Barongwa ba Kagiso ya Bomodimo ba Kaiwa ba Itumetse
“Ba Jehofa o ba lefetseng ba tlaa bowa, ba tlaa tla ka kopelo mo Sione; boitumelo jwa bosakhutleng bo tlaa nna mo ditlhogong tsa bone.”—ISAIA 35:10.
1. Lefatshe le tlhoka eng thatathata?
GOMPIENO batho ba tlhoka morongwa wa dikgang tse di molemo go feta le fa e le leng pele. Go tlhokega thata gore mongwe a ba itsise boammaaruri ka ga Modimo le maikaelelo a gagwe, e le mosupi yo o pelokgale yo o tla tlhagisang baikepi ka tshenyego e e tlang le go thusa ba ba dipelo tse di ikanyegang go bona kagiso ya bomodimo.
2, 3. Mo kgannyeng ya Iseraele, Jehofa o ne a diragatsa jang tsholofetso ya gagwe e e mo go Amose 3:7?
2 Mo metlheng ya Iseraele, Jehofa o ne a solofetsa go ba naya barongwa ba mofuta oo. Kwa bofelong jwa lekgolo la borobong la dingwaga B.C.E., moporofeti Amose o ne a bolela jaana: “Morena Modimo o tlaa bo a sa dire sepe, fa e se ka go senolela batlhanka ba gagwe baperofeti leoma la gagwe.” (Amose 3:7) Mo makgolong a dingwaga a a neng a latela morago ga kitsiso eno, Jehofa o ne a dira ditiro tse dintsi tse dikgolo. Ka sekai, ka 607 B.C.E., o ne a otlhaya batho ba gagwe ba ba tlhophilweng ka go bo ba ne ba tsuolola e bile ba na le molato wa madi. Gape o ne a otlhaya le ditšhaba tse di neng di bapile le Iseraele tse di neng di mo ja ditshego ka go bo a ne a boga. (Jeremia, dikgaolo 46-49) Morago ga moo ka 539 B.C.E., Jehofa o ne a diga mmuso o mogolo wa lefatshe wa Babilone, mme ka ntlha ya seo, ka 537 B.C.E., masalela a Iseraele a ne a boela kwa nageng ya bone mme ba ya go aga tempele sesha.—2 Ditirafalo 36:22, 23.
3 Ditiragalo tseno di ne di le botlhokwa thata, mme tumalanong le mafoko a ga Amose, Jehofa o ne a di senolela baporofeti ba e neng e le barongwa pele ga di direga, a tlhagisa Iseraele ka se se neng se tla direga. Mo bogareng jwa lekgolo la borobedi la dingwaga B.C.E., o ne a tlhopha Isaia. Mo gare ga lekgolo la bosupa la dingwaga B.C.E., o ne a tlhopha Jeremia. Morago ga moo, go ya kwa bofelong jwa lone lekgolo leo la dingwaga, o ne a tlhopha Esekiele. Baporofeti bano le ba bangwe ba ba ikanyegang ba ne ba neela bosupi jo bo feletseng ka maikaelelo a ga Jehofa.
Go Tlhaola Barongwa ba Modimo Gompieno
4. Ke eng se se supang gore batho ba tlhoka barongwa ba kagiso?
4 Go tweng ka gompieno? Batho ba le bantsi mo lefatsheng ba segoga sengwe se se bosula fa ba ntse ba bona maemo a batho a senyegela pele. Batho ba ba ratang tshiamo ba utlwa botlhoko thata fa ba bona boitimokanyi le boikepo jo bo maswemaswe jo bo dirwang ke Labokeresete. Jaaka fa Jehofa a ne a bolelela pele ka Esekiele, ‘ba a fegelwa, le go sonelela dilo tsotlhe tse di makgapha tse di dirwang mo gare ga one.’ (Esekiele 9:4) Le fa go ntse jalo, ba le bantsi ga ba itse se Jehofa a ikaeletseng go se dira. Ba tlhoka go bolelelwa.
