Ia ore anaˈe e ohie te oraraa
E MEA apî roa vau a faaruru ai au i te mau tupuraa fifi mau o te oraraa. E farii paha outou i to ˈu manaˈo e parau-tia ore to roto i te oraraa na te ao nei i teie mahana. No tatou paatoa te reira—i te pae hopea. E roohia tatou paatoa i te maˈi. E parau mau, te ruau ra vetahi ma te ore e farerei noa ˈˈe i te maˈi rahi, te faaruru nei râ tatou paatoa i te pohe.
Te manaˈonaˈo rahi nei au i te pohe i te tia ia ˈu. A vaiiho na ia ˈu ia faataa ˈtu e no te aha, e no te aha atoa e tia ia ˈu ia huti i te haapiiraa mai roto mai i te mea ta ˈu i farerei.
I te ivaraa o to ˈu matahiti
Ua fanauhia vau i te avaˈe setepa 1968 i Brooklyn, New York, o vau hoi te hopea o na tamarii e pae. E taata hapepa o Papa, e vahine haapao afata moni o Mama no te fatamaa ia matou. I te ivaraa o to ˈu matahiti, ite atura o Mama e ua oru hoê pae o to ˈu vairaa maa. Ua afai oia ia ˈu i te fare maˈi. Ua ite te taote i te hoê puu rahi, e tau mahana i muri iho, ua tapeahia vau i te Fare maˈi no Kings County.
I to Mama vaiihoraa mai ia ˈu, ua taˈi au no te mea te mǎtaˈu ra vau. Te mahana i muri iho, ua tii mai e piti tane e te ahu ninamu marama ia ˈu no te afai i roto i te piha tâpûraa. Te ohipa hopea ta ˈu e haamanaˈo ra hou a ara mai ai i roto i te piha faaararaa oia hoi te hoê mori mohimohi i nia i te upoo e te hoê taoˈa tei tuuhia i nia iho to ˈu vaha. Ua manuïa te mau taote e tatara i te mea e piihia ra te puu no Wilms (te hoê huru mariri ai taata), hoê o to ˈu mau mape, e hoê tuhaa o to ˈu upaa.
E pae hebedoma to ˈu tapearaahia i roto i te piha rapaauraa tuutuu ore. I te mau mahana atoa, e taui noa te taote i te ahu i tapirihia i nia i te maˈi. E tuôtuô vau ia tatara ratou i te plasta. No te tamǎrû i to ˈu mauiui, e ani te taote i te hoê taata ia haere mai e ia tamata i te faaataata ia ˈu. Te haamanaˈo ra vau i te taata tei paraparau rahi mai ia ˈu no nia i te mau rana.
I muri aˈe to ˈu matararaa mai roto mai i te piha rapaauraa tuutuu ore, ua tapeahia vau hau atu e maha hebedoma i te fare maˈi. I te roaraa o taua taime ra, ua haamatahia te mau rapaauraa i te ravea o te hihi. E mea mauiui roa te reira—e ere no te hihi—no te mea râ e tia ia ˈu ia tarava i nia i to ˈu opu, te vahi i tâpûhia. E ravehia te rapaauraa i te ravea o te hihi i te mau mahana atoa mai te monire e tae atu i te mahana pae.
I to ˈu matararaa mai te fare maˈi i te hopearaa o te avaˈe novema 1977, ua rapaau-noa-hia vau na roto i te hihi e hoˈi râ vau i te fare. I te hopearaa o taua mau rapaauraa ra, ua haamata vau i te rave i te mau raau tupohe i te mau ave o te mariri ai taata. I te mau mahana atoa mai te monire e tae atu i te mahana pae e tia oioi au i te poipoi roa e e haere i te fare maˈi ia pâmuhia vau i te mau raau puai no te rapaau. E patia te taote i te nira i roto i te hoê uaua e e pâmu atu ai i te raau. E riaria rahi to ˈu i te mau nira e e taˈi na vau, e parau mai râ o Mama e tia ia ˈu ia faaoromai ia ora mai au.
