Tongana mo bâ yâ ti aye nzoni mo yeke sara ye na lege ni

1-2. Ti bâ yâ ti aye nzoni aye ti tene nyen? A peut ti aidé e tongana nyen?

ESKÊ a si awe so mbeni zo asara mbeni ye so ane mo oko ape? Eskê a si awe so mbeni zo asara mbeni sioni ye na mo? Wala mbeni ye asi na mo awe so asara mo mbeto? Tongana a yeke tongaso, peut-être mo hinga so a yeke ngangu ti sara ye na lege ni na yâ ti aye ni so. Nzoni ye ni ayeke so, Bible afa so bango yâ ti aye nzoni apeut ti aidé e na yâ ti mara ti kpale so nga na ambeni nde.

² Ti bâ yâ ti aye nzoni aye ti tene ti bâ gï pëpe kpale so asi, me ti hinga ye mingi na ndö ni. A yeke aidé e ti hinga ndani so mbeni ye asi wala ndani so mbeni zo asara ye tongaso. Ti bâ yâ ti aye nzoni apeut ti aidé e ti sara ye na ndara. Na tapande, a peut ti aidé e ti ‘bata yanga ti e’ wala ti hinga ngoi so e doit ti ‘zi yanga ape.’ (aProv. 10:19; Ps. 4:4). A peut ti aidé e ti duti kpô na ngoi so mbeni zo ason bê ti e nga ti pardonné amba ti e. A peut nga ti aidé e ti yeda na wango nga ti yeda ti tene a suku na e (aProv. 19:20). Tongana e bâ yâ ti aye nzoni atënë so e tene nga na aye so e sara ayeke zia ngia na bê ti Jéhovah, a yeke aidé amba ti e nga ayeke sara si gigi ti e aduti nzoni. Nga tongana e wara mbeni kpale so asara si bê ti e ason, bê ti e ayeke son ahon ndö ni ape si e sara mbeni sioni ye ape. Zia e bâ ambeni ye ota so asi so Bible asara tënë ni so apeut ti aidé e ti ngbâ ti sara terê ti e kete, ti duti kpô nga ti zia bê ti e kue na Jéhovah.

SARA TERÊ TI MO KETE, ME SARA YE NA BABA APE

3. Naaman ayeke lani zo wa?

³ Ti sara ye na lege ni, e doit ti sara ye na baba ape (1 Pi. 5:5). Bango yâ ti aye nzoni apeut ti aidé e ti sara ni. Na lege wa? Bâ tapande ti Naaman. Lo yeke lani na Syrie, mbeni kodro so ayeke na nord ti Israël. Azo ahinga lani Naaman mingi, lo yeke mokonzi ti aturugu ti Syrie. Me lo yeke lani na mbeni ngangu kobela ti buruma.—2 aGbia 5:1, 2.

4. Tongana nyen la Naaman afa lani so lo gbu kamême li ti lo?

⁴ Wali ti Naaman ayeke lani na mbeni kete molenge ti wali so ayeke zo ti kua so ayeke zo ti Israël. Zo ti kua ni atene na wali ti Naaman so mbeni prophète ayeke na Israël so apeut ti sava koli ti lo (2 aGbia 5:​2, 3). Naaman apeut lani ti pensé atene: ‘So a yeke tënë ti mbeni kete molenge la na lo yeke na yâ ti mara so ayeke wato ti e, eskê lo peut ti tene mbeni tënë so apeut biani ti aidé mbi?’ Tongana fade Naaman ayeke zo ti baba, lo yeke pensé tongaso. Me lo sara terê ti lo kete, lo gbu li ti lo na ndö ti tënë ni nga lo yeda na ni. Lo hunda gbia ti Syrie ti gue na Israël ti soigné terê ti lo.—2 aGbia 5:​4, 5.

5. Nyen la asi na Naaman na ngoi so lo si na Israël?

⁵ Na ngoi so Naaman asi na yangbo ti Gbia Joram na Israël ti tene a soigné lo, gbia ni apensé so gbia ti Syrie ayeke gi yanga ti lo la. Tongana prophète Élisée amä tënë ni, lo hunda Joram ti tokua na lo Naaman (2 aGbia 5:​6-9). Na ngoi so Naaman asi na ndö ti Élisée, Élisée asigi nga ti yamba lo ape, lo sara nga tënë na lo ape. Me lo tokua gï mbeni zo na Naaman ti fa na lo ye so lo doit ti sara. Ye so Naaman aku fade la ape.—2 aGbia 5:10.