5. Jesu o ne a supa jang gore go tla nna le barongwa mo motlheng wa rona?
5 A go na le mongwe gompieno yo o buang ka bopelokgale jaaka Isaia, Jeremia le Esekiele ba ne ba dira? Jesu o ne a supa gore mongwe o ne a tla dira jalo. Fa a ne a bolelela pele ka dilo tse di tla diregang mo metlheng ya rona o ne a bolela jaana: “Dikgang tse di molemo tseno tsa bogosi di tla rerwa mo lefatsheng lotlhe le le nang le banni gore e nne bosupi mo merafeng yotlhe; mme go tswa foo bokhutlo bo tla tla.” (Mathaio 24:14) Ke mang yo gompieno a diragatsang boporofeti jono, a direla e le morongwa, moreri wa dikgang tse di molemo? Ditiragalo tsa mo motlheng wa rona tse di tshwanang le tsa motlha wa Iseraele wa bogologolo di re thusa go bona karabo ya potso eo.
6. (a) Tlhalosa se se ileng sa diragalela “Iseraele wa Modimo” ka nako ya ntwa ya ntlha ya lefatshe. (b) Esekiele 11:17 e ne ya diragadiwa jang mo go Iseraele wa bogologolo?
6 Ka nako ya Ntwa ya Lefatshe ya I, e e neng e garola pelo, batho ba ga Jehofa ba motlha wa segompieno, masalela a a tloditsweng a “Iseraele wa Modimo,” ba ne ba ya kwa botshwarong fela jaaka Iseraele kwa Babilone. (Bagalatia 6:16) Ba ne ba le mo botshwarong jwa semoya mo go Babilone o Mogolo, e leng bodumedi jotlhe jwa maaka jwa lefatshe, jo Labokeresete e leng e e kwa godimo thata mo go tsone e bile e le molato thata. Le fa go ntse jalo, mafoko a ga Jehofa a a neng a a bolelela Esekiele a ne a supa gore ba ne ba sa latlhiwa. O ne a bolela jaana: “Ke tlaa lo phutha ke lo ntsha kwa ditšhabeng, ke tlaa lo kokoanya lo tswa kwa mafatsheng kwa lo falaleditsweng teng, mme ke tlaa lo naya lefatshe la Iseraele.” (Esekiele 11:17) Gore Jehofa a diragatse tsholofetso eo mo go Iseraele wa bogologolo, o ne a dirisa Kuruse wa Moperesia, yo o neng a menola Mmusomogolo wa Lefatshe wa Babilone mme a dira gore masalela a Iseraele a boele kwa nageng ya bone. Mme go tweng ka gompieno?
7. Ke tiragalo efe ka 1919 e e neng ya supa gore Jesu o ne a tsaya kgato kgatlhanong le Babilone o Mogolo? Tlhalosa.
7 Pelenyana mo lekgolong leno la dingwaga, go ne go na le bosupi jo bo nonofileng jwa gore Kuruse yo Mogolwane o ne a dira. E ne e le mang? Ga se ope fa e se Jesu Keresete, yo o neng a tlhongwa mo Bogosing jwa selegodimo go tloga ka 1914. Kgosi eno e kgolo e ne ya supa kgatlhego e kgolo ka bomorwarragwe ba ba tloditsweng ba ba mo lefatsheng, ka ngwaga wa 1919, fa Bakeresete ba ba tloditsweng ba ne ba gololwa mo botshwarong jwa semoya mme ba boela kwa “lefatsheng” la bone, e leng boemo jwa semoya. (Isaia 66:8; Tshenolo 18:4) Ka jalo, Esekiele 11:17 e ne ya diragadiwa mo motlheng wa segompieno. Mo metlheng ya bogologolo go ne go tlhokega gore Babilone a digwe gore Baiseraele ba boele kwa nageng ya bone. Mo motlheng wa segompieno go tsosolosiwa ga Iseraele wa Modimo go ne go supa gore Babilone o Mogolo o ne a fentswe ke Kuruse yo Mogolwane. Phenyo eno e ile ya itsisiwe ke moengele wa bobedi wa Tshenolo kgaolo 14, fa a ne a tlhaeletsa jaana: “Babelona o Mogolo o ole, ene yo o neng a dira gore merafe yotlhe e nwe ga beine ya bogale jwa kgokafalo ya gagwe!” (Tshenolo 14:8) A bo dilo di ne di tlhanogetse Babilone o Mogolo jang ne, segolobogolo Labokeresete! Mme a bo e le masego jang ne mo Bakereseteng ba boammaaruri!
