Simama ku tiyisa wunghana ni nuna kutani sati wa wena

1. Hikuyini a vanghana va vanene va nga zvinyikiwo zvi tako hi ka Jehovha?

A VANGHANA va vanene zvinyikiwo zvi tako hi ka Jehovha. (Jak. 1:17) Va randza Nungungulu va tlhela va hi randza niku va tsaka na hina ka zvikhati zva zvinene; va hi chavelela loku hi karatekile va tlhela va hi nyika wusungukati ga ginene loku zvi laveka. Contlhe cikhati va hi vhuna niku hi nga va tsumba. Kunene a vanghana va tshamela lego va “tsakisa mbilu”! — Mav. 27:9.

2. Hikuyini zvi nga zva lisima ku a nuna ni sati va simama ku tiyisa wunghana gabye? (Matewu 19:6)

² Zva lisima ku a nuna ni sati vava ni wunghana ga susa ndzi kandzihela. Kanilezvi, a wunghana lego a go halahala giva kona, va fanele ku ti karata kasi ku gi tiyisa. Loku va nga khataleli wunghana gabye, va nga sangula kuzwa ciwundza, ku nga tsaki hambu ku zangara futsi. Kanilezvi loku va simama ku tiyisa wunghana gabye, va tava ni wunghana ga ku cima a wu se gi wona. (Lera Matewu 19:6.) Makunu, ka ndzima leyi, hi ta wona lezvi lava va chadhileko va nga mahako kasi va simama ku tiyisa wunghana gabye. Kanilezvi a kusangula, a hi woneni lezvi a maKristu ma kalako ma nga se chadha ma nga hlawulisako zvona munhu wa ku chadha naye a tova munghana wabye wa hombe wutomini gabye gontlhe.

LEZVI U NGA HLAWULISAKO ZVONA MUNHU A TOVA MUNGHANA WA WENA WA HOMBE

3-4. Zvini zvi to vhuna munhu a ku kuma nuna kutani sati wa munene? (Mavingu 18:22)

³ Na hi nga se maha ni cihi ciboho ca hombe, hi fanele ku sangula hi ku ehleketa hi zvilo zva zvinene ni zva hava zvi nga humelelako loku hi maha ciboho leco. A zviboho zva hombe zvi nga khumba wutomi ga hina gontlhe, hikwalaho zva lisima a ku ranga hi ku ehleketa khwatsi na hi nga se zvi maha.

⁴ Laha u hlawulako a munhu a tova munghana wa wena wutomini gontlhe, ku nga nuna kutani sati, wo maha cin’we ca zviboho zva lisima nguvhu o to maha wutomini ga wena. Kota lezvi Jehovha a nga yena muvangi wa wukati, hi fanele ku hlota wurangeli gakwe laha hi hlawulako a munhu wa ku chadha naye. Phela Jehovha i lava ku a wanuna a kuma sati wa munene ni wasati a kuma nuna wa munene niku contlhe cikhati Yena wa zvi tiva lezvi zvi nga zvinene ka hina. (Lera Mavingu 18:22; Isa. 48:17, 18) Hikwalaho, a matshinya ya milayo ya ma nga lomu ka Mhaka ya Nungungulu ma nga vhuna muKristu a ku kuma nuna kutani sati wa munene.

5. Hikuyini zvi nga zva lisima a ku hlawula munhu a bhabhatisilweko kasi u chadha naye?

⁵ A cikhati leci hi bhabhatiswako hi maha vanghana va Nungungulu. (Lis. 25:14) Hikwalaho, loku u lava ku chadha u fanele ku hlawula munhu loyi yenawu a nga munghana wa Jehovha. (1 Kor. 7:39) Loku u maha lezvo, u komba ku wa yi nyika lisima a milayo ya Jehovha niku lezvo zvi ta ku maha u wona nuna kutani sati wa wena kota makatekwa ma tako hi ka Jehovha. (Mav. 19:14) A cin’wani kambe, u ta potsa zvikarato zvi humelelako lava va ‘bohiwako kanga mun’we’ ni munhu a nga kholwiko. (2 Kor. 6:14) Phela gi wa tava wupumbu a ku namorara ni munhu wo kala a nga hi Kustumunyu wa Jehovha, kuzvilava hi ku ti byela ku lomu hlengeletanweni a wu kumi munhu a ku tsakisako. Niku gi wa tava wupumbu kambe a ku namorara ni munhu loye hi ku ti byela ku u ta mu cica ava Kustumunyu wa Jehovha.

6-7. Zviwutiso muni lezvi lava va nga lomu ka ku namorara va faneleko ku ti maha?

