AMAGEZI AGASOBORA KUKONYERA EKA | OBUSWERE
Kukozesa Ebyoma bya Kalimagezi omu Bwire Obusemeriire
Ebyoma bya kalimagezi hamu n’emikura ey’okubalizaaho nibisobora kugumya obuswere rundi kubusiisa. Ebintu binu bikwasireho bita obuswere bwawe?
Eky’osemeriire kumanya
Ebyoma bya kalimagezi nibisobora kukonyera omusaija na mukazi we kugumya obuswere bwabo. Abamu babikozesa kwikara nibabaza hamu n’abagonzebwa baabo obubarukuba batali hamu.
Jonathan n’agamba ati: “Omugonzebwa waawe obwakusindikira obutumwa obugufu oburukugamba ngu ‘Ninkugonza’ rundi ngu ‘Ninkutekerezaaho,’ kikuleetera kwehurra kurungi muno.”
Kukozesa kubi ebyoma bya kalimagezi nikisobora kusiisa obuswere. Ekyokurorraho, abantu abamu bamara obwire bwingi ha simu rundi tabbuleeti zaabo, baitu nibamara obwire butaito nibabaza n’ogu oubali nauwe omu buswere.
Julissa n’agamba ati: “Haroho iba nyowe obwaba n’agonza kubaza na nyowe, baitu nansanga ndi ha simu yange.”
Abantu abamu bagamba ngu nibasobora kubaza n’abagonzebwa baabo baitu ha murundi nugwo gumu nibakozesa ebyoma bya kalimagezi. Sherry Turkle omukugu arukuseruliirizaaho enkoragana n’obunywani n’agamba ngu “eki kuba kwebiiha kwonka tikirukusoboka.” Abantu abamu bagamba ngu kirungi kukora ebintu bingi ha murundi gumu. Baitu omukugu onu n’agamba ngu, “eki kiretera abantu kukora ebintu kubi kandi batataireho mutima.”a
Sarah n’agamba ati: “Kinsemeza muno kubaza na iba nyowe obwaba atahugwirwe ebintu ebindi. Obwaikara ali ha simu ye, kindetera kwehurra ngu y’omugaso muno kunkira.”
Ekirukumanyisa ngu: Omulingo okozesamu ebyoma bya kalimagezi nikisobora kugumya obuswere bwawe rundi kubusiisa.
Eky’osomeriire kukora
Mwikale mumanyire ebimusemeriire kuteeka omu kiikaro ky’okubanza. Baibuli egamba eti: “Mumanye ebintu ebirukukira obukuru.” (Abafiripi 1:10, NWT) Wekaguze, ‘Ninsobora kuba nimmara obwire bwingi muno ha byoma bya kalimagezi kandi nimalirra mbuzirwe obwire bw’okubaza n’ogu outuli hamu omu buswere?’
Matthew n’agamba ati: “Kiba ky’obusaasi, omusaija n’omukazi kuba nibaliira hamu ekiihuro omu hoteeri baitu buli omu ali ha simu. Titusemeriire kufooka bairu b’ebyoma bya kalimagezi bikatulemesa kufaaho outuli nauwe omu buswere.”
Mwetereho obugarukiro. Baibuli egamba eti: “Mwerindege okumugenda nimwekenga, tikuli nkabadomadoma, baitu nkabamagezi; nimwegurra [obwire] baitu ebiro biri bibi.” (Abefeso 5:15, 16) Wekaguze, ‘Ninsobora kweteraho obwire obw’okusoma n’okugarukamu obutumwa obutali bukuru omu kiikaro ky’ogarukamu buli butumwa bwona obukaizire?’
Jonathan n’agamba ati: “Kinkonyera muno esimu yange obungihamu iraka nukwo ngarukemu hanyuma obutumwa obunsindikiirwe. Obwire oburukukira obwingi abantu abateera rundi bakasindika obutumwa, baba batali omu bwetaago bw’amaani.”
Obukiraaba nikisoboka, emirimo otagikorra muka. Baibuli egamba eti: “Buli kintu kyona kiine akasumi kakyo.” (Omugambizi 3:1, NWT) Wekaguze: ‘Ninyikiriza omulimo gwange kundemesa kuba n’ab’omu maka gange habwokuba obumpika omu ka ngumizaamu ninkorra ha simu? Obukiraaba nukwo kiri, nikikwataho kita obuswere bwange? Outuli hamu omu buswere nakibazaaho ki?’
Matthew n’agamba ati: “Ebyoma bya kalimagezi nibisobozesa abantu kukora emirimo yabo obwire bwona kandi hoona nambere bali. Obundukuba ndi na mukazi wange, nyerinda kwikara ninyihayo esimu yange kurora ebirukukwata ha mulimo.”
Mubazeeho omulingo mukozesaamu ebyoma bya kalimagezi. Baibuli egamba ati: “Omuntu wena aleke okuserra ebye wenka, baitu aserre ebyabandi.” (1 Abakolinso 10:24) Baza n’ow’oli nauwe omu buswere ha mulingo buli omu hali inywe arukukozesa ebyoma bya kalimagezi n’empindahinduka ezimusobora kukora, obuziraaba ziroho. Nimusobora kukikora nimukozesa ebikaguzo ebimusobora kubazaaho ebiri omu kicweka kinu.
Danielle n’agamba ati: “Nyowe na iba nyowe obutukirora ngu omu haliitwe nakozesa muno esimu rundi tabbuleeti tubalizangana tutarukusereka. Itwena tukimanyire ngu kinu nikisobora kuba kizibu ky’amaani, nahabweki tufaayo kwetegerezangana.”
Ensonga enkuru: Kigumye ngu ebyoma bya kalimagezi tibyalema obwomeezi bwawe, oihireho obikozese omu mulingo ogurukwoleka ngu obiineho obusobozi.
a Biihirwe omu kitabu Reclaiming Conversation—The Power of Talk in a Digital Age.