Allin reparaq kay

1, 2. ¿Imaynan allin reparaq allin yuyayniyoq runa, imakunapin yanapawasunman chhayna kay?

RUNAKUNAQA imaymana sasachakuypin tarikunchis. Mayninqa jujkunan k’amiwanchis, otaq mana allinta noqanchismanta rimanku. Maynintaq imaymanaq pasasqanwan manchakunchis llakikunchis ima. Chhaynakunapi tarikuspaqa comuntapaschá imatapas rimarusunman ruwarusunmanpas. Ichaqa, ¿iman yanapawasunman chhaynakunapi tarikuspa allinta imatapas ruwananchispaq? Allin yuyayniyoq allin reparaq kaymi yanapawasun. Ichaqa, ¿imataq allin yuyayniyoq allin reparaq kayri?

² Allin reparaq allin yuyayniyoq runaqa, manan comuntachu imatapas ruwan, aswanpas allinta piensaspan allinta yuyaykuspan imatapas ruwan, chhaynapin ima ruwasqanpas allin lloqsin. Noqanchispas allin reparaq kasun chayqa, manan comuntachu rimasun, aswanpas yachasunmi ima ratu rimayta ima ratu upallakuytapas. Chaymantapas allin reparaq kasun chayqa, manan ratullachu imawanpas phiñakusun. Jujkunaña mana allinta ruwawasun chaypas sonqomantan paykunata perdonasun, jujkunaq yuyaychawasqanchistapas sumaqtan chaskikusun (Sal. 4:4; Prov. 10:19; 19:20). Allinta piensaspa imatapas ruwasun chayqa, Jehová Diospa sonqontan kusichisun, noqanchispas allinmi kasunchis, ladonchispi kaq runakunapas kusisqan kanqaku. Arí, allin yuyayniyoq kasun chayqa, jujkunaña phiñachiwasun chaypas imataña ruwawasun chaypas, manan usqhayllachu phiñakusunchis. Allin reparaq kayqa yanapawasunmanmi: 1) Humilde sonqo kananchispaq. 2) Ama usqhaylla phiñakunanchispaq. 3) Jehová Diospa yanapayninpi confiananchispaq ima. Chay kinsantinmantan kaypi yachasun.

JUCH’UYAYKUKUQ KASUN

3. ¿Pin karqan Naamán runa?

³ Ima ruwasqanchispas allin lloqsiwananchispaqqa, juch’uyaykukuqmi kananchis (1 Ped. 5:5). Ichaqa, ¿imaynatan allin reparaq kay yanapawasunman juch’uyaykukuq kananchispaq? Chaypaq yachasun Naamán runamanta. Payqa Siria soldadokunatan umallirqan, ichaqa lepra onqoyniyoqmi kasharqan (2 Rey. 5:1).

4. ¿Imatan Naamán ruwarqan Israel llaqtayoq chikachaq nisqanta uyarispa?

⁴ Juj kutinmi Israel llaqtayoq chikacha Naamanpa esposanta nirqan: “Samaria llaqtapin kan juj profeta, sichus patronniy payman rirunman chayqa qhaliyarachinmanmi lepra onqoyninmanta”, nispa (2 Rey. 5:​2, 3). ¿Imatan Naamán chayta uyarispa ruwanman karqan? ¿“Imatataq kay erqeri yachanman, payqa esposaypa kamachillanmá riki” ninmanchu karqan? Manan. Aswanpas payqa chay chikachaq nisqanpin piensarqan, jinan Siria reymanta permisota mañakuspa Israel llaqtaman rirqan (2 Rey. 5:​4, 5).

5. ¿Imaynatan chaskirqanku Naamanta Israel llaqtapi?

⁵ Israel llaqtaman chayaspan Naamanqa, rey Jehorampa kasqanman rirqan. Naamanqa ¡may kusisqachá chaymanqa chayarqan, maytachá munasharqan onqoyninmanta qhaliyapuytapas! Ichaqa rey Jehoramqa manan sumaqtachu paytaqa chaskirqan, aswanpas “Siria reyqa noqawan maqanakuytachá munashan, chaychá kay runata kachamuwan” nirqanmi. Chaytan Diospa profetan Eliseo yacharurqan. Jinan rey Jehoramta nirqan: “Chay runata noqaman kachamuway”, nispa (2 Rey. 5:​6-9). Wasinman chayaqtinqa manan Eliseoqa chaskirqanchu Naamantaqa. Aswanpas juj runallawanmi imachus ruwananta willachimurqan (2 Rey. 5:10).

6. a) ¿Imaraykun Naamán sinchita phiñakunman karqan? b) ¿Imaynatan Naamanpa kamachinkuna rikuchirqanku allin yuyayniyoq kasqankuta, iman pasarqan chay qhepaman? (2 Reyes 5:​13, 14).