E mau faahopearaa amuihia riaria to te mau rapaauraa e te raau tupohe i te mau ave o te mariri ai taata. E manuanu roa vau, e pinepine vau i te pihae. Ua topa to ˈu faito toto, e ua marua pauroa to ˈu rouru.
Taotiahia no te maˈi
I te tau uaaraa tiare, i te sabati o te oroa Pakate, ua ineine matou no te haere i te fare pureraa i haamata ˈi te toto i te tahe mai na roto i to ˈu ihu no te mea te topa ra to ˈu faito toto. Ua tamata to ˈu nau metua i te mau mea atoa, ua tahe noa râ te toto. Ua tuu te mau taote i te mau ahu rairai i roto i to ˈu ihu no te tapea i te toto, tahe mai nei te toto na roto i to ˈu vaha. Ua ino roa vau no te ereraa i te toto e ua tapeahia vau i te fare maˈi. No te paruru ia ratou, e tia i te feia o te haere mai e hiˈo ia ˈu e oomo i te mau rimarima, te hoê tapoˈi mata, e te hoê ahu na nia iho i to ratou ahu. I roto e hoê hebedoma, ua maraa mai to ˈu faito toto e ua matara mai au i te fare maˈi.
Ua rave faahou vau i ta ˈu mau raau. Eita vau e nehenehe e haere i te haapiiraa, e ua pinepine au i te ore e tae atu. Ua moemoehia vau i to ˈu mau hoa e ta matou mau hauti. Ua haapiihia râ vau i te fare, i te mea hoi e ua manaˈo to ˈu taote e eita e tia ia ˈu ia haere i te haapiiraa a rave noa ˈi i ta ˈu mau raau aore ra i muri aˈe atoa e hope ai te reira.
I taua tau veavea ra, ua hinaaro vau e haere e farerei i to ˈu nau papa e mama ruau i Georgia mai tei matauhia e au, aita râ vau i faatiahia. Ua faanaho râ te fare maˈi ia haere te feia maˈi mariri ai taata i te hoê aua faaanaanataeraa i New Jersey. Noa ˈtu e ua rohirohi roa vau i muri iho, ua oaoa atoa râ vau.
Ua hope ta ˈu rapaauraa e te raau tupohe i te mau ave o te mariri ai taata i te hopea matahiti 1978, ua tamau noa râ ta ˈu haapiiraa i te fare—ia amuihia e hau atu e toru matahiti te maoro. I to ˈu haereraa i te fare haapiiraa i te avaˈe tenuare 1981, e ere i te mea ohie no ˈu ia haamatau faahou i muri aˈe i te haapiiraahia i te fare e mea maoro. I te tahi taime, e moehia ia ˈu e teihea roa ta ˈu piha. E mea au mau râ na ˈu te haapiiraa. Te upaupa, te patapataraa parau, e te faaetaetaraa tino iho â râ. E mau hoa maitai te tahi mau tamarii, e faaooo na râ vetahi ia ˈu.
Te maˈi-faahou-raa
“E hapu to oe?” o ta te mau tamarii ïa i ani mai ia ˈu. No te mea ua oru to ˈu opu. Ua parau mai te taote e eiaha e haapeapea e te tumu no te mea ua hauti faahou to ˈu upaa. I to ˈu râ hiˈopoaraahia i te avaˈe mati, ua tapeahia vau e te taote i te fare maˈi. Ua taˈi au—e piti avaˈe noa e te afa te maoro to ˈu haereraa i te haapiiraa.
Ua tâpûhia e ua hiˈopoahia maa tuhaa iˈo o te puu o to ˈu upaa. I to ˈu araraa mai i muri aˈe i te tâpûraa, o Mama te taata matamua ta ˈu i ite. Te taˈi noa ra oia. Ua parau mai oia ia ˈu e mariri ai taata faahou to ˈu e mea rahi roa te puu no te iriti mai e e tia ia rapaauhia vau e te raau tupohe i te mau ave o te mariri ai taata no te faaiti mai. E 12 noa ïa matahiti to ˈu.
