Ia riro anaˈe te tamariiriiraa ei tau mehameha
NA TE PAPAI VEA A A ARA MAI NA! I PANIORA
I teie mahana—e mahana matauhia o te mau matahiti 1990—e 200 tausani tamarii o te aro i roto i te mau tamaˈi faehau, e 100 mirioni tamarii faito matahiti haere haapiiraa o te mairi i te haapiiraa, e 150 mirioni tamarii o te haere e taoto ma te ore e tamaa, e 30 mirioni tamarii o te taoto noa na nia i te purumu, e e 40 tausani tamarii o te pohe.
MAI te peu e e mea riaria te mau numera i nia nei, e mea mauiui ïa te mau hohoˈa mata i muri mai i teie mau numera. I muri nei, te faatia-poto-hia ra te mau aamu o e pae tamarii e e tauturu te peapea o to ratou oraraa ia tatou ia taa i te auraa o teie mau tabula numera atâta.
Te hoê tamarii faehau. E 13 matahiti noa to Mohammad, tera râ ua riro ê na oia ei faehau mataro maitai i Asia apatoa tooa o te râ, o tei aro e hitu aroraa. E tiai puaaniho ta ˈna ohipa hou oia a haere ai i te tamaˈi—i te ahururaa o to ˈna matahiti. I teie nei, te faaohipa ra o Mohammad i te hoê pupuhi aroraa mama AK-47, e eita oia e haamarirau i te pupuhi. I te hoê aroraa, ua pupuhi oia e piti faehau enemi tei piri roa mai ia ˈna. I to ˈna aniraahia e eaha to ˈna huru ia taparahi oia i te taata, ua pahono oia e: “Ua oaoa vau no te mea ua taparahi au ia raua.” E mau faehau maitatai roa te mau tamarii, o ta ta ˈna ofitie ïa e faataa ra, “no te mea eita ratou e riaria.”
Te hoê tamarii rave ohipa. Te ora ra o Woodcaby, e maha matahiti, i roto i te hoê fare hamanihia i te rehu i nia i te hoê motu no Caraïbes. E tia mai oia i te hora 6 i te poipoi no te rave i ta ˈna mau ohipa no te mahana: te tunuraa i te maa, te haereraa e tii i te pape, e te tamâraa i te fare o to ˈna fatu. Eita oia e aufauhia e eita roa paha oia e haere i te fare haapiiraa. Te na ô ra o Woodcaby e te moemoe ra oia i to ˈna mau metua, tera râ, aita o ˈna i ite e teihea roa raua. E hope ta ˈna mahana ohipa i te hora 9:30 i te po, e mai te peu e e mea manuïa oia, eita oia e haere e taoto ma te ore e tamaa.
Te hoê tamarii e pohe ra i te poia. I te oire iti Afirika ra no Comosawha, e heru te hoê tamahine hoê ahuru ma hoê matahiti i te repo i te mau mahana rohirohi atoa no te imi i te maa aihere. Na te mau oniani-aihere—tera noa hoi te maa e tupu i roto i teie repo mǎrô—e faaamu ia ˈna e to ˈna utuafare. E tunu-pape-hia aore ra e faararerarehia teie mau oniani e e faraihia i muri iho. Maoti te anoiraa peapea o te paˈura e te tamaˈi tivila, ua naeahia te huiraatira o te oire iti i te faito o te pohe poia.
Te hoê tamarii na nia i te purumu. Tei rotopu o Edison i te mau tausani tamarii na nia i te purumu i roto i te hoê oire rahi no Marite Apatoa. E noaa mai ta ˈna maa moni iti na roto i te faaanaanaraa i te tiaa, e e taoto oia i nia i te tima i pihai iho i te vahi tapearaa pereoo uta taata, e te tahi atu mau tamarii o te tapiripiri i te tahi e te tahi i te mau po toetoe. I te tahi mau taime, e eiâ rii oia no te faarahi atu i te moni e noaa mai ia ˈna ia faaanaana o ˈna i te tiaa. E piti taime to ˈna taparahiraahia e te mutoi, e ua tapeahia oia e toru avaˈe i te fare auri. Te haapapu maitai ra o Edison e ua “fatata” roa oia i te faarue i te raau taero e te hâuˈaraa i te raau tapiri i teie nei. Te moemoeâ nei oia i te riro ei taata tataˈi pereoo, i te haapii i te hoê toroa.
Te poheraa o te hoê tamarii. E poipoi toetoe e te ûa teie i te mouˈa no Dugen i te pae Hitia o te râ no Ropu. Te tuuhia ra te hoê aiû iti, puohuhia i roto i te hoê vehî hunaraa maˈi, i roto i te hoê apoo e ere i te mea hohonu. Ua pohe teie pepe i te hî—e tumu matauhia e pohe ai te tamarii. Ua horo to ˈna mama i to ˈna fenua e ua pau ta ˈna û i roto i to ratou tere rohirohi ia ora ratou. No te mea e aita e ravea faahou, ua faainu atura oia i ta ˈna aiû i te tihota e te pape, tera râ, ua viiviihia te pape, e ua pohe te aiû iti. Mai te tahi atu 25 000 tamarii o tei tanuhia i taua mahana ra, aitâ ïa oia i naeahia i te hoê matahiti.
Tataihia e rave rahi tausani taime, te faahohoˈa ra teie mau faatiaraa peapea e eaha te huru o te oraraa no e rave rahi mau tamarii o te ao nei. No teie mau tamarii ua riro te tamariiriiraa, e tau hoi no te haapii e no te paari ma te paruruhia e te hoê utuafare poihere, ei tau mehameha e e rave rahi o te ore e ora mai.
Ua faaite o Peter Adamson, taata pia i te tabula Te huru tupuraa o te mau tamarii o te ao nei (beretane), i te matahiti 1990 e: “E ere faahou hoi te pohe e te mauiui i nia i teie faito i te mea titauhia; eita e nehenehe faahou e fariihia. E ravea ta tatou, e e hopoia morare teie na tatou.”
[Faaiteraa i te fatu o te hohoˈa i te api 3]
Photo: Godo-Foto