6. (a) Peut-être nyen la asara si tënë so zo ti tokua ni atene anzere na Naaman ape? (b) Tongana nyen la azo ti kua ti Naaman afa so ala bâ yâ ti aye nzoni? Ye ti peko ni ayeke nyen? (2 aGbia 5:​13, 14).

⁶ Na tongo nda ni, tënë so zo ti tokua ni atene na Naaman anzere na lo ape. Bible atene: ‘Ngonzo agbu lo na lo tourné terê ti lo, lo hon.’ (2 aGbia 5:​11, 12). Ngbanga ti nyen? Peut-être lo bâ so a ne lo ape tongana ti so a doit fade ti ne lo ndali ti so lo yeke turugu ti kota kamba. Na ndö ni, peut-être Naaman abâ so sarango ye ti Élisée afa so lo ne kodro ti Syrie ape. Atâa raison ni ayeke so wa, Naaman amû desizion ti kiri na kodro ti lo atâa so a de a soigné lo ape. Me azo ti kua ti Naaman afa so ala bâ yâ ti aye nzoni na lege so ala voro yanga na lo ti kiri ti gbu li ti lo na ndö ti desizion so lo mû. Na nda ni, Naaman azia ti sara baba lo sara terê ti lo kete, lo sara ye so Élisée ahunda na lo ti sara na lo wara sava.—Diko 2 aGbia 5:​13, 14.

7. Nyen la e peut ti manda na lege ti tapande ti Naaman? (aProverbe 22:4). (Bâ nga afoto.)

⁷ Nyen la e peut ti manda na lege ti tapande ti Naaman? Na ambeni ngoi, bango ndo ti e na ndö ti aye ayeke na lege ni ape. Ndani la e bezoin ti gbu li ti e nzoni kozo si e sara mbeni ye. E yeke zia nga pëpe si atënë ti bê ti e apusu e ti mû adesizion. Bango yâ ti aye nzoni ayeke pusu e ti sara terê ti e kete. Zo so asara terê ti lo kete ahinga so lo hinga aye kue ape. Lo bezoin ti tene ambeni zo, mbilimbili Jéhovah, a-aidé lo. Na tapande, Naaman avoro lani Jéhovah ape me lo fa so lo bâ yâ ti aye nzoni na lege so lo mä azo: lo mä zo ti kua ti wali ti lo so ayeke zo ti Israël so ayeke ngbâa, lo mä azo ti kua ti lo na ye so ayeke kota mingi ayeke so lo mä Élisée so asara tënë na iri ti Jéhovah. Naaman azia lani ti sara baba, so lo sara tongaso lo mû nzoni desizion na a sava lo. Tongaso, kozo ti tene mbeni tënë wala ti sara mbeni ye, a yeke nzoni e mû ngoi kete e gbu li ti e. Na tapande, mbeni zo apeut ti mû na e wango so alondo na Bible so anzere na e ape. Tongana ye tongaso asi, a yeke nzoni e gbu li ti e ti bâ eskê sarango ye ti e afa so e yeke zo ti baba wala e sara terê ti e kete.—Diko aProverbe 22:4.

DUTI KPÔ ME SARA NGONZO APE

8. Na yâ ti aye wa la a peut ti duti ngangu na e ti duti kpô?

⁸ Bango yâ ti aye nzoni apeut ti aidé e ti duti kpô nga ti sara ngonzo ape tongana mbeni ye ason bê ti e. Ti vrai ni, a yeke lakue kete ye ape ti duti kpô mbilimbili na ngoi so mbeni zo asara ye na e na nzoni bê ape wala na lege ni ape (aÉph. 4:26). Bâ tongana nyen la David na Abigaïl afa so ala bâ yâ ti ye nzoni na ngoi ti mbeni ngangu kpale.

9. Nabal asara ye lani na David tongana nyen?

⁹ Gbu li na ndö ti ye so asi na ngoi so David na azo ti lo ayeke na yâ ti benyama ti Paran na ngoi so ala yeke kpe Saül (1 Sam. 25:1). Ala sara ye na nzoni bê nga ala bata aberger na anyama ti Nabal so ayeke zo ti mosoro (1 Sam. 25:​15, 16). A si na ngoi ti fango kuä ti terê ti ataba, David atokua azo ti lo na Nabal ti hunda kobe. Na ngoi so azo ni asi, ala sara tënë na Nabal na nengo zo (1 Sam. 25:​6-8). Me Nabal akiri singila oko ape ndali ti aye kue so David na azo ti lo asara na lo. Nabal atene tënë ti mbana, lo zonga même David na azo ti lo.—1 Sam. 25:​10, 11.