⁶ Kasi ku wula lisine, a hi ku ni wihi munhu a bhabhatisilweko i tava nuna kutani sati wa munene. Loku ku hi ni wokari u mu navelako, ti karatele ku mu tiva khwatsi.a Ti wutise lezvi: ‘I va khomisa kuyini a va laha ngangweni wakwe? Wa khatala hi van’wani ni ku va kombisa cichavo? I hlakana ni vanhu vo tshamisa kuyini? I ma lulamisisa kuyini a mazunga? Xana i womelela ka mawonela yakwe kutani wa ti yimisela a ku tirisa mawonela ya van’wani loku ku nga tshoviwi matshinya ya milayo ya Bhibhiliya? A ku wa yi randza nguvhu mali?’

⁷ U nga ti maha zviwutiso lezvi kambe: ‘A munhu loyi ndzi mu navelako wa mu randza nguvhu Jehovha? Wa ti karatela a ku “ambala a munhu muswa”? Loku ndzo chadha naye i ta ndzi vhuna ku simama ndziva munghana wa hombe wa Jehovha? A mixuvo yakwe ya moya ya fana ni leyi ya mina? A ku zvi ta koteka a ku mina na yena hi nga nyimi laha ka kuva vanghana basi kanilezvi hiva tapa ni kandarinya?’ (Kol. 3:9, 10) Loku u hi wasati, u nga tlhela u ti wutisa ku: A ku a wanuna loyi ndzi namorarako naye i ta zvi kota kuva munghana wa munene ni hloko ya yinene ya ngango? (1 Kor. 11:3) Loku u hi wanuna, u nga tlhela u ti wutisa ku: A ku a wasati loyi ndzi namorarako naye i ta ti koramisa a seketela zviboho lezvi ndzi to maha kota hloko yakwe, hambu lezvi ndzi nga mbhelelangiko? Zvi ta teka cikhati kasi ku kuma mihlamulo ya zviwutiso lezvi. Hikwalaho, londzowota cikhati leco ca ku namorara kasi u mu tiva khwatsi loyi a tova nuna kutani sati wa wena.

8-9. Zvini zvi nga vhunako lava va namorarako a ku maha ciboho ca wutlhari? (Wona ni mufota.)

⁸ A cikhati leci ma ha namorarako, loku u ti karatela ku mu tiva khwatsi a munhu loyi u alakanyelako ku chadha naye u ta zvi kota ku maha ciboho ca cinene. Zama ku tiva matshamela ya munhu loye ni lezvi a van’wani va mu wonisako zvona. Hi cikombiso, a ku i tiviwa kota munhu wo ti koramisa, wa munene ni wa kuringanisela? A makabye wo kari wa le Guiana Francesa, wa ku hi Sarah, a chadhileko ni makabye wa ku hi Daniel, i wula lezvi: “Ndzi wutisile vamakabye vo hambanahambana xungetano hi Daniel, vo kota a makabye loyi a nga tshama naye ni ku phayona zvin’we, ni dhota go kari ga bandla gakwe, ni vanghana va hi tivako khwatsi, mina na yena, ni vamakabye van’wani ca cisati va bandla gakwe.” Ahandle ka lezvo, hi ndlela yinene, u nga wutisa loyi u namorarako naye lezvaku ku ni zvilo zvo kari xungetano hi yena u faneleko ku zvi tiva zvi mahekileko kale kutani zvezvi mu namorarako. Zva lisima a ku u zvi tiva, hakuva a zvilo zvo kari zvi nga mu vangela zvikarato zvo tala loku mu chadhile.

⁹ U nga zvibi hi makatla a zvilo zvo kari u zvi wonako ka munhu loye zvi ku kanakanisako a ku i tava nuna kutani sati wa munene ne u nga kanyisi a wusungukati u nyikiwako hi vamakabye vo buvha. Loku u maha lezvo, u ta zvi kota ku maha ciboho ca wutlhari ca ku u ta chadha naye kutani ahihi.b Makunu zvezvi a hi jikiseni cikomu. Kusukela laha kala magumo ka ndzima hi ta wulawula hi lava makunu va chadhileko.

TI NYIKENI CIKHATI CA KU TSHAMA ZVIN’WE KASI MU TIYISA WUNGHANA GA N’WINA

10. Hikuyini zvi nga zva lisima ku a nuna ni sati va ti nyika cikhati ca ku tshama zvin’we?

¹⁰ A nuna ni sati va nga tiyisa wunghana gabye ni wukati gakwe hi ku ti nyika cikhati ca ku va tshama zvin’we, hambu loku va no khomekisa kuyini. Lezvo zvi ta maha ku va kuma cikhati ca ku bhula hi lezvi a siku ga mun’we ni mun’wani gi nga fambisa zvona, ku ti phofula hi lezvi a mun’we ni mun’wani a ti zwisako zvona, ku kombisana lirandzo ni ku hlakana zvin’we.

