U longile a ku yimisana ni zvikarato u to kumana nazvo andzhako ka kubhabhatiswa?

1-2. Zvini hi nga mahako kasi ku ti longisela ku yimisana ni zvikarato lezvi hi nga kumanako nazvo andzhako ka ku bhabhatiswa? Nyika cikombiso.

HI ZVI rindzele a ku yimisana ni zvikarato tikweni legi ga Sathani. Jesu i byelile a valandzeli vakwe, aku: “A zvi koteki lezvaku a zvikhunguvanyiso zvi ngati”. (Mat. 18:7) Na hi ehleketa hi citlharihiso leco, hi fanele ku tshama hi longile a ku yimisana ni zvikarato niku lezvo zvi nga patsa a ku khunguvanyisana ni maKristu-kulori.

² Ehleketa hi mhaka leyi: A vanhu va Jehovha va tshama hi ku kuciwa lezvaku va ti longisela a ku yimisana ni timhango ta ntumbuluko. Hi ti longiselisa kuyini? Co sangula, hi zama ku tiva ku timhango muni ti nga humelelako lomu cipandzeni ca hina. Zva lisima a ku maha lezvo nguvhunguvhu loku hi hi vahlavha lomu cipandzeni. Andzhako ka ku tiva ku timhango muni ti nga humelelako, hi fanele ku boha ku zvini hi to maha loku ti humelela. (Mav. 21:5) Hi kufanana, zva lisima a ku tiva ku zvikarato muni hi nga yimisanako nazvo andzhako ka ku bhabhatiswa ni ku ti longisela zvezvi kasi hi tiva zva ku maha loku hi kumana nazvo wutomini ga hina. Loku hi maha lezvo, zvi nga ta hi mbheta ntamu ne ku wonha wunghana ga hina na Jehovha. (Lis. 17:5) Hikwalaho, a hi woneni zvikarato zvinharu hi nga kumanako nazvo ni lezvi hi nga ti longiselisako zvona a ku yimisana ni cin’we ni cin’wani.a

LOKU A MAKABYE WO KARI A KU KHUNGUVANYISA

3. Cikarato muni hi nga kumanako naco lomu bandleni andzhako ka ku bhabhatiswa?

³ Wa ha zvi alakanya lezvi u nga ti zwisa zvona ka khati go sangula u ngaya mutlhanganweni u wona lirandzo li nga cikari ka vanhu va Jehovha, u tiyiseka ku u li kumile a lisine? (Joh. 13:35; Kol. 3:12) Hi zvalezvo Biancab a nga ti zwisa zvona. Hambulezvo, andzhako ka cikhatanyana na a bhabhatisilwe i no humelelwa hi zvilo zva ku i wa nga zvi rindzelangi. I wula lezvi: “A makabye wo kari wa cisati i no ndzi khoma hi tihanyi. Ndzi no pola lezvaku i wa wulawula kubiha kambe hi van’wani. Ndzi wa nga zvi rindzelangi lezvo, hakuva ndzi wa gondzile ku a Vakustumunyu va Jehovha va ti karatela ku hanya hi kurula ni ku randza van’wani.” Kunene, a vamakabye va wena va kulula va n’watseka kasi ku chukwatisa matshamela yabye ya wuKristu, kanilezvi a va mbhelelangi. (Efe. 4:23, 24; 1 Joh. 1:8) Hikwalaho, a wokari i ta tshuka a wula kutani ku maha zvilo zvi to ku pandza mbilu. (Jak. 3:8) A ya hava hi ku a zvikarato lezvo zvi mahile vokari va nyima ku tirela Jehovha.

4. Zvini zvi nga hi vhunako ku ti longisela ku loku a makabye a hi khunguvanyisa hi nga tsiki ku tirela Jehovha? (Va Le Efesusi 4:32)

⁴ Zvini u to maha zvezvi kota ndlela ya ku ti longisela kasi ku loku a makabye wo kari a ku khunguvanyisa u nga tsiki ku tirela Jehovha? Ti tolovete ku tirisa wusungukati gi nga ka Va Le Efesusi 4:32. (Lera.) Loku u ti karatela kuva munhu wa munene ni wo zwela wusiwana, handle ko kanakana u ta potsa kuva ni mazunga ni van’wani na ku nga hi na cigelo. Ti vekele mixuvo ya ku tsetselela van’wani hi mbilu yontlhe loku va ku khunguvanyisa. Zvini zvi nga ku vhunako ku maha lezvo? Ehleketa hi ku makhati mangani u kombelako Jehovha lezvaku a ku tsetselela zvihoxo zva wena ni lezvi a mahisako zvona lezvo na zvi sukela mbilwini. (Mat. 6:12) Loku u ehleketa hi makhati yo tala lawa Jehovha a ku tsetselelako zvi ta ku olovela ku tsetselela van’wani.