⁶ Chaykunawanmi Naamanqa sinchita phiñakurqan (2 Rey. 5:​11, 12). Payqa “noqaqa ejercitokunata umalliqtaq kani chayqa, sumaqtachá Israelpiqa chaskiwanqaku” nisharqanpaschá. Chaymantapas yaqapaschá Naamanqa piensarqan Eliseo imachus willachisqanwan Siria llaqtata pisichananpaq, chaypaschá payqa sinchi phiñasqa kasharqan. Naamanqa wasinmanmi kutipuyta munasharqan. Kamachinkunan ichaqa allinta yuyaykuspa Naamanta nirqanku Profeta Eliseoq nisqanta kasukunanpaq. Naamanqa uyarikurqanmi kamachinkunaq rimapayasqanta. Jinan Eliseoq nisqanman jina ruwarqan, chhaynapin payqa onqoyninmanta qhaliyapurqan (leey 2 Reyes 5:​13, 14).

7. ¿Imatan Naamanpa ejemplonmanta yachasunman? (Proverbios 22:4; qhaway kay parrafopaq fotokunata).

⁷ ¿Imatan chaymanta yachasunman? Yachamusqanchis jina, allin reparaq kasun chayqa, manan comuntachu imatapas ruwasun, manan usqhayllachu phiñakusunpas. Allin reparaq kasun chayqa, sumaqtan Jehová Diospa yanapayninta hermanonchiskunaq yanapaynintapas chaskikusun. Chhaynan karqan Naamanpas. Manaña pay Jehová Diosta servirqanchu chaypas juch’uyaykukuqmi karqan, uyarikurqanmi Israel llaqtayoq chikachaq imachus nisqanta, uyarikurqanmi kamachinkunaq rimapayasqanta, Diospa profetanpa imachus nisqantapas. Arí, Naamanqa paykunaq nisqanpin allinta piensarqan, chayman jinataqmi ruwarqanpas, chhaynapin payqa onqoyninmanta qhaliyapurqan. Noqanchispas Naamán jinan kananchis, manaraq imatapas ruwashaspan allintaraq piensaykunanchis. Sichus pipas Bibliaq nisqanman jina yuyaychawasunman, otaq Diospa llaqtanpi ima kamachikuytapas chaskisunman chayqa, imaraykus chaykunata niwashanchis chaypin allinta piensarinanchis. Chaymantataq juch’uyaykukuspa kasukunanchis (leey Proverbios 22:4).

AMA USQHAYLLAQA PHIÑAKUSUNCHU

8. ¿Imakunapi tarikuspan mayninpi renegaywan apachikusunman?

⁸ Mayninqa imaymana razonmi kan phiñasqa kananchispaq. Ichaqa chhayna renegasqa kashaspaqa, allintaraqmi piensarinanchis imata ruwanapaqpas. Ichaqa mayninqa sasan chayta ruwayqa pipas sonqonchista k’iriwanchis otaq mana chanintapas ruwawanchis chayqa ¿riki? Arí, chhaynakunapi tarikuspaqa yaqapaschá renegaywan apachikusunman, jinaspa comunta imatapas ruwasunman (Efes. 4:26). Chhayna sasachakuykunapin Davidpas Abigailpas tarikurqanku, ichaqa chhaynapiña tarikushaspapas allin yuyaywanmi imatapas ruwarqanku.

9. ¿Imatan David Nabalmanta mañakurqan, ichaqa imatan Nabal ruwarqan?

⁹ Juj kutinmi Davidqa rey Saulmanta ayqekusharqan. Payqa runankunawan kuskan Parán ladopi pakakusharqanku, chaypin paykunaqa Nabalpa ovejankunata qhawaysiranku (1 Sam. 25:1). Ichaqa manan mijunankupaq imapas karqanchu (1 Sam. 25:​15, 16). Chaymi Davidqa ovejakuna rutuna tiempo chayamuqtin kamachinkunata kacharqan Nabalmanta mijuykunata mañakamunankupaq (1 Sam. 25:​6-8). Nabalmi ichaqa mana imatapas paykunaman qorqanchu. Aswanpas millaytan Davidmanta runankunamantawan rimarqan. “¿Pitaq Davidri? ¿Imataq creekun chay Jesepa churinri?” nispan nirqan, manan ovejankunata qhawaripusqanmantapas agradecekurqanchu (1 Sam. 25:​10, 11).

10. ¿Imaynatan Abigailpas Davidpas rikuchirqanku allin yuyayniyoq kasqankuta? (1 Samuel 25:​32, 33; qhaway kay parrafopaq dibujota).

¹⁰ ¿Imatan qan ruwawaq karqan Nabalpa chhayna rimasqanta uyarispa? Phiñakuwaqpaschá karqan. Davidpas razonwanmi phiñakurqan, chaymi payta wañuchiyta munarqan (1 Sam. 25:​13, 21, 22). Chaytan Nabalpa esposan Abigailqa yacharurqan. Jinan payqa imaymana mijuykunata aparikuspa Davidman ayparqan, chaymantapas munayllatan Davidta rimapayarqan Nabalta ama wañuchinanpaq. Chayta ruwaspan Abigailqa allin yuyayniyoq allin reparaq kasqanta rikuchirqan (1 Sam. 25:​18, 23-31). Davidqa uyarikurqanmi Abigailpa rimapayasqanta. Payqa Abigailpa imachus nisqanta uyarispan repararqan chay yuyaychayqa Jehová Diosmanta jamusqanta. Chhaynapin Davidpa sonqonqa tiyaykurqan, manañan Nabaltapas wañuchirqanchu (leey 1 Samuel 25:​32, 33).

