Tirisa matshinya ya milayo ya Bhibhiliya kasi ku gondzisa livhalo la wena!

1-2. a) Cinyikiwo muni leci Jehovha a nga nyikile Adhamu na Evha? b) Adhamu na Evha na va zvi kombisile kuyini ku va ci bonga cinyikiwo leco?

A ZVIHARI zvi maha zvilo hi ku landza ntumbuluko wa zvona niku a michini yo tala yi maha zvilo hi kuya hi lezvi yi nga mahelwa zvona. Kanilezvi hina vanhu a hi tshamisangi lezvo. Hi mahilwe na hi hi ni cinyikiwo co hlawuleka leci hina maKristu ya lisine hi ci nyikako nguvhu lisima, ku nga kutlhatlheka ka ku ti hlawulela. A cinyikiwo leci ci maha ku hi zvi kota ku ti mahela zviboho ha hoce ni ku hlawula lezvi hi zvi lavako wutomini. A Bhibhiliya gi hi byela lezvaku Adhamu, a wanuna wo sangula, i mahilwe hi mufananiso wa Nungungulu. (Gen. 1:26, 27) Hi cigelo leco, kota zvivangwa zvi pimisako, Adhamu na Evha va wa nyikilwe a thomo ga ku maha zviboho ha voce.

² Jehovha a nga nyikangi Adhamu na Evha a mukhwepa wa milayo. Kanilezvi, i no va byela ntsena lezvaku va wa fanele ku khatalela misava, va yi tata hi vana vabye ni ku kombisa cichavo hi fanelo yakwe ya ku yimisa milayo ya lezvi va nga fanele ku maha kutani ku nga mahi. (Gen. 1:28; 2:16, 17) Makunu, Adhamu na Evha na va kombisile kuyini ku va mu bonga Jehovha loyi a nga va nyikile cinyikiwo ca kutlhatlheka ku ti hlawulela? A ku ehleketa hi zvontlhe lezvi Jehovha a nga va nyikile, zvi wa fanele ku va kuca ku ingisa zvileletelo lezvo zvo olova hi kuzvirandza. Hi ku maha lezvo, na va kombile ku va mu randza Jehovha ni ku lava ku mu tsakisa. — Mav. 23:15.

3. Adhamu na Evha va ci tirisisile kuyini a cinyikiwo cabye ca kutlhatlheka ku ti hlawulela?

³ A Bhibhiliya gi wula lezvaku Adhamu na Evha a va ku tirisangi khwatsi a kutlhatlheka kabye. Va no boha ku nga ingisi Jehovha. A ciboho leco a va ci mahangi hi ku randza Jehovha ni ku lava ku mu bonga, kanilezvi va ci mahile hi lezvi va nga ti alakanyela ga vona wutsumbu. (Gen. 3:1-7) Kala nyamutlha ha ha xaniseka hi kota ciboho cabye ca hava. — Rom. 5:12.

4. a) Hi kuya hi Va Le Galatiya 6:5, zvini lezvi hontlheni hi faneleko ku maha? b) Hi cihi cin’wani cinyikiwo hi to bhula hi cona ka ndzima leyi?

⁴ Inyamutlha, a wutomi ga bindza nguvhu. Siku ni siku zvi lava ku hi maha zviboho zvo tala. (Lera Va Le Galatiya 6:5.) A zvokari zva olova kanilezvi a zvin’wani zva karata. Makunu, hi nga zvi mahisa kuyini a zviboho zvi to tsakisa Jehovha? A kuranga hi fanele ku vhumela ku kasi hi maha zviboho zva zvinene hi fanele ku vhuniwa hi Jehovha. (Mav. 16:3; Jer. 10:23) Phela hambu Jesu, a munhu wo mbhelela, i wa zvi tiva ku i wa fanele ku vhuniwa hi Nungungulu. (Mah. 5:7) A ha ha wuli hi hina vanhu vo kala kumbhelela! Hi na ni cilaveko ca hombe ca ku rangelwa hi Jehovha. Zvezvi, a hi bhuleni hi cin’wani cinyikiwo leci Nungungulu a hi nyikileko, ci hi vhunako ku maha zviboho zva zvinene — ku nga livhalo la hina.

