Kombisa cichavo hi zviboho zva van’wani

1-2. Hikuyini ka zvikhati zvin’wani a zviboho zva hina zvi hambanako ni zva maKristu man’wani?

U TSHUKA u lamuliwa hi ndlela ya hava hi kota ya ciboho u nga maha? Wena ke, u tshuka u lamula muKristu-kulori hi kota ya ciboho a nga maha? A kutala ka hina kuzvilava hi hlamulile ku ina ka zviwutiso lezvi zva zvimbiri.

² A hi faneli ku hlamala loku ka zvikhati zvin’wani a zviboho zva hina zvi hambana ni zva maKristu man’wani yo tsumbeka. Hikuyini? Hakuva hina vanhu hi hambene, a mun’we ni mun’wani i na ni mawonela yakwe. A mudhawuko wa hina, mawundlelwa ya hina ni lezvi zvi nga hi humelela wutomini, zvi nga khumba mapimisela ya hina. Kanilezvi hambu loku hi hi ni mawonela yo hambana, a hi faneli ku ma tsika ma daya kurula ni kuzwanana ka bandla. — Efe. 4:3.

3. Zvini zvi nga hi mahako hi lamula muKristu-kulori hi ciboho a ci mahileko?

³ Loku a muKristu-kulori a maha ciboho hi kalako hi nga nyimi naco, hi nga tshuka hi alakanya ku i chukwana hi bhula naye kasi a cica maalakanyo kutani ku bhula ni van’wani kasi ku komba lezvaku hi karatekile hi kota ya ciboho cakwe. Kuzvilava hi maha lezvo hi zvigelo zva zvinene. Phela ha va randza a vamakabye va hina niku hi lava ku zvi va fambela khwatsi. (Mav. 17:17) Hi cigelo leco, a hi lavi ku va maha zviboho va to gumesa va ti laya kutani zvi to wonha wunghana gabye na Jehovha.

4-5. Zvini hi faneleko ku maha loku a muKristu-kulori a maha ciboho co hambana ni leci hina hi nga wa ta maha?

⁴ Xana hi fanele ku byela makabye loye lezvaku i mahile ciboho ca ku a hi nyimi naco? Zviya hi ciyimo. Hi cikombiso, loku hi wona lezvaku i alakanyela ku maha zvilo zvi tshovako milayo ya Bhibhiliya, a lirandzo li ta hi kuca ku hi zama ku mu vhuna ku cica maalakanyo yakwe. (Mav. 27:5, 6) Hambulezvo, hi ta ku yini loku a makabye a boha ku maha zvilo zva ku a zvi tshovi milayo ya Nungungulu, kanilezvi zvo hambana ntsena ni lezvi hina hi nga wa ta maha? A hlamulo hi wu kuma ka mutsalo-tshinya wa ndzima leyi. A hi faneli ku ‘lamulana ka timhaka leti hi nga ni mawonela yo hambana’. — Rom. 14:1.

⁵ Hambulezvo, zvi nga tshuka zvi hi karatela ku kombisa cichavo hi zviboho zva van’wani. Hikwalaho, ka ndzima leyi hi ta bhula hi ku hikuyini hi faneleko ku kombisa cichavo hi zviboho zva van’wani niku hi nga zvi mahisa kuyini lezvo. A kusangula, a hi bhuleni hi zviyimo zvo kari zvi yelanako ni zviboho zva munhu wutsumbu zvi nga hi mahako hi lamula vamakabye va hina.

ZVIBOHO MUNI ZVA CIMUNHU ZVI NGA HI MAHAKO HI LAMULA VAN’WANI?

6-7. Tlhamusela zviyimo zvo kari zvi nga hi mahako hi lamula vamakabye hi zviboho zvabye.