Ua rapaauhia vau e te raau i te fare maˈi, oia hoi ua haere vau i reira e piti aore ra e toru mahana i te mau hebedoma atoa. Mai tei matauhia, ua manuanu e ua pihae au. Mea taitai te maa ia amu vau, e ua marua pauroa to ˈu rouru. Ua rapaau-noa-hia vau e te raau i te roaraa o te matahiti 1981. I taua area taime ra, i te avaˈe eperera, ua haamata faahou ta ˈu haapiiraa i te fare.
I te omuaraa o te matahiti 1982, i to ˈu tapearaahia i te fare maˈi no te tâpûraa, ua paruparu roa vau e ua tia i te feia tuati e tauturu ia ˈu ia paiuma e ia pou mai nia mai i te faito. Ua faaiti mai te rapaauraa e te raau i te puu, ua nehenehe atura i te mau taote tâpû e tatara mai i te reira e te tahi atoa tuhaa o to ˈu upaa. Ua tapea-faahou-hia vau i te fare maˈi e piti avaˈe te maoro. I te afaraa o te matahiti 1982, ua rapaau-faahou-hia vau e te raau tupohe i te mau ave o te mariri ai taata e tae noa ˈtu i te haamataraa o te matahiti 1983.
I te roaraa o taua taime ra, ua peapea roa vau no te mea eita vau e nehenehe e haere i te fare haapiiraa. Ua tupu faahou râ to ˈu rouru, e ua haamata faahou vau i te oraora mai. Ua oaoa vau i te oraraa mai.
I te pae hopea, ua hoˈi au i te fare haapiiraa
Ua faanaho ta ˈu orometua haapii i te fare ia noaa ta ˈu parau tuite i te fare haapiiraa tuarua e te piha tei roto vau maa taime poto i te matahiti 1981. Ua oaoa roa vau i te reira; e mea au ia farerei i to ˈu mau hoa e ia haamatau i te mau hoa apî. Ia tae i te mahana faatuiteraa i te avaˈe tiunu 1984, ua pata vau i te mau hohoˈa o te mau hoa e te mau orometua haapii, e ua pata to ˈu utuafare fetii i to ˈu mau hohoˈa no te haamanaˈoraa i taua ohipa taa ê mau ra.
Ua haere au i taua tau veavea ra e farerei i to ˈu nau papa e mama ruau i Georgia e ua faaea vau ia raua ra e hope noa ˈtura taua tau ra. I to ˈu hoˈiraa i te hopearaa o te avaˈe atete, o te taime te reira no te faaineine e haere i te fare haapiiraa. E, ua hoˈi faahou vau i te haapiiraa. Ua oaoa roa vau!
Ua hinaaro au e ite no nia i te haapaoraa
E mea taa ê mau o Dawn e o Craig i te tahi atu mau tamarii haere haapiiraa, e ua huti raua i to ˈu ara-maite-raa. I to ˈu râ horoaraa na raua te mau ô no te Noela, ua parau raua e aita raua e faatupu nei i taua oroa ra. “E ati Iuda anei orua?” o ta ˈu ïa i ani. Ua faataa o Craig e Ite no Iehova raua e e ere roa ˈtu te Noela i te oroa kerisetiano. Ua horoa mai oia na ˈu te tahi mau vea o Te Pare Tiairaa e te A ara mai na! ia taio vau i taua tumu parau ra.
