Fa lege na conscience ti mo alingbi na amama-ndia ti Bible

1-2. (a) Cadeau wa la Jéhovah amû lani na Adam na Ève? (b) Tongana nyen la ala doit lani ti fa so ala kiri singila ndali ti cadeau so?

ANYAMA ayeke sara ye sân ti gbu li. A programmé mingi ti amachine ti sara gï mbeni mbilimbili ye so a leke ni ndali ni. Me azo ayeke tongaso ape. A créé e na mbeni cadeau so ayeke nde mingi so e atâ Chrétien e bâ ni na nene ni. Cadeau ni so ayeke liberté so e yeke na ni ti mû adesizion nga ti soro aye na yâ ti fini ti e. Bible afa na e so Nzapa asara kozo koli Adam na image ti lo wala lo kpa lo (Gen. 1:​26, 27). Jéhovah acréé Adam na Ève na mbeni fason so ala peut ti mû adesizion ala wani.

² Jéhovah amû pëpe na Adam na Ève mbeni molongo ti andia. Lo tene na ala ti bâ lege ti sese, ti dü amolenge nga ti yeda so lo yeke na droit ti mû desizion na ndö ti aye so ala doit ti sara (Gen. 1:28; 2:​16, 17). Tongana nyen la Adam na Ève adoit lani ti fa so ala kiri singila na zo so amû na ala cadeau so? Tongana ala gbu li na ndö ti aye kue so Jéhovah amû na ala, a yeke pusu ala ti sara ye alingbi na acommandement so lo mû na ala ndali ti so ala ye lo nga ala ye ti zia ngia na bê ti lo.—aProv. 23:15.

3. Tongana nyen la Adam na Ève asara kua na liberté so ala yeke na ni ti soro ye?

³ Bible afa so Adam na Ève asara kua na liberté ti ala ti soro ye na lege ti ndara ape. Ala mû desizion ti ke yanga ti Jéhovah. Ala mû desizion so ndali ti so ala ndoye terê ti ala wani me ala ndoye Jéhovah ape (Gen. 3:​1-7). Sioni desizion so ala mû asara si e ngbâ ti bâ pasi laso.—aRom. 5:12.

4. (a) Ti gue oko na aGalate 6:​5, nyen la e kue e doit ti sara? (b) Mbeni cadeau nde wa la e yeke sara tënë na ndö ni na yâ ti article so?

⁴ Laso, gigi ti e asi singo na akpale. Lâ oko oko, e yeke na gbâ ti adesizion ti mû. (Diko aGalate 6:5.) Ambeni desizion so e yeke mû ayeke kete, me ambeni ayeke akota desizion. Tongana nyen la e peut ti mû adesizion so azia ngia na bê ti Jéhovah? E doit kozoni kue ti hinga so e bezoin mungo maboko ti Jéhovah (aProv. 16:3; Jér. 10:23). Même Jésus so ayeke mbilimbili-kue abâ so lo bezoin lani aide ti Nzapa (aHéb. 5:7). So e yeke mbilimbili-kue ape, e bezoin mingi ti tene Nzapa a-aidé e ahon même Jésus. Zia e bâ mbeni cadeau nde so Nzapa amû na e so ayeke aidé e ti mû anzoni desizion. Cadeau ni so ayeke conscience ti e.

CONSCIENCE AYEKE NYEN?

5. (a) Conscience ayeke nyen? (b) Tongana nyen la conscience ti e ayeke mû maboko na e? (aRomain 2:​14, 15).

⁵ Nzapa acréé e azo na conscience so ayeke aidé e ti hinga ye so ayeke na lege ni nga na ye so ayeke na lege ni ape. Même mbeni zo so ahinga ye oko na ndö ti andia ti Nzapa ape ayeke na conscience (2 aCor. 4:2). Conscience ti e ayeke tongana mbeni juge so ayeke na yâ ti e so apeut fâ ngbanga na ndö ti e wala apeut ti zi tënë na li ti e ndali ti aye so e pensé wala aye so e sara. (Diko aRomain 2:​14, 15.) Conscience ti e apeut ti gboto mê ti e na ndö ti ye so e hinga so ayeke sioni so e ye ti sara (1 Sam. 26:​8-11). Wala a peut ti pusu e ti sara ye so e hinga ayeke na lege ni. So e yeke na liberté ti soro ye aye ti tene ape so adesizion kue so e mû la azia ngia na bê ti Jéhovah. Conscience ti e ayeke aidé e ti hinga wala mbeni desizion ayeke nzoni ni wala sioni ni.