⁶ Kota lezvi hi sinako hi zvi kumbukile, hi ngava ni mawonela yo hambana nguvhu ni ya van’wani ka zvilo zvo kari hi kota ya mudhawuko wa hina kutani lezvi hi nga zvi hanya wutomini. Niku hi nga tshuka hi alakanya ku a van’wani vonawu va na ni mawonela yo fana ni lawa ya hina. Kanilezvi, a zvi tshamisangi lezvo! A hi bhuleni hi zviyimo zvo kari. Ciyimo co sangula: Na a nga se gondza lisine, a makabye wo kari i wundlilwe hi papayi wa cidhakwa. Ka siku go kari, na va hi lomu ka ku hlakana ni maKristu-kulori, a makabye loye i wona yokari na manwa byala. Lezvo zvi mu swira nguvhu, a se va byela ku lezvi va mahako zvi bihile. Ciyimo ca wumbiri: A makabye wo kari wa cisati a nga kari a babya nguvhu i kumile muri wu nga mu tira a hanya. Hi ndzhako ka cikhati, i tiva ku a makabye mun’wani wa cisati i khomilwe mababyi yo fana ni lawa a nga hi nawo. Na a lava ku vhuna loyi a babyako, a makabye loye i mu kucetela ku anwa mimiri leyi yena a nga yi tirisa. Kuzvilava i maha lezvo hi ku mu kuca ku aga zvakuga zva lixaka lo kari kutani kunwa mimiri yo kari ya cilungu kutani ya cilandi. Ciyimo ca wunharu: A makabye wo kari i wa hi ka wukhongeli go kari ga mawunwa. Zvezvi i gi nyenya ni nkondzo a wukhongeli lego. Ka siku go kari, i no khunguvanyeka nguvhu laha a nga tiva lezvaku a makabye wo kari i yile marilweni ma nga mahelwa chichini.a

⁷ Wona zviyimo zvin’wani zvi landzelako. Ciyimo ca wumune: A makabye wo kari wa cinuna i kulile ka cikhati leci a kutala ka vanhu va nga zvi wona na zvi nga ringani ku a vavanuna va fuya malevhu kutani ku a vavasati va boha mabhuluku loku vaya mitlhanganweni kutani kuchumayeleni. Hambu lezvi a makabye loye a ma tivako a mahungu ya maswa xungetano hi mhaka leyo, i simama ku wula ku a vamakabye va cinuna a va faneli ku fuya malevhu niku a vamakabye va cisati va fanele ku boha tisaya kutani tivhistidho loku vaya mitlhanganweni kutani kuchumayeleni. Ciyimo ca wutlhanu: A dhota go kari gi tivile makabye a nga boha ku engetela zvigondzo a gumesa a tsika lisine. Makunu a makabye wo kari wa muswa wa bandla ga dhota lego i bohile ku engetela zvigondzo. A dhota lego gi karateka nguvhu hi lezvo, gi zama ku kuca a muswa loye ni vapswali vakwe lezvaku va cica ciboho.

8. a) Cini ci nga mahako mupswali wo kari a solasola vapswali van’wani? b) A ku randza ku solasola van’wani zvi nga gi khumbisa kuyini bandla?

⁸ Wona ciyimo cin’wani ci nga khumbako vapswali. Ciyimo ca wu 6: A mupswali wo kari i ti karatela ku wundla vana vakwe hi “kulaya ni gondziselelo ya Jehovha”. (Efe. 6:4) Kanilezvi i zvi wonisa ku khwatsi a vapswali van’wani va nga maKristu va hena vana vabye. Hi cikombiso, a va cheli kota hi cikhati leci a vana vabye va wuyako hi cona laha kaya, va va tsika va bela tivhidhio-gemi to kari niku va va xavela tifone na va ha hi vanana. Hi cigelo leco, a n’wana wakwe i zvi wonisa ku khwatsi a mupswali wakwe o ti karatisa. Hikwalaho, i mu wutisa ku: “Hikuyini u kalako u nga mahi lezvi a papayi kutani mamani wa cimanyani a mahako?” A ciyimo leco ci nga maha ku a mupswali loye a sangula ku solasola a vapswali van’wani va nga maKristu. A co tiya ku loku a muKristu a maha ciboho co hambana ni leci ca hina ka timhaka ta cimunhu, ku nga tshuka kuva ni kungazwanani. Hi cikombiso, hi nga tshuka hi solasola lezvi a muKristu-kulori a yi tirisisako zvona mali yakwe, mihlakano a yi randzako kutani loku a randza ku endza-endza. Kanilezvi a hi faneli ku tsika a kutizwa loko ku wonha kuzwanana ka bandla.

