“Tongana lo wara perle oko ti ngele ngangu”

“Royaume ti yayu ayeke ye so azo akpe dä na ngangu, na azo so akpe dä na ngangu, fade ala wara ni.”​—MATTHIEU 11:12, NW.

MO YEKE na mbeni ye so mo bâ ni tâ na nene ni mingi na so mo lingbi ti mû aye ti mo kue gi ti wara ye ni so? Atâa so azo ayeke tene so ala yeke pika li ngangu ndali ti mbeni ye so ala ye ti wara ni, ye tongana nginza, yango-iri, ngangu ti komande wala kota ndo, a yeke tâ ngangu ti tene zo awara mbeni ye so ayeke tâ pendere mingi so lo lingbi ti mû aye ti lo kue ti wara gi ni. Na yâ oko ti atoli ti lo so ayeke pusu zo ti gbu li na so lo fa ni na ndo Royaume ti Nzapa, Jésus Christ asala tënë ti mbeni lengo wala nzoni salango ye so ayeke pendere mingi, me so a yeke tâ ngangu ti wara ni.

² A yeke toli so Jésus atene ni gi na adisciple ti lo: toli ti perle ti ngele ngangu. Tënë ti Jésus ayeke so: “Royaume ti yayu ayeke tongana commerçant so agi perle ti nzoni; na tongana lo wara perle oko ti ngele ngangu, lo gue lo kä ye ti lo kue, na lo vo perle so.” (Matthieu 13:36, 45, 46). Ye wa Jésus aye si azo so ayeke mä lo amanda na lege ti toli so? Na tongana nyen e lingbi ti wara nzoni na lege ti atënë ti Jésus so?

Kota ngele ti aperle

³ Ngbele ye giriri juska laso, aperle ayeke aye ti baba so ngele ni ayeke ngangu mingi. Mbeni mbeti afa so Pline, wasungo mbeti so ayeke zo ti Rome, atene so “na popo ti aye ti nginza kue ti giriri [aperle] la ngele ni ayeke ngangu mingi.” Nde na lor, argent nga na ambeni tênë ti ngele ngangu, a yeke ambeni nyama si ayeke sigigi na aperle. Azo ahinga so tongana mbeni kete tênë wala lê ti mbutu alï na yâ ti ambamba, ala yeke sigigi na mbeni ngu na yâ tele ti ala so ayeke ngoro tele ti kete tênë ni wala lê ti mbutu so kue. Na tongaso, ala lingbi ti sala si a ga aperle. Giriri, a yeke ro mingi ti apendere perle na yâ ti Kota Ngu Bengba, Golfe ti Perse nga na Kota Ngu-ingo ti Inde, yongoro na kodoro ti Israël. A yeke peut-être ngbanga ni si Jésus asala tënë ti “commerçant [wadengo buze so ague na ando nde nde] so agi perle ti nzoni”. Ti wara atâ perle ti ngele ngangu, a hunda na mbeni zo ti pika li ngangu.

⁴ Atâa so a yeke ngbele ye giriri si apendere perle ayeke aye ti ngele ngangu, a yeke pëpe ngele ti ala si ayeke kota tënë ti yâ ti toli ti Jésus. Na yâ ti toli so, Jésus ayeke haka pëpe Royaume ti Nzapa ni na mbeni perle ti ngele ngangu; me lo yeke gboto lê lani na ndo ti mbeni wadengo buze so ague na ando nde nde “so agi perle ti nzoni” nga na ye so lo sala na peko ti so lo wara oko. Nde na wadengo buze so ayeke kä ye na magazin, a lingbi mbeni wadengo buze so ague na ando nde nde so ayeke vo aperle wala ayeke kä pekoni aduti zo so ahinga ye ngangu na yâ dengo buze, mbeni zo so ahinga ti bâ ndo wala ahinga anzene nzene ye kue so asala si mbeni perle ayeke tâ pendere mingi. Lo yeke mbeni zo so gi na bango mbeni perle, lo hinga so a yeke tâ nzoni ni nga a lingbi pëpe ti handa lo na mbeni gbagbara perle so a yeke kä pekoni na buba ngele.