CINI LIVHALO?

5. a) Cini livhalo? b) A livhalo li hi vhunisa kuyini? (Va Le Roma 2:14, 15)

⁵ A livhalo wutivi ga le ndzeni gi hi vhunako ku tiva zva zvinene ni zvakubiha. Hambu lava va kalako va nga yi tivi milayo ya Nungungulu va na ni livhalo. (2 Kor. 4:2) A livhalo la hina li fana ni mulamuli wa le ndzeni loyi a nga hi konako kutani ku hi tlhatlha hi kota ya maalakanyo kutani zvimaho zva hina. (Lera Va Le Roma 2:14, 15.) A livhalo la hina li nga hi tlharihisa kasi hi nga mahi zvilo hi zvi tivako ku zvi bihile. (1 Sam. 26:8-11) Li nga tlhela li hi kuca ku maha lezvi hi zvi tivako ku zvinene. A kuva hi tlhatlhekile ku ti hlawulela a zvi wuli ku zvontlhe a zviboho lezvi hi to maha zvi ta tsakisa Jehovha. A livhalo la hina li fanele ku hi vhuna ku tiva ku a ciboho leci hi mahako cinene kutani ci bihile.

6. Hikuyini a livhalo la hina li nga tshukako li nga hi vhuni ku maha zviboho zva zvinene?

⁶ Kanilezvi a hi contlhe cikhati a livhalo li nga hi vhunako. Kota lezvi hi nga mbhelelangiko a livhalo la hina lonawu a li mbhelelangi. Lezvi hi nga wundlisiwa zvona, ni mudhawuko wa hina, ni kunavela ka hina ka hava zvi nga maha ku a livhalo la hina li nga tiri khwatsi. A Bhibhiliya gi wula lezvaku a livhalo li ngava ni “gome,” li nga ‘nyenyeziswa,’ li nga ‘tlanyala a ku khwatsi li no hisiwa hi simbi’ kutani li ‘biha’ futsi. (1 Kor. 8:12; Tit. 1:15; 1 Tim. 4:2; Mah. 10:22) A livhalo lo tshamisa lezvo a li nge hi vhuni ku maha zviboho zva zvinene. Li nga fana ni cikalo ci mbhelileko ndzilo ci lavako ku tlhela ci chachiwa. Hikwalaho, a livhalo la hina li fanele ku hlayisiwa kasi li simama ku tira khwatsi. (1 Ped. 3:16) Hi nga zvi mahisa kuyini lezvo?

HI NGA LI GONDZISISA KUYINI A LIVHALO LA HINA?

7-8. a) Zvini zvi to hi vhuna ku gondzisa livhalo la hina? b) A matshinya ya milayo ya Bhibhiliya ma hi vhunisa kuyini? Fananisa. (Wona ni mufota.)

⁷ Hi nga li gondzisisa kuyini a livhalo la hina? Hi fanele ku lera Bhibhiliya hi kukhandzakanya kasi hi tiva lezvi zvi lulamileko ni lezvi zvi nga lulamangiko mahlweni ka Jehovha. A ku gondza milayo ya Nungungulu zvi ta hi vhuna ku zwisisa maalakanyo yakwe. Kanilezvi, kota lezvi zvi kumbukilweko ka ndzima yi nga hundza, a milayo yo kongoma a yi tiri ka zviyimo zvontlhe. Hikwalaho, zva lisima ku hi kambisisa a matshinya ya milayo ya Bhibhiliya hakuva ma hi vhuna ku hi zwisisa hi kumbhelela a maalakanyo ya Jehovha ni lezvi a ti zwisako zvona. — Isa. 55:9.