5. I tshinya muni ga Bhibhiliya gi nga hi vhunako loku a wokari a hi khunguvanyisa? (Mavingu 19:11) (Wona ni mifota.)

⁵ Lera Mavingu 19:11. A Bhibhiliya gi wula lezvaku loku hi khunguvanyisiwa, a wutlharic gi nga hi vhuna ku bohlisa zanga. A tshinya legi ga nayo gi kari gi vhuna Rema loyi a bhabhatisilweko ka malembana lawa. I ngalo: “Loku ndzi wona vamakabye na va maha zvilo zvi ndzi khunguvanyisako kutani zvi ndzi swirako, ndzi sangula hi ku alakanya Mavingu 19:11. Ndzi ehleketa hi zviyimo zvabye ni mudhawuko wabye ndzi gumesa ndzi zama ku pola ku hikuyini va mahileko lezvi va nga maha. Ndzi zama ku tira navo kambe ntirweni wa kuchumayela. A ku maha lezvo zvi ndzi vhuna ku va tiva khwatsi.” Zvinene a ku ti karatela ku va tiva khwatsi a vamakabye va hina zvezvi. Laha u engetelako ku va tiva khwatsi, zvi ta ku olovela a ku va tsetselela loku va tshuka va maha zvilo zvi ku khunguvanyisako.

6. Zvini zvi to hi vhuna a ku ti buza hi wunghana ga ginene ni vamakabye lomu bandleni?

⁶ Zvini u nga mahako kasi u ti buza hi wunghana ginene ni vamakabye bandleni? Laha u yako u va tiva a vamakabye va wena, veka kupima ka matshamela yabye ya manene. (Fananisa na Mavingu 10:12; Rom. 12:10; Filp. 2:2, 3) Wona lezvi a ku maha lezvo zvi mu vhunisileko zvona a makabye wo kari a ha hi ku bhabhatiswako wa ku hi Marcos. Laha a nga sangula ku mbheta cikhati co leha ni vamakabye va bandla gakwe, i no sangula ku wona zvihoxo zvabye. Cini ci vhunileko Marcos lezvaku a nga khunguvanyeki hi zvihoxo zvabye? I wula lezvi: “Ndzi no pola lezvaku ndzi wa veka kupima ka zvihoxwana zvabye, kuveni zvi wa hi zvitsongwani loku ndzi zvi fananisa ni lezvi a vanhu va tiko va zvi mahako. Ndzi no boha a ku nga mbheti cikhati co leha na ndzi alakanyela zvihoxwana lezvi a vamakabye va mina va mahako. Hikwalaho, ndzi no jikisa kupima ka mina ndzi ku yisa ka matshamela yabye ya manene.” Loku wenawu u maha lezvo, u ta ti buza hi wunghana ga ginene ni vamakabye lomu bandleni.

KU SANGULA KU XUVA ZVILO LEZVI U NGA ZVI TSIKA

7. Cini ci nga hi mahako hi sangula ku xuva zvilo lezvi hi nga zvi tsika?

⁷ A cikhati leci u nga sangula ku gondza lisine, handle ko kanakana u te hefu hi lezvi u nga tsika a tiko legi go biha ga Sathani. Kuzvilava u ngaku: ‘A ndzi zvi zwisisi a ku hikuyini a munhu a nga tsikako lisine a tlhela tikweni.’ Kanilezvi loku ku vhuka zvikarato zva hombe, u nga sangula ku alakanyela kutani ku xuva futsi a zvilo zvo kari lezvi u zvi tsikileko a cikhati leci u nga sangula ku tirela Jehovha. (Fananisa na Mitsengo 11:4-6.) Hi cikombiso, kuzvilava a vamakabye vo kari va bohile ku tsika ntiro wu holelako khwatsi kanilezvi wu gako cikhati. Kuzvilava a van’wani va tsikilwe hi vanghana vabye va hombe a cikhati leci ca nga sangula ku gondza a Bhibhiliya. A van’wani kuzvilava zvi lavile ku va tsika mahanyela yo kari ya hava ma nga va tsakisa. Hi nga alakanyela lezvi Jehovha a nga wa ta zangarisa zvona loku a ho tsika wunghana ga hina naye gi wonheka hi ku ngha hi vhuxetele ku maha zvilo hi nga zvi tsikile! Makunu zvini u nga mahako zvezvi kasi hambu loku ko humelela yini u nga tshuki u tlhelela ka lezvi u zvi tsikileko?

