Yini Letawenteka Ngenkholo?—Loko Lokushiwo LiBhayibheli
Uphatseke kabi yini ngenca yenkholo futsi sewuze awusayitsandzi? Nanobe inkholo yentele bantfu tintfo letinyenti letinhle, kodvwa iphindze yenta nemonakalo lomkhulu. I-Encyclopedia of Religion and War itsi: “Timphi letimbi kakhulu letike taba khona emlandvweni tibangelwe yinkholo.” Etikhatsini letinyenti, baholi benkholo basebentise inkholo kuze basekele imibono letsite yetepolitiki, hhayi kukhonta. Labanye baholi benkholo betame kufihla kuhlukunyetwa ngekwelicansi nobe kwetjiwa kwemali lokwentekako etinkholweni tabo.
Nangabe udvumele ngenca yenkholo, kungenteka uyatibuta kutsi engabe Nkulunkulu utiva njani ngayo. LiBhayibheli liveta kutsi Nkulunkulu akajabuli ngetinkholo letinyenti ngenca yaloko letikwentako. Liphindze livete netiphrofetho letichaza loko latakwenta kuletinkholo. LiBhayibheli lisebentisa umfanekiso kuze lichaze kutsi madvutane Nkulunkulu utawutsatsa sinyatselo langazange sekasitsatse ngalokumelene nato tonkhe tinkholo emhlabeni wonkhe.
Litsini liBhayibheli ngelikusasa lenkholo?
Siphrofetho: Incwadzi yeliBhayibheli yeSembulo ikhuluma ngengwadla lebitwa ngekutsi yiBhabhulona Lenkhulu. Lengwandla ihleti etikwesilwane sesiganga lesibovu. Ngemuva kwesikhatsi, lesilwane sesiganga sitayijikela futsi siyibulale.—Sembulo 17:3, 5, 16.
Loko lokushiwo ngulesiphrofetho: Lengwadla, lokuyiBhabhulona Lenkhulu, imelela tonkhe tinhlobo tenkholo yemanga—lokuyinkholo lengemukeleki kuNkulunkulu.a Silwane sesiganga lesibovu simelela Mhlabuhlangene (UN),b kantsi silwane sesiganga lesinetimphondvo letingu-10 simelela bonkhe bohulumende labasemhlabeni wonkhe. Kuvetwa kwalengwadla ihleti etikwalesilwane sesiganga lesibovu, kuveta kutsi inkholo yemanga yetame kulawula Mhlabuhlangene. Lokutsi letilwane tesiganga tibulala lengwadla kukhombisa kutsi Mhlabuhlangene kanye netive letimsekelako titayijikela inkholo yemanga futsi tiyibhubhise . Lesi kuyoba sentakalo lesingazange sesenteke futsi lesingayuphindze sibe khona.
Itawubhujiswa kanjani inkholo yemanga?
Siphrofetho: “Letimphondvo letingu-10 lotibonile kanye nalesilwane sesiganga, titayitondza lengwadla. . . tiphindze tiyishise ingcongce. Ngobe Nkulunkulu ukufake etinhlitiyweni tato kutsi tente injongo yakhe, tifeze lomcondvo munye letinawo ngekutsi tinike lesilwane sesiganga umbuso wato,. . . Kungaleso sizatfu tishayo tayo titawufika ngelilanga linye: kufa, kulila, nendlala; futsi itawushiswa ingcongce, ngobe Jehovac Nkulunkulu, lokunguye loyehlulele, unemandla.”—Sembulo 17:16, 17; 18:8.
Loko lokushiwo ngulesiphrofetho: Nkulunkulu utawufaka “umcondvo wakhe” etingcondvweni taletive temhlaba. Utawutenta kutsi tinike Mhlabuhlangene “imibuso yato,” nobe emandla ato etepolitiki. Njengobe Mhlabuhlangene atawube sekatfole emandla lamasha kulemibuso utawubese ubhubhisa inkholo yemanga emhlabeni wonkhe. Lesentakalo lesetfusako kutawuba shengatsi senteke ngelilanga linye, ngobe sitawenteka ngekuphutfuma lokukhulu futsi bantfu batawumangala ngobe batawube bangakagadzi.—Sembulo 18:21.
Itawubhujiselwa ini inkholo yemanga?
Siphrofetho: “Ngobe tono tayo setincwabelene taze tefika ezulwini, naNkulunkulu utikhumbulile tento tayo letimbi.”—Sembulo 18:5.
Loko lokushiwo ngulesiphrofetho: Inkholo yemanga seyineminyaka leminyenti yenta tintfo letinyenti letimbi . Naka nati letinye “tono tayo” letente Nkulunkulu wancuma kuyibhubhisa:
Kungenela tetepolotiki. Jesu Khristu wafundzisa balandzeli bakhe kutsi bangatingeneli tetepolitiki, kunaloko babeke litsemba labo eMbusweni waNkulunkulu, lokunguhulumende wasezulwini lotawutsatsa sikhundla sabo bonkhe bohulumende bebantfu.d (Danyela 2:44; Matewu 6:9, 10; Johane 6:15; 18:36) Inkholo yemanga ikhutsate bantfu kutsi betsembele kubohulumende bebantfu. Ngenca yekutsi inkholo yemanga ingene shi etindzabeni tetepolitiki kunekutsi yetsembeke kuNkulunkulu, siphrofetho lesikuSembulo sitsi iBhabhulona Lenkhulu inelicala lebugwadla, lokwenta ifaneleke kubitwa ngekutsi yingwadla lenkhulu.”—Sembulo 17:1, 2; Jakobe 4:4.