9. Zvini hi faneleko ku zvi alakanya? (Wona ni mufota.)

⁹ Loku a maKristu mambiri ma maha zviboho zvo hambana ka mhaka yaleyi ya yin’we, a zvi wuli ku a ciboho ca mun’we cinene leci ca loyi mun’wani a hi cinene. (Rom. 14:5) Hambu lezvi a Bhibhiliya gi kucako hina maKristu lezvaku hiva ni “kupima kun’we” a zvi wuli ku hi fanele ku pimisa hi ndlela yo fana timhakeni tontlhe, kanilezvi zvi wula ku hontlheni hi fanele ku hanya hi milayo ya Jehovha. (2 Kor. 13:11) Hi nga fananisa a zviboho zva munhu wutsumbu ni lezvi hi hlawulako loku hi lava ku endza hiya ka wutshamu go kari. A kutala ka zvikhati ku na ni mafambela yo hambanahambana ma nga hi chiketako ka wutshamu galegi ga gin’we. A munhu ni munhu i hlawula fambela legi gi mu tsakisako. Hi kufanana, a maKristu ma nga maha zviboho zvo hambana ka timhaka ta cimunhu, kanilezvi a kungo ga hina hi galegi ga gin’we: Hontlheni hi lava ku tsakisa Jehovha. Hikwalaho, a hi faneli ku lamula van’wani hi zviboho lezvi va zvi mahako ka timhaka ta cimunhu. — Mat. 7:1; 1 Tes. 4:11.

HIKUYINI HI FANELEKO KU KOMBISA CICHAVO HI ZVIBOHO ZVA VAN’WANI?

10. Hi kuya hi Jakobe 4:12, zvini hi kalako hi nga hi na fanelo ya ku maha niku hikuyini?

¹⁰ A Bhibhiliya gi na ni zvigelo zvo zwala zvi hi mahako hi kombisa cichavo hi zviboho zva van’wani. Wona zvokari. Co sangula: A hi na fanelo ya ku lamula van’wani ka timhaka ta munhu wutsumbu. (Lera Jakobe 4:12.) Jehovha hi yena Munyiki wa nayo ni Mulamuli wo lulama. Hi yena yece a nga ka ciyimo cinene kasi ku yimisa milayo ni zvileletelo hi faneleko ku hanya hi zvona. Hikwalaho, a vamakabye va hina va ta ti hlamulela ka Jehovha, na ku nga hi ka hina. (Rom. 14:10) Hina a hi na fanelo ya ku lamula van’wani kutani ku solasola zviboho zvabye hi kuya hi mawonela ya hina.b

11. Zvini hi nga mahako kasi hi simama kuva ni kuzwanana lomu bandleni? (Wona ni mufota.)

¹¹ Ca wumbiri: Jehovha i lava lezvaku a vakhozeli vakwe va zwanana, na ku nga hi ku va fana. Kunene, a Nungungulu wa hina wa zvi randza zvilo zvo hambana! Hi wona lezvo ka zvivangwa zvakwe. Hi cikombiso, hambu matluka ya sinya yaleyi ya yin’we a ma fani. Makunu hi nga ehleketa hi vanhu. Phela ka vanhu vo hundza 8 wa tibhiliyoni va nga laha misaveni, a ku na vanhu vambiri va kuya hi ku fetu-fetu. Jehovha i hi vangele ku hi hambana. A nga lavi lezvaku hiva tikopiya ta van’wani. Kanilezvi i lava lezvaku hi zwanana. Hikwalaho, wutshan’wini ga ku tsika kuhambana ka hina ku hi avanyisa, hi vhuvhumisa kurula. Ka hina, leci ci nga ca lisima nguvhu a hi mawonela ya hina kutani lezvi hi zvi randzako, kanilezvi kurula ni kuzwanana ka bandla. — Rom. 14:19.