8. Buka ya Esekiele e tlhalosa jang boitumelo jwa batho ba Modimo fa ba sena go gololwa ka 1919?
8 Mo go Esekiele 11:18-20, re bala ka tsela e moporofeti a tlhalosang boitumelo jwa batho ba Modimo ka yone fa ba sena go tsosolosiwa. Go diragadiwa ga ntlha ga mafoko a gagwe go ne go kaya go itshekisiwa ga Iseraele mo metlheng ya ga Esere le Nehemia. Go diragadiwa ga one mo motlheng wa segompieno go ne go kaya selo se se tshwanang. A re bone gore jang. Jehofa o bolela jaana: “Ba tlaa fitlha [mo nageng ya bone], ba tlaa tlosa dilo tsotlhe tse di tlhoesegileng tsa lone, le tse di makgapha tsotlhe tsa lone ba tlaa di tlosa teng.” Fela jaaka go ne go porofetilwe, go simologa ka 1919, Jehofa o ne a itshekisa batho ba gagwe le go ba tlhagafatsa gape gore ba mo direle. Ba ne ba simolola go tlosa ditiro le dithuto tsotlhe tsa Sebabilone tse di neng di ba leswafatsa mo matlhong a gagwe mo tikologong ya bone ya semoya.
9. Ke masego afe a a botlhokwa a Jehofa a ileng a a naya batho ba gagwe, go simologa ka 1919?
9 Morago ga foo, go ya ka temana 19, Jehofa o tswelela pele ka go bolela jaana: “Ke tlaa ba naya pelo e le nngwe fela, ke tlaa tsenya mowa o mos[h]a mo go lona; mme ke tlaa ntsha pelo ya sekalentswe mo nameng ya bone, mme ke tlaa ba naya pelo ya senama.” Go dumalana le mafoko ano, ka 1919, Jehofa o ne a dira gore batlhanka ba gagwe ba ba tloditsweng ba nne seoposengwe, a ba naya “pelo e le nngwe fela” gore ba bue, gore ba tle ba mo direle “ka tumalano e le nngwe fela.” (Sekaria 3:9) Mo godimo ga moo, Jehofa o ne a naya batho ba gagwe moya o o boitshepo go ba tlhagafatsa mo tirong ya go neela bosupi le gore ba nne le maungo a a molemo a a tlhalosiwang mo go Bagalatia 5:22, 23. Mme go na le gore ba nne batho ba ba sa tseyeng kgato, ba ba nang le dipelo tsa sekalentswe, Jehofa o ne a ba naya pelo e e bonolo, e e boikobo, e e kutlo, pelo e e neng e tla dira thato ya gagwe.
10. Ke ka ntlha yang fa Jehofa a ne a segofatsa batho ba gagwe ba ba tsosolositsweng go tloga ka 1919 go ya pele?
10 Ke ka ntlha yang fa a ne a dira seno? Jehofa ka boene o a tlhalosa. Re bala jaana mo go Esekiele 11:20: “Gore ba sepele mo melaong ya me, ba tshegetse ditao tsa me, ba di dire; mme ba tlaa nna batho ba me, le nna ke tlaa nna Modimo wa bone.” Iseraele wa Modimo o ne a ithuta go ikobela molao wa ga Jehofa go na le go latela megopolo ya yone. Ba ile ba ithuta go dira go rata ga Modimo ba sa boife batho. Ka jalo, ba ne ba farologane le Bakeresete ba e seng bone ba Labokeresete. E ne e le batho ba ga Jehofa. Ka ntlha ya seo, Jehofa o ne a ikaeletse go ba dirisa jaaka morongwa wa gagwe, e le ‘motlhanka wa gagwe yo o boikanngo le yo o bonokopela.’—Mathaio 24:45-47.