10. Tongana nyen la David na Abigaïl afa so ala bâ yâ ti aye nzoni? (1 Samuel 25:​32, 33). (Bâ nga foto.)

¹⁰ Tongana mo la mo yeke lani na place ti David, nyen la mo yeke sara? A yeke ngangu ape ti imaginé ndani so bê ti David ason ngangu. Ti vrai ni, bê ti David ason ngangu ni la lo ye ti fâ Nabal (1 Sam. 25:​13, 21, 22). Na ngoi so lo yeke na lege ti gue ti fâ Nabal, Abigaïl so asara ye na ndara so ayeke wali ti Nabal akanga lege na lo na azo ti lo. Tongana nyen la Abigaïl afa so lo bâ yâ ti aye nzoni? Lo hinga so bê ti David ason me lo yeke nzoni zo. Tongaso, lo ye ti sara ye kue so lo peut ti sara ti aidé David ti duti kpô nga ti sara ye na ndara. Lo ga na David gbâ ti acadeau nga lo mû na lo wango ti ndara (1 Sam. 25:​18, 23-31). David afa so lo bâ yâ ti aye nzoni na lege so lo mä Abigaïl nga lo hinga so atënë so lo tene alondo na Jéhovah. Ye so asara si David aduti kpô nga lo sara mbeni kota faute ape.—Diko 1 Samuel 25:​32, 33.

11. Tongana nyen la bango yâ ti aye nzoni apeut ti aidé e tongana mbeni zo ason bê ti e? (aProverbe 19:11).

¹¹ Nyen la e peut ti manda na lege ti tapande ti David na Abigaïl? Ti bâ yâ ti aye nzoni apeut ti aidé e ti sara ngonzo ape même tongana e yeke na raison ti sara ngonzo. Mbeni ye so apeut ti aidé e ti duti kpô nga ti mû nzoni desizion ayeke ti gbu li na ndö ti asioni ye so apeut ti ga tongana e sara ye na lê ti ngonzo. (Diko aProverbe 19:11.) Na ngoi so Abigaïl adabe ti David na apensé ti Jéhovah, a aidé lo ti hon ndö ti ngonzo ti lo. Tongana mbeni zo ason bê ti mo, sara ye na lê ti ngonzo ape (Jacq. 1:19). Sambela Jéhovah nga mû ngoi ti gbu li ti mo, tongana mo sara tongaso ayeke aidé mo ti sara ye na lê ti ngonzo ape.

12. Tongana nyen la amba ti e apeut ti aidé e ti duti kpô nga ti mû anzoni desizion?

¹² Jéhovah asara lani kua na Abigaïl ti aidé David ti hinga bango ndo ti lo. Laso, lo peut nga ti sara kua na aita ti e ti aidé e ti hinga bango ndo ti lo. Tongaso, tongana mbeni zo ason bê ti mo, sara tënë ni na mbeni ita so akpengba so apeut ti aidé mo ti duti na bango ndo ti Jéhovah (aProv. 12:15; 20:18). Na mbage, tongana lege azi na mo ti aidé mbeni kamarade ti mo na yâ ti mbeni kpale, mo peut ti mû tapande ti Abigaïl, mo peut ti aidé lo ti hinga ye so Jéhovah aye ti tene lo sara. Kite ayeke dä ape so Jéhovah ayeke sara tufa na ndö ti a-effort so mo yeke sara ti aidé amba ti mo ti bâ yâ ti aye nzoni nga ti duti kpô.

SARA CONFIANCE NA JÉHOVAH NA NGOI SO MBETO ASARA MO

13. Tongana nyen la ti bâ yâ ti aye nzoni apeut ti aidé e ti hon ndö ti mbeto so asara e?

¹³ Na ambeni ngoi, e yeke tingbi na aye so asara e mbeto. Me tongana e gbu li ti bâ tongana nyen la Jéhovah ayeke ngangu mingi ahon aye kue, a peut ti aidé e ti sara confiance na lo même tongana mbeto asara e (Ps. 27:1). Jéhovah apeut ti aidé e na yâ ti akpale kue, même na yâ ti akpale so e bâ so mbeni ye ti sarango ni ayeke dä ape. A yeke ye so asi lani na prophète Jonas. Lo ye lani Jéhovah, me mbeto asara lo na ngoi so Jéhovah amû na lo mbeni kua ti sara so ayeke kete kua ape.

