniani no nia i te tumu parau o te hoˈiraa mai o te Mesia.

Ua rahi noa to ˈu hiaai i te pae varua

Taeraa i te tau faafaaearaa, ua rave mai au i ta ˈu afata vairaa tauihaa no te faanaho i to ˈu ahu. I raro aˈe roa te vai ra e toru buka iti i neneihia e te Taiete Watch Tower. Aita hoi au i ite i teie mau buka na mua ˈˈe. Te na ô ra hoê e Teihea roa te feia pohe?

‘Mea anaanatae roa,’ o ta ˈu ïa manaˈo. Noa ˈtu e te haamanaˈo ra vau i te faaararaa a te pope, ua opua ˈtura vau e taio maitai i na buka iti no te maimi i te mau hape e vai ra i roto i to ˈu manaˈoraa. Ua rave au i te hoê penitara e ua haamata ˈtura vau i ta ˈu maimiraa. I to ˈu maere, e au ra e mea papu maitai te mau parau atoa i roto i teie mau buka iti, e ua faahitihia te mau irava no te mau faaiteraa tataitahi ia nehenehe te taata taio e hiˈo i roto i ta ˈna Bibilia.

I te mea e aita ta ˈu e Bibilia, ua uiui ihora vau mai te peu e ua faatano-hape-hia te mau irava no te turu i te manaˈo o te feia papai. No reira, ua papai atura vau i to ˈu metua tane fetii no te ani ia ˈna ia hapono mai i te hoê Bibilia taatoa. Aita oia i faataere. E piti taime to ˈu taioraa i te Bibilia taatoa, e noa ˈtu e mea rahi te mau mea ta ˈu i ore i taa, ua puta to ˈu feruriraa i te mau buka a Daniela e te Apokalupo. Te hinaaro ra vau e taa i te auraa o te mau mea i tohuhia e teie mau buka, aita râ e taata o te nehenehe e tauturu mai ia ˈu.

Ua faarue au i te haapiiraa i te matahiti 1929, e i muri noa iho, ua hapono faahou mai to ˈu metua tane fetii no Marite i te mau vea Te Pare Tiairaa. Ua rahi noa ˈtura to ˈu anaanatae e ua ani atu vau e ia hapono tamau noa mai oia i te mau vea. Ua haamata atoa vau i te paraparau atu ia vetahi ê no nia i te tiaturiraa no te tau a muri aˈe o ta ˈu e haapii ra i roto i te mau vea. I reira râ, ua taui roa to ˈu oraraa.

Haereraa i mua i te pae varua i Burma

Ua haere atu te mau taeae o to ˈu metua vahine e faaea i Burma (o Myanmar i teie nei), e ua faaoti atura to ˈu mau fetii e ia haere atu vau ia ratou ra, e faarahi te reira i to ˈu ite e peneiaˈe e matara te mau ravea tapihooraa no ˈu. E anaanatae rahi to ˈu no te pae Hitia o te râ, no reira, ua oaoa roa vau i te haereraa ˈtu i reira. I Burma, ua tamau noa Te Pare Tiairaa no ǒ mai i to ˈu metua tane fetii ra i te tae mai, tera râ, aitâ vau i farerei atura i te hoê o te Feia Haapii Bibilia, te iˈoa ïa o te mau Ite no Iehova i taua tau ra.

I te hoê mahana, ua putapû roa vau i te iteraa i te hoê poroi faaite i roto i Te Pare Tiairaa no te mau buka Maramarama (beretane), e piti buka o te tatara ra i te buka bibilia ra o te Apokalupo. Hau atu, ua haapii au e na te amaa a te Taiete Watch Tower no Inidia, e vai ra i Bombay, e haapao ra i te ohipa a te Feia Haapii Bibilia i Burma. Ua papai oioi noa ˈtu vau no te ani i te mau buka Maramarama, e ua ani atoa vau e ia tonohia te Feia Haapii Bibilia no Inidia no te poro i Burma.

Ua tae oioi mai te mau buka na te fare rata, e hoê paha hebedoma i muri iho, ua haere mai te Feia Haapii Bibilia no Burma e farerei ia ˈu. Ua oaoa roa vau i te iteraa e te vai ra te hoê pǔpǔ iti o ratou i te vahi o ta ˈu e faaea ra i Rangoon (o Yangon i teie nei), te oire pu no Burma. Ua titau maira ratou ia ˈu ia haere i ta ratou haapiiraa bibilia tamau e ia haere na muri ia ratou i roto i te pororaa na te mau fare. Ua haamarirau rii au i te omuaraa tera râ, ua oaoa roa vau i muri iho i te tufa i te ite no nia i te Bibilia e te feia faaroo Bouddha, Hindu, e Mahometa, e tae noa ˈtu e te feia e parau ra e kerisetiano ratou.