Boitumelo Jwa Barongwa ba Modimo
11. Buka ya Isaia e tlhalosa jang boitumelo jwa batho ba ga Jehofa?
11 A o ka kgona go lemoga kafa ba neng ba itumetse ka teng fa ba lemoga tshiamelo e kgolo e ba neng ba e neilwe? Botlhe ba le setlhopha, ba ne ba dira dilo go dumalana le mafoko a ga Isaia 61:10: “Ke tlaa itumela thata mo go Jehofa, mowa wa me o tlaa ipela mo Modimong wa me.” Tsholofetso ya Isaia 35:10 e ne ya diragadiwa mo go bone: “Ba Jehofa o ba lefetseng ba tlaa bowa, ba tlaa tla ka kopelo mo Sione; boitumelo jwa bosakhutleng bo tlaa nna mo ditlhogong tsa bone; ba tlaa bona boipelo le boitumelo; mme bohutsana bo tlaa fofela koo le diphegelo.” Boitumelo jwa barongwa ba ga Jehofa ba kagiso ya bomodimo bo ne bo ntse jalo bogologolo ka 1919 fa ba ne ba simolola go ya go rerela batho botlhe dikgang tse di molemo. Fa e sa le ka nako eo go fitlha gompieno, ga ba ise ba kgaotse go dira tiro eno, mme boitumelo jwa bone bo oketsegile. Mo Therong ya gagwe ya mo Thabeng, Jesu o ne a bolela jaana: “Go itumela ba ba kagiso, e re ka ba tla bidiwa ‘barwa Modimo.’” (Mathaio 5:9, ntlhanyana e e kwa tlase mo go NW) Boammaaruri jwa mafoko ao bo ile jwa diragalela masalela a a tloditsweng a “barwa ba Modimo” go tloga ka 1919 go fitlha gompieno.
12, 13. (a) Ke bomang ba ba neng ba kopanela le Iseraele wa Modimo mo go direleng Jehofa, mme ba ne ba dira tiro efe? (b) Batlhanka ba ba tloditsweng ba ga Jehofa ba ne ba itumelela eng thata?
12 Fa dingwaga di ntse di feta, palo ya Iseraele wa Modimo e ne ya oketsega go fitlha ka bo1930 fa tiro ya go phuthiwa ga ba ba setseng ba batlodiwa e ne e tloga e wediwa. A go oketsega ga palo ya bareri ba dikgang tse di molemo go ne ga ema ka nako eo? Le e seng. Boidiidi jo bogolo jwa Bakeresete ba ba nang le tsholofelo ya selefatshe bo ne bo setse bo simolotse go kopanela le bone, mme bano ba ne ba kopanela le bakaulengwe ba bone ba ba tloditsweng mo tirong ya go rera. Moaposetoloi Johane o ne a bona boidiidi jono mo ponatshegelong, mme tsela e a bo tlhalosang ka yone e botlhokwa: “Ba . . . fa pele ga setulo sa bogosi sa Modimo; mme ba o direla tirelo e e boitshepo motshegare le bosigo.” (Tshenolo 7:15) Ee, boidiidi jo bogolo bo ne jwa simolola go direla Modimo. Ka ntlha ya seo, fa palo ya batlodiwa e simolola go fokotsega, morago ga 1935, tiro ya go neela bosupi e ne ya tsweledisiwa pele ka selekanyo se se oketsegileng ke ditsala tseno tse di ikanyegang.
13 Ka tsela eno Isaia 60:3, 4 e ne ya diragadiwa: “Merafe e tlaa tla leseding la gago, le dikgosi di tlaa tla phatsimong ya go tlhaba ga gago. Tsholetsa matlho a gago o lebe, o kobakobe; ba phuthega botlhe mmogo ba tla kwa go wena; bomorwao ba tla, ba tswa kgakala, le bomorwadio ba tlaa tsholwa ka mabogo.” Boitumelo jo ditiragalo tseno di ileng tsa bo tlisetsa Iseraele wa Modimo bo tlhalosiwa ka tsela e ntle mo go Isaia 60:5, mo re balang jaana: “Foo o tlaa ba bona ka boipelo, mme pelo ya gago e tlaa tlala boitumelo; gonne letlotlo la lewatle le tlaa busediwa kwa go wena, mahumo a merafe a tlaa tla kwa go wena.”
Phuthego ya ga Jehofa e Gatela Pele
14. (a) Esekiele o ne a bona ponatshegelo efe ya dilo tsa selegodimo, mme o ne a newa taelo efe? (b) Batho ba ga Jehofa ba motlha wa segompieno ba ne ba lemoga eng, mme ba ne ba ikutlwa ba tshwanetse go dira eng?