Ua haamata vau i te tuatapapa i nia i ta raua haapaoraa, e au ra e mea taa ê roa. Ia haere au i te pureraa, e faaroo noa matou i taua noâ mau mea ra: ‘A tiaturi ia Iesu Mesia, a bapetizo, e e haere ïa outou i nia i te raˈi.’ E au ra hoi e mea ohie roa. Ua tiaturi vau e mai te peu e e mea ohie te mau mea, e taata maramarama oe, aore ra e mea hape. Ua ite au e ere vau i te hoê taata maramarama, no reira, ua faaoti vau e mea hape mau te mea ta te ekalesia i haapii.
I te pae hopea, ua haamata o Craig i te faatere i ta ˈu haapiiraa i te taime tamaaraa i te avatea. I te hoê mahana, ua titau manihini mai oia ia ˈu i te hoê tairururaa a te mau Ite no Iehova, e ua haere au. Ua farerei vau ia Craig e ua parahi vau i pihai iho ia ˈna e to ˈna utuafare fetii. Ua maere au i te mea o ta ˈu i ite—ua rau te huru o te mau taata atoa e haamori ra ma te tahoê—e ua maere atoa vau i te mea ta ˈu i faaroo.
I to Craig e vau iho haereraa i te piha haapiiraa apî, aita mâua i nehenehe faahou e haapii i te Bibilia no te mea e ere hoê â ta mâua taime tamaaraa. Ua niuniu te metua vahine o Craig i to ˈu metua vahine e eita anei oia e hinaaro e haapii e o vau atoa, ua patoi râ to ˈu Mama. I muri iho, ua farii oia ia ˈu ia haere i te mau putuputuraa kerisetiano. Ua niuniu atura vau i te hoê Piha no te Basileia tabulahia i nia i te buka numera niuniu e ite atura vau e e haamata te putuputuraa i te hora 9H00 i te poipoi, i te sabati. Na mua ˈˈe râ, ua haere avae vau i te Piha no te Basileia e 30 haapueraa fare te atea ia ite papu ia ˈu i te purumu.
I to ˈu taeraa ˈtu i te poipoi, ua ani mai te hoê taata ia ˈu e mai te peu e no roto mai anei vau i te tahi atu Piha no te Basileia. Ua parau vau ia ˈna e o to ˈu tere matamua teie e ua haapii na vau maa taime poto noa. Ua titau manihini mai oia ia ˈu ia parahi i pihai iho ia ˈna e ta ˈna vahine. E mea taa ê mau te mau putuputuraa ia faaauhia i te fare pureraa. Ua maere roa vau i te hinaaro o te rahiraa e pahono i te roaraa o te tumu parau uiraa e pahonoraa. Ua pahono atoa te mau tamarii. Ua afai vau i to ˈu rima i nia e ua pahono i te hoê uiraa. Mai reira mai, ua tamau noa vau i te haere i te mau putuputuraa e ua haamata i te haere i mua i roto i te ite i te mau parau mau o te Bibilia.
Te tahi atu maˈi-faahou-raa
I te avaˈe titema 1986, i te roaraa o te matahiti hopea o ta ˈu haapiiraa tuarua, ua hoˈi au no te hoê noa hiˈopoa-faahou-raa. Aita te taote i taa maitai i te mea ta ˈna i ite i roto i to ˈu mahaha atau, ua anihia vau ia hoˈi no te pataraa i te mau hihi X. I to ˈu iteraa e te vai ra te hoê ohipa ino mau, ua taˈi au.
Ua tâpûhia e ua hiˈopoahia te tahi tuhaa iˈo; ua faaohipa te taote i te hoê nira no te tatara mai i te hoê tuhaa o te puu i roto i to ˈu mahaha. Ua haapapu te puu e maˈi mariri ai taata to ˈu. Inaha, e toru puu, tei roto atoa te hoê puu rahi i pihai iho i te mau uaua haapuroro toto o to ˈu mafatu. I muri aˈe te hoê aparauraa e te taote, ua faaoti mâua e e rave au e piti rapaauraa i te raau taero tei tuatapapahia no te faaiti i te mau puu hou te tâpûraa. O taua noâ ïa mau faahopearaa amuihia te tupu mai—te marua-pauroa-raa te rouru, te manuanu, te pihae, e te toparaa o te faito toto.