⁸ A wutomi ga hina gi nga fananisiwa ni ku famba lomu ciwuleni lomu ku nga hava maruwa, tindlela ne tisinali. A ku cuwuka lomu a gambo ni tinyeleti zvi nga kona zvi nga hi vhuna ku tiva ku hi fanele ku famba hi kongoma kwihi kasi hi chikela lomu hi yako. Kanilezvi loku a hova ni mapa wu kombisako lezvi a wutshamu lego gi nga tshamisa zvona, wu tlhela wu hi vhuna ku pola matshamu yo kari hi ma tivako, wu wa ta hi vhuna nguvhu. A mapa lowo wu wa ta hi tiyisekisa lezvaku a hi lahlekangi niku loku hi hambuka wu wa ta hi vhuna ku tiva ku ha lahleka. A wutshamu legi hi yako ka gona ku hanya hi ndlela yi tsakisako Jehovha niku a Bhibhiliya gi fana ni mapa lowu wu hi kombako laha hi faneleko ku famba hi kona. A matshinya ya milayo ya Bhibhiliya ma fana ni matshamu lawo hi ma wonako laha ka mapa a cikhati leci hi fambako. Hikwalaho, kasi hi chikela ka wutshamu lego, hi fanele ku hanya hi matshinya ya milayo ya Bhibhiliya.

9. Cini cin’wani ci kumbukiwako ka Va Le Roma 9:1 ci to hi vhuna ku gondzisa livhalo la hina?

⁹ Kasi hi zvi kota ku li gondzisa khwatsi a livhalo la hina hi fanele ku vhuniwa hi moya wo basa wa Nungungulu. (Lera Va Le Roma 9:1.) A moya wo basa wu nga hi vhuna ku tiva mawonela ya Jehovha xungetano hi mhaka yo kari. Wu nga tlhela wu hi kuca kutani ku hi nyika ntamu wa ku maha zvilo hi kuyelana ni kurandza ka Jehovha. (Filp. 2:13) Kanilezvi, hi nga maha yini kasi hi kuma civhuno ca moya wo basa wa Jehovha?

10. Hi nga ci kumisa kuyini civhuno ca moya wo basa? (Luka 11:10, 13)

¹⁰ Khongela u kombela moya wo basa. (Lera Luka 11:10, 13.) Hi nga tiyiseka lezvaku Jehovha i hi nyika moya wakwe wo basa na a nga feleli. (Joh. 3:34) Contlhe cikhati Jehovha i va nyika moya wakwe wo basa na a nga khali lava va mu ingisako. (Mav. 1:23; Jak. 1:5) Kanilezvi, cini cin’wani ci nga hi vhunako ku gondzisa livhalo la hina?

11. a) Gi fanele kuva gihi kungo ga hina go sangula wutomini? b) Hikuyini hi faneleko ku tiyiseka lezvaku a livhalo la hina li gondzisilwe niku la tira khwatsi?

¹¹ Ti karatele ku tsakisa Jehovha contlhe cikhati. (Mav. 8:34, 35) Lego gi fanele kuva kungo ga hina go sangula wutomini. A ku simama ku ehleketa hi kungo lego ka zvontlhe zviyimo hi kumanako nazvo wutomini zvi ta hi vhuna ku gondzisa livhalo la hina. A livhalo li gondzisilweko khwatsi li wumbiwa hi maalakanyo ma yelanako ni lawa ya Jehovha ni mbilu yi khatalako hi lezvi Yena a ti zwisako zvona. Loku hi ehleketa hi lezvi a wutomi gi bindzisako zvona nyamutlha, ha zvi zwisisa ku a livhalo li gondzisilweko khwatsi la lisima. A kutala ka zvikhati hi kumana ni zviyimo zvi kalako zvi nga kumbukiwi hi kukongoma lomu ka Bhibhiliya. A zviyimo lezvo zvi nga patsa a zvihungato, ntiro wa hina wa ku ti hanyisa, zvigondzo kutani kuzwanana ka hina ni van’wani. Makunu hi nga tiyisekisa kuyini lezvaku Jehovha wa zvi tsakela a zviboho lezvi hi mahako ka timhaka leti? — 2 Kor. 1:12.