11. Zvini zvi nga wonhako wunghana ga nuna ni sati?

¹¹ A nuna ni sati lava va nga tapa ni kandarinya va randza kuva zvin’we contlhe cikhati. Lisine ku ka zvikhati zvin’wani zvi nga lava ku va ngavi zvin’we hi cikhatana. Kanilezvi a ku tsawukana hi cikhati co leha, zvi na ni mhango. Hi cikombiso, a vokari va rura vaya ka tiko gin’wani va ya lava mitiro, lezvi zvi mahako ku va tsawukana ni mingango yabye hi cikhati co leha. Hambu lezvi a kutsawukana loko ku nga va vhunako hi tlhelo ga timali, a kutsawukana hi cikhati co leha zvi nga wonha wukati gabye.

12-13. a) Zvini lezvi a tikazali to kari ta maKristu ti mahako kasi ti kuma cikhati ca ku tshama zvin’we? (Wona ni mufota.) b) Lisima lo kota kwihi u faneleko ku nyika a wunghana ga wena ni nuna kutani sati wa wena? (Wona kwadru: “Lisima lo kota kwihi u nyikako nuna kutani sati wa wena?”)

¹² Wona lezvi a tikazali to kari ti nga maha kasi ti kuma cikhati ca ku tshama zvin’we hi kukhandzakanya. Leah, wa le Guam, i wula lezvi: “Mina ni nuna wa mina hi zvi randza nguvhu a ku maha zvilo zvo hambanahambana na hi hi zvin’we. Zva kala ku a mun’we a maha zvilo kutani ku famba a hlakana na a hi yece.” Roxanne, wa le Estados Unidos, i engeta aku: “Lezvi hi tshamako na hi khomekile, hi ranga hi ti vekela cikhati na ka ha hi mahlweni ca ku hiva zvin’we, a ku khwatsi hi lezvi hi mahako hi mitiro yin’wani ya lisima.” (Fananisa na Amosi 3:3.) Damien, wa le França, i wula lezvi: “Mina ni sati wa mina hi polile ku zva lisima a ku zama ku tiva lezvi zvi tsakisako mun’wani niku hi gondzile ku a mun’we ni mun’wani a randza lezvi zvi tsakisako mun’wani.” (Mat. 7:12) Katie, loyi yenawu a nga wa le Estados Unidos, i ngalo: “Ka zvikhati zvo kari hi veka tifone ta hina kule kasi ti nga hi colopeteli.”

¹³ A ca lisima ka zvontlhe, ti nyikeni cikhati ca ku maha zvin’we a mitiro ya moya. Myriam, wa le França, i wula lezvi: “Hi sangula siku hi ku lera Bhibhiliya hi gumesa hi bhula hi lezvi a mun’we ni mun’wani a nga gondza ni lezvi hi nga zvi tirisisako zvona wutomini ga hina. Ndzi ci randza nguvhu a cikhati leci hi mahako lezvo!” Myriam i engeta, aku: “A co ku ndzi tsakisa kambe a cikhati leci hi khongelako zvin’we ndzizwa lezvi a nuna wa mina a mu randzisako zvona Jehovha.” Katie, loyi hi mu kumbukileko, i ngalo: “A cikhati hi ci randzako nguvhu hi leci hi tirako zvin’we kuchumayeleni. A zvo ku tsakisa a kuzwa mun’we ni mun’wani na a wulawula hi Jehovha niku lezvo zvi hi maha hi engetela ku bohana. — Mav. 27:17.

SIMAMANI KU BOHANA LOKU KU HUMELELA ZVIKARATO

14-15. Hikuyini lava va chadhileko va faneleko ku maha zvontlhe va zvi kotako kasi ku hlula zvikarato zvi nga humelelako wukatini gabye? Nyika cikombiso.

¹⁴ Kota vanhu vo kala ku mbhelela, lava va chadhileko va ta kumana ni zvikarato wukatini gabye. A Bhibhiliya gi wula na gi nga jikajiki, giku: “Lava va chadhako va ta xaniseka nyameni”. (1 Kor. 7:28) A nota ya cigondzo ka vhesi legi yi wula ku a magezu lawa “ma wula zvikarato lezvi zvi talako ku humelela tikazali to tala.” A cikhati leci a zvikarato lezvo zvi humelelako, lava va chadhileko va fanele ku maha zvontlhe va zvi kotako kasi ku lulamisa zvikarato lezvo ni ku simama va bohene. Hikuyini?