Kuba nebudlova. Inkholo yemanga itfolakele kutsi inelicala lengati labo “bonkhe bantfu lababulawa emhlabeni.” (Sembulo 18:24) Tinkholo letinyenti tehlulekile kufundzisa emalunga ato kutsi abe nekuthula, futsi ngetulu kwaloko tisekele taphindze takhutsata bantfu kutsi balwe etimphini nobe bente tento tebudlova.
Kuba nebugovu. Inkholo yemanga ‘iphila ntofontofo ngaphandle kwekudliwa ngemahloni.’ (Sembulo 17:4; 18:7) Tinkholo letinyenti tisebentise emandla letinawo kanye nebudlelwane letinabo kuze tinjinge kakhulu. Kuba nebugovu kwato akumjabulisi Nkulunkulu.—KuThithusi 1:7.
Kuba nemanga. Inkholo yemanga ifundzisa futsi yente tintfo letingavumelani neliciniso leliseBhayibhelini.e Ngenca yekutsi inkholo yemanga ingumtfombo wetimfundziso letinyenti kanye nemikhuba ledukisa bantfu nalehlambalata Nkulunkulu, siphrofetho siyibita ngekutsi ‘ngumake. . . wetintfo letenyanyekako tasemhlabeni.’—Sembulo 17:5; 18:23.
Titawubhujiswa tonkhe yini tinkholo?
Cha. Incwadzi yeSembulo ikhuluma ngebantfu lebavela etiveni tonkhe temhlaba lababitwa ngekutsi “sicumbi lesikhulu.” (Sembulo 7:9) Lesicumbi lesikhulu sichazwe ngekutsi sigcoke “tingubo letimhlophe,” lokusho kutsi sikhonta Nkulunkulu ngekwetsembeka nangendlela layifunako. Lesicumbi siyasindza “ekuhluphekeni lokukhulu,” lokusikhatsi liBhayibheli lelitsi kutawubhujiswa ngaso inkholo yemanga nato tonkhe titsa taNkulunkulu. (Sembulo 7:13, 14; 19:11, 19-21) Lesicumbi lesikhulu lesigcoke tingubo letimhlophe siyincenye yenkholo yeliciniso letawuba khona kuze kube phakadze.f
Sicumbi lesikhulu sebantfu labakhonta Nkulunkulu ngeliciniso sitawusindza nakubhujiswa inkholo yemanga
Kusho kutsini kuwe kubhujiswa kwenkholo yemanga?
Kwati kutsi letintfo letimbi letentiwa yinkholo yemanga atimjabulisi Nkulunkulu, kutakunika kuthula kwengcondvo. Kwati kutsi tinkholo letingamjabulisi Nkulunkulu naletenta bantfu bahlupheke angeke tisaba khona, kutakwenta ube nelitsemba lelihle lelikusasa.
Sicela wati kutsi ungamkhonta Nkulunkulu ngendlela layemukelako nalemjabulisako. ‘Emakholwa eliciniso atawukhonta Babe ngemoya nangeliciniso, ngobe Babe ufuna kukhontwa ngulabanjalo.’ (Johane 4:23) Nkulunkulu utsi kubo: “Phumani kuyo bantfu bami, nangabe ningafuni kuhlanganyela nayo etonweni tayo, futsi ningafuni nekutfola incenye yetishayo tayo.” (Sembulo 18:4, 5) Nkulunkulu umema bantfu kutsi bamkhonte ngeliciniso lelisekelwe eBhayibhelini. (1 KuThimothi 2:3, 4) Ubetsembisa kuphila lokuphakadze labo labatawemukela lesimemo sakhe.—1 Johane 2:17.
a Kuze utfole tintfo letingu-4 letitakusita ubone iBhabhulona Lenkhulu, fundza sihloko lesitsi, “Iyini IBhabhulona Lenkhulu?”
b Kuze utfole tintfo letingu-6 letitakusita ubone lesilwane sesiganga, fundza sihloko lesitsi, “Siyini Silwane Sesiganga Lesibovu LesikuSembulo Sehluko 17?”
c Jehova ligama laNkulunkulu. (Tihlabelelo 83:18) Buka sihloko lesitsi, “Ungubani Jehova?”
d Kuze utfole lokunyenti, bukela i-video letsi, Uyini UMbuso WaNkulunkulu?
e Kuze ubone tibonelo, buka libhokisi lelitsi, “Tinkholo TebuKhristu Tinyincenye YeBhabhulona Lenkhulu Yini?”
f Kuze ufundze kutsi liBhayibheli lingakusita njani ubone inkholo yeliciniso, fundza sihloko lesitsi, “Ngingayithola Kanjani Inkolo Yeqiniso?” lesitfolakala ngesiZulu