I te omuaraa, ua hepohepo roa vau, ua haamata râ vau i te pure rahi ia Iehova, e ua haapaari te reira ia ˈu. Tei roto noa e ono avaˈe te faatuiteraa. Ua taa i ta ˈu mau orometua haapii i te reira e mea maitai ratou; ua ani noa mai ratou ia ˈu i te hoê parau faataaraa a te taote e ia tamata vau i te tamau i te haapii.
E ere te haapiiraa i te mea ohie
Taa ê atu te fifi o te faaotiraa i ta ˈu mau tuhaa parau no te haapiiraa i te taime a maˈi-rahi-hia ˈi vau, ua haamata to ˈu rouru i te marua. I to ˈu hooraa mai i te rouru haavare, ua parau to ˈu mau hoa haapiiraa e mea rahi roa to ˈu rouru—aita ratou i ite e rouru haavare. Hoê râ tamaiti tei ite. I te mau taime atoa e tomo ai au i roto i te piha haapiiraa, e pii oia i te parau ra “rouru haavare” tei papaihia i nia i te tabula iri papai, e i reira ïa oia e to ˈna mau hoa e ata ˈi e e faaooo ai. Ua hepohepo roa vau no ta ratou mau faaoooraa.
I te hoê râ mahana, i nia i te eˈa haere-rahi-hia e te taata, ua haru mai te hoê taata i muri mai ia ˈu i to ˈu rouru haavare. Ua huri oioi atura vau e ua ohi mai au. Ua ite râ tau ahuru mau taurearea i to ˈu upoo aita e rouru, e ua haama roa vau. Ua haere au i nia i te hoê eˈa e ua taˈi au. Te mahana i muri iho, ua farerei au i te tahi feia haere haapiiraa tei peapea no nia i te ohipa tei tupu. Ua parau mai te tahi mau hoa haapiiraa e ua peta te hoê tamahine i te tamaiti ia tatara i to ˈu rouru haavare.
E mea fifi te tiaraa no nia i te toto
Na roto i te rapaauraa e te raau, ua topa roa to ˈu faito toto. E mea atâta roa te mau tupuraa, e tahe mai te toto na roto mai i to ˈu ihu, e i te tahi mau taime, e piti aore ra e toru taime i te mahana. Aita vau i bapetizohia, ua rave râ vau i te hoê tiaraa papu e ua parau vau e no te mea e Ite no Iehova vau, eita vau e farii i te toto. (Ohipa 15:28, 29) Ua faaitoito to ˈu tuahine paari aˈe ia ˈu i te hoê o ta ˈu mau tamahine fetii ia parau e aita oia i hinaaro ia pohe au. Ua riri to ˈu metua tane, ma te ani e ia farii vau i te toto, e ua onoono noa to ˈu Mama i te parau mai e e faaore mai te Atua i ta ˈu hara ia pâmuhia vau i te toto.
I roto i taua area taime ra, ua faaara mai te mau taote ia ˈu e i roto i teie huru faito raro o te toto, e nehenehe to ˈu mafatu e mau taue noa aore ra e haere te toto i roto i te roro. I te mea e ua faaoti vau i te tapea i to ˈu tiaraa, ua faatarima ratou ia ˈu i te hoê parau iritiraa i te hopoia ma te parau e e ia pohe noa ˈtu vau, eita ïa ratou e faahapehia. Aita i maoro, ua oraora mai au no te hoˈi i te fare e i te fare haapiiraa. No te mea hoi te topa noa ra to ˈu faito toto, ua faaoti te mau taote e e tia ia ˈu ia rapaauhia i te hihi maoti râ i te raau. Ua ravehia teie mau huru rapaauraa i te mau mahana atoa ia oti te haapiiraa mai te hopea o te avaˈe eperera e tae atu i te haamataraa o te avaˈe tiunu 1987.
