Aye so e peut ti manda na lege ti andangba tënë ti Jacob: Mbage 1

1-2. Nyen la Jacob asara lani kozo ti kui? Ngbanga ti nyen? (Bâ nga foto.)

JACOB, so ayeke wakua be-ta-zo ti Jéhovah, na azo ti da ti lo alondo na Canaan ague na Égypte a sara ngu 17 tongaso awe (Gen. 47:28). Na ngoi ni so, a nzere lani na Jacob mingi ti kiri ti wara terê na molenge ti lo Joseph so lo ye lo mingi nga ti bâ so sewa ti lo akiri aduti ndo oko. Me lo hinga so lo ga nduru ti kui awe. Tongaso, lo tene na amolenge ti lo kue ti ga ndali ti so lo yeke na mbeni kota tënë ti tene na ala.—Gen. 49:28.

² Na angoi ni so, mingi ni tongana mbeni babâ ti sewa aga nduru ti kui, lo yeke iri azo ti sewa ti lo kue ti fa na ala aye so lo ye ti tene a sara na peko ti lo (És. 38:1). Na ngoi ni so, lo peut nga ti fa na ala zo so ayeke mû li ni na peko ti kuâ ti lo.

3. Ngbanga ti nyen la atënë ti Jacob so ayeke na Genèse 49:​1, 2 ayeke kota tënë mingi?

³ Diko Genèse 49:​1, 2. Me bungbi so ayeke nde na abungbi ti sewa so ala yeke sara ka. Jacob ayeke lani prophète. Jéhovah a-aidé Jacob ti fa na amolenge ti lo ti koli akpengba ye so ayeke si ande na ala nga na afami ti ala na yâ ti angoi so ayeke ga. Tongaso, atënë so Jacob atene na amolenge ti lo ayeke mbeni prophétie.

4. Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so? (Bâ nga encadré “Sewa ti Jacob.”)

⁴ Na yâ ti article so, e yeke gbu li na ndö ti tënë so Jacob atene na amolenge ti lo ti koli osio: Ruben, Siméon, Lévi nga na Juda. Na yâ ti article ti peko, e yeke sara tënë na ndö ti atënë so Jacob atene na amolenge ti lo ti koli miombe. Tongana ti so e yeke bâ ande, Jacob asara tënë na ndö ti amolenge ti lo ti koli nga na ahale ti ala so ayeke ga ande mara ti Israël. Tongana e kiri e bâ mbaï ti mara ti Israël, e yeke bâ polele tongana nyen la prophétie ti Jacob aga tâ tënë. Na ngoi so e yeke gbu li na ndö ti atënë ti lo ni, e yeke bâ akpengba ye ti manda so apeut ti aidé e ti zia ngia na bê Jéhovah, Babâ ti e ti yayu.

RUBEN

5. Nyen la peut-être Ruben aku lani ti wara na mbage ti babâ ti lo?

⁵ Jacob asara tënë kozoni na Ruben, lo tene: “Mo yeke kozo molenge ti mbi.” (Gen. 49:3). So Ruben ayeke kozo molenge, peut-être lo yeke ku lani ti wara part use ti aye ti babâ ti lo. Peut-être lo yeke ku nga lani ti ga mokonzi ti sewa ni na peko ti kuâ ti babâ ti lo nga ti duti na pasa ti tene lakue mbeni zo ti sewa ti lo la aduti mokonzi ti sewa ni kue.

6. Ngbanga ti nyen la Ruben aperdre lani droit ti kozo molenge? (Genèse 49:​3, 4).

⁶ Ye oko, Ruben aperdre lani droit ti kozo molenge (1 Chron. 5:1). Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so ambeni ngu kozo, lo bungbi na Bilhah wali ti Jacob ti use ndo. Bilhah ayeke lani zo ti kua ti Rachel, wali ti Jacob so lo ye lo mingi, so akui awe (Gen. 35:​19, 22). Ruben ayeke lani molenge ti Léa, mbeni wali ti Jacob. Peut-être Ruben ayeke lani na kota nzara ti bungbi na Bilhah. Wala peut-être lo bungbi na Bilhah na ngangu ti kanga lege na babâ ti lo Jacob ti ye lo mingi ahon mama ti lo. Atâa raison ni ayeke so wa, ye so lo sara azia vundu mingi na bê ti Jéhovah nga na babâ ti lo.—Diko Genèse 49:​3, 4.