14. Nyen la peut-être asara si mbeto asara Jonas ti sara kua so Jéhovah amû na lo?

¹⁴ Jéhovah ahunda lani na Jonas ti sara mbeni kua so ayeke ngangu mingi. Lo doit lani ti gue ti tene na azo ti Ninive so Jéhovah ayeke futi ala (Jonas 1:​1, 2). Tongana mo la Jéhovah amû lani na mo kua so a yeke sara mo tongana nyen? Ti londo na Israël ti gue na Ninive so ayeke gbata ti Assyrie, Jonas adoit ti tambela nze oko tongaso. Azo ti Assyrie ayeke azo so ayeke sara ye ti ngangu mingi na azo. A iri même Ninive lani “gbata ti tukungo mênë!” (Na. 3:​1, 7). Ahon ti sara kua so Jéhovah amû lo, Jonas akpe.—Jonas 1:3.

15. Nyen la a-aidé lani Jonas ti sara confiance mingi na Jéhovah? (Jonas 2:​6-9).

¹⁵ Jonas amû mbeni bateau lo kpe ti gue na kodro so ayo mingi na Ninive. Me a bi lo na yâ ti ngu-ingo na Jéhovah asö lo na lege ti mbeni miracle. Ye so adabe ti Jonas so ngangu ti Jéhovah ayeke kota mingi (Jonas 1:​15, 17). Lo ga ti bâ so lo bezoin ape ti sara mbeto ti gue na Ninive ndali ti so Jéhovah apeut ti bata lo si sioni asi na lo ape. (Diko Jonas 2:​6-9.) Na ngoi so Jéhovah akiri amû kua ni na Jonas, lo kpe ape. Lo gue na Ninive na azo amä tënë so lo fa, tongaso Jéhovah afuti ala ape.—Jonas 3:5.

16. Tongana mbeto asara e nyen la apeut ti aidé e? (aProverbe 29:25). (Bâ nga afoto.)

¹⁶ Nyen la e peut ti manda na lege ti tapande ti Jonas? E ye ape ti zia si mbeni ye, mbilimbili mbeto ti zo, akanga lege na e ti voro Jéhovah. (Diko aProverbe 29:25.) Bango yâ ti aye nzoni a-aidé lani Jonas ti zia lê ti lo gï pëpe na ndö ti akpale so lo yeke wara me ti zia lê ti lo na ndö ti mungo maboko ti Jéhovah. E nga kue mbeto ti ye so apeut ti si ayeke sara e ape tongana e gbu li ti e na ndö ti aye so Jéhovah asara ti aidé e nga ti bata e. E peut nga ti gbu li na ndö ti fason so Jéhovah a-aidé aita ti e na yâ ti angangu kpale ndali ti so ala zia bê ti ala kue na loa (aHéb. 13:6). Zia e fa so e bâ yâ ti aye nzoni na lege so e zia bê ti e kue na Jéhovah nga e aidé amba ti e ti sara nga tongaso.

NGBÂ TI MANDA TI PENSÉ TONGANA JÉHOVAH

17. Nyen la ayeke aidé e ti ngbâ ti manda ti pensé tongana Jéhovah?

¹⁷ Tongana ti so e bâ fade, bango yâ ti aye nzoni apeut ti aidé e ti sara ye na lege ni na ngoi so e wara kpale. Nyen la apeut ti aidé e ti bâ yâ ti aye nzoni ahon ti kozo? Jéhovah la ayeke nzoni zo so ayeke aidé e ndani la lo mû na e Bible nga na yingo vulu ti lo (Néh. 9:20; Ps. 32:8). Lo yeke mû nga na e wango ti fa lege na e nga ti aidé e ti sara ye na lê ti ngonzo ape (Ps. 119:​97-101). Ti gbu li nzoni na ndö ti ye so Bible afa nga ti sambela Jéhovah ti mû na e yingo vulu ti lo so ayeke ngangu mingi ayeke aidé e ti bâ yâ ti aye nzoni. Ye so ayeke aidé e ti pensé tongana Jéhovah nga ti sara ye so lo ye ti tene e sara.—aProv. 21:​11, kete tënë na gbe ni.

18. Nyen la mo leke na bê ti mo ti ngbâ ti sara?

¹⁸ E ye ti ngbâ ti hunda na Jéhovah ti aidé e ti bâ yâ ti aye nzoni (Ps. 14:2). Tongana e sara tongaso, e yeke zia lâ oko ape “lege ti bango yâ ti aye nzoni”. (aProv. 21:16). Me e yeke leke na bê ti e ti ngbâ ti bâ yâ ti aye nzoni na ngoi kue nga na yâ ti aye kue. Ye so ayeke sara si e yeke sara ye na lege ni.