Faatuiteraa, e bapetizoraa i muri iho
E taime taa ê mau te faatuiteraa. Ua tauturu mai to ˈu tuahine ia ˈu ia hoo i te hoê ahu, e ua hoo vau i te hoê rouru haavare apî. Ua haere atoa mai to ˈu Mama e to ˈu nau tuahine paari aˈe ia ˈu, e i muri iho ua haere matou paatoa i te hoê tamaaraa.
Tae roa i taua taime ra, aita ïa vau i rave atura i ta ˈu rapaauraa e te raau aore ra i te hihi. Tau hebedoma râ i muri iho, ua niuniu mai e ua parau mai te taote ia ˈu ia haere i te fare maˈi no te tahi atu tereraa o te rapaauraa e te raau. Aita vau i hinaaro e haere no te mea i roto hoê hebedoma noa, e haere vau i te tairururaa mataeinaa a te mau Ite no Iehova i te Yankee Stadium i te oire no New York. Ua parau râ to ˈu Mama e haere e e rave i te mau huru rapaauraa. Ua na reira vau.
Ua oaoa roa vau i te roaraa o te tairururaa, no te mea i te mahana maa 25 no tiurai 1987, e bapetizohia vau. Ua apee-maite-hia matou e tae atu i te pae miti Orchard, te vahi bapetizoraa. I muri aˈe i te reira, ua hoˈi au i te tahua taaroraa no te toea o te porotarama o te mahana. Ua rohirohi roa vau i te reira po, ua ineine râ vau i te sabati e ua haere vau i te mahana hopea o te tairururaa.
Te faaruru-faahou-raa i te fifi o te toto
I te avatea i muri aˈe, ua tapeahia vau i te fare maˈi e te hoê faito fiva e 39°C., te haapêraa o te mape, e te toparaa rahi o te faito toto. Ua haamǎtaˈu mai te taote ia ˈu e mai te peu e aita vau e tarima i te parau farii i te pâmuraa toto, e titau oia i te hoê faaueraa a te haava e e pâmu iho â oia i te toto i roto ia ˈu. Ua mehameha roa vau. Ua faahepo to ˈu mau fetii ia ˈu; ua hinaaro atoa to ˈu tuahine paari aˈe ia ˈu e horoa mai i te tahi maa toto rii, ua patoi râ vau.
Ua pure rahi vau ia Iehova no te tauturu mai ia ˈu ia tapea noa vau i to ˈu tiaraa. Ma te oaoa, ua haamata to ˈu faito toto i te maraa mai, e ua ore te faaheporaa e farii i te toto. Noa ˈtu e e mea faufaa no ˈu ia tamau i te rapaauraa e te raau, ua ino to ˈu mau uaua toto no te pae aui. No reira, ua hamani te taote tâpû i te hoê apoo i raro aˈe i to ˈu ivi tuatiraa tapono no te patia i te hoê taoˈa e na roto i te reira e faahaerehia ˈi te raau.
I te taime a tauaparauhia ˈi no nia i te tâpû-ê-raa i te mau puu i roto i to ˈu mahaha, ua parau te taote tâpû e eita oia e pâmu i te toto mai te peu e ere i te mea titau-rû-hia. Ua parau mai to ˈu Mama ia farii au, o ta ˈu ïa i rave. Ua peapea râ vau i muri iho, no te mea e au ra e ua farii vau i te toto. Ua haamata vau i reira i te imi i te hoê taote tâpû o te ore roa ˈtu e pâmu i te toto. E au ra e aita e ravea faahou, i te pae hopea râ, ua itehia e au hoê, e ua faaotihia te tâpûraa no te avaˈe tenuare 1988.