6. Ngbanga ti nyen la conscience ti e ayeke aidé e lakue ape ti mû anzoni desizion?

⁶ Mawa ni ayeke so lakue la conscience ti e ayeke sara kua nzoni ape. So e yeke mbilimbili-kue ape, conscience ti e nga kue ayeke mbilimbili-kue ape. Sewa so e kono dä, ngobo ti ndo so e yeke dä wala même asioni nzara ti bê ti e apeut ti buba conscience ti e. Bible atene so mbeni conscience apeut ti “woko”, a peut ti ‘mü mo bâ mo tene a zö ni na wen so a yôro na yâ ti wâ si abe’ wala a peut même ti ga “sioni.” (1 aCor. 8:12; Tite 1:15; 1 Tim. 4:2; aHéb. 10:22). Conscience tongaso apeut ti fa lege nzoni na zo ape. A yeke tongana mbeni kilo so abuba so a bezoin ti tene a leke ni. Tongaso, e doit ti sara ngangu ti fa lege na conscience ti e (1 Pi. 3:16). E peut ti sara ni tongana nyen?

AYE TI SARA TI FA LEGE NA CONSCIENCE TI E

7-8. (a) Nyen la ayeke aidé e ti fa lege na conscience ti e? (b) Amama-ndia ti Bible ayeke fa lege na e tongana nyen? Mû mbeni tapande ti fa ni. (Bâ nga foto.)

⁷ Tongana nyen la e peut ti fa lege na conscience ti e? E doit ti diko Bible lakue ti hinga ye so ayeke na lege ni nga so ayeke na lege ni ape na lê ti Jéhovah. Tongana e manda andia ti Nzapa ayeke aidé e ti hinga bango ndo ti lo na ndö ti aye. Me tongana ti so article so ahon afa, e peut ti sara ye alingbi na andia gï na yâ ti ambeni ye. Ndani la e doit ti sara ye alingbi na amama-ndia ndali ti so a yeke fa na e apensé ti Jéhovah na yâ ti aye mingi.—És. 55:9.

⁸ E peut ti haka fini ti e na mbeni voyage so e sara na yâ ti benyama so lege nga na apanneau ayeke dä ape. Lâ na atongoro apeut ti aidé e ti mû nzoni lege ti si na ndo so e yeke gue dä. Me tongana e yeke na mbeni carte so ayeke fa na e aye so ayeke na terê ti lege so e mû, a yeke aidé e mingi. Bible ayeke tongana carte so, so ayeke fa na e mbilimbili lege so e doit ti mû ni ndali ti so amama-ndia so ayeke na yâ ni ayeke tongana aye so ayeke na terê ti lege so afa na e so nzoni lege la e mû so. Ye so e ye na yâ ti fini ti e ayeke ti zia ngia na bê ti Jéhovah. Tongana e sara ye alingbi na amama-ndia so ayeke na yâ ti Bible, a yeke aidé e ti si na ndo so e ye ti si dä, so ayeke ti sara ye so bê ti Jéhovah aye.

9. Mbeni ye nde wa la aRomain 9:1 asara tënë ni so ayeke aidé e ti fa lege na conscience ti e?

⁹ Ti fa lege na conscience ti e nzoni, e bezoin mungo maboko ti yingo vulu ti Nzapa. (Diko aRomain 9:1.) Yingo vulu ayeke aidé e ti hinga apensé ti Nzapa na ndö ti aye. A peut ti pusu e nga ti mû ngangu na e ti sara aye so ague oko na ye so bê ti Nzapa aye (aPhil. 2:13). Me nyen la e peut ti sara ti tene yingo vulu ti Jéhovah a-aidé e?