14 Ka 613 B.C.E., Esekiele o ne a bona mo ponatshegelong phuthego ya ga Jehofa ya selegodimo, e e tshwanang le koloi e gatela pele. (Esekiele 1:4-28) Morago ga moo, Jehofa o ne a mmolelela jaana: “Morwa motho, tloga o ye kwa go ba ntlo ya Iseraele, mme o bue nabo ka mafoko a me.” (Esekiele 3:4) Mo ngwageng ono wa 1997, re lemoga gore phuthego ya ga Jehofa ya selegodimo e sa ntse e tsamaya e sa eme go diragatsa maikaelelo a Modimo. Ka jalo, re sa ntse re ikutlwa re tlhotlheletsega go bolelela ba bangwe ka maikaelelo ao. Mo motlheng wa gagwe, Esekiele o ne a bua mafoko a a neng a tlhotlheleditswe ka tlhamalalo ke Jehofa. Gompieno, rona re bua mafoko a a tswang mo Lefokong la ga Jehofa le le tlhotlheleditsweng e leng Baebele. Mme a bo buka eo e na le molaetsa o o botlhokwa jang ne mo bathong! Le mororo batho ba le bantsi ba tshwenyegile ka isagwe, Baebele e supa gore dilo di maswe thata—mme gape di tla nna botoka thata—go gaisa sepe fela se ba ka se akanyang.
15. Ke ka ntlha yang fa maemo a le maswe le go feta kafa ba le bantsi ba akanyang ka teng?
15 Dilo di maswe jaana ka gonne, jaaka re ithutile mo ditlhogong tse di fetileng, Labokeresete le ditumelo tsotlhe tse dingwe tsa maaka di tla tloga di fedisiwa, di fedisiwa gotlhelele jaaka Jerusalema ka 607 B.C.E. Mo godimo ga moo, tsamaiso yotlhe ya lefatshe ya bopolotiki, jaaka e tshwantshitswe mo bukeng ya Tshenolo e le phologolo ya naga ya ditlhogo di le supa le dinaka di le lesome, e tla tloga e nyelediwa, fela jaaka go ne ga dirwa ka baagelani ba baheitane ba Jerusalema. (Tshenolo 13:1, 2; 19:19-21) Mo motlheng wa ga Esekiele Jehofa o ne a tlhalosa ka phepafalo masetlapelo a a neng a tla tlela Jerusalema fa nako ya tshenyego ya gagwe e atamela. Mme mafoko a gagwe a tla diragadiwa ka botlalo fa batho ba lemoga tshenyego e e tlogang e wela lefatshe leno. Jehofa o ne a bolelela Esekiele jaana: “Ke gone fegelwa, wena morwa motho; o fegelwe fa pele ga matlho a bone ka go kgaoga ga lotheka lwa gago, le ka bogalaka. Go tlaa dirala go re mogang ba go rayang ba re: ‘O fegelelwang’? O re: ‘Ke ka ntlha ya mafoko, gonne a etla; mme dipelo tsotlhe di tlaa tlhapologa, diatla tsotlhe di tlaa repa, mewa yotlhe e tlaa idibala, mangole otlhe a tlaa nna borere jaaka metsi; bona, go etla, mme go tlaa dirala,’ go bua Morena Modimo.” (Esekiele 21:6, 7; Mathaio 24:30) Go tloga go direga ditiragalo tse di boifisang. Tsela e re amegang thata ka yone ka bangwekarona e re tlhotlheletsa go ba tlhagisa le go bolela “mafoko” a go tla ga bogale jwa ga Jehofa.
16. Mo go ba ba pelonomi, ke ka ntlha yang fa maemo a le botoka thata go na le kafa ba le bantsi ba akanyang ka teng?
16 Le fa go ntse jalo, mo go ba ba pelonomi, dilo di botoka thata go feta kafa bontsi bo akanyang ka teng. Ka tsela efe? Ka tsela ya gore, Jesu Keresete o swetse maleo a rona mme gone jaanong o busa e le Kgosi ya Bogosi jwa Modimo. (1 Timotheo 1:15; Tshenolo 11:15) Mathata a batho a go lebegang a ka se rarabololwe a tla tloga a rarabololwa ka Bogosi joo jwa selegodimo. Loso, bolwetse, tsietso, tlala le bokebekwa e tla nna dilo tsa nako e e fetileng, mme Bogosi jwa Modimo bo tla busa mo lefatsheng la paradaise go se na ope yo o bo ganetsang. (Tshenolo 21:3, 4) Batho ba tla nna le kagiso ya bomodimo—kamano e e kagiso le Jehofa Modimo le mongwe le mongwe.—Pesalema 72:7.