8. Hi gondza yini ka cikombiso ca Abrahama na Sara?

⁸ A Bhibhiliya gi na ni zvikombiso zva malandza yo tsumbeka ya ku na ma sangulile ku xuva lezvi ma nga zvi tsikile. Hi cikombiso, hi kota ya ku ingisa cileletelo ca Jehovha, Abrahama na Sara va no suka va siya a dhoropa gi vhikelweko ga Uri kasi va ya hanya lomu matendeni. (Mah. 11:8, 9) Kuzvilava ka zvikhati zvo kari na va alakanyile a wutomi ga manyunyu legi va nga kari va gi hanya le Uri. Kanilezvi “loku va wa no tshama hi ku alakanya” kutani loku va wa no xuva a zvilo zva kale, na va ringilwe a ku tlhela dhoropeni lego. Wutshan’wini ga lezvo, va no veka kupima ka zvilo zvi nga hata. — Mah. 11:15, 16.

9. Mupostoli Pawule i wa zvi wonisa kuyini a zvilo lezvi a nga zvi tsikile? (Va Le Filipi 3:7, 8, 13)

⁹ Mupostoli Pawule yenawu i cicile zvokari wutomini gakwe kasi ku tirela Jehovha. Na a nga seva muKristu, i gondzisilwe hi Gamaliyeli a mugondzisi wa Nayo a nga kombisiwa nguvhu cichavo. (Miti. 22:3) Phela Pawule na a vile murangeli wa hombe wa wukhongeli ga ciJudha. (Gal. 1:13, 14) Kanilezvi a cikhati leci a nga amukela a mahungu ya manene i no tsika zvontlhe lezvo. Xana a kuva muKristu zvi wa mu olovela contlhe cikhati? Ahihi. I wa biwa, a vhalelwa paxweni a tlhela a vengiwa hi vanhu va tiko gakwe. (2 Kor. 11:23-26) Loku Pawule i wa no veka nguvhu kupima ka zvikarato lezvo ni ku fananisa wutomi gakwe ga kale ni legi ga giswa, kuzvilava na a chikelele magumo ya ku i wa hanya khwatsi na a nga seva muKristu. Wutshan’wini ga lezvo, Pawule i no veka kupima ka thomo ga hombe legi a nga hi nago ga ku tirela Kristu Jesu ni kutsumba ko tsakisa loku a nga hi nako. Pawule i wa nga kanakani lezvaku a makatekwa lawo ma wa hi ya lisima nguvhu a ku hundza ni kwihi kutikarata a nga ku mahile. — Lera Va Le Filipi 3:7, 8, 13.

10. Zvini hi faneleko ku tshamela ku ehleketa hi zvona? (Marku 10:29, 30) (Wona ni mifota.)

¹⁰ Hi gondza yini? Loku u sangula ku alakanyela a zvilo u nga zvi tsika kasi uva muKristu, alakanya kambe lezvaku hikuyini u tsikileko zvilo lezvo. (Mutsh. 7:10) Fananisa lezvi u zvi tsikileko ni makatekwa lawa u nga nawo zvezvi hi kuva lisineni. U na ni wunghana go tiya ni Hosi ya Hombe wuakweni gontlhe. (Mav. 3:32) A cin’wani kambe, u na ni ngango wa moya. (Lera Marku 10:29, 30.) Niku Jehovha i ku tsumbisa wumandziko go tsakisa. (Isa. 65:21-23) Loku u tshamela ku ehleketa hi makatekwa u ma kumako hi ku tirela Jehovha, u nga tava ni mhaka ni lezvi u zvi tsikileko.

