¿Imatan yachasunman Gabaón runakunamanta?

1, 2. ¿Imaraykun allin kanman Bibliapi willasqan Gabaón runakunamanta yachay?

1473 watapin, manaraq Jesús kay pachaman jamushaqtin, Israel llaqta qallarirqan Jehová Diospa prometesqan jallp’aman jaykuyta. Chay kutipaqqa Jehová Diospa yanapayninwanmi paykunaqa ña atipasqakuña Jericó llaqtata Hai llaqtatawan. Chaykunata uyarispan juj grupo runakunaqa Israel runakunaq kasqanman rirqanku jinaspa nirqanku: “Karu llaqtamantan jamushayku”, nispa. Chaymantataq valikurqanku llaqtankuwan thajpi kausanankupaq.

² Chay runakunaqa Gabaón runakunan karqanku, chay runakunamanta rimaspaqa Bibliapiqa askha kutitan rimashan. Wakin partepin willashan imaynas Gabaón runakunaqa Israel runakunawan allinta apanakurqanku chayta. Paykunamanta yachayqa allintan yanapawasun, allintan rikuchiwasun imaynas Jehová Dios chaytapas.

TUKUY SONQO DIOSPI CONFIASUN, HUMILDE SONQOTAQ KASUN

3. a) ¿Pikunan karqanku Gabaón runakuna? b) ¿Ima raykun Israel runakunawan rimanakuyta munasharqanku?

³ Gabaón runakunaqa Gabaón llaqtapin tiyarqanku. Chay llaqtaqa Canaán allpapin karqan, allin perqakunayoqmi karqanpas. Chaymantapas chay Gabaón runakunaqa Heveo ayllumantan karqanku. Chay aylluqa Canaanpi qanchis nacionkunamanta jujninmi karqan. Chaymantapas chay runakunaqa Israel runakunamanta aswan askha, aswan kallpasapan karqanku (Deut. 7:1). Arí, Gabaón runakunaqqa askhan soldadonkunapas karqan (Jos. 10:2). Chhaynaña karqan chaypas, chay runakunaqa allintan repararqanku Israel runakunaqa Jehová Dioswan kashasqanta. Reparakurankun imaynas Israel runakunataqa manapuni imaynamantapas atipayta atinkumanchu karqan chayta. Yachallarqankutaqmi imaynas Canaán runakunata chinkachipunankupuni karqan chaytapas (Éx. 34:11; Jos. 9:24). Chayraykun chay Gabaón runakunaqa Israel runakunawan rimanakunankupaq juj grupo runakunata kacharqanku.a Israel runakuna Jericó llaqtata Hai llaqtatawan atipasqanku qhepamanmi chayta ruwarqanku. Guilgal llaqtapi Israel runakuna kashaqtinkun paykunamanqa ayparqanku Josuewan rimanankupaq.

4. a) Josué 9:​8-13 nisqanman jina, ¿imaynatan Gabaón runakuna Israel runakunawan juj acuerdota ruwarqanku? (Qhaway kay parrafopaq dibujota). b) ¿Imatan Israel runakuna ruwarqanku Gabaón runakuna llullakusqankuta yacharuspa?

⁴ (Leey Josué 9:​8-13). Gabaón runakunaqa llullakuspan Israel runakunata nirqanku: “Karu llaqtamantan jamushayku”, nispa. Chaymantapas nillarqankutaqmi: “Noqaykuqa allintan yachayku qankunawan Jehová Dios kashasqanta, paymi qankunata yanaparasunkichis Egipto llaqtamanta lloqsinaykichispaq paykunata atipanaykichispaq, Sehón reytapas Og reytapas atipanaykichispaq ima”, nispa. Chayta nispaqa paykunaqa allinta yuyaykuspan rimasharqanku. ¿Imaraykun chayta nishanchis? Yacharankuña Israel runakuna Jericó llaqtata Hai llaqtatawan atipasqankuta chaypas paykunaqa manan rimarqankuchu chaykunamantaqa. Paykunaq nisqankuman jinaqa paykunaqa karumantas jamusqaku. Chhaynapuni kanman karqan chayqa manachá yachankumanraqchu karqan Israel runakuna chay llaqtakunata atipasqankutaqa, chaymi chaykunamantaqa manapuni rimarqankuchu. Nisqankuta creespan Israel llaqtapi umalliqkunaqa Jehová Diosta mana tapuspa paykunawan rimanakurqanku thajpi kausanankupaq (Jos. 9:​14, 15). Qhepamanmi ichaqa Israel runakuna yacharurqanku Gabaón runakunaqa llullakuspa rimasqankuta, chaywanpas Israel runakunaqa respetarqankun paykunawan acuerdo ruwasqankuta. Jehová Diospa sutinpi rimanakusqankuraykun chaytaqa respetarqanku (Jos. 9:​16-19). Chaymi Israel runakunaqa paykunata nirqanku kamachi jina kanankupaq. Paykunaqa Jehová Diospa llaqtanpaq altarninpaq iman llant’ata pallamunanku karqan unutapas apamunanku karqan (Jos. 9:27).

