Imagination World/stock.adobe.com
Obutumwa Kuruga omu Kigambo kya Ruhanga—Okunihira Hali Ensuhuuki!
Buli mwaka, obukaikuru bw’abantu bahambirizibwa kuruga omu maka gaabo. Na iwe oli omu nyikara niyo emu? Obu kiraaba nukwo kiri, kigumye ngu enyikara egi tosemeriire kugirabamu wenka—Ebyahandiikirwe Ebirukwera nibyoleka ngu Ruhanga araganiize obwomeezi oburungi omu kasumi ak’omumaiso.
“Ensuhuuki hamu n’abantua abalekereho amaka gaabo tibarukwe taaga obukoonyezi obw’ahonaaho kyonka, baitu nibeetaga . . . nokunihira okwomu kasumi akomumaiso.” Bigambo bya Christos Stylianides anyakuli commissioner wa European Union.b Abantu abaine okunihira baba n’enteekereza ey’ehikire ha bwomeezi bwabo obw’omu kasumi ak’omumaiso. Baitu kwongerra ha kunihira, ensuhuuki nibeetaaga okuhuumuzibwa nukwo basobole kugumira okwetuntura oku barukurabamu.
“Nkaba ntakahurraga amasu aga natungire, obu kyanyetaagisize kuruga omu ihanga lyange n’okulekaho eka yange. Nkaba ntiinire muno, nyine enaku, kandi nyetuntwire.”—Emmanuel, Haiti.
Na iwe nooyehurra nka Emmanuel? Obu oraaba olekereho eka yaawe, nooba nooyetaaga kutunga okuhuumuzibwa n’okunihira. Ekigambo kya Ruhanga Baibuli, nikisobora kita kukukoonyera?
Okuhuumuzibwa kuruga omu Kigambo kya Ruhanga
Baibuli egamba: “[Yahwe]c . . . nagonza omunyaihanga.”—Ekyebiragiro 10:17, 18.
Kinu nikimanyisa ngu toli wenka. Yahwe Ruhanga, Ayahandiikisize Baibuli, naayetegereza enyikara ei orumu, naakugonza, kandi naafaaho muno omulingo orukwehurra.
Baibuli egamba: “[Yahwe] ali haihi na bona abamukunga.”—Zabbuli 145:18.
Kinu nikimanyisa ngu obu osaba, Yahwe akuhurra. Naasobora kukukoonyera kutunga obusinge. Akuhaire n’amagezi kuruga omu Baibuli agasobora kukukoonyera kugumira enyikara ei orumu.
Baibuli egamba: “Kimuli hara Ruhanga ow’amananu okukora kubi . . . Kunu Owobusobozi bwona talihabisa ebyobulyo.”—Yobbu 34:10, 12.
Kinu nikimanyisa ngu Ruhanga tali nuwe arukukuleetera kubonabona. Tarukukufubira, kandi tarukukulengesa obu naagumanganiza obwomeezi bwawe.
Okunihira kuruga omu Kigambo kya Ruhanga
Baibuli esoborra ekintu Ruhanga alitukorra omu kasumi ak’omumaiso. Teekerezaaho omulingo okunihira kunu kuliyo nikukoonyera abantu abairukire omu maka gaabo.
Baibuli egamba: “[Ruhanga] alisiimuura amaziga goona omu maiso gaabo, okufa tikulyongera kubaho, noobu kwakuba okuteera empamo, noobu kwakuba okurra, noobu bwakuba obusaasi, tibiryongera kubaho.”—Okusuukururwa 21:4.
Kinu nikimanyisa ngu noija kuba otakyabonabona. Ruhanga naaraganiza kumaraho ebizibu byona ebirukukuleetera kwehurra nk’ataine okunihira kasumi kanu.
“Ruhanga alimaraho obutali bwinganiza bwona hamu n’ebintu byona ebibi ebituhikaho. Okunihira oku kunkoonyera kuta omutima h’akasumi nambere okubonabona kuliba kutakyaroho.”—Karla, El Salvador.
Baibuli egamba: “[Ebintu] bya kara tibiriijukwa, kunu tibiritaha omu mutima.”—Isaaya 65:17.
Kinu nikimanyisa ngu torukwija kwongera kutalibanizibwa ebiteekerezo ebibi. Ruhanga naija kukigumya ngu tiwayongera kutuntuzibwa ebiteekerezo ebibi ebirukuleetwaho ebintu ebibi ebi warabiremu.
“Baibuli neeraganiza ngu titurukwija kwongera kwijuka obusaasi hamu n’ebintu ebi twafeeriirwe. Okunihira oku kunkoonyiire kugumira enyikara ey’egumire habwokuba nkimanyire ngu omu kasumi akatali ka hara, ebintu nibiija kuhinduka.”—Natalia, Ukraine.
Baibuli egamba: “Ruhanga owomu iguru aliimukya obukama . . . [obulicwacwana] nubumaraho obukama obu bwona.”—Danieri 2:44.
Kinu nikimanyisa ngu gavumenti ey’omu iguru niyo erukwija kulema ensi. Omu kasumi akatali ka hara, Ruhanga naija kutaho gavumenti ye omu kiikaro kya gavumenti zoona ez’abantu. Gavumenti enu niija kuleetaho obusinge bwonyini hamu n’obulinzi, obwinganiza hamu n’enkurakurana hali abantu boona.—Mika 4:3, 4.
“Kingarramu amaani kukimanya ngu ebizibu nk’okutwazibwa kubi, okusoroora, kwikara nooyekengera, hamu n’okusoroora omu rangi by’akacu kake—Obukama bwa Yahwe buli haihi kumaraho ebizibu binu byona.”—Mustafa, Middle East.