⁵ Mbeni ye nde ayeke dä so a hunda ti bi bê na ni na ndo wadengo buze so lo yeke ti lo nde so. Mbeni senge wadengo buze alingbi ti bâ kozoni ngele so lo yeke kä ande na perle ni ti bâ wala a lingbi lo vo ni na oke si lo wara ye na ndo ni. Lo yeke gi nga ti bâ wala azo aye perle ni tongaso si lo kä pekoni hio. Ti tene ni nde, ye so lo ye ayeke ti wara gbâ ti nginza hio na ndo ti pata so lo vo na perle ni, me pëpe ti wara gi perle. Ye oko, a yeke pëpe bibe so wadengo buze ti yâ ti toli ti Jésus ayeke na ni. Ye so agbu bê ti lo ayeke pëpe tënë ti kango ye ti wara gbâ ti nginza. Biani, lo yeke ndulu ti “kä ye ti lo kue,” peut-être akungba na ambeni ye tongana terrain ti lo mveni, ti wara ye so lo yeke gi.

⁶ Na lê ti mingi ti awadengo buze, ye so koli ti yâ ti toli ti Jésus so asala ayeke ye ti buba. Mbeni wadengo buze so ayeke na ndara alingbi ti bi tele ti lo oko pëpe na yâ mara ti dengo buze tongaso. Ye oko, wadengo buze ti yâ ti toli ti Jésus abâ angele ti ye ni na mbeni lê nde. Futa ti lo ayeke pëpe nginza, me tâ ngia nga na nzerengo tele ti duti na mbeni ye so ngele ni ayeke tâ ngangu ahon tanga ti aye kue. Tënë so asigigi polele na yâ ti mbeni toli so Jésus afa na so ague legeoko na toli ti perle so. Lo tene: “Royaume ti yayu ayeke tongana mbeni ye ti mosoro so a honde na yaka; tongana zo awara mosoro so, lo kiri lo honde mosoro ni, na teti lo yeke na ngia tënë ti mosoro so, lo gue lo kä ye ti lo kue, na lo vo yaka so.” (Matthieu 13:44). Biani, kota ngia so aga na lege ti warango nga na gango mveni ti mbeni ye so ayeke ti ngele ngangu alingbi awe ti pusu koli ni ti mû aye kue so lo yeke na ni. Mara ti azo tongaso ayeke dä laso? Mbeni mosoro ti lingbi na aye so ala mû so ayeke dä?

Ala so ahinga tâ nene ti Royaume ni

⁷ Na yâ toli ti lo, Jésus ayeke sala tënë na ndo “royaume ti yayu”. Lo mveni lo hinga tâ nene ti Royaume ni biani. Atondo so ayeke na yâ ti aÉvangile afa biani tongaso. Na peko ti batême ti lo na ngu 29 ti ngoi ti e, Jésus “akomanse ti fa tënë, Lo tene, I changé bê ti i, teti royaume ti yayu ayeke ndulu.” Teti ngu ota na ndambo, lo fa ye na azo mingi na ndo Royaume ni. Lo tambela na yâ ti kodoro ni kue, “na akota kodoro na akete kodoro, Lo fa tënë, na Lo mû na ala Tene-nzoni ti royaume ti Nzapa.”—Matthieu 4:17; Luc 8:1.

⁸ Na salango gbâ ti amiracle na yâ ti kodoro ni, amiracle tongana savango azo, mungo kobe na azo so nzara asala ala, dutingo na ngangu na ndo ti akota pupu, même zingongo akuâ, Jésus afa nga ye so Royaume ni ayeke sala ande (Matthieu 14:14-21; Marc 4:37-39; Luc 7:11-17). Na nda ni, lo fa na gigi dutingo be-ta-zo ti lo na Nzapa nga na Royaume ni na mungo fini ti lo ti kui na ndo keke ti pasi, tongana mbeni zo so akui ndali ti mabe ti lo. Legeoko tongana wadengo buze so ague na ando nde nde aduti ndulu ti mû ye kue so lo yeke na ni ndali ti “perle oko ti ngele ngangu,” Jésus aduti na fini nga lo kui ndali ti Royaume.—Jean 18:37.

⁹ Jésus asala si fini ti lo angoro gi pëpe na tele ti Royaume, me lo bungbi nga mbeni kete wungo ti adisciple. Ala nga kue ayeke lani azo so ahinga tâ nene ti Royaume ni. Na popo ti ala, a yeke wara André, so kozoni lo yeke disciple ti Jean Wabatizengo zo. Tongana lo mä Jean so atene Jésus ayeke “Ngasangbaga ti Nzapa”, André na mbeni disciple ti Jean, peut-être mbeni oko ti amolenge ti Zébédée so iri ti lo nga ayeke Jean, ague fade fade na peko ti Jésus na ala ga awamabe. Me ye ni angbâ gi ge pëpe. Hio, André ague atingbi na ita ti lo Simon na lo tene na lo: “E wara Messie awe.” Kete na pekoni, Simon (so a hinga lo na iri ti Céphas wala Pierre), Philippe na kamarade ti lo Nathanaël nga aga ti hinga Jésus tongana Messie. Biani, bê ti Nathanaël apusu lo ti tene na Jésus: “Mo yeke Molenge Ti Nzapa! Mo yeke Gbia ti Israël!”—Jean 1:35-49.