5. ¿Imata ruwaspan Gabaón runakuna rikuchirqanku Jehová Diospi confiasqankuta?

⁵ Gabaón runakuna Israel runakunawan rimanakusqankutan yacharurqanku Amorreo runakunata kamachiq pisqantin reykuna. Jinan paykunaqa rimanakurqanku Gabaón runakunaman phawaykunankupaq. ¿Imatan Gabaón runakuna ruwankuman karqan? Josuetan valekurqanku paykunata yanapananpaq (Jos. 10:​3-7). Jinan Josueqa Israelpi soldadokunapiwan paykunata yanapaq rirqanku. Jehová Diospa yanapayninwanmi paykunaqa chay pisqantin reykunata atiparqanku. Jehová Dios kikinpunin rumi sayayta jinaraq chiqchitapas chiqchichimurqan; intitapas kaqllapin sayachirqan chhaynapi Josuewan runankunawan chay maqanakuyta atipanankupaq (Jos. 10:​9-14). Rikusqanchis jina Gabaón runakunaqa confiarqankun Jehová Diospi, chaymi Israel runakunawan rimanakunankupaq rirqanku Josuepa yanapaynintapas mañakurqanku. Paykunaqa tukuy sonqon confiarqanku Jehová Diosqa siminman jinapuni imatapas ruwananpi.

6. ¿Imatan Jehová Diosmanta yachachiwanchis Gabaón runakunamanta willakuy?

⁶ ¿Imatan yachasunman Jehová Diosmanta? Jehová Diosqa humilde sonqo Diosmi, khuyapayakuq iman. Payqa “chaypi tiyaq llapa runakunatan chinkachinkichis” nispan Israel runakunataqa kamachirqan. Gabaón runakunatapas chinkachinankun karqan (Núm. 33:​51, 52). Chaywanpas Jehová Diosqa apoyarqanmi Israel runakuna Gabaón runakunawan rimanakusqankuta. Manaña payta tapurqankuchu chaypas Jehová Diosqa allinpaqmi chayta qhawarirqan. Chaymantapas paypa yanapayninwanmi Israel runakunaqa Gabaón runakunata librarqanku (Jos. 9:26; 11:19).

7. ¿Imaynatan rikuchisunman Gabaón runakuna jina Diospi tukuy sonqo confiasqanchista, humilde sonqo kasqanchistapas? (Qhaway kay parrafopaq fotota).

⁷ ¿Imaynatan rikuchisunman Gabaón runakuna jina kasqanchista? Paykuna jinan tukuy sonqo Jehová Diospi confiananchis. Noqanchisqa Gabaón runakunamanta astawantaq Jehová Diosta reqsinchis chayqa astawanraqmi paypiqa confiananchis (Sal. 40:​4, 5). Chaymantapas ima ruwananchispaqña ima juch’uy ruwanapi yanapakunanchispaqña Diospa llaqtanpi kamachisqa kasunman chaypas chaytaqa tukuy sonqon ruwananchis (Jos. 9:​23, 27). Chaypaq yachasunchis Luke sutiyoq wayna hermanomanta. Payqa Betelpi llank’aq juj kuraq hermanota rikuspas ancha admirasqa kasqa. ¿Imatan pay rikunman karqan? Chay kuraq hermanoqa Diospa llaqtanpiqa imaymana ruwanayoqsi kasqa allin reqsisqas kasqapas. Ichaqa juñunakuna wasita ruwakushaqtinsi payqa mana reparachikuspalla anotakusqa juj tuta chay llank’asqankuta cuidananpaq. Chay wayna hermanonchismi nin: “Chay kuraq hermanota rikuspan noqaqa allinta yacharqani imapunis humilde sonqo kay chayta. Juj runaqa imachus ruwasqanpin imayna kasqanpin allinta rikuchin humilde sonqochus manachus chayta”, nispa. Chhaynaqa noqanchispas kallpachakusun humilde sonqo kananchispaq. Kaykaman yacharamunchis imaynas imapiña tarikuspapas tukuy sonqo Jehová Diospi confiananchis chayta, Diospa llaqtanpi ima llank’anataña chaskispapas humilde sonqowanmi chaytaqa ruwananchis.