7. Nyen la asi lani na Ruben na ahale ti lo? (Bâ nga encadré “Andangba tënë ti Jacob.”)

⁷ Jacob atene na Ruben, atene: “Mo yeke ga kota ahon aita ti mo pëpe.” Tënë so aga lani tâ tënë. Bible afa ape so mbeni hale ti Ruben aga gbia, prêtre wala prophète. Me Jacob amû lani na Ruben mbeni héritage nga sewa ti Ruben aga mbeni mara na Israël (Jos. 12:6). Na yâ ti ambeni ye, Ruben ayeke lani na apendere sarango ye nga ye oko afa ape so lo kiri lo sara lango-sioni. —Gen. 37:​20-22; 42:37.

8. Aye wa la e peut ti manda na lege ti tapande ti Ruben?

⁸ Nyen la e peut ti manda? E doit ti sara ngangu ti kanga nzara ti bê ti e nga ti ke lango-sioni. Tongana bê ti e apusu e ti sara mbeni siokpari, a yeke nzoni e luti e gbu li na ndö ti ye so sarango ye ti e ayeke sara na Jéhovah, sewa ti e nga na ambeni zo. A yeke nzoni e girisa nga ape so “ye so mbeni zo ayeke lu, gï ni la lo yeke ko ni ande.” (aGal. 6:7). Na mbage, ye so asi na Ruben adabe ti e na nzoni bê ti Jéhovah. Atâa so Jéhovah ayeke kanga lege ape na akpale so e peut ti wara na peko ti afaute ti e, lo yeke sara tufa na ndö ti a-effort so e sara ti sara ye na lege ni.

SIMÉON NA LÉVI

9. Ngbanga ti nyen la bê ti Jacob ason na terê ti Siméon na Lévi? (Genèse 49:​5-7).

⁹ Diko Genèse 49:​5-7. Na pekoni, Jacob asara tënë na Siméon na Lévi. Me tënë so lo tene afa so bê ti lo ason na terê ti ala. Na yâ ti ambeni ngu so ahon, mbeni koli ti Canaan so iri ti lo Sichem alango na Dinah, molenge ti Jacob, na ngangu. A yeke na lege ni so bê ti amolenge ti Jacob ti koli kue ason ndali ti ye so asi na ita ti ala ti wali, me Siméon na Lévi akanga ngonzo ti ala ape. Ala tene mvene na Sichem nga na azo ti lo atene tongana ala kue afâ ganza, siriri ayeke duti na popo ti ala na sewa ti Jacob. Akoli ni ayeda na ala fâ ganza. Na ngoi so kä ti ganza ni angbâ ti son ala, Siméon na Lévi “amû épée ti [ala], ala lï yeke na yâ ti gbata ni na ala fâ koli oko oko kue.”—Gen. 34:​25-29.

10. Prophétie so Jacob atene na ndö ti Siméon na Lévi aga lani tâ tënë tongana nyen? (Bâ nga encadré “Andangba tënë ti Jacob.”)

¹⁰ Ngonzo asara lani Jacob mingi na terê ti amolenge ti lo use so afâ gbâ ti azo. Lo tene so yâ ti ala ayeke kangbi kirikiri na yâ ti Israël. Ahon ngu 200 awe la atënë so aga tâ tënë na ngoi so mara ti Israël alï na Sese ti zendo. Agbata so mara ti Siméon awara na héritage ayeke na yâ ti territoire ti mara ti Juda (Jos. 19:1). Mara ti Lévi awara na héritage agbata 48 na yâ ti Israël kue.—Jos. 21:41.