Ua tono maira te amaa no Inidia i Rangoon e piti tavini taime taatoa (tei piihia pionie), o Ewart Francis e o Randall Hopley. No Beretane mai raua piti atoa ra tera râ e rave rahi mau matahiti to raua taviniraa i Inidia. Ua faaitoito rahi mai raua ia ˈu, e i te matahiti 1934, ua bapetizohia ˈtura vau ei taipe no to ˈu pûpûraa ia ˈu no Iehova.

Te hoê faaiteraa itoito

I muri iho, ua tono te amaa no Inidia i te tahi atu mau pionie i Burma. Ua haere e piti o ratou, o Claude Goodman raua o Ron Tippin, i te vahi tapaeraa pereoo auahi e ua paraparau atu raua ia Sydney Coote, te raatira o te tapearaa pereoo auahi. Ua farii oia i te mau buka, ua taio pauroa oia, e ua papai atu oia i to ˈna tuahine tei faaipoipohia, o Daisy D’Souza, i Mandalay. Ua anaanatae atoa oia i te mau buka e ua ani hau atu â oia.

E itoito taa ê to Daisy, tei riro ei katolika haapao i ta ˈna haapaoraa. Ua haamata ˈtura oia i te haere e farerei i to ˈna mau hoa tapiri e i te faaite atu i te mau mea o ta ˈna e haapii ra. E i to ˈna haereraa ˈtu e farerei i te perepitero o te paroita, o tei ani mai e no te aha oia i faaea ˈi i te haere i te pure, ua faaite atura oia ia ˈna e aita te Bibilia e turu ra i te mau mea o ta ˈna e haapii ra, mai te po auahi.

I te pae hopea, ua ani atura oia ia Daisy e: “Ehia rahiraa matahiti to ˈu parau-noa-raa ia ratou no nia i te po auahi, nafea ïa vau e nehenehe e parau atu ia ratou i teie nei e aita e vahi mai te reira te huru? Eita te taata e hinaaro e haere faahou mai i te fare pure.”

“Mai te peu e e kerisetiano haavare ore oe,” o ta Daisy ïa i pahono atu, “e haapii oe ia ratou i te parau mau, noa ˈtu eaha te mau faahopearaa.” E ua na ô atoa ˈtu oia e: “E mai te peu e eita oe e na reira, na ˈu ïa e faaite ia ratou!” E ua na reira iho â oia.

Ua bapetizohia o Dick e o Daisy e ta raua e piti tamahine paari i Rangoon i te hoê â taime e o vau nei. E toru matahiti i muri iho, i te matahiti 1937, ua faaipoipo vau i te piti o ta raua tamahine, o Phyllis.

Te hororaa i Inidia

Ua tomo mai te mau nuu Tapone i Burma i te Piti o te Tamaˈi Rahi, e ua topa o Rangoon i te 8 no mati 1942. Ua faahepohia ˈtura te mau taata tivila ěê ia horo oioi noa i Inidia. E mau hanere taata o tei horo na roto i te ururaau oviri, tera râ, e rave rahi tei pohe i roto i te tere. Ua matau hoi au i te ofitie e haapao ra i te hororaa, no reira ua noaa mai ta ˈu mau titeti i nia i te pahi hopea tei faarue ia Rangoon no te haere i Calcutta. E taime peapea roa te faarueraa i to matou fare e te rahiraa o ta matou mau tauihaa ma te haavitiviti no matou paatoa. Ua parahi te mau Tapone i Burma mai te matahiti 1942 e tae atu i te matahiti 1945.

Mea iti roa ta matou moni i to matou tapaeraa ˈtu i Inidia, e ere i te mea ohie ia ite mai i te hoê ohipa. Ua tamatahia ˈtura to matou faaroo. Ua farerei au i te hoê ofitie Beretane o tei pûpû mai i te hoê ohipa moni rahi i reira eita vau e aro, tera râ, e titau te reira e ia tavini au ei melo no te nuu. Maoti te tauturu a Iehova, ua nehenehe au e patoi atu i teie pûpûraa e e tapea i te hoê haava manaˈo kerisetiano tia. (Isaia 2:2-4) I roto i te tahi atu mau tuhaa, ua ite atoa matou i te rima here o Iehova i nia ia matou.

Ua faaea matou i New Delhi, te oire pu no Inidia, i reira mea fifi roa ia itea mai i te vahi faaearaa. Noa ˈturâ, ua ite mai matou i te hoê fare rahi i ropu mau i te oire. E piha rahi to roto e te hoê tomoraa taa ê, e ua faaohipahia teie piha i te mau matahiti i muri iho ei Piha no te Basileia no te amuiraa a te mau Ite no Iehova no Delhi. Teie râ, no te opaniraa i tuuhia i te matahiti 1941 i nia i te mau buka atoa a te Taiete Watch Tower i Inidia, aita ta matou mau buka bibilia i noaa mai.