JEHOVÁ DIOSMAN SAQESUN IMA INJUSTICIATAPAS

8. ¿Ima injusticiatan rey Saúl ruwarqan Gabaón runakunata?

⁸ Chaykuna pasasqanmanta unay tiempo qhepamanmi Bibliapiqa willallantaq Gabaón runakunamanta, kay kutipiqa willashan rey Saúl Gabaón runakunata wañuchisqanmantan. Bibliapin nin: “Saulmi ichaqa chay runakunata chinkachiytapuni munarqan, payqa manan munarqanchu Israel runakuna ukhupi, Judá ayllu runakuna ukhupi Gabaón runakuna tiyanankuta”, nispa (2 Sam. 21:​2, 5, 6).b Saulqa askhatan Gabaón runakunataqa wañuchirqan, may llakikunapaqmi chayqa karqan. Saulqa manan respetarqanchu Israel runakuna Gabaón runakunawan rimanakusqankuta.

9. ¿Jayk’aqmi Jehová Dios allicharqan Gabaón runakunawan injusticia ruwakusqanta?

⁹ Jehová Diosqa unaymantan allichapurqan chay injusticia pasasqanta. David Israel llaqtapi kamachikushaqtinmi kinsa wata mana karqanchu para, chaymi yarqay karan. Chayta rikuspan Davidqa Jehová Diosta tapurqan imaraykus Israel llaqtapi mana karqanchu mijuy chayta. Jinan Jehová Diosqa nirqan: “Kay pasananpaqqa Saulwan wasinpi kaqkunapiwanmi juchayoq kanku, paykunan Gabaón runakunata wañuchirqanku”, nispa (2 Sam. 21:1).

10. ¿Imaynatan Gabaón runakuna rikuchirqanku Diospa kamachikuynin respetasqankuta? (2 Samuel 21:​3-6).

¹⁰ (Leey 2 Samuel 21:​3-6). Davidmi Gabaón runakunata tapurqan: “¿Imatan ruwaykuman juchaykumanta paganaykupaq?”, nispa. ¿Imatan Gabaón runakuna ruwankuman karqan? ¿Qolqetachu mañakunkuman karqan? Manan. Paykunaqa allintan yacharqanku kamachikuy simipi imachus nisqanta. Chaypi nisqanman jinaqa pipas runamasin wañuchiqqa wañunanpunin karqan. Manan ima qolqewanpas chaymantaqa librakunankuchu karqan (Núm. 35:​30, 31). Chaymi chay Gabaón runakunaqa nirqanku: “Saulwan wasinpi kaqkunapiwan ruwasqankumantaqa manan qoriwanpas qolqewanpas pagayta atiwankikumanchu”, nispa. Chaymantapas chay Gabaón runakunaqa allintan yacharqanku imaynas mana paykunallamantaqa vengakunankuchu karqan chayta. Jinan Davidqa paykunaman permisota qorqan Saulpa miraynin runakunamanta qanchis qharikunata wañuchinankupaq; chay runakunaqa yaqapaschá yanapakurqanku Gabaón runakuna wañuchiypipas. Chaykuna qhepamanqa jujmantan paraqa chayanpurqan, manañan yarqaypas kapurqanñachu. Chhaynapin sut’ita rikukurqan Diospa ñawinpaqqa Gabaón runakunapaq justicia ruwakusqanta (2 Sam. 21:​9, 10, 14).

11. ¿Imatan yachachiwanchis Jehová Diosmanta Gabaón runakunamanta willakuy?

¹¹ ¿Imatan yachasunman Jehová Diosmanta? Jehová Diosqa chanin Diosmi (Sal. 37:28). Payqa llapa runakunapas allin qhawarisqa kanankutan munan. Manapunin munanchu ima injusticiapas kanantaqa. Wakinqa yaqapaschá pisichankuman juj llaqtamanta jamuq runakunata, mana paykuna jinachu piensaq runakunatapas. Ichaqa noqanchisqa Jehová Dios jinan llapa runakunata sumaqta qhawarinanchis. Chaymantapas Diosqa tiempollanpin allichanqa kamachin runakuna ima injusticia pasasqankutapas. Chaymantapas chay willakuypin allinta yachanchis imaynas Jehová Diosqa promesanchis junt’ananchistapuni munan chayta. Chaymi payqa phiñakuran Israel runakuna Gabaón runakunawan rimanakusqankuta mana junt’asqankumantapas (tupanachiy Amós 1:9 textowan).