12. Cini ci to hi vhuna ku tiva ku a livhalo la hina la hi vhuna ku maha lezvi zvi nga zvinene? (Va Le Efesusi 5:10)

¹² Ehleketa hi lezvi u lerako lomu ka Mhaka ya Nungungulu. (Lis. 49:3) Laha u lerako Bhibhiliya hlota matshinya ya milayo lawa ma to ku vhuna ku zwisisa maalakanyo ya Jehovha. (Lera Va Le Efesusi 5:10.) A cikhati leci hi yimisanako ni zvikarato zvo bindza wutomini, hi fanele ku hlota matshinya ya milayo ya Bhibhiliya lawa ma to hi vhuna ku tiva ku a livhalo la hina la hi vhuna ku maha zviboho zva zvinene ke. (Mav. 2:4-9, 11-13) A matshinya lawo ya milayo ma nga hi vhuna ku gondzisa livhalo la hina ni ku hi vhuna ku maha lezvi Jehovha a lavako ku hi maha. — Mah. 5:14.

13. Zvini hi nga faneliko ku maha? Nyika cikombiso.

¹³ U nga mahi ciboho u gumesa u hlota matshinya ya milayo kasi ku seketela ciboho ca wena. Hi nga pimanyisi a vaIzrayeli lava va nga simama Judha, andzhako ka ku lovisiwa ka Jerusalema hi 607 na ku nga seva Nguva ya Hina. Va no byela Jeremiya, vaku: “Jehovha, a Nungungulu wa wena, i wa hi byele a ndlela leyi hi faneleko ku famba hi yona ni lezvi hi faneleko ku maha.” (Jer. 42:3-6) Kanilezvi va wa sina va bohile lezvi va nga lava ku maha. A cikhati leci a cileletelo ca Jehovha ci nga kala ku va tsakisa, va no tlhela ka ciboho cabye co sangula. Lezvo zvi no va vangela mhango. (Jer. 42:19-22; 43:1, 2, 4) Hikwalaho, na hi nga se maha ciboho, hi fanele ku ranga hi ku kambisisa a matshinya ya milayo ya Bhibhiliya lawa ma kombako lezvi Jehovha a yi wonisako zvona a mhaka leyo hi gumesa hi maha ciboho ci zwananako ni mawonela yakwe.

14. Hikuyini hi faneleko ku tirisa matshinya ya milayo ya Bhibhiliya kasi ku maha zviboho?

¹⁴ Maha zviboho zvi seketelwako ka matshinya ya milayo ya Bhibhiliya. (Mat. 7:24-29; Jak. 1:23-25) A cikhati leci hi mahako zviboho zvi seketelwako ka matshinya ya milayo ya Bhibhiliya, hi vhumela ku a moya wo basa wu hi vhuna. Hi kota ya lezvo, Jehovha i simama ku hi nyika moya wakwe wo basa. (Miti. 5:32) Kanilezvi, loku hi ala ku rangelwa hi moya wo basa wa Jehovha hi nga tshuka hi wu ‘zangarisa’ kutani ku maha zvilo zvi lwako ni moya wo basa. (Efe. 4:30; Isa. 63:10; Miti. 7:51) Jehovha a ngaza a nga hi nyiki a moya wakwe wo basa. (Lis. 51:11; 1 Tes. 5:19) Lezvo zvi wa tava ni mhango ya hombe hakuva ha wu lava ntamu ni ku tiyisiwa hi moya wo basa. — Efe. 3:16.

LEZVI HI NGA MA KUMISAKO ZVONA MATSHINYA YA MILAYO YA BHIBHILIYA?

15-16. a) Hi nga ma kumisa kuyini matshinya ya milayo ya Bhibhiliya ma nga hi vhunako? b) Matshinya muni ya milayo ya Bhibhiliya ma nga vhunako cigondzani ca Bhibhiliya a ku kuma ntamu wa ku tsika ku dzaha?

