Te mau ati—Faataa-ê-na-hia aore ra e huru tupuraa manaˈo-ore-hia?
I TO Cristina, te hoê potii purotu e rave ra i te ohipa faaiteiteraa i te mau ahu apî, haereraa na nia i te aroâ tere-rahi-hia e te pereoo no Nove de Julho i São Paulo, Beresilia, aita o ˈna i ite atu i te pereoo uta taata e haere maira. Ua tamata te taata faahoro i te tapea i to ˈna pereoo, tera râ, ua maoro roa. Ua û atura o Cristina e ua pohe roa oia.
Ua faatiahia teie ati pohe i roto i te hoê tumu parau i nia i te api matamua o te vea beresilia ra O Estado de S. Paulo. (29 no tiurai 1990) Inaha, o te hoê noa ïa ati i rotopu i na 50 000 ati purumu e haapohe nei i te taata, e tupu ra i te mau matahiti atoa i Beresilia. Tau tausani ê atu o tei ino roa i roto i teie mau huru ati, area vetahi ra, aore roa ïa i pepe aˈe. No te aha ïa teie potii iti i pohe ai? Ua faataa-ê-na-hia anei e e pohe oia i taua mahana ra?
E rave rahi mau taata o te faatia i teie manaˈo. Te tiaturi nei ratou i te oraraa faataahia, oia hoi, ua faataa-ê-na-hia te mau huru tupuraa rahi, mai te taime e pohe ai te hoê taata. Ua faatupu teie tiaturiraa i te mau parau matauhia mai teie te huru, “Eita e nehenehe e ape i te ohipa i faataahia,” “Ua papaihia e e pohe o ˈna i tera taime,” aore ra “Aita ˈtu ïa e ravea, inaha, ua faataahia.” E parau mau anei te mau parau matauhia mai teie te huru? Ua riro anei tatou ei tîtî no teie mana o tei faataa ê na i to tatou oraraa?
Te fariiraa e ua faataa-ê-na-hia te mau huru tupuraa atoa, o te hoê ïa tiaturiraa o tei vai na i rotopu i te mau heleni e te mau roma no tahito ra. I teie atoa mahana, mea puai roa teie manaˈo i roto e rave rahi mau haapaoraa. Ei hiˈoraa, te pee maite nei te faaroo mahometa i teie mau parau a te buka faaroo mahometa: “Eita te hoê taata e nehenehe e pohe maoti râ te parau faatia a Allah e i te taime i faataahia no ˈna.” Ua parare atoa te tiaturiraa i te oraraa faataahia i roto i te amuiraa faaroo kerisetiano e ua turu-atoa-hia e te haapiiraa no nia i te mau huru tupuraa o tei ineine ê na, ta Ioane Kalavino i haapii na. No reira, mea pinepine te mau ekalesiatiko i te parau atu i te fetii o te hoê taata pohe e ua tupu te hoê ati maoti “te hinaaro o te Atua.”
Teie râ, aita roa ˈtu te manaˈo e ua faataa-ê-na-hia te mau ati, e tuea ra e te feruriraa maramarama, te ohipa i itehia mai, e te manaˈo afaro. Eita hoi te mau ati pereoo uira e nehenehe e tupu maoti te opuaraa a te Atua, inaha, mea pinepine te hoê hiˈopoaraa hohonu i te faaite mai e te vai ra iho â te hoê tumu papu maitai. Hau atu, te faaite maitai ra te mau numera e ia haapao-maitai-hia te tahi mau ohipa—mai te tamauraa i te hatua—e iti mai ïa te atâtaraa e ia roohia tatou i te hoê ati pohe. E nehenehe anei teie mau ohipa parururaa e faataui i te mea ta te Atua i opua ê na?
E ohipa te tiaturiraa i te oraraa faataahia i nia i te taata e tiaturi ra i te reira. Eita anei teie tiaturiraa e faaitoito i te mau ohipa maamaa, mai te oreraa e haapao i te mau otia o te tereraa pereoo e te mau tapao faatureraa i nia te purumu aore ra te faahororaa i raro aˈe i te mana o te ava aore ra te raau taero? Te mea ino roa ˈtu â, e turai te tiaturiraa i te oraraa faataahia i te tahi mau taata ia faahapa i te Atua ia roo-anaˈe-hia ratou i te ati. E riri ratou e e paruparu roa, e ma te tiaturi e aita te Atua e haapao maira, e tae roa ratou i te erehia i te faaroo. Ua tano ïa te rohipehe ra o Emerson i te na ôraa e: “Te vahi peapea roa ˈˈe o te oraraa, o te tiaturiraa ïa i te oraraa faataahia aore ra i te mana e faatere ra i te oraraa.”
Eaha râ ta te Bibilia e parau ra no nia i te mau huru tupuraa hape e te mau ati? Te haapii mau ra anei oia e e mau ohipa te reira tei faataa-ê-na-hia? Hau atu, eaha ta ˈna e parau ra no nia i te mau ravea e noaa ˈi te ora? E nehenehe anei ta tatou e maiti i roto i teie tuhaa?
[Parau iti faaôhia i te api 4]
“Te vahi peapea roa ˈˈe o te oraraa, o te tiaturiraa ïa i te oraraa faataahia aore ra i te mana e faatere ra i te oraraa.”—Ralph Waldo Emerson