Aita te taote i papu e ora anei au. Inaha, i te po hou te tâpûraa, ua haere mai oia i roto i to ˈu piha e ua parau mai e: “E tamata vau i te tâpû.” Ua mehameha vau; e 19 matahiti anaˈe to ˈu e aita vau i hinaaro e pohe. Teie râ, ua tâpû-ê-hia na puu e toru ma te manuïa, e na tuhaa e piti i nia e toru o to ˈu mahaha. Ma te faahiahia, ua faaea noa vau i te fare maˈi e hoê noa hebedoma te maoro. I muri iho e piti avaˈe e te afa te maoro te faaearaa i te fare ma te oraora maitai, ua haamata faahou ta ˈu rapaauraa e te raau, e te mau faahopearaa amuihia matauhia.
I taua area taime atoa, ua maˈihia to ˈu metua tane i te mariri ai taata, e i te hoê po tau avaˈe i muri iho, ua ite to ˈu Mama ia ˈna i roto i te piha e ua pohe oia. I muri iho i to ˈna poheraa, ua haere au i te haapiiraa hoo taoˈa i reira to ˈu haamataroraahia ei papai parau. E mea maitai vau i te pae tino, i te pae o te haapiiraa, e i te pae varua, e i roto atoa i te taviniraa pionie tauturu (tavini ma te taime taatoa no te hoê taime).
Te tahi atu maˈi-faahou-raa
I te avaˈe eperera 1990, ua haere au i te faaipoiporaa o to ˈu tuane paari aˈe ia ˈu i Augusta, Georgia. I reira, ua parau mai to ˈu tuane e: “E ua oru to oe avae.”
“Eaha tera mea ia manaˈo oe?” o ta ˈu ïa i ani.
“Aita vau i ite,” o ta ˈna ïa i pahono.
“O te hoê puu paha,” o ta ˈu ïa i parau.
I to ˈu hoˈiraa i te oire no New York, ua haere vau e hiˈo i te taote. Ua faaite te tâpûraa e te hiˈopoaraa maa tuhaa iˈo tei ravehia na roto i te raau faataotoraa no reira, i te tahi atu puu no Wilms i roto i to ˈu ate avae aui. Ia au i te mau hiˈopoaraa, aita te ivi i naeahia, e mea rahi roa râ te puu no te iriti. No reira, ua faahaere-faahou-hia te rapaauraa e te raau mai tei matauhia.
I muri iho, ua tamau noa vau i te pihae; ua piri to ˈu aau. Ua tâpû-oioi-hia vau no te rapaau. Ua taviriviri roa râ to ˈu mau aau, e ua titauhia te tahi atu tâpûraa. Ua topa to ˈu hemoglobine fatata i te faito maha, e ua onoono noa te taote i te parau e: “E tia ia oe e farii i te toto. E pohe oe. Eita paha oe e hinaaro e pohe i teie po.” Ua moemoeâ-ino-hia vau no nia i te mau menema e te pohe.
Ua afaro rii mai au i te avaˈe atopa i te tâpû-ê-raahia te puu. Ua iriti atoa ratou e fatata e 70 i nia i te hanere o to ˈu ate avae. Te fifi râ e haere faahou anei au. E tia râ ia ˈu ia haere no te reva ˈtu i te oire no New York, na roto i te rapaauraa e te raau e te faaotiraa, ua haamata vau i te hahaere—e te hoê matini hahaere i te haamataraa, te mau rore, te hoê turutootoo, e i te pae hopea te hoê avae haavare, i nehenehe ai to ˈu nau rima e faaohipa i te Bibilia i roto i te taviniraa i tera e tera fare. I te roaraa o te rapaauraa e te raau, ua topa to ˈu faito e 27 kilo; e 155 tenetimetera to ˈu roa e te faito mai tei matauhia e 54 kilo. I te mea hoi e ua poriahia vau e ua tupu to ˈu avae, ua faarahi te mau taote i te avae haavare. I te pae hopea, a naeahia ˈi ia ˈu te faito tano, ua hamani mai ratou i te mea apî.