U NGA KOMBISA KUYINI CICHAVO HI MAWONELA YA VAN’WANI?

12-13. Zvini hi faneleko ku zvi alakanya loku hi zvi wonisa ku khwatsi a wokari i bile “zambo ga hava”? (Va Le Galatiya 6:1; wona ni kwadru gi nge: “Loku u hi ni mawonela yo hambana.”)

¹² A cikhati leci a van’wani va mahako zviboho ka timhaka ta cimunhu. Ti wutise lezvi: ‘A ku a munhu loyi oba “zambo ga hava” kutani o maha ciboho hi ndlela yo hambana ni leyi mina ndzi nga wa ta maha hi yona?’ Loku ku hi ku hakunene oba zambo ga hava, gi tshovako cileletelo ca Bhibhiliya, ti wutise lezvi: ‘Ndza ringanelwa hi kuya hi Mitsalo a ku ndzi mu ololoxa kutani ku na ni mun’wani a nga ka ciyimo cinene kasi ku mu vhuna?’ Loku ku hi lezvaku wa ringanelwa, zama ku bhulisana naye hi kurula. (Lera Va Le Galatiya 6:1.) Hambulezvo, a kutala ka zvikhati, u nga pola lezvaku a munhu loye a nga wonhangi, i no maha zvilo ntsena hi ndlela yo hambana ni leyi wena u nga wa ta maha hi yona. Loku zvi tshamisile lezvo, u nga mu wutiseli zvotala kutani ku wulawula zvahava hi ciboho cakwe. Kanilezvi, kombisa cichavo hi fanelo yakwe ya ku ti mahela zviboho niku u nga mu lamuli. — Rom. 14:2-4.

¹³ Ehleketa hi mufananiso lowu: Loku a woya restaurante ni munghana wa wena, xana u wa ta mu kurumeta ku a hlawula zvakuga zvalezvi wenawu u nga hlawula? Ahihi. U wa ta kombisa cichavo hi fanelo yakwe ya ku hlawula hi yece lezvi a lavako kuga. Phela hambu loku o hlawula zvilo zva ku a zvi ku tsakisi, a wu ngheni ndhawu ka zvona hakuva a hi wena u toga. Niku wenawu zvi wa nga ta ku tsakisa ku a munghana wa wena a ku hlawulela zvakuga lezvi zvi tsakisako yena, wutshan’wini ga ku ku tsika u hlawula hi wece lezvi u lavako kuga. Hi kufanana, hi nga kombisa cichavo hi van’wani hi ku va tsika va maha zviboho hi voce ka timhaka ta cimunhu, wutshan’wini ga ku va kurumeta ku va maha zvilo hi mawonela ya hina.

14. U nga ku vhuvhumisisa kuyini kuzwanana laha u mahako zviboho zva cimunhu? (1 Va Le Korinte 8:12, 13)

¹⁴ A cikhati leci u mahako zviboho ka timhaka ta cimunhu. U nga vhuvhumisa kuzwanana hi ku ti karatela ku nga khunguvanyisi van’wani. (Lera 1 Va Le Korinte 8:12, 13.) Ka zvikhati zvo kari, u ngha u zvi tiva ku a ciboho leci u lavako ku maha a cilwi ni nayo kutani ku a ci bihangi. Kanilezvi loku ku hi ku ci ta khunguvanyisa makabye wa wena, a ku zvi ta “vhuna” ku maha ciboho leco?c (1 Kor. 10:23, 24) Ka zviyimo lezvo, wutshan’wini ga ku sindzisa u maha lezvi u zvi lavako hi ko ku a zvi bihangi, zvi ngava chukwana a ku ehleketa hi lezvi a van’wani va ti zwisako zvona. (Rom. 15:1) Kanilezvi, a ku lezvo zvi wula ku a van’wani a va faneli ku kombisa cichavo hi zviboho zva hina ka timhaka ta cimunhu? Ahihi. Va fanele ku kombisa cichavo hi zviboho zva hina a ku khwatsi hi lezvi hinawu hi faneleko ku kombisa cichavo hi zviboho zvabye. Kanilezvi a hi faneli ku rivala a wusungukati ga Bhibhiliya gi nga ka Va Le Roma 12:18, gi nge: “Loku n’wina mu zvi kota, hanyani hi kurula ni vanhu vontlhe.” Hikwalaho, hi maha zvontlhe hi zvi kotako kasi ku hlayisa kurula ni van’wani ni ku potsa ku va khunguvanyisa na ku nga hi na cigelo.