11. U gondza yini ka tshango ga Rozalina?

¹¹ A makabye wo kari wa ku hi Rozalina i no bhabhatiswa na a hi kwalomo ka 50 wa malembe. Wona lezvi zvi mu vhunileko ku nga xuvi lezvi a zvi tsikileko. I ngalo: “Kusanguleni, ndzi wa xuva Khisimuso hakuva zvi wa ndzi tsakisa a kuva zvin’we ni ngango wa mina. Ndzi wa zvi randza ku va nyika zvinyikiwo lava ndzi va randzako. Zvi wa ndzi tsakisa a ku wona vanana na va randzele a árvore de Natal ni ku va wona na va n’wayitela laha va nga kari va vhulula zvinyikiwo zvabye.” Zvini zvi mu vhunako? I wula lezvi: “Ndzi no kuma ndlela ya ku vhaleta Khisimuso. Lembe ni lembe, ndzi hlawula siku ndzi ramba maxaka ya mina kasi ndzi ta ma nyika zvinyikiwo ni ku ma tlhamusela ku cini ci ndzi tsakisako ka mun’we ni mun’wani wabye.” Rozalina i kumene ni cin’wani cikarato. I ngalo: “A cikhati leci ndzi nga gondza lisine, a vanghana va mina va no ndzi chokola. Ka zvikhati zvin’wani ndzi wa va xuva ndzi tlhela ndzizwa ciwundza.”d Zvini zvi nga mu vhuna? I no sangula ku maha makungo ya ku chumayela ni vamakabye vo hambanahambana. I ngalo: “A ku maha lezvo, zvi ndzi vhunile a kuva ni vanghana vaswa ndzi va randzako ni ku va nyika lisima.” A tshango ga Rozalina gi ku gondzisa yini? U nga tshuka u xuva zvilo zvi nga kari zvi ku tsakisa na u nga se gondza lisine, kanilezvi u nga zvi kota ku zvi vhaleta hi zvilo zvo hlazveka. (Filp. 4:8, 9) Tiva lezvi: Hi kuva na Jehovha, contlhe cikhati u ta kuma zvo hundza lezvi u zvi tsikileko.

LOKU A VAN’WANI VA TSIKA KU TIRELA JEHOVHA

12. Cikarato muni ci nga humelelako lomu bandleni ci nga hi karatelako ku yimisana naco?

¹² A cikhati leci u nga maha Kustumunyu wa Jehovha, u ti zwile na u pepile hi ku ngha u humele tikweni legi go biha u ta ti patsa ni vanhu va gondzisako lisine va tlhela va hanya hi lona. (Isa. 65:14) Hambulezvo, ka zvikhati zvo kari, u nga tshuka uzwa ku a wokari lomu bandleni i mahile ciwonho ca hombe. A vokari vaza va susiwa bandleni futsi. (1 Kor. 5:13) Wona lezvi a ciyimo leci ci nga mu khumbisa zvona a makabye wo kari wa ku hi Tamara. I ngalo: “Andzhakonyana ka loku ndzi bhabhatisilwe, a dhota go kari gi no maha ciwonho ca hombe niku gi no susiwa bandleni. Ku no kiyela kutsongwani kasi ndzi mbhelelwa hi kukholwa, hakuva zvi wa ndzi karatela a ku kholwa ku a dhota gi nga wonhela Jehovha ni bandla.” Hi lisine, hi fanele ku tsumba lezvaku contlhe cikhati a vamakabye va hina va mu randza Jehovha niku va zvi lava ku tsumbeka kakwe. (1 Kor. 13:4, 7) Hambulezvo, a ya hava hi ku lembe ni lembe ka susiwa vokari lomu bandleni. Niku a zvo ku pandza mbilu loku a munghana, kutani xaka go kari, kutani munhu hi nga mu kombisa cichavo a hlawula ku tsika Jehovha.

13. Zvini hi nga mahako zvezvi kasi hi nga khunguvanyeki loku a munhu hi mu randzako a tsika ku tirela Jehovha?

¹³ U nga ti longiselisa kuyini zvezvi kasi u nga khunguvanyeki loku a munhu u mu randzako a tsika ku tirela Jehovha? Simama ku tiyisa wunghana ga wena na Jehovha. (Jak. 4:8) U nga seketeli a wunghana ga wena na Nungungulu ka kukholwa ka mun’wani. Hi cikombiso, hambu lezvi a kutala ka zvikhati hi nga khozelako Jehovha kota ngango kutani bandla, hi fanele ku tlhela hi ti mahela a programa ya hina wutsumbu ya ku khongela ni ku lera Bhibhiliya. — Lis. 1:2; 62:8.