12. ¿Imaynatan rikuchisunman Gabaón runakuna jina kasqanchista ima injusticiapipas tarikuspa?

¹² ¿Imaynatan rikuchisunman Gabaón runakuna jina kasqanchista? Imapiña tarikusunman chaypas Jehová Diostan pacienciawan suyakunanchis. Juj hermanoña ima injusticiata ruwawasunman chaypas Jehová Diosllatapunin suyakunanchis. Chayta ruwaspan rikuchisunchis Diospi tukuy sonqo confiasqanchista. Chaypaq yachasunchis hermananchis Laura Frenchmanta. Payqa 1926 watapis Canadá nacionpi kaq Betelpi serviyta qallarisqa. 10 wata qhepamansi ichaqa Betelmanta orqopusqaku, apóstata grupopi participananpaqsi piensasqaku. ¿Imatan pay ruwanman karqan? Sonqo nanasqaña kasharqan chaypas manas payqa Jehová Diosmantaqa t’aqakusqachu. Aswansi payqa precursora kapusqa, chaypis tukuy yuyay Diospaq llank’asqa. Ichaqa 1940 watapis jujmanta invitasqaku Betelpi yanapakunanpaq. Paypaqqa jatun kusikuysi chayqa kasqa. Betelpiqa 50 watas yanapakusqa, wañupunankamas chaypi servisqa. ¿Imatan paymanta yachasunman? Ima injusticiapiña tarikusunman chaypas, Jehová Diospa makinmanmi chayta saqenanchis, paypin confiananchis, paymi tiempollanpi chaytaqa allichanqa (Isa. 26:​3, 4).

JEHOVÁ DIOSTA TUKUY SONQO SERVISUN

13. ¿Pikunan karqanku “netineo” nisqa runakuna? ¿Imatan ruwarqanku Babiloniamanta kutimpuspa?

¹³ Gabaón runakunamantaqa rey Davidpa tiemponmanta 500 wata qhepamanñan Bibliapiqa willallantaq. Israel runakunan Babiloniaman apasqa karqanku, 70 watamantataq kutimpurqanku. Chay kutipin chay Gabaón runakunamantaqa Bibliapiqa willan. Ñaupaq grupo runakunaqa 537 watapin Jerusalenmanqa kutimpurqanku manaraq kay pachaman Jesús jamushaqtin. Paykunaqa, paykunata kamachiq Zorobabelwan kuskan kutimpurqanku (Esd. 2:​1, 2, 58). Iskay kaq grupotaq 468 watapi Esdraswan kuska kutimurqanku (Esd. 7:​1-7). Chay grupokuna ujupin kashallarqankutaq “netineo” nisqa runakunapas (qhaway Esdras 2:58; 7:7 textokunapi willakuyta). ¿Ichaqa pikunan kankuman karqan chay “netineo” nisqa runakuna? Paykunaqa karqanku “Diospa wasinpi serviqkunan”. Ichaqa manan Israel runakunachu karqanku, paykunamanta wakinqa yaqapaschá karqanku Gabaón runakuna (qhaway Explicasqa simikuna nisqapi “netineos” nisqata).

14. ¿Imaynatan Gabaón runakuna rikuchirqanku Dios sonqo kasqankuta? (1 Crónicas 9:​2, willakuytawan qhaway).

¹⁴ (Leey 1 Crónicas 9:2; willakuytawan qhaway). Jerusalenman ñaupaq grupo kutimpuqkuna ujupin kashallarqankutaq “Diospa wasinpi llank’aqkuna”. Bibliaq willasqanman jinaqa manan llapa judío runakunachu Jerusalenmanqa kutipurqanku; paykunamanta wakinqa imaymana negociokunayoqmi karqanku. Chaychá mana piensallarqankupaschu Jerusalén llaqtaman kutiypiqa, nitaq jujmanta llaqtata jatarichiypi yanapakuypipas. Ichaqa wakin Dios sonqo judiokunaqa, Gabaón runakunapas kutipurqankun Jerusalén llaqtamanqa. Chhaynapi Jerusalén llaqtapi jujmanta Jehová Diosta yupaychanankupaq, Jerusalén llaqtata allichaypi yanapakunankupaq ima. Sasaña karqan paykunapaq chaypas, kutipurqankupunin Jerusalén llaqtamanqa. Chaymantapas Gabaón runakunaqa manan Israel llaqtayoq runakuna jinachu Jerusalenpi herenciata chaskikunanku karqan, chaywanpas paykunaqa Dios sonqo kaspan kutipurqanku Jerusalén llaqtata. Chhaynapi Diosta wasinpi yupaychanankupaq, llaqtaq perqankuna allichaypi yanapakunankupaq ima (Neh. 3:26).