17. Ke dikoketsego tsa eng tse di dirang gore barongwa ba kagiso ya bomodimo ba itumele?
17 Mo dikarolong dingwe tsa lefatshe, boidiidi jo bo seng kana ka sepe jwa batho ba ba pelonomi bo arabela molaetsa ono wa kagiso ya bomodimo. Fa re umaka dikai di sekae fela, ngogola Ukraine e ne ya bega koketsego ya diperesente di le 17 tsa baboledi. Mozambique e begile koketsego ya diperesente di le 17, Lithuania koketsego ya diperesente di le 29. Russia e ne ya nna le koketsego ya diperesente di le 31, fa Albania yone e ile ya nna le koketsego ya diperesente di le 52 tsa baboledi. Dikoketsego tseno di supa gore go na le batho ba le diketekete ba ba batlang go nna le kagiso ya bomodimo mme ba ile ba emela tshiamo. Koketsego e e bofefo jalo e dira gore bakaulengwe botlhe ba Bakeresete ba itumele.
18. Le fa batho ba reetsa kana ba sa reetse, boikutlo jwa rona e tla nna bofe?
18 A batho ba arabela ka bonako jalo mo o nnang teng? Fa go ntse jalo, re itumela le wena. Le fa go ntse jalo, mo mafelong a mangwe, go tlhokega gore motho a dire ka natla ka diura tse dintsintsi pele a ka bona tota le motho a le mongwe fela yo o kgatlhegang. A batho ba ba direlang mo mafelong a a ntseng jalo ba a ngodiega kana a ba kgobega marapo? Nnyaa. Basupi ba ga Jehofa ba gakologelwa mafoko a Modimo a neng a a bolelela Esekiele fa A ne a roma moporofeti yo mmotlana yono la ntlha go ya go rerela Bajutakaene: “Bone, le fa ba utlwa, kgotsa ba gana go utlwa, (gonne ke lekgotla le le borukhutlhi), ba tlaa bo ba itse fa go kile ga ne go le moperofeti mo go bone.” (Esekiele 2:5) Jaaka Esekiele, re nna re bolelela batho ka kagiso ya bomodimo le fa ba arabela kana ba sa arabele. Fa ba reetsa, re a itumela. Fa ba re gana, ba re sotla, tota le go re bogisa, re a itshoka. Re rata Jehofa, mme Baebele e bolela jaana: “Lorato . . . lo itshokela dilo tsotlhe.” (1 Bakorintha 13:4, 7) E re ka re rera ka boitshoko, batho ba itse gore Basupi ba ga Jehofa ke bomang. Ba itse molaetsa wa rona. Fa bofelo bo tla, ba tla itse gore Basupi ba ga Jehofa ba lekile go ba thusa go bona kagiso ya bomodimo.
19. Jaaka batlhanka ba Modimo wa boammaaruri, ke tshiamelo efe e kgolo e re e anaanelang?
19 A go na le tshiamelo e kgolo go feta ya go direla Jehofa? Nnyaa! Re itumela thata ka ntlha ya kamano e re nang le yone le Modimo le go itse gore re dira go rata ga gagwe. “Go sego batho ba ba itseng tumo e, ya boitumelo; ba bo ba tsamaya mo leseding la sefatlhogo sa gago, Jehofa.” (Pesalema 89:15) E kete ka metlha re ka anaanela boitumelo jo re nang le jone jwa go nna barongwa ba Modimo ba kagiso mo bathong. E kete re ka dira gotlhe mo re ka go kgonang mo tirong eno go fitlha Jehofa a re go weditswe.
A o A Gakologelwa?
◻ Ke bomang ba e leng barongwa ba Modimo ba kagiso gompieno?
◻ Re itse jang gore Babilone o Mogolo o ne a wa ka 1919?
◻ Ke eng se “boidiidi jo bogolo” bo amegileng thata ka sone?
◻ Ke ka ntlha yang fa isagwe e le maswe go feta kafa bontsi jwa batho bo akanyang ka teng gompieno?
◻ Mo bathong ba ba dipelo tse di siameng, ke ka ntlha yang fa isagwe e ka nna botoka go gaisa kafa ba akanyang ka teng?
[Setshwantsho mo go tsebe 21]
Batho ba le bantsi ba ikutlwa ba segoga sengwe, fa ba bona setšhaba se senyega
[Ditshwantsho mo go tsebe 23]
Barongwa ba kagiso ya bomodimo ke batho ba ba itumetseng go gaisa botlhe mo lefatsheng gompieno