15. Zvini lezvi a madhota ma nga mahako kasi a bandla gi simama kuva ni kuzwanana? (1 Va Le Korinte 4:6)

¹⁵ A madhota ma kombisa cichavo hi zviboho zva van’wani. A madhota ma maha ku a bandla gi simama ku zwanana hi ku kala ma nga yimisi zvinaywanaywana ka timhaka ta cimunhu ni ku nga “mahi zvo hundza lezvi zvi tsalilweko” lomu ka Bhibhiliya. (Lera 1 Va Le Korinte 4:6.) A cin’wani kambe, a ma nyiki wusungukati go kala gi nga tsaliwangi ka mabhuku ya hina ma seketelwako ka Bhibhiliya. Ahandle ka lezvo, a cikhati leci a muKristu-kulori a kombelako civhuno ka madhota, ma ti wonela ku nga nyiki wusungukati gi seketelwako ka mawonela ya wona wutsumbu. Kanilezvi ma seketela wusungukati ga wona ka Mhaka ya Nungungulu. — Isa. 48:17, 18.

16. A dhota gi nga kombisisa kuyini cichavo hi zviboho zvi mahiwako hi hubye ya madhota?

¹⁶ A dhota kambe gi fanele ku kombisa cichavo hi zviboho zvi mahiwako hi hubye ya madhota. Andzhako ka loku a madhota ma khongele ni ku kambisisa lezvi a Bhibhiliya gi wulako, ma maha zvin’we a ciboho. A dhota gin’we ni gin’wani gi fanele ku seketela a mawonela ya lawa yo tala hambu loku gi hi ni mawonela yo hambana. (Efe. 5:17) A cin’wani kambe, a madhota ma fanele ku zvi landzela khwatsi a zvileletelo ma nyikiwako hi Bhibhiliya ni mabhuku ya hina wutshan’wini ga ku zama ku zvi cica kasi zvi zwanana ni mawonela ya wona. Hi cikombiso, a dhota a gi faneli ku tshaha mahungu yo kari ya lomu ka mabhuku ya hina ya ku ne a ma yelani ni lezvi ma bhulako hi zvona hi ku fela ku seketela mawonela ya gona.

17. Hi vhunekisa kuyini a cikhati leci hi kombisako cichavo hi zviboho zva van’wani?

¹⁷ Kota lezvi hi gondzileko, hina vanhu a hi fani. A mun’we ni mun’wani wa hina i na ni mawonela yakwe niku hi randza zvilo zvo hambana ni zva van’wani. Kanilezvi a ku hambana loko kunene! A midhawuko ya hina ni matshamela ya hina yo hambanahambana zvi maha ku a bandla giva wutshamu go tsakisa nguvhu kuva ka gona. Hikwalaho, wutshan’wini ga ku tsika kuhambana ka hina ku hi avanyisa, hi vhuvhumisa kurula hi tlhela hi ti wonela ku khunguvanyisa van’wani. Hi kombisa cichavo hi zviboho zva van’wani ka timhaka ta cimunhu. A cikhati leci hi mahako lezvo, a kutikarata ka hina ku ta chachazelwa. Hi tava ni litsako ni kuzwanana lomu bandleni. — Lis. 133:1; Mat. 5:9.