29 ERIYA
“Ruhanga Wange Nuwe Yahwe”
OMURUNDI ogw’okubanza Eriya kubazibwaho omu Baibuli, nubwo obu yaleetiire omukama obutumwa obw’amaani. Ekyokubanza, Abakama mukaaga ab’okubanza abaali nibalema enganda ikumi eza Isaleeri, bakaba bali babi muno. Ahabbu akaba mukama wa musanju omu Isaleeri, kandi Yahwe akamurora nk’omukama omubi muno kukira abakama abandi boona. Ahabbu akaswera Yezebbeeri muhara w’omukama ow’akaba ali mubi muno. Ahabbu yaramyaga ebisisani, baitu mukazi we yakoraga ekintu ekirukukiraho obubi, yaramyaga ruhanga ow’ebisuba arukwetwa Bbaali, kandi eki kyatwarramuga n’okuhonga abaana. Akeekambisa musaija we hamu n’abantu aba Isaleeri kuramya Bbaali. Kiro kimu, Eriya akagenda hali Ahabbu. Yahwe akamutuma kumucwera omusango n’okumugambira ekikaba nikigenda kumuhikaho.
Teekerezaaho Eriya naagenda orugendo oruraihire orurumu ebibaale kuruga Giriyaadi kuhika Samaliya, orubuga orw’amaani nambere Ahabbu akaba ayombekere ekikaali kye. Kyayetwaga ‘enju ey’amasanga,’ obundi habwokuba kikaba nikizooka kurungi muno. (1 Bakam. 22:39) Teekerezaaho Eriya ajwaire orugoye orwa buli kiro, orukozerwe omu byoya kandi ayesibire omweko omukooto ogukozerwe omu ruhu, naagenda omu kikaali ky’omukama eky’amaani kumugambira ngu ruhanga we Bbaali, akaba ataine maani! Kakuba Yezebbeeri akaba ali na Ahabbu Eriya obu yamutwaliire obutumwa, Yezebbeeri akaba naija kukwatwa ekiniga eky’amaani muno. Yezebbeeri na Ahabbu, baikirizaaga ngu Bbaali akaba aine amaani ag’okunaga enjura, baitu Eriya akatunga obumanzi obw’okubagambira ngu ruhanga wabo akaba atarukwija kubakoonyera. Yahwe akagamba ngu ihanga lyona likaba nirigenda kuhikwaho ekyanda eky’amaani. Ekyanda eki, kikaba nikiija kumara emyaka nyingi kuhikya omuheereza wa Yahwe Eriya obu yaakurangiriire enjura kwongera kugwa!
Eriya akaiha nkaha obumanzi obw’okubaza nkooku yabalize? Emu ha nsonga ezi, eri omu bigambo ebi yabalize. Akatandika naagamba ati: ‘Yahwe Ruhanga ou ndukwemerra omu maiso ge mwomeezi.’ Eriya obu yaleetiire Ahabbu obutumwa, akaba ayemeriire omu maiso g’omukama ow’amaani. Baitu nabbi onu, akaba amanyire ekintu ekikuru muno kandi eki nikyo ngu akaba naayemerra omu maiso ga Yahwe nk’omuheereza we. Noobu kiraaba ngu Ahabbu na Yezebbeeri bakaba nibazooka nk’abarukutiinisa kandi b’amaani, Eriya akaba akimanyire ngu Yahwe w’amaani muno kubakira. Mali kinu nikisobora kuba kyakoonyiire Eriya kuba mumanzi!
N’obumanzi, Eriya akabaza n’omukama omubi hamu n’omugo omubi kandi akeesiga Yahwe obu akaba atiinire
Eriya akagumizaamu naayoleka obumanzi omu buheereza bwe hali Yahwe. Akooleka obumanzi obu yayorobiire Yahwe yairukira omu kihanga ekikaba kyesoroire omu bwire bw’ekyanda, naayesiga kunywa amaizi kuruga omu kyambu n’ebingoora kumuleetera ebyokulya. Ekindi, akooleka obumanzi Yahwe obu yamutumire Sidoni nambere ise Yezebbeeri akaba naalemera, kukoonyera omufaakati omunaku ow’akaba aine okwikiriza okw’amaani omuli Ruhanga. Kandi Eriya akongera yayoleka obumanzi obu akaba ayemeriire ha Rusozi Karameeri na banabbi ba Bbaali 450, kubooleka ngu Yahwe nuwe Ruhanga omu wenka ow’amananu. Ibara Eriya nirimanyisa ngu “Ruhanga Wange Nuwe Yahwe.” Kandi omu bwomeezi bwe bwona Eriya akooleka ngu naayesiga Yahwe Ruhanga we.