11. ¿Imaynatan allin reparaq kay yanapawasunman pipas phiñachiwaqtinchis? (Proverbios 19:11).

¹¹ ¿Imatan chaymanta yachasunman? Allin reparaq kasun chayqa, manan usqhayllachu imawanpas phiñakusunchis. Chaymantapas allin reparaq kasun chayqa, manan comuntachu rimasun ni comuntachu ruwasunpas, aswanpas allinta piensaspan imatapas ruwasun (leey Proverbios 19:11). Yachamusqanchis jina, Davidqa Abigailpa rimapayasqanpin piensarqan. Chhaynapin repararqan chay yuyaychayqa Jehová Diosmanta jamusqanta, jinan sonqonqa tiyaykurqan. Noqanchispas chaytan ruwananchis. Pipas phiñachiwasunman otaq ima mana chanintapas ruwawasunman chayqa, manan usqhayllachu phiñakunanchis (Sant. 1:19). Aswanpas Jehová Diospa yanapaynintan mañakunanchis, chaymantataq piensarinanchis imaynatas Jehová Dios chaykunata qhawarin chaypi. Chayta ruwasun chayqa, sonqonchismi tiyaykunqa.

12. ¿Pikunaq yanapaynintan mañakunanchis sinchi phiñasqa renegasqa kaspa?

¹² Jehová Diosqa Abigailwanmi Davidta yanapachirqan allinta yuyaykuspa imatapas ruwananpaq. Chhaynatan Jehová Diosqa noqanchistapas jujkunawan yanapachiwanchis. Chhaynaqa, sichus pipas phiñachiwasun renegachiwasun chayqa, juj allin iñiyniyoq hermanoq yanapayninta mañakusun, chhaynapi Jehová Dios jina chay sasachakuyta qhawarinanchispaq (Prov. 12:15; 20:18). Chaymantapas sichus mayqen amigonchistapas phiñasqata rikusun chayqa, Abigaíl jina yanaparisun, reparachisun imaynatas Jehová Dios piensan chayta. Sichus kallpachakusun allin yuyaywan allinta piensaspa imatapas ruwananchispaq, jujkunatapas yanaparisuntaq chayqa Jehová Diosqa bendeciwasunmi.

JEHOVÁ DIOSPI CONFIASUN

13. ¿Imaynatan allin reparaq kay yanapawasunman ama imatapas manchakunapaq?

¹³ Mayninqa yaqapaschá imatapas otaq pitapas manchakusunchis. Ichaqa allin reparaq kasun chayqa, manan nishutachu imatapas manchakusunchis, aswanpas tukuy atiyniyoq Jehová Diospin confiasunchis (Sal. 27:1). Jehová Diosqa atiyniyoqmi imapiña tarikuqtinchispas yanapawananchispaq. Chaypaq profeta Jonasmanta yachasun. Payqa allin iñiyniyoqña karqan chaypas, yachananmi karqan allin reparaq kayta, chhaynapi Diospa kamachisqanta junt’ananpaq.

14. ¿Imaraykun Jonás manchakunman karqan Nínive llaqtaman riyta?

¹⁴ Jonastaqa Jehová Diosmi kamachirqan Nínive llaqtaman juj willakuyta apananpaq. Chay llaqtapi runakunamanmi willanan karqan imaynas llaqtanku thunisqa kanan karqan chayta (Jon. 1:​1, 2). Jonás kawaq karqan chayqa, ¿imatan ruwawaq karqan? Chay tiempopiqa Israel llaqtamanta Nínive llaqtakamaqa, juj killapi jinan chakillapi purina karqan. Chaymantapas chay llaqtapi runakunaqa millay runakunan karqanku, manan pitapas khuyapayaqkuchu. Bibliapipunin chay llaqtamantaqa nin: “Yawar jich’aq llaqta”, nispa (Nah. 3:​1, 7). Chhaynaqa, ¿imatan Jonás ruwanman karqan? Nínive llaqtaman rinanmantaqa, Diosta mana kasuspan barcopi juj ladoman ripurqan (Jon. 1:3).

15. ¿Iman Jonasta yanaparqan Jehová Diospi tukuy sonqo confiananpaq? (Jonás 2:​6-9).

¹⁵ Ichaqa sinchita wayramusqanraykun chay barcopi viajaq runakunaqa Jonasta lamar qochaman wijch’uykurqanku. Jinan Jehová Diosqa payta salvarqan. Chhaynapin Jonasqa rikurqan Jehová Dios may jatun atiyniyoq kasqanta (Jon. 1:​15, 17). Diospa chay milagro ruwasqantaqa manachá jayk’aqpas Jonasqa qonqarqanchu. Chaymantapachaqa manañachá nishutañachu imatapas manchakurqan. Arí, Jonasqa manan Nínive runakunataqa manchakunanchu