¹⁵ Tirisa tiferamenta ta ku gondza hi tona. Na hi nga se tirisa a matshinya ya milayo ya Bhibhiliya, hi fanele ku tiva lezvi hi nga ma kumisako zvona lomu ka Mitsalo. Hi cikombiso, u nga kuyini loku a cigondzani ca wena ca Bhibhiliya zvi ci karatela ku nyima ku dzaha? Kuzvilava ci nga pimisa lezvi: ‘A Bhibhiliya a gi wulawuli hi ku dzaha, makunu hi zvi tivisa kuyini ku a ku dzaha zvi bihile?’ U nga ci vhunisa kuyini a ku kuma matshinya ya milayo ya Bhibhiliya ma to ci vhuna ku zwisisa lezvaku a ku dzaha zvi bihile? A yin’we ya tiferamenta yi vhunako nguvhu i Bhuku go kambisisa hi gona ga Vakustumunyu va Jehovha. U nga komba cigondzani ca wena a cipandze ci nge: “Ku dzaha masigari, ni fole kutani zvin’wani”. Lahasi ka hloko ya mhaka leyo i ta wona Murindzeli wa 1 ka Junho wa 2014, wu nga ni hloko ya mhaka yi nge: “Hi wahi a mawonela ya Nungungulu hi ku dzaha?” Laha a lerako a ndzima leyo, mitsalo muni ni matshinya ya milayo a to ma kuma?

¹⁶ Wona ntlhanu wa matshinya ya milayo ma kumbukiwako ka ndzima leyo. Go sangula: U nga mahi khumbi ya nchumu wu yisako kufeni. (Rom. 6:16) Ga wumbiri: Hi fanele ku potsa ni wihi nchumu wu nga nyenyezisako a miri wa hina. (2 Kor. 7:1) Ga wunharu: Jehovha i lava ku hi mu tirela hi muhefemulo wa hina wontlhe. (Mat. 22:37) Ga wumune: A hi faneli ku maha zvilo zvi to va vangela mhango a van’wani. (Mat. 22:39; 1 Kor. 10:24) Ga wutlhanu: Jehovha a nga hi nyika ntamu wa ku maha zva zvinene. (Filp. 4:13) Hikwalaho, hambu lezvi a Bhibhiliya gi nga wulawuliko hi ku dzaha hi kukongoma, a matshinya ya gona ya milayo ma nga vhuna cigondzani ca wena a ku zwisisa mawonela ya Jehovha hi mhaka leyo.

17. A wanuna ni wasati va nga maKristu va lavako ku chadha va nga ma kumisa kuyini matshinya ya milayo ya Bhibhiliya ya lisima ma nga va vhunako ku maha zviboho zva zvinene?

¹⁷ A wanuna ni wasati va nga maKristu va lavako ku chadha va nga ma kumisa kuyini matshinya ya milayo ya Bhibhiliya ma nga va vhunako ku maha zviboho zva zvinene? Ka ciyimo leci kambe, a Bhuku go kambisisa hi gona ga Vakustumunyu va Jehovha gi nga va vhuna. Laha ka hloko ya mhaka yi nge: “Muchadho” ku na ni tindzima ti nga ni matshinya yo kari ya milayo ya Bhibhiliya. Wona 6 wa matshinya ya milayo lawa lava va nga lomu ka ku longisela muchadho va nga ehleketako hi wona. Go sangula: Zvontlhe zvi to mahiwa ka siku lego zvi fanele ku dzundza Jehovha. (1 Kor. 10:31, 32) Ga wumbiri: A tinguwo ta hina ti fanele kuva ta cichavo na ti nga hi to khunguvanyisa van’wani. (1 Tim. 2:9; 1 Ped. 3:3, 4) Ga wunharu: Hi fanele ku potsa ku maha zvilo kasi ku hlamalisa van’wani a ku khwatsi hi lezvi a tiko ga Sathani gi mahako. (Joh. 17:14; Jak. 1:27; 1 Joh. 2:15, 16) Ga wumune: Zvontlhe zvilo zvi fanele ku xaxametiwa khwatsi. (1 Kor. 14:40) Ga wutlhanu: Hi fanele ku potsa mibuzo ya vhilinganya ku nwiwako nguvhu byala. (Gal. 5:21) Ga wu 6: Ku fanele ku yimisiwa muwoneleli wa mubuzo. — Joh. 2:8, 9.