11. Anzoni ye wa la mara ti Siméon na ti Lévi asara?

¹¹ Ahale ti Siméon na ti Lévi akiri asara mara ti afaute so akotara ti ala asara lani so ape. Gbâ ti azo ti mara ti Lévi avoro Jéhovah be-ta-zo. Na ngoi so Moïse ague na Hoto ti Sinaï ti tene Jéhovah amû na lo Ndia, gbâ ti azo ti Israël avoro kete bagara, me azo ti mara ti Lévi amû mbage ti Moïse na ala aidé lo ti zi sioni ye so (Ex. 32:​26-29). Jéhovah azia lani azo ti mara ti Lévi nde, lo mû na ala pasa ti duti aprêtre na Israël (Ex. 40:​12-15; Nom. 3:​11, 12). Ambeni ngoi na pekoni, mara ti Siméon a-aidé mara ti Juda ti tiri na azo ti Canaan ti mû territoire ti ala so ayeke na Sese ti zendo.—aJu. 1:​3, 17.

12. Aye wa la e peut ti manda na lege ti tapande ti Siméon na Lévi?

¹² Nyen la e peut ti manda? E doit ti zia si ngonzo ahon ndö ti e ape. Tongana a sara mbeni ye na mo wala na mbeni zo so mo ye lo na lege ni ape, a yeke na lege ni ti tene bê ti mo ason (Ps. 4:4). Me e doit ti girisa ape so tongana e tene tënë wala e sara ye na lê ti ngonzo, a yeke nzere na Jéhovah ape (Jacq. 1:20). Tongana mbeni zo asara ye na e na lege ni ape, atâa zo ni ayeke voro Jéhovah wala pëpe, e doit ti sara ye na mbeni fason so anzere na Jéhovah. Ye so ayeke aidé e ti tene pëpe mbeni tënë wala ti sara pëpe mbeni ye so ayeke sara sioni na azo (aRom. 12:​17, 19; 1 Pi. 3:9). Tongana mo yeke maseka, même tongana babâ na mama ti mo asara aye so anzere na Jéhovah ape, girisa ape so mo doit gï ti mû tapande ti ala ape. Pensé ape so mo peut lâ oko ape ti zia ngia na bê ti Jéhovah. Jéhovah ayeke aidé mo ti sara ye na lege ni nga lo yeke futa mo ndali ni.

JUDA

13. Ngbanga ti nyen la peut-être Juda ayeke gi lani bê ti lo na ngoi so a yeke tour ti lo ti tene babâ ti lo asara tënë na lo?

¹³ Na pekoni, Jacob asara tënë na molenge ti lo Juda. Na peko ti so Juda amä atënë so Jacob atene na ayaya ti lo, peut-être lo gi bê ti lo. Lo nga kue lo sara lani akota faute. A yeke polele so lo nga kue lo nzi aye ti gbata ti Sichem (Gen. 34:27). Lo na aita ti lo akä lani Joseph na ngbâa nga ala tene mvene na babâ ti ala na ndö ni (Gen. 37:​31-33). Ambeni ngoi na pekoni, lo bungbi na kogara ti lo Tamar, lo pensé so wali-ndumba la.—Gen. 38:​15-18.

14. Anzoni ye wa la Juda asara? (Genèse 49:​8, 9).

¹⁴ Me Jacob agonda Juda nga lo mû zendo so anzoni ye ayeke si ande na lo na sewa ti lo. (Diko Genèse 49:​8, 9.) Juda afa so lo pensé mingi na babâ ti lo so aga mbakoro awe. Lo fa nga so lo bâ mawa ti ngambe ti lo Benjamin.—Gen. 44:​18, 30-34.