E mea fifi mau iho â te oraraa
I te tau veavea i te matahiti 1992, e au ra e ua maitaihia mai au e ua nehenehe atoa vau e rave i te taviniraa pionie tauturu. I te avaˈe novema, ua tae mai te hoê rata o tei faaoaoa roa ia ˈu. Ua faahitihia e nehenehe te mau mea ta ˈu i farerei i roto i to ˈu oraraa e faaitoito ia vetahi ê, e ua titau-manihini-hia vau ia faatia i roto i te vea ra A ara mai na! Ua taui to ˈu oaoa rahi ei hepohepo i te hebedoma i muri mai.
Ua faaite mai te hoê hiˈopoaraa tamau na roto i te hihi X i te mau puu i roto i to ˈu mahaha maitai. Ua taˈi au e ua rahi atu â ta ˈu taˈiraa. Ua tia ia ˈu ia faaruru i te ereraa o te hoê mape, te tahi tuhaa o to ˈu upaa, te rahiraa o to ˈu mahaha aui, te tahi tuhaa o to ˈu avae, aita râ hoê noa ˈˈe taata i ora mai i te ereraa i na mahaha e piti. Ua turu faahou mai to ˈu fetii e to ˈu mau hoa ia ˈu, e ua faaoti au i te aro faahou â i te maˈi.
Ua haamatahia te rapaauraa e te raau no te faaiti i te mau puu. Ua manaˈo te hoê taote e nehenehe te mau puu e tâpû-ê-hia e e faaora mai i te mahaha. I te avaˈe mati 1993, ua afaihia vau i roto i te piha tâpûraa. No muri iho to ˈu faarooraa e ua hiˈo noa ratou e ua nira faahou ia ˈu. Eita ratou e nehenehe e tâpû ê i te mau puu ma te ore e tatara i to ˈu mahaha. Mai reira mai, ua rapaauhia vau e te raau puai no te tutava i te haapohe i te mau puu.
Te ite ra anei outou e no te aha vau e manaˈo rahi ai i te pohe? Ua uiui hohonu vau ia ˈu iho e no te aha tatou e pohe ai e eaha te tiaturiraa no te oraraa no a muri aˈe ahani e e mea ohie to ˈu oraraa? Aita vau i ite. Ua ite râ vau e te mea faufaa mau, e ere ïa e pohe aore ra e ora anei tatou i teie mahana, te iteraa râ e te vai ra te haamaitairaa a te Atua ra o Iehova i nia ia tatou, te Taata otahi roa o te horoa mai ia tatou ra i te ora mure ore. Na te tiatonuraa i nia i te tiaturiraa o te ora i roto i ta ˈna ao apî, te huriraa i to ˈu mau peapea i nia ia ˈna, e te oreraa e faarue i te mau hoa e tufa ra i to ˈu tiaturiraa i tauturu ia ˈu.—Salamo 55:22; Apokalupo 21:3, 4.
Te oaoa nei au i te mea e e mea oraora maitai te tahi atu mau taurearea. Te tiaturi nei au e e turai te mea ta ˈu i faatia e rave rahi o ratou ia faaohipa i to ratou oraora-maitai-raa, eiaha no te tapapa i te mau tapao faufaa ore, i roto râ i te taviniraa a Iehova ma te paari. Auê ïa haamaitairaa ia fanaˈo i te oraora-maitai-raa e a muri noa ˈtu i roto i te ao apî a te Atua! Eita e hinaarohia te mau taote, te mau fare maˈi, te mau nira, te mau tuio—eita, aita e ohipa e faahaamanaˈo ia tatou i teie nei ao tahito te vai ra te maˈi e te pohe.—Faatiahia e Kathy Roberson.
[Hohoˈa i te api 25]
I to ˈu faatuiteraahia i te fare haapiiraa tuarua
[Hohoˈa i te api 27]
Te tautururaa i roto i te tuhaa haapao maa i te hoê tairururaa haaati i New York