18-19. a) Hi yihi yin’wani feramenta yi nga hi vhunako? b) Matshinya muni ya milayo u nga ma kumako ka feramenta leyi ma nga ku vhunako ku maha zviboho xungetano hi mibuzo? (Wona kwadru: “Wa zvi kota ku pola matshinya ya milayo?”)

¹⁸ A feramenta yin’wani yi vhunako votala i bhuku Mitsalo yi vhunako wutomini ga maKristu. A bhuku legi gi na ni tihloko ta mhaka to hambanahambana niku lahasi ka hloko ya mhaka yin’we ni yin’wani ku xaxametilwe lixta ya mitsalo. Neti u dheketa a hloko ya mhaka yo kari, u ta wona lixta ya zviwutiso zvin’we ni mitsalo yi nga ku vhunako ku zwisisa matshinya ya milayo ya Bhibhiliya. Hi cikombiso, a muKristu a nga ti wutisa ku a ngaya ka mubuzo wo kari kutani ahihi. Makunu, loku aya laha ka ku: “Mibuzo” i ta kuma cihlokwana ca mhaka ci nge: “Mibuzo leyi a maKristu ma kalako ma nga yi seketeli”.

¹⁹ Wona mahungu yo kari ma nga ka cipandze: “Hikuyini zvi bihileko a ku patseka ka mibuzo yi yelanako ni wukhongeli ga mawunwa?” (1 Kor. 10:21; 2 Kor. 6:14-18; Efe. 5:10, 11) A cipandze leco, ci nyika zvikombiso zva mibuzo yi kalako yi nga hi yinene. Laha ka cihlokwana ca mhaka ci nge: “Ku alakanya masiku ya zvimaho zva tiko,” ku xaxametilwe a matshinya ya milayo ma nga vhunako muKristu a ku boha ku a ngaya ke ka mibuzo ya ku alakanya masiku ya zvimaho zva tiko zvi yelanako ni politika, mubuzo wa kutsaka hi lezvi a tiko gabye gi hlulileko a yimpi kutani mibuzo ya ku alakanya kufa ka hosi kutani munhu wo kari a nga hi ni nduma lomu tikweni. A ho ku bonga hi lezvi a hlengeletano ya Jehovha yi hi nyikako tiferamenta leto kasi ku hi vhuna ku gondzisa livhalo la hina!

KOMBISA LEZVAKU A LIVHALO LA WENA LI GONDZISILWE KHWATSI

20. Hi nga zvi kombisa kuyini ku hi li gondzisile khwatsi a livhalo la hina?

²⁰ Ha ci nyika nguvhu lisima a cinyikiwo ca kutlhatlheka ka ku ti hlawulela. Kanilezvi ha zvi tiva kambe ku zva lisima a ku gondzisa livhalo la hina kasi hi tirisa cinyikiwo leco ca kutlhatlheka ka ku ti hlawulela hi ndlela yi tsakisako Jehovha. A livhalo li gondzisilweko khwatsi li ta hi vhuna ku maha zviboho zvi dzundzako Jehovha na zvi yelana ni kurandza kakwe. Kasi ku maha lezvo hi fanele ku vhuniwa hi moya wo basa wa Jehovha. Hikwalaho, hi fanele ku simama ku khongela hi kombela moya wo basa hi tlhela hi wu vhumelela ku wu hi rangela wutomini. A matshinya ya milayo ya Bhibhiliya ma nga gondzisa livhalo la hina kambe. Hikwalaho, a hi maheni zvontlhe hi zvi kotako kasi ku tirisa zvinyikiwo lezvi hi nyikilweko hi Jehovha hi ndlela ya yinene nguvhu hi laha zvi kotekako hi kona. Loku hi maha lezvo, hi ta wona lezvi a Mhaka ya Nungungulu yi hi vhunisako zvona wutomini ga hina. — 2 Tim. 3:16, 17; Mah. 4:12.