A pusu ala ti sala ye

¹⁰ A lingbi ti haka nzerengo tele ti André, Pierre, Jean nga na ambeni zo tongana ala wara Messie na mara ti nzerengo tele ti wadengo buze so ague na ando nde nde so na ngoi so lo wara perle oko ti ngele ngangu. Ye wa ala yeke sala fadeso? A-Évangile afa na e ye mingi pëpe na ndo ye so ala sala tâ gi na peko ti kozo warango tele ti ala na Jésus. A lingbi ti tene so mingi ti ala akiri na tele ti angbele kua ti ala. Ye oko, ndulu na nze omene ti si na ngu oko na pekoni, Jésus akiri atingbi na André, Pierre, Jean na Jacques ita ti Jean na tele ti kua ti ala ti gingo susu na Kota Ngu ti Galilée.a Tongana lo bâ ala, Jésus atene: “I ga na peko ti Mbi, na fade Mbi sala si i ga azo ti gi azo.” Ala sala ye lani tongana nyen? Na ndo Pierre na André, tondo ti Matthieu atene: “Fade fade ala zia gbanda ti ala, na ala gue na peko ti Lo.” Ti Jacques na Jean, e diko: “Fade fade ala zia ngö ni, na ala zia babâ ti ala, na ala gue na peko ti Lo.” Tondo ti Luc atene so ala “zia ye kue, na ala gue na peko ti Lo.”—Matthieu 4:18-22; Luc 5:1-11.

¹¹ Adisciple amû desizion ti mungo peko ti Jésus so gi na loro, sân ti gbu li? Oko pëpe! Teti so ala kiri na kua ti ala ti gingo susu na peko ti kozo warango tele ti ala na Jésus, kite ayeke dä pëpe so ye so ala bâ na ala mä na kozo warango tele so asala ngangu mingi na ndo bê nga na bibe ti ala. Ndulu na ngu oko so ahon na peko ti warango tele so azia na ala ngoi kue ti gbu li nzoni na ndo tënë so. Fadeso a yeke ngoi ti tene ala mû desizion. Ala yeke duti tongana wadengo buze so ague na ando nde nde so? Teti so lo wara perle ti ngele ngangu, tele ti lo anzere mingi. Na tongana ti so Jésus atene, “lo gue lo kä ye ti lo kue” na loro si lo lingbi ti vo perle so. Biani, ala sala ye legeoko tongana lo. Ye so adisciple ni abâ na ala mä apika bê ti ala ngangu. Ala hinga so ngoi asi awe ti tene ala londo ti sala ye. Ni la, tongana ti so atondo ni afa na e, fade fade ala zia aye kue na ala ga adisciple ti Jésus.

¹² So kota kangbi si ayeke na popo ti abe-ta-zo so nga na ambeni zo so a sala tënë ti ala na pekoni na yâ atondo ti aÉvangile! Jésus asava azo na lo mû kobe na ala, me mingi ti ala angbâ lani gi na tele ti akusala ti ala mveni (Luc 17:17, 18; Jean 6:26). Même tongana Jésus atisa ambeni ti ga adisciple ti lo, ala tene na lo ti ku ala sala ambeni ye ti ala awe si (Luc 9:59-62). Ti fa kota kangbi so ayeke na popo ti ala na abe-ta-zo so, Jésus atene: “A to nda ni na lâ ti Jean Baptiste asi na fadeso, royaume ti yayu ayeke ye so azo akpe dä na ngangu, na azo so akpe dä na ngangu, fade ala wara ni.”—Matthieu 11:12, NW.

¹³ Tënë ‘kpe dä na ngangu’ aye ti fa nyen? Na ndo tënë ti yanga ti Grec so ayeke na gunda ti tënë so, mbeni bakari (Vine’s Expository Dictionary of Old and New Testament Words) atene: “Tënë ni aye ti tene ti tirika ngangu.” Na ndo versê so, Heinrich Meyer, so ayeke mbeni wagingo nda ti Bible, atene: “A yeke na lege so si zo ayeke fa peko ti wâ, kota ngangu nga na tiri so lo sala ti gue na peko ti royaume ti Messie so aga ndulu . . . Salango ye na wâ nga na ngangu (pëpe dutingo kpô na ti ku) afa kota nzara so azo ayeke na ni teti royaume.” Na tapande ti wadengo buze so ague na ando nde nde so, kete wungo ti azo so ahinga fade fade so ye ni ayeke tâ ye ti ngele ngangu, na ala duti ndulu ti zia ye kue ngbanga ti Royaume ni.—Matthieu 19:27, 28; aPhilippien 3:8.