14. Hi gondza yini ka cikombiso ca mupostoli Pedro? (Johani 6:66-68)

¹⁴ Hi nga gondza cokari kambe ka lezvi mupostoli Pedro a nga maha a cikhati leci a vapizani vo tala va nga tsika ku landzela Jesu. Kuzvilava ka cikhati leco Pedro i wa jujekile kupima. Kanilezvi hi nga wona lezvi a nga wula ka Johani 6:66-68. (Lera.) Wutshan’wini ga ku veka kupima ka lezvi a van’wani va nga kari va maha, Pedro i no veka kupima ka lisine leli Jesu a nga mu gondzisile. Hikwalaho, Pedro a nga khunguvanyekangi. Zviya hi kufana ni nyamutlha, lezvi a van’wani va mahako a zvi cici lisima la lisine leli u li kumileko hi ku vhuniwa hi hlengeletano ya Nungungulu. Khoma zvi tiya ka lisine lelo! Tamara, loyi hi mu kumbukileko, i wula lezvi: “Ndzi tshamela ku ti alakanyisa lezvaku loku a wokari a maha zvakubiha a zvi wuli ku a bandla gontlhe kutani hlengeletano yontlhe yi maha zvezvo; ne a zvi kombisi a matshamela ya Jehovha.”

15. U gondza yini ka tshango ga Emília?

¹⁵ Wona cikombiso ca Emília. Andzhako ka vhiki ntsena Emília na a bhabhatisilwe, a mamani wakwe i no bhangula ngango a tlhela a susiwa bandleni. Emília i ngalo: “Ndzi wa nga se tshuka ndzi alakanyela ku lezvo zvi nga humelela. Leco cive cikarato co bindza nguvhu ndzi kumeneko naco, a ndzo ku mu xuva mamani wa mina.” Cini ci vhunako Emília? I ngalo: “A ndzi ndzoce. Ndza seketelwa hi papayi ni vamakabye laha bandleni, lava va ndzi khomisako ku khwatsi ndzi ciro ca mingango yabye. A malandza wontlhe ya Jehovha ma kumana ni zvikarato. Hikwalaho, zva lisima a ku hi randzana hi tlhela hi tiyisana.” (1 Ped. 5:9) U nga rindzeli ku kala ku chikela cikarato hi kona u to tiyisa a wunghana ga wena ni vamakabye. Zama ku va tiva khwatsi a vamakabye va wena zvezvi. Loku u maha lezvo, hambu ko humelela cikarato co tshamisa kuyini, u nga ta tizwa na u hi wece.

16. Zvini hi faneleko ku zvi alakanya? (Wona ni mufota.)

¹⁶ Alakanya kambe lezvaku Jehovha i kawuka lava a va randzako. (Mah. 12:6) I lava ku vontlhe lava va susilweko bandleni va tlhelela kakwe. (2 Ped. 3:9) Hikwalaho, loku a wokari u mu randzako a susiwa bandleni, tiyiseka lezvaku a madhota ma ta maha zvontlhe ma zvi kotako kasi ma mu vhuna ku a tlhelela ka Jehovha. — 2 Tim. 2:24, 25.

17. Zvini hi nga tiyisekako ka zvona?

¹⁷ Hi bhulile hi zvikarato zvo kari lezvi u nga kumanako nazvo andzhako ka kubhabhatiswa. Lisine ku a zvokari zvi nga ku dzukisa kanilezvi a ku na cigelo ca ku chava. Ku ni zvotala u nga mahako kasi ku ti longisela. Niku u nga tshuki u rivala ku u na ni muvhuni wa hombe ka vontlhe, ku nga Jehovha Nungungulu. I kari a ku vhuna, niku i lava ku ku vhuna kala kupindzuka. (1 Ped. 5:10) Contlhe cikhati i ta ku tiyisa a tlhela a ku vhuna ku timisela ni cihi cikarato u nga kumanako naco. Loku u simama ku vhumela a civhuno ca Jehovha, a ku na cikarato ci to zvi kota ku ku hambanisa naye! — Lis. 119:165; Rom. 8:38, 39.