15. ¿Imatan Jehová Diosmanta yachachiwanchis Gabaón runakunamanta willakuy?

¹⁵ ¿Imatan yachasunman Jehová Diosmanta? Jehová Diosqa anchatan valoran pay sonqo runakunataqa, sumaqtan qhawarinpas. Chaytan ruwaran Gabaón runakunawanpas. Yaqa 1.000 watañan pasarqan paykunaq Josuewan rimanakusqankuqa. Amorreo runakunaq makinmanta Jehová Dios librasqanpas. Chaywanpas Jehová Diosqa bendecishallarqanmi paykunataqa. 607 watapi Judá ayllu, Jerusalén llaqta ima thunisqa kashaqtinpas Gabaón runakunaq mirayninqa salvasqan karqanku. Babiloniamanta kutimpusqanku qhepamanpas paykunaqa servishallarqankun Jehová Diostaqa; Leví runakunawan kuskan templopi llank’arqanku. Paykunamanta wakinninkuqa yaqasuna templo cercallapi tiyaqkupas (Esd. 2:70; Neh. 11:21). Chaymantapas chay llank’aykunapi yanapakusqankuraykun paykunaqa manaña pagaqkuchu ima impuestotapas (Esd. 7:24).

16. ¿Imakunata ruwaspan rikuchisunman Gabaón runakuna jina Dios sonqo kasqanchista?

¹⁶ ¿Imaynatan rikuchisunman Gabaón runakuna jina kasqanchista? Tukuy atisqanchistan ruwananchis Jehová Diosta servinanchispaq. Chaymantapas ima sacrificiotaña Jehová Diosta astawan servinapaq ruwasunman chaypas sonqomantapunin chaytaqa ruwananchis. Chaytan ruwasqa Filipinas nacionmanta Alwin hermanonchispas. Payqa allin llank’anayoqsi kasqa allintataqsi ganasqapas. Ichaqa payqa Jehová Diostas astawan serviyta munasqa. Chaysi watukuq umalliq iñiq t’aqanta visitaqtinqa semanastin llank’ananmanta permisota mañakuq, chhaynapi tukuy atisqanta Diosmanta willananpaq. Kusisqas chay semanakunaqa predicaq. Tiempowanqa precursor regular kapunanpaqsi Jehová Diosmanta mañakusqa; chaymantaqa saqepusqas llank’ananta jinaspas juj llank’anata maskhakusqa, pisillataña ganaq chaypas precursor regularsi kapusqa. Qhepamanqa esposanpas precursoras kapullasqataq. Iskayninkus yanapasqaku 21 runakunata Jehová Diosta reqsinankupaq. Jehová Diosqa maytachá valoran chay ruwasqankutaqa. Noqanchispas paykuna jina kallpachakusun chayqa, imataña saqesun chaypas, allillanmi kasun. Jehová Diosninchispas yanapawasunpunin, manapunin jayk’aqpas saqewasunchu (Mat. 6:33).

17. ¿Imatan yachamurqanchis Bibliapi willasqan Gabaón runakunamanta?

¹⁷ Kaypi yachamusqanchis jina Jehová Diosqa sumaqtan qhawarirqan Gabaón runakunata. Chaypin sut’ita reparanchis imaynas Jehová Diosqa humilde sonqo, khuyapayakuq, chanin Dios, rimasqantapas junt’aq chayta. Chaymantapas payqa manapunin qonqanchu serviqninkuna tukuy atisqankuta ruwasqankutaqa. Chaymantapas, ¿imaynatan rikuchisunman Gabaón runakuna jina kasqanchista? Paykuna jinan noqanchispas allin iñiyniyoq kananchis. Ima sasachakuypiña tarikuspapas Jehová Diospin confiananchis. Chaymantapas humilde sonqon kananchis, Diospa llaqtanpi ima ruwaypi yanapakunanchispaqña niwasunman chaypas tukuy sonqon chaytaqa ruwananchis. Chaymantapas ima injusticiapiña tarikusunman chaypas pacienciakunanchismi, Jehová Diospa makinmantaqmi chaykunataqa saqenanchis, payñan tiempollanpi chaykunata allichapunqa. Bendicionintapas tiempollanpin qowasunchis. Chaymantapas tukuy atisqanchista ruwasun Jehová Diosta servinanchispaq, kallpachakusun Gabaón runakuna jina kananchispaqpas. Chaymantapas umanchispi allinta jap’ikusun kaypi yachamusqanchista.