Ambeni zo abungbi na ala ti gi ye ni

¹⁴ Teti so Jésus angbâ lani ti sala kusala ti lo, lo leke ambeni zo nga lo mû maboko na ala ti gi ti wara Royaume ni. Kozoni, lo soro azo 12 na popo ti adisciple ti lo na lo di iri ti ala abazengele, wala awatokua ti lo. Jésus amû na abazengele so anzene nzene tënë na ndo lege ti sala kusala ti ala nga lo fa akpale na aye ti ngangu so ayeke ku ala (Matthieu 10:1-42; Luc 6:12-16). Teti ndulu na ngu use so aga na pekoni, ala mû peko ti Jésus na yâ atambela ti lo ti fango tënë na yâ ti kodoro ni, nga ala ga akota kamarade ti lo. Ala mä aye so lo tene, ala bâ aye ti kpene so lo sala nga ala bâ tapande ti lo (Matthieu 13:16, 17). Kite ayeke dä pëpe so aye so kue andu bê ti ala ngangu, ni la na tapande ti wadengo buze so ague na ando nde nde, ala yeke lani na wâ nga ala mû bê ti ala kue na yâ tombango peko ti Royaume.

¹⁵ Na ndo ti abazengele 12 so, Jésus “ahiri ambeni disciple bale-mbasambala, Lo to ala use use na gbele Lo, ti gue na akodoro na ti gue na ndo kue so Lo ye ti gue dä.” Lo tene nga na ala tënë ti atara na aye ti ngangu so ayeke ku ala, na lo mû yanga na ala ti tene na azo ni: “Royaume ti Nzapa aga ndulu na i.” (Luc 10:1-12). Tongana ala 70 so akiri, tele ti ala anzere mingi na ala fa tondo so na Jésus: “Seigneur, même ayingo sioni amä yanga ti e teti iri ti Mo.” Me peut-être ye so apika bê ti ala ayeke so, ngbanga ti wâ ti ala na yâ kusala ti Royaume, Jésus atene so a bata na ala mbeni ngia so ayeke kota ahon ti so ala wara so. Lo tene na ala: “I sala ngia pëpe teti ayingo sioni amä yanga ti i; me i sala ngia teti a sala iri ti i na mbeti na yayu.”—Luc 10:17, 20.

¹⁶ Na nda ni, na ndangba bï so lo na abazengele ti lo aduti ndo oko na lango 14 ti Nisan ti ngu 33, Jésus azia na sese ye so a ga ti hinga ni tongana Kobe ti Seigneur, na lo mû yanga na ala ti ngbâ ti sala matanga so lakue. Gi na oko bï ni so, Jésus atene na ala 11 so angbâ: “I yeke ala so angbâ na Mbi na yâ ye ti handa so atara Mbi; na Mbi mû royaume na i, legeoko tongana Babâ ti Mbi amû na Mbi, si i lingbi te na nyon na table ti Mbi na royaume ti Mbi; na fade i duti na ndo trône, na i fâ ngbanga ti amara bale-oko na ndo ni use ti Israël.”​—Luc 22:19, 20, 28-30.

¹⁷ So ngia nga na nzerengo tele si asi bê ti abazengele tongana ala mä tënë ti Jésus so! A mû na ala kota yango-iri na kota matabisi so ahon atanga ni kue so mbeni zo alingbi ti wara ni pëpe (Matthieu 7:13, 14; 1 Pierre 2:9). Legeoko tongana wadengo buze so ague na ando nde nde, ala zia aye kue ti mû peko ti Jésus na yâ kusala ti Royaume. Ti fadeso, ala yeke tâ na beku so aye kue so ala zia, pekoni ayeke ngbâ senge pëpe.

¹⁸ A yeke gi pëpe abazengele so ayeke lani dä na tele ti Jésus na bï ni so si ayeke bâ nzoni na lege ti Royaume ni. Ye so bê ti Jéhovah aye ayeke ti bungbi azo 144 000 na yâ mbele ti Royaume si ala komande legeoko na Jésus Christ na yâ pendere Royaume ti yayu so. Nga, bazengele Jean abâ na yâ suma “azo mingi so asi singo, so zo oko alingbi diko ala pëpe, . . . ala yeke luti na gbele trône, na gbele Molenge Ti Ngasangbaga, . . . ala tene na kongo, Salut ayeke ti Nzapa ti e so aduti na ndo trône, na ti Molenge Ti Ngasangbaga ni.” Ala yeke azo ti sese so Royaume ni ayeke komande na ndo ti ala.b​—Apocalypse 7:9, 10; 14:1, 4.