10. Nyen la e peut ti sara ti tene yingo vulu a-aidé e? (Luc 11:​10, 13).

¹⁰ Sambela ti wara yingo vulu. (Diko Luc 11:​10, 13.) E peut ti duti sûr so Jéhovah aye ti mû na e yingo vulu ti lo (Jean 3:34). Lo yeke mû ni lakue mingi na azo so amä yanga ti lo (aProv. 1:23; Jacq. 1:5). Me mbeni ye nde wa la apeut ti aidé e ti fa lege na conscience ti e?

11. (a) Nyen la adoit ti duti kota ye na e? (b) Ngbanga ti nyen la e doit ti bâ wala e fa lege na conscience ti e nga a yeke sara kua nzoni?

¹¹ Gi lakue ti zia ngia na bê ti Jéhovah (aProv. 8:​34, 35). Ye so adoit ti duti kota ye na e mingi la. Tongana e girisa ape so e ye ti zia ngia na bê ti Jéhovah na yâ ti aye kue so e yeke sara, a peut ti aidé e ti fa lege na conscience ti e. Conscience ti e ayeke sara kua nzoni tongana e pensé tongana Jéhovah nga e yeke gi ti hinga pensé ti lo na ndö ti aye. So gigi ayeke ngangu mingi laso, e bezoin mbeni conscience so ayeke fa lege na e nzoni. Fani mingi, e doit ti mû desizion na ndö ti aye so Bible asara tënë dä ape. Na tapande, angia so e ye ti sara, kua ti nginza ti e, mandango mbeti wala songo ti e na azo. Tongaso, tongana nyen la e peut ti duti sûr so adesizion so e mû na ndö ti atënë so azia ngia na bê ti Jéhovah?—2 aCor. 1:12.

12. Nyen la ayeke aidé e ti hinga wala conscience ti e ayeke fa lege na e nzoni? (aÉphésien 5:10).

¹² Gbu li na ndö ti ye so mo diko na yâ ti Bible (Ps. 49:3). Tongana mo yeke diko Bible, gi amama-ndia so ayeke aidé mo ti hinga bango ndo ti Jéhovah. (Diko aÉphésien 5:10.) Ye so ayeke aidé mo ti hinga wala conscience ti mo ayeke fa lege na mo ti mû anzoni desizion na ngoi so mo yeke gi ti leke akpale (aProv. 2:​4-9, 11-13). Amama-ndia so apeut nga ti aidé mo ti fa lege na conscience ti mo nga ti aidé mo ti sara ye so Jéhovah aye ti tene mo sara.—aHéb. 5:14.

13. Nyen la ayeke nzoni e kpe ti sara? Mû mbeni tapande ti fa ni.

¹³ Gi amama-ndia ti Bible kozo ti mû mbeni desizion. E ye pëpe ti sara ye tongana azo ti Israël so angbâ lani na Juda na peko ti so a futi Jérusalem na ngu 607 kozo na ngoi ti e. Ala tene na Jérémie atene: “Zia si Jéhovah Nzapa ti mo afa na e lege so a lingbi e tambela dä nga ye so a lingbi e sara.” (Jér. 42:​3-6). Me ala mû lani desizion awe na ndö ti ye so ala ye ti sara. Na ngoi so Jérémie afa na ala ye so Jéhovah aye, a nzere na ala ape na ala ngbâ gï na ndö ti kozo desizion ti ala. Ye so aga na asioni ye mingi na ndö ti ala (Jér. 42:​19-22; 43:​1, 2, 4). Tongaso kozo si e mû mbeni desizion, e doit ti gi amama-ndia ti Bible so ayeke fa na e pensé ti Jéhovah na ndö ni nga na ye so lo ye ti tene e sara na pekoni awe e sara ye alingbi na ni.