15. Na alege wa la a sara tufa na ndö ti Juda?

¹⁵ Jacob atene lani so Juda la ayeke komande aita ti lo. Me prophétie so aga tâ tënë hio ape. Na peko ti so azo ti Israël aquitté Égypte nga ala yeke tambela na yâ ti benyama ti gue na Sese ti zendo, mara ti Juda la ague kozo nga ambeni mara amû peko ti ala (Nom. 10:14). Angu mingi na pekoni, Jéhovah atene na Juda ti gue kozo ti sara bira na azo ti Canaan ti mû Sese ti zendo (aJu. 1:​1, 2). Nga David ayeke lani kozo gbia na popo ti gbâ ti agbia so ayeke ti mara ti Juda. Me prophétie ni aga tâ tënë nga na ambeni lege nde.

16. Prophétie so ayeke na Genèse 49:10 aga lani tâ tënë tongana nyen? (Bâ nga encadré “Andangba tënë ti Jacob.”)

¹⁶ Jacob afa lani so Zo so ayeke lë gbia lakue lakue na ndö ti azo ayeke duti mbeni hale ti mara ti Juda. (Diko Genèse 49:10 nga na kete tënë na gbe ni.) Gbia so ayeke Jésus Christ, lo so Jacob airi lo Shilo. Mbeni ange atene tënë so na ndö ti Jésus: “Jéhovah Nzapa ayeke mû ande na lo trône ti babâ ti lo David.” (Luc 1:​32, 33). A iri nga Jésus “bamara so ayeke ti mara ti Juda”.—Apoc. 5:5.

17. Tongana nyen la e peut ti mû tapande ti Jéhovah na yâ ti fason so e yeke bâ na amba ti e?

¹⁷ Nyen la e peut ti manda? Jéhovah asara lani tufa na ndö ti Juda atâa so lo sara ambeni kota faute. Me peut-être aita ti Juda ahunda terê ti ala na ndani so Jéhovah afuta lo. Atâa ye ni ayeke so wa, Jéhovah abâ nzoni sarango ye ti Juda nga lo futa lo ndali ni. E peut ti mû tapande ti Jéhovah tongana nyen? Tongana a mû mbeni kota kua na mbeni ita, peut-être e yeke comprendre ape ndani so a mû na lo kua ni so tongana e hinga awokongo ti lo. Me a yeke nzoni e girisa ape so Jéhovah abâ apendere sarango ye ti lo. Jéhovah ayeke gi ti bâ anzoni ye so awakua ti lo ayeke sara. Zia e sara ngangu ti sara nga tongaso.

18. Ngbanga ti nyen la e bezoin ti kanga bê?

¹⁸ Mbeni ye so e peut ti manda na lege ti ye so asi na Juda ayeke so e bezoin ti kanga bê. Jéhovah ayeke sara ye lakue alingbi na azendo ti lo, me lo yeke sara ni lakue na fason nga na ngoi so e ye ape. Ahale ti Juda akomanse lani hio ti mû li ni na ndö ti azo ti Nzapa ape. Me ala mû maboko na azo so Jéhovah asoro ala ti mû li ni atâa Moïse so ayeke ti mara ti Lévi, Josué so ayeke ti mara ti Éphraïm wala Gbia Saül so ayeke ti mara ti Benjamin. Zia e nga kue e mû maboko na azo so Jéhovah asoro ala ti mû li ni na popo ti e laso.—aHéb. 6:12.

19. Nyen la e peut ti manda na ndö ti Jéhovah na lege ti aye so e bâ na yâ ti andangba tënë ti Jacob?

¹⁹ Juska ge nyen la e manda na lege ti andangba tënë so Jacob atene na akozo molenge ti lo osio? A yeke polele so “lege so zo ayeke bâ na ye ayeke nde na ti Nzapa”. (1 Sam. 16:7). Jéhovah ayeke kanga bê mingi nga lo yeke pardonné zo mingi. Atâa so lo yeke kanga lê pëpe na ndö ti sioni sarango ye, lo yeke ku nga pëpe ti tene awakua ti lo asara ye kue tâ mbilimbili. Lo peut même ti sara tufa na ndö ti azo so asara akota faute ândö tongana ala changé bê ti ala biani na ala sara anzoni ye. Na yâ ti article ti peko, e yeke gbu li na ndö ti atënë so Jacob atene na tanga ti amolenge ti lo ti koli miombe.