Tunga okuhuumuzibwa kuruga omu butumwa bwa Baibuli oburukuha okunihira
Amagezi kuruga omu Kigambo kya Ruhanga
Amagezi ag’omu Baibuli nigasobora kukukoonyera kugumira ebizibu ebi orukurabamu mpora mpora. Nigasobora n’okukukoonyera kugumira enyikara yaawe empyaka, otwaliiremu n’ebintu ebi ofeeriirwe. Rora omulingo emisingi enu eriyo neekoonyera ensuhuuki:
Baibuli egamba: “Omuntu noobu arukuba aine ebintu bingi, obwomeezi bwe tibusigikirra ha bintu ebi aba aine.”—Luka 12:15.
Omulingo ebigambo ebi bisobora kukukoonyera: Noosobora kuba otakakiikiriize habw’ekintu ekikuhikireho kandi nooyehurra kubi habw’ebintu byawe ebi olekereho. Baitu kakuba otwara obwire okateekerezaaho omulingo obwomeezi bwawe bw’omuhendo muno kukira ebintu ebi osigireho, nikiija kukukoonyera kuteehurra kubi.
“Obwomeezi bukuru muno kukira ebintu. Omu nyikara ezimu, itungo rundi sente nibisobora kulemwa kukukoonyera.”—Natalia, Ukraine.
Baibuli egamba: “Otagamba oti Kiki ebiro byaira okukira binu oburungi?”—Omugambizi 7:10.
Omulingo ebigambo ebi bisobora kukukoonyera: Enyikara ei orumu neesobora kuba egumangaine, baitu kakuba olengaho kutagirengesaniza n’ey’okaba orumu, nikiija kukukoonyera kuteehurra kubi.
“Nsoboire kutunga enteekereza ey’ehikire habwokuba nsoboire kwikiriza enyikara yange nkooku eri.”—Eli, Rwanda.
Baibuli egamba: “Obu turaabaga twine ebyokulya n’ebyokujwara, leka ebi bitumale.”—1 Timoseo 6:8.
Omulingo ebigambo ebi bisobora kukukoonyera: Lengaho kumarwa ebyetaago ebikuru eby’obwomeezi. Kuba n’okumarwa nikiija kukukoonyera kuteetuntura ekihinguraine, kandi kinu nikiija kukukoonyera kwikara oteekaine omu nyehurra.
“Baibuli eriyo nenkoonyera kurora ebintu omu mulingo ogurukwahukana, ntarukuta omutima ha bintu ebi tufeeriirwe. Nyowe na mukazi wange twine okusemererwa habwokuba tukyali boomeezi kandi tuli omu kiikaro ekitarumu akabi.”—Ivan, Ukraine.
Baibuli egamba: “Nahabweki, ebintu byona ebi mugonza abantu abandi babakorre, na inywe nibyo mubakorrege.”—Matayo 7:12.
Omulingo ebigambo ebi bisobora kukukoonyera: Nikisobora kukwanguhira kukoragana kurungi n’abandi kakuba okora kyona ekirukusoboka kuba muntu ow’arukugumiisiriza abandi kandi ow’embabazi. Kandi nikisobora kuleetera abandi kutakusoroora n’okwanguhirwa kukugonza.
“Abantu abarukukira obwingi kibasemeza obu obatwaza omu mulingo ogw’ekitiinisa, ogw’embabazi, kandi ogw’okugonza. Kinu kireetaho enkoragana enungi hagati yaawe n’abantu ab’omu kiikaro.”—Angelo, Sri Lanka.
Baibuli egamba: “Mumanyise Ruhanga ebi murukwetaaga; kandi obusinge obwa Ruhanga . . . bulirinda emitima yanyu n’ebiteekerezo byanyu.”—Abafiripi 4:6, 7.
Omulingo ebigambo ebi bisobora kukukoonyera: Gambira Ruhanga omulingo orukwehurra, ebyetaago byawe, okutiina oku oine, hamu n’okweralikirra. Esaara nk’ezi nizisobora kukukoonyera kuleka kwetuntura kandi zikukoonyere kutahwamu amaani habw’enyikara ezi orukurabamu.
“Buli murundi ntunga ebizibu, nsaba Ruhanga kandi angarukamu. Ebintu ebi nyegere omu Baibuli bindeetiire obusinge bwonyini obw’omu biteekerezo.”—Yol, South Sudan.
“Obuhabuzi oburungi obw’omu Baibuli bunkoonyera kutunga obusinge omu biteekerezo obu ndukwetaaga kugumira enyikara enu ey’egumangaine.”—Valentina, Ukraine.
“Kingarramu amaani kukimanya ngu Ruhanga aturaganiize akasumi akarungi ak’omumaiso.”—Emmanuel, Haiti
Wakugondeze kumanya ebirukukiraho ebirkukwata ha mirago ya Baibuli ey’erukukwata ha kuhuumuzibwa n’okunuhira n’ensonga habwaki osemeriire kugyesiga? Saba omu h’Abakaiso ba Yahwe kukubungira hataroho kusasura sente. Naija kusemererwa kukukoonyera.
a Ekitongole kya UN Refugee Agency nikigamba ngu ensuhuuki nubo abantu abahambirizibwa kuruga omu kiikaro kimu kugenda omu kiikaro ekindi nakyo ekiri omu ihanga lyabo, hamu n’abo abahambirizibwa kuruga omu ihanga lyabo kugenda omu ihanga erindi.
b European Union Commissioner for Humanitarian Aid and Crisis Management.
c Yahwe niryo ibara lya Ruhanga. (Zabbuli 83:18) Rora ekicweka “Yahwe Nuwe Oha?”