14. Ngbanga ti nyen la e bezoin ti sara ye alingbi na amama-ndia ti Bible na ngoi so e yeke mû adesizion?

¹⁴ Mû adesizion so ague oko na amama-ndia ti Bible (Mat. 7:​24-29; Jacq. 1:​23-25). Tongana e yeke mû adesizion so ague oko na amama-ndia ti Bible, e yeke zia si yingo vulu afa lege na e. Ye so ayeke sara si Jéhovah ayeke ngbâ ti mû na e yingo vulu ti lo (Kus. 5:32). Me tongana e ke ti tene yingo ti Jéhovah afa lege na e, e peut ti “mû vundu” na yingo vulu wala ti sara ye nde na ti so yingo vulu apusu e ti sara (aÉph. 4:30; És. 63:10; Kus. 7:51). Tongana e sara tongaso, Jéhovah apeut même ti ke ti mû na e yingo vulu ti lo (Ps. 51:11; 1 aThes. 5:19). Ye so ayeke duti ande mbeni kpale ndali ti so e bezoin ti wara ngangu so yingo vulu ayeke mû na e.—aÉph. 3:16.

LEGE TI WARA AMAMA-NDIA TI BIBLE SO E BEZOIN NI

15-16. (a) Tongana nyen la e peut ti wara amama-ndia ti Bible so e bezoin ni? (b) Amama-ndia wa ti Bible la apeut ti aidé mbeni zo so ayeke manda Bible ti zia ti nyon manga?

¹⁵ Sara kua na agbakuru ti e ti mandango na ye. E bezoin ti hinga amama-ndia ti Bible kozo si e sara ye alingbi na ni. Na tapande, eskê zo so mo yeke manda Bible na lo acomprendre ape ndani so nyongo manga ayeke sioni? Lo peut ti tene na mo lo tene: ‘Tënë manga ayeke na yâ ti Bible ape. Tongaso tongana nyen la e hinga so a yeke sioni?’ Tongana nyen la mo peut ti aidé lo ti wara amama-ndia ti Bible so ayeke aidé lo ti comprendre so nyongo manga ayeke sioni? Mbeni gbakuru ni ayeke Mbeti ti sarango na recherche ndali ti aTémoin ti Jéhovah. Mo na lo apeut ti gue ti bâ li ti tënë “Manga.” Na gbe ti li ti tënë so, lo yeke bâ article “Nzapa abâ nyongo manga tongana nyen?” (Bâ Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti juin 2014.) Na ngoi so lo yeke diko article ni, aversê nga na amama-ndia wa la lo yeke wara?

¹⁶ Gbu li na ndö ti amama-ndia oku so ayeke na yâ ti article so. (1) A yeke nzoni ape ti ga ngbâa ti mbeni ye so ayeke gue na zo na kuâ (aRom. 6:16). (2) A yeke nzoni e kpe ye kue so ayeke sara sioni na terê ti e (2 aCor. 7:1). (3) Jéhovah aye ti tene e sara na lo na âme ti e kue (Mat. 22:37). (4) A yeke nzoni ape ti tene asarango ye ti e asara sioni na amba ti e (Mat. 22:39; 1 aCor. 10:24). (5) Jéhovah apeut ti mû na e ngangu ti sara ye so ayeke na lege ni (aPhil. 4:13). Tongaso, atâa so tënë manga ayeke na yâ ti Bible ape, amama-ndia so e wara na yâ ni apeut ti aidé mbeni zo so ayeke manda Bible ti hinga apensé ti Jéhovah na ndö ni.

17. Tongana nyen la mbeni ita-koli na ita-wali so ayeke leke mariage ti ala apeut ti wara amama-ndia ti Bible ti tene a-aidé ala?

¹⁷ Tongana nyen la mbeni ita-koli na ita-wali so ayeke leke mariage ti ala apeut ti wara amama-ndia ti Bible ti tene a-aidé ala si ala mû anzoni desizion? Ge encore, Mbeti ti sarango na recherche apeut ti aidé ala. Na gbe ti li ti tënë “Matanga ti mariage,” mo yeke wara molongo ti a-article so na yâ ni ala peut ti wara amama-ndia ti Bible. Bâ ambeni mama-ndia omene so mbeni koli na wali so aye ti sara mariage apeut ti gbu li na ndö ni. (1) Aye kue so a leke adoit ti mû gonda na Jéhovah (1 aCor. 10:​31, 32). (2) Azo adoit ti yü bongo nzoni, so ason bê ti zo ape nga ala sara ye ahon ndö ni ape (1 Tim. 2:9; 1 Pi. 3:​3, 4). (3) A yeke nzoni ti kpe ti sara ye tongana azo ti dunia ti Satan so aye ti gboto lê na ndö ti aye so ala yeke na ni (Jean 17:14; Jacq. 1:27; 1 Jean 2:​15, 16). (4) A yeke nzoni aye so a leke atambela na lege ni (1 aCor. 14:40). (5) A yeke nzoni matanga ni aga pëpe pumba ti kirikiri so azo anyon ye ahon ndö ni (aGal. 5:21). (6) A yeke nzoni mbeni zo abâ ndo na ndö ti matanga ni.—Jean 2:​8, 9.