¹⁵ Ehleketa hi mufananiso lowu: Loku a yindlu kutani nchumu wun’wani wa lisima wu wonheka, a venyi va kona va ta zama ku lungisa. Va nga ti yimisela ku gaxtara mali yo tala nguvhu ni zvilo zvin’wani kasi ku lungisa lezvi zvi nga wonheka. Niku kuzvilava zvi nga teka malembe yo tala kasi ku maha lezvo. Makunu hikuyini va nga godholiko? Hi ku a yindlu leyo kutani nchumu lowo wa lisima nguvhu kabye. Hi kufanana, a wukati gin’we ni gin’wani ga lisima! Hambu a nuna ni sati lava va randzanako nguvhu va nga tshuka va nga zwanani ka zvokari. Kanilezvi, a ku khwatsi hi lezvi a yindlu kutani nchumu wa lisima wu nga lungisiwako loku wu wonheka, gonawu a wukati gi nga ni zvikarato gi nga lulamisiwa. Zvi nga teka cikhati zvi tlhela zvi lava ku a nuna ni sati va ti karata nguvhu kasi ku gi lulamisa. Kanilezvi Jehovha i ta tsaka nguvhu loku a kazali yi maha zvontlhe yi zvi kotako kasi ku tiyisa wukati gabye ni ku simama va bohene. (Mala. 2:16) Loku va maha lezvo, va komba ku va randzana ni ku kombisana cichavo, niku a ca lisima ka zvontlhe va kombisa ku va mu randza ni ku mu kombisa cichavo Jehovha, a Mutumbuluxi wa wukati.

16. Hi kuya hi 1 Va Le Korinte 13:4-8a, zvini zvi nga vhunako a tikazali leti ti kumanako ni zvikarato zva hombe wukatini ga tona? (Wona ni mufota zvin’we ni kwadru: “Zvini zvi nga ku vhunako ku tiyisa wunghana wukatini ga n’wina?”)

¹⁶ Loku ku humelela zvikarato wukatini ga n’wina mu nga tsutsumeli ku hambana. (1 Kor. 7:10, 11) Wutshan’wini ga lezvo, ti wutise lezvi: ‘Zvi kona ndzi nga engetelako ku maha kasi ku tiyisa wunghana ga mina ni nuna kutani sati wa mina?’ Gondza lezvi a Bhibhiliya gi wulako xungetano hi ku kombisa lirandzo u gumesa u ti wutisa lezvaku ku na ni matshamela yo kari zvi lavako ku u ma chukwatisa cikari ka lawa ma kumbukiwako ka 1 Va Le Korinte 13:4-8a. (Lera.) Wutshan’wini ga ku hlota tindlela ta ku mu hambana, maha zvontlhe u zvi kotako kasi mu vhuxeta lirandzo la n’wina. Wutshan’wini ga ku ehleketa hi lezvi a nuna kutani sati wa wena a faneleko ku cica, ehleketa hi lezvi wena wutsumbu u faneleko ku maha kasi mu tlhela muva ni litsako wukatini ga n’wina. Kombelani Jehovha lezvaku a mu vhuna. Niku mu nga kuma civhuno kambe ka madhota ni ka maKristu yo buvha a ku patsa ni ka mabhuku ni tivhidhio ti humesiwako hi hlengeletano. Loku mu tsumba Jehovha, ku nga yena lingoti la wunharu ka “joka ga miluko yinharu”, a wukati ga n’wina gi nga ta ‘phewuka hi kuhatlisa’. — Mutsh. 4:12.

17. Lava va alakanyelako ku chadha ni lava makunu va chadhileko va nga li kumisa kuyini litsako wukatini?

¹⁷ Jehovha i lava ku wontlhe a malandza yakwe ma tsaka — lava va alakanyelako ku chadha ni lava makunu va chadhileko. Hikwalaho, loku wa ha hi gwendza na u alakanyela ku chadha, hlawula khwatsi loyi a tova munghana wa wena wutomini gontlhe niku loku ku hi ku u chadhile, simama ku tiyisa wunghana ga wena ni nuna kutani sati wa wena. Maha cipandze ca wena kasi ku hlula zvikarato lezvi zvi nga humelelako wukatini ga n’wina, u tlhela u tsumba Jehovha. Loku u maha lezvo, u ta “hanya hi kutsaka” ni nuna kutani sati wa wena loyi u mu randzako! — Mutsh. 9:9.