Mea nafea te iritiraahia te opaniraa

I te hoê sabati o te matahiti 1943, ua operehia na te feia o tei haere i te pure i roto i te mau fare pure no Delhi i te hoê papai i tarimahia e 13 ekalesiatiko no te mau ekalesia taa ê. Teie ta ˈna e faaara ra: “E TE HUIRAATIRA NO DELHI, A ARA I TE MAU ITE NO IEHOVA.” Te pariraa, oia hoi ua opanihia matou i Inidia no te mau tumu politita.

Maoti te parau faatia a te amaa no Bombay, ua nenei e ua opere oioi noa matou i te hoê papai o tei faahapa i te mau upoo faatere haapaoraa. I te mea e o vau te tiaau peretiteni, ua neneihia to ˈu iˈoa e to ˈu vahi nohoraa i raro mai i teie papai etaeta. I muri noa iho, i to te mau mutoi iteraa ia mâua Margrit Hoffman e opere ra i teie mau papai, ua tapeahia mâua e ua tuuhia mâua i roto i te fare auri. Teie râ, ua tuuhia mâua i rapae i muri noa iho ma te hiˈopoahia.

I muri aˈe, i roto i ta ˈna taviniraa, ua haere atu o Margrit i te fare o Sir Srivastava, te hoê faatere hau matau-maitai-hia i te apooraa a te mono arii no Inidia. Ua farii maitai o Sir Srivastava ia ˈna, e i roto i te aparauraa, ua parau atu oia ia ˈna e ua opanihia ta tatou mau buka ma te tia ore i Inidia. I taua mahana ra, ua farerei atoa o Margrit i te hoê melo apooraa no te hau o Madras. Ua haere mai oia i te oire no te tia ˈtu i te hoê putuputuraa a te apooraa. Ua faataa ˈtu oia i te tano ore o te opaniraa i tuuhia i nia i ta tatou mau buka, e ua tǎpǔ mai oia e faahiti i teie uiraa i te hoê putuputuraa i muri iho.

I taua taime ra, te rave ra vau i te ohipa ei taote rapaau e te mau ravea natura i te fare maˈi. Ua pepe o Sir Srivastava, e ua tono te fare maˈi ia ˈu no te hiˈo mai te peu e e nehenehe te tahi ravea rapaauraa natura e tauturu ia ˈna. Ua ite atura vau e e taata maitai roa o Sir Srivastava, e a paraparau noa ˈi mâua, ua faaite atura vau e ua tuuhia mâua o Hoffman Vahine i rapae i te fare auri ma te hiˈopoahia. Ua faataa ˈtura vau e no te faaheporaa a te mau upoo faatere haapaoraa i opanihia ˈi ta matou mau buka na nia i te mau tumu politita, tera râ, aita roa ta matou e tuhaa i roto i te politita. Ua parau faahou atura vau e ua faatae ta matou tiaau no te amaa, o Edwin Skinner, i te mau aniraa no te hoê aparauraa no te faataa i to matou tiaraa, tera râ, aita ta ˈna mau aniraa i fariihia.

Tau mahana i muri iho, ua parau maira o Sir Srivastava e: “E tatuhaahia o Jenkins Tane [te tia a te faatereraa o tei patoi i ta matou ohipa] i roto i te tahi tau mahana, e e monohia o ˈna e Sir Francis Mudie. A parau atu ia Skinner Tane ia haere mai, e e haafarerei au ia ˈna ia Sir Francis.”

Ua faanaho atura o Sir Srivastava i te farereiraa mai ta ˈna i tǎpǔ. I reira, ua parau atura o Sir Francis Mudie ia Taeae Skinner e: “Eita ta ˈu e nehenehe e tǎpǔ atu i te hoê mea, tera râ, e haapao vau i teie ohipa.” I te mea e e matara te apooraa tau mahana i muri iho, ua faaea mai Taeae Skinner no te ite e eaha te hopearaa. Ma te haapao i ta ˈna parau, ua tia maira te melo apooraa no Madras e ua ani ihora e: “E parau mau anei e ua opanihia te mau buka a te Watch Tower Bible and Tract Society no te tahi mau tumu politita?”

“Aita, ua tuuhia teie opaniraa no te tahi mau tumu arairaa,” o ta Sir Francis Mudie ïa i pahono, “tera râ, ua faaoti te hau faatere i teie nei e faaore i te opaniraa.”

Auê ïa taime oaoa no matou i to matou faarooraa i teie parau apî! Hoê hebedoma i muri iho, ua tae mai te rata i te amaa no Bombay e haapapu ra i te hopea o te opaniraa.