Baitu nabwo, Eriya “akaba musaija anyakwine enyehurra nk’ezaitu.” (Yak. 5:17) Eki nikimanyisa ngu na uwe haroho obu yatiinaga. Eriya akatiina muno kandi yahwamu amaani Ahabbu obu yayangire kuhinduka hanyuma y’okurora ebyamahano ebyakozerwe ha Rusozi Karameeri. Kandi na Yezebbeeri akaba arahiire ngu naagenda kumwita. Nahabweki, Eriya akairuka yayesereka. Akeetuntura muno kandi yagambira Yahwe ngu akaba naagonza kufa. Akeehurra nk’ow’ataine mugaso kandi yagamba ngu tarukukira baisenkuru abaafiire. Baitu Yahwe akamuhuliiriza n’okugumiisiriza. Hanyuma emirundi ebiri, Eriya akagambira Ruhanga ngu akaba naayehurra ali wenka, atiinire, kandi ngu byona ebi akaba naakora bikaba nibifa busa. Yahwe akagumya nabbi we ngu akaba atali wenka naakake, akaba akyali w’omuhendo, kandi w’omugaso omu maiso ge. Yahwe akatungira Eriya omukoonyezi kandi omunywani, ou akaba naija kutendeka kandi amuteekanize kugumizaamu naakora omulimo gwe.
Hanyuma y’akaire kake, Eriya akagenda yaserra omusaija ogu ow’akaba naayetwa Erisa. Eriya na Erisa bakagumizaamu nibaheereza hamu Yahwe omu biro ebi ebikaba bigumangaine. Erisa akakoonyera munywani we ogu ow’akaba akuzire omu myaka kandi yamwegeraho bingi. Yahwe akakoonyera Eriya kwongera kuba mumanzi, kandi akaikara ali mumanzi, obwomeezi bwe bwona.
Soma Ebyahandiikirwe ebirukumubazaaho:
1 Ekyabakama 16:29-33; 17:1-10a; 18:1–19:21
2 Ekyabakama 3:11
Kuleeta hamu ebiteekerezo:
Miringo ki Eriya ei yayolekeremu obumanzi?
Yega Ebirukukiraho
1. Habwaki Yahwe yakomeremu ebingoora kutwarra Eriya ebyokulya? (it “Ekingoora” ¶5-wcgr) A
Lior Kislev
Ekisisani A
2. Byamahano ki Eriya ebi yakozere? (it “Eriya” Na. 1 ¶11-wcgr)
3. Eriya obu akaba ali ha Rusozi Karameeri, akaragira abasaija kwijuza omukura omukooto n’amaizi. Nooteekereza amaizi nigasobora kuba gaarugire nkaha hagati omu kyanda eky’amaani? (ba 17 ¶3-wcgr) B
Todd Bolen/BiblePlaces.com
Ekisisani B: Orusozi Karameeri hamu n’Enyanja ya Meditereniyani
4. Ekijwaro kya Eriya kikaba nikikiikirra ki, kandi habwaki yakinagire h’amabega ga Erisa? (w14 2/1 12 ¶3-wcgr)
Ebikaguzo eby’Okwecumiitirizaaho
Kusigikirra ha mulingo Yahwe yatwaizeemu Eriya, nitusobora tuta kuleetera ab’oruganda na banyaanya itwe kwanguhirwa kutugambira omulingo barukwehurra obu baba bahoirwemu amaani? (1 Bakam. 19:1-18) C
Ekisisani C
N’okusemererwa, Eriya akatendeka Erisa nukwo asobole kuhikiiriza omulimo ogu akaba naakora. Nitusobora tuta kwegera ha nteekereza ye, obu tuba nitutendeka abandi nukwo tubahe bumu ha bujunaanizibwa obu tuhairwe?
Miringo ki endi ei tusobora kwegera ha bumanzi bwa Eriya?
Eki Birukunyegesa Hali Yahwe n’Ekigendererwa Kye
Isomo linu nirikwegesa ki hali Yahwe?
Ekyokurorraho kinu nikihikaana kita n’ebigendererwa bya Yahwe?
Kiki eki waakugondeze kukaguza Eriya obu alihumbuuka?
Manya na Binu
Rora vidiyo ey’erukwoleka omulingo Yahwe yakoonyiire Eriya kuhikiiriza obujunaanizibwa bwe.
Ekyokurorraho eky’Okugumiisiriza Ekitusobora Kwegeraho—Banabbi—Eriya (1:19)
Abato nibasobora bata kwegera ha bumanzi bwa Eriya obu akaba ali ha Rusozi Karameeri?
“Rwanirra Okuramya okw’Amananu!” (Ebicweka ebiri ha mukura “Eby’Okukozesa omu Kwega Baibuli”-E)