No ratou, e peu faaanaanataeraa noa ïa!
UA HORUHORU roa te mau taata i roto i te tahua teata. E mau ahuru tausani taata o tei putuputu mai no te mataitai i te hoê o te mau taurua faahiahia roa ˈˈe i Roma. Ua faaunaunahia te tahua ma te ieie, i te mau reva, te mau roti, e te mau paruai peni rau. Ua pihaa mai te pape noˈanoˈa na roto i te mau taheraa pape, ma te faanoˈanoˈa i te mataˈi. Ua oomo mai te feia moni i to ratou mau ahu unauna roa ˈˈe. Te paho ra te ata i rotopu i te mau aparauraa a te nahoa, ua huna râ te oaoa o teie mau taata i te hairiiri o te ohipa e tupu i muri iho mai.
Aita i maoro, ua faaotohia ˈtura te pu ma te tohu i te tahi ohipa riaria, e ua tomo maira e piti taata taputô no te aro. Ua maamaahia te nahoa a haamata ˈi na feia tataˈu i te tairi i te tahi e te tahi ma te taehae aroha ore. No te puai o te mau huro a te feia mataitai, aita ˈtura te paainaraa o te mau ˈoˈe i faaroohia. Ma te taue, na roto i te hoê tiˈoˈeraa aravihi, ua faatopa ˈtura te hoê taata aro i to ˈna enemi i nia i te repo. Tei roto te ora aore ra te pohe o te taata taputô i pau, i te rima o te feia mataitai. Ia faatoro ratou i to ratou horoi, e ora ïa oia. Ma te faatoro i te manimani rima rahi i te hoê â taime, ua faaue ihora te nahoa—te vahine e te tamahine atoa hoi—e ia haapohehia oia. Eita e maoro, e haerehia mai na e putô i te tino pohe i rapaeau i te tahua, e opehia te repo i tahehia i te toto, e ueuehia te one apî, e faaineine ihora te nahoa no te toea o te haamaniiraa toto.
No te huiraatira e rave rahi i Roma no tahito ra, e peu faaanaanataeraa noa ïa teie. “Aita atoa te feia paruru morare etaeta roa ˈˈe, i patoi aˈe i teie hiaai i te haamaniiraa toto,” o ta te buka ra Roma: Na Tausani Matahiti matamua (Beretane) ïa e parau ra. E te hautiraa taputô, o te hoê noa ïa o te mau peu faaanaanataeraa hairiiri i pûpûhia na i Roma. E faanaho-atoa-hia na te mau faaûraa pahi mau, ei arearearaa na te feia mataitai hiaai toto. E faatupu-atoa-hia na te mau haapoheraa taata, i reira te taata ohipa ino i faautuahia, e taamuhia ˈi i nia i te pou e e paruhia ˈi na te mau animala oviri pohe poia.
No te feia tei ore i au rahi roa i te toto, e pûpû atoa na o Roma i te tahi atu huru hautiraa teata. I roto i te mau hautiraa arearea—e mau hautiraa teata potopoto no nia i te oraraa i te mau mahana atoa—“o te faaturi e te mau aamu herehere, te mau tumu parau i hauti-rahi-hia na,” o ta Ludwig Friedländer ïa i papai i roto i te buka ra Te oraraa i Roma e te mau peu i raro aˈe i te hau Emepera matamua (Beretane). “Ua î roa te mau parau i te mau pereota faufau, e te mau parau arearea hairiiri, anoihia i te mau hautiutiraa mata, te mau aparaa faufau, e hau atu â, te mau ori maamaa e apee na i te taˈi vivo.” Ia au i Te buka parau paari Britannica apî (Beretane), “te vai ra te haapapuraa e faaite ra e ua hauti-roa-hia mai te mau ohipa faaturi i nia i te tahua teata arearea i te tau o te hau Emepera Roma.” Ma te tano roa, ua pii o Friedländer Tane i te hautiraa arearea, “te huru hautiraa faaata hairiiri roa ˈˈe i te pae no te taiata e te faufau,” e ua parau â oia e: “O te mau tuhaa faufau roa ˈˈe, tei haapopou-rahi-roa ˈˈe-hia.”a
E i teie nei mahana? Ua taui anei te hiaai o te taata i te pae no te mau peu faaanaanataeraa? A hiˈo na i te mau haapapuraa e tuatapapahia ra i roto i te tumu parau i muri nei.
[Nota i raro i te api]
a I te tahi mau taime, e rave-roa-hia mai te tahi haapoheraa taata i nia i te tahua ia riro te hautiraa ei mea mau. Te tapao ra te buka ra Te hiroa tumu no Roma (Beretane) e: “E peu matauhia e ia rave mai te hoê taata ohipa ino i faautuahia i te pohe, i te parahiraa o te hoê taata hauti teata i te taime haapoheraa.”
[Faaiteraa i te fatu o te hohoˈa i te api 3]
The Complete Encyclopedia of Illustration/J. G. Heck