Te hoˈiraa i Burma tei vavahihia e te tamaˈi

Tei raro aˈe faahou o Burma i te faatereraa Beretane i muri aˈe i te Piti o te Tamaˈi Rahi, e hoê ahuru Ite i rotopu ia matou o tei hoˈi atu i Rangoon tau avaˈe i muri iho. Ua oaoa matou i te farerei-faahou-raa i te mau Ite i faaea i reira. Tei roto te fenua i te hoê huru tupuraa peapea. Aita e tauturu huiraatira faahou, e tae noa ˈtu te uira e te mau faurao. Ua hoo maira matou i te hoê pereoo a te nuu o ta matou i faaohipa no te faauta i te taata i te mau putuputuraa o ta matou i faanaho i to matou hoˈiraa mai.

Ua pûpû mai te hoê taata anaanatae i te hoê fenua, e maoti te tauturu a te mau taata maitatai no taua vahi ra, ua patu matou i te hoê Piha no te Basileia rahi. Ua patuhia e te mau pou ofe paari maitai, ua raraa matou i te mau pǎpai ofe, e ua tapoˈi matou i te tafare. I reira, i te avaˈe eperera 1947, ua horoa o Nathan H. Knorr, o ˈna te peretiteni a te Watch Tower Society i taua tau ra, e ta ˈna papai parau, o Milton G. Henschel, i te mau oreroraa parau i to raua tere i Rangoon. I taua tau ra, e 19 Ite i Burma taatoa. Tera râ, e 287 taata tei tae mai i te oreroraa parau huiraatira a te Taeae Knorr, tei faatupuhia i te Teata no New Excelsior!

Ua haere matou e faaea i Auteralia

I te 4 no tenuare 1948, ua tiamâ mai o Burma i te fenua Beretane, e ua manaˈo te pae rahi o te feia no Europa e mea au aˈe ia faarue i te fenua. I muri aˈe i to mâua feruriraa na roto i te pure, ua faaoti atura mâua Phyllis e rave i ta mâua tamahine e e haere atu e faaea i Auteralia. Ua faaea matou i Perth, te oire pu no Auteralia Tooa o te râ.

Ua riro te faarue-faahou-raa ia Burma, e revaraa tamau râ i teie taime, ei taime peapea roa no matou. I te tahi mau taime, ua faarooroo matou i te mau parau apî no te feia herehia i reira, e ua oaoa matou e ua haere papu noa te ohipa o te Basileia i mua i roto i tera fenua.

Mai te matahiti 1978 mai â, e maha matahiti to mâua oaoaraa i te taviniraa i roto i te mau amuiraa reo Heleni atoa i te mau oire rarahi no Auteralia. Ua titau te reira e ia tere atea mâua, i te mea e ua hau atu i te 4 200 kilometera mai te pae tooa o te râ e tae atu i te pae hitia o te râ o teie fenua rahi. I muri iho, no te huru o te ahuarai, o te taa ê roa hoi i rotopu i te mau hau, ua fifihia to mâua oraora-maitai-raa. No reira, ua faaea faahou mâua i Perth, i reira te tavini noa nei â vau ei matahiapo i roto i te hoê o na amuiraa e 44 o te oire.

A mairi ai te mau matahiti, ua mohimohi to ˈu mata, e mea fifi roa no ˈu ia taio. Noa ˈtu râ te mau fifi i te pae tino, te vai apî noa râ to mâua mafatu. Te tiai nei mâua e piti atoa ra ma te tiaturi i te mahana oaoa i reira te feia atoa e mǎtaˈu ra ia Iehova e ite ai i te mahana o to ˈna farii maitai ‘ia hiti mai ma te ora i raro aˈe i to ˈna pererau; e haere hoi tatou i rapae, e e tupu tatou mai te kafa faaamu o te fare ra.’—Malaki 4:2.a

[Nota i raro i te api]

a I te 13 no titema 1992, a faaotihia ˈi te papairaa o te aamu o to ˈna oraraa, ua varea Taeae Tsatos i roto i te pohe.

[Hohoˈa i te api 24]

To ˈu utuafare e te Taeae Henschel e te Taeae Knorr i Burma (Myanmar) i te matahiti 1947

[Hohoˈa i te api 25]

O Basil Tsatos e ta ˈna vahine, o Phyllis, i Auteralia

    Papai reo Tahiti (1985-2026)
    Haere i rapae
    Haere i nia
    • Tahiti
    • Hapono
    • Ta oe e hinaaro
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Parau no te faaohiparaa
    • Eita e puharahia
    • Maiti eaha te ore e puhara
    • JW.ORG
    • Haere i nia
    Hapono