18-19. (a) Mbeni gbakuru nde wa la apeut ti aidé e? (b) Amama-ndia wa la mo peut ti wara tongana mo sara kua na gbakuru so, so apeut ti aidé mo ti mû adesizion na ndö ti sarango amatanga? (Bâ encadré “Eskê mo peut ti wara amama-ndia so abâ atënë so?”)

¹⁸ Mbeni gbakuru so apeut ti aidé e ayeke mbeti Aversê so ayeke aidé e ti sara na Jéhovah. Na yâ ti mbeti so, mo yeke wara molongo ti aversê na gbe ti ali ti tënë nde nde. Tongana mo soro mbeni li ti tënë, mo yeke bâ molongo ti ahunda so a zia aversê na terê ni so apeut ti aidé mo ti hinga amama-ndia ti Bible. Na tapande, mbeni Chrétien apeut ti hunda terê ti lo wala lo doit ti gue na mbeni matanga. Tongana lo gue na li ti tënë “Amatanga nga na alango ti dango bê na mbeni ye,” lo yeke wara kete li ti tënë “Amatanga so aChrétien ayeke sara ape.”

¹⁹ Bâ ambeni ye so a sara tënë ni na yâ ti mbage so: “Ngbanga ti nyen la a yeke na lege ni ape ti sara amatanga so ague oko na abungbi ti vorongo nzapa ti wataka? (1aC 10:21; 2aC 6:​14-18; aÉp 5:​10, 11).” A mû ambeni tapande ti amatanga so ayeke sioni. Na gbe ti li ti tënë “Amatanga so amû gonda na kodro,” e yeke na molongo ti amama-ndia so e peut ti sara ye alingbi na ni na ngoi so e yeke hunda terê ti e ti bâ wala eskê a yeke nzoni mbeni Chrétien asara matanga ndali ti aye so gouvernement asara ândö? Eskê a yeke nzoni aChrétien asara matanga ndali ti abira so akodro asara ândö? Wala eskê a yeke nzoni aChrétien asara amatanga so agonda azo so iri ti ala awu mingi? E kiri singila mingi na Jéhovah so bungbi ti lo amû na e agbakuru so ti aidé e ti fa lege na conscience ti e.

FA SO MO FA LEGE NZONI NA CONSCIENCE TI MO

20. Tongana nyen la e peut ti fa so e fa lege na conscience ti e nzoni?

²⁰ E kiri singila mingi na Jéhovah so amû na e cadeau so ayeke liberté ti soro ye. Me e hinga nga so e doit ti fa lege na conscience ti e tongaso si e peut ti sara kua na liberté so e yeke na ni ti soro ye na lege ni. Tongana e fa lege na conscience ti e ayeke aidé e ti mû adesizion so amû gonda na Jéhovah nga so ague oko na ye so bê ti lo aye. Ti fa lege nzoni na conscience ti e, e bezoin mungo maboko ti yingo vulu ti Jéhovah. Tongaso, e doit ti ngbâ ti hunda yingo vulu ti Jéhovah nga ti sara ye ague oko na fango lege ti yingo ni. Amama-ndia ti Bible apeut nga ti aidé e ti fa lege na conscience ti e. Zia e sara ye kue so e peut ti sara ti sara kua na acadeau so Jéhovah amû na e so nzoni, tongana e sara tongaso e yeke bâ so Bible a-aidé e mingi.—2 Tim. 3:​16, 17; aHéb. 4:12.