¹⁹ Ngoi kete kozoni si Jésus alondo ti gue na yayu, lo mû yanga na adisciple be-ta-zo ti lo: “I gue, i fa tënë na amara kue si ala ga adisciple, i batize ala na iri ti Babâ, na ti Molenge, na ti Yingo Vulu; i fa na ala ti bata ye kue so Mbi komande i. Na bâ, Mbi yeke na i lakue, même juska na nda ti ngoi so.” (Matthieu 28:19, 20). Na lege so, azo na popo ti amara nde nde kue ayeke ga adisciple ti Jésus Christ. Ala nga kue ayeke zia bê ti ala na ndo Royaume ni, teti futa na yayu wala na sese, tongana ti so wadengo buze so ague na ando nde nde so asala na mbage ti nzoni perle so.

²⁰ Atënë ti Jésus afa so kusala ti salango adisciple ayeke ngbâ ti gue juska na “nda ti ngoi so.” Ye oko, azo tongana wadengo buze so ague na ando nde nde ayeke dä na ngoi ti e? Ala so ayeke ndulu ti sala kue ti gi Royaume ti Nzapa. E yeke bâ ande hundango tënë so na yâ article ti peko.

[Akete tënë na gbe ni]

Mo lingbi ti fa nda ni?

• Kota tënë ti yâ ti toli ti Jésus na ndo wadengo buze so ague na ando nde nde ayeke so wa?

• Tongana nyen Jésus afa so lo hinga tâ nene ti Royaume?

• Ye wa apusu André, Pierre, Jean nga na ambeni zo ti sala ye fade fade tongana Jésus ahiri ala?

• Pendere lege wa azi na gbele amara kue?

[Ahundango tënë ti manda na ye]

1, 2. (a) Salango ye wa so ayeke tâ ngangu ti wara ni Jésus asala tënë ni na yâ mbeni oko ti atoli ti lo na ndo Royaume? (b) Na yâ toli ti perle ti ngele ngangu, Jésus atene nyen?

3. Ngbanga ti nyen apendere perle ayeke aye ti ngele ngangu giriri?

4. Kota ye ti manda ti yâ ti toli ti Jésus na ndo wadengo buze so ague na ando nde nde ayeke so wa?

5, 6. (a) Ye wa a hunda mbilimbili ti bi bê dä na ndo wadengo buze ti yâ ti toli ti Jésus? (b) Toli ti ye ti mosoro so a honde afa nyen na ndo wadengo buze so?

7. Tongana nyen Jésus afa so lo hinga tâ nene ti Royaume?

8. Aye wa Jésus asala lani ti fa aye so Royaume ayeke sala ande?

9. Salango ye wa so a yeke ngangu ti wara ni a bâ ni na popo ti akozo disciple ti Jésus?

10. Adisciple asala ye tongana nyen tongana Jésus aga na ahiri ala ngoi kete na peko ti kozo warango tele ti lo na ala?

11. Ye wa peut-être apusu adisciple ti yeda fade fade na hiringo ndo ti Jésus?

12, 13. (a) Mingi ti azo so amä Jésus asala ye tongana nyen? (b) Jésus atene nyen na ndo adisciple be-ta-zo ti lo? Na tënë ti lo aye ti fa nyen?

14. Tongana nyen Jésus aleke lani abazengele ti lo teti kusala ti fango tënë ti Royaume? Na ye ti pekoni ayeke so wa?

15. Na lege ti atënë ti Jésus, ye wa si ayeke tâ lingu ti ngia teti adisciple ti lo?

16, 17. (a) Tënë wa si Jésus atene na abazengele be-ta-zo ti lo na ndangba bï so lo na ala aduti ndo oko? (b) Ngia na beku wa atënë ti Jésus so aga na ni na ala?

18. Na ndo ti abazengele 11, azo wa nga ayeke bâ nzoni biani na lege ti Royaume ni?

19, 20. (a) Lege wa azi na amara kue? (b) Hundango tënë wa e yeke bâ ande na yâ article ti peko?

[Foto na lembeti 10]

‘Ala zia ye kue, na ala gue na peko ti Jésus’

[Foto na lembeti 12]

Kozoni si lo londo ti gue na yayu, Jésus amû yanga na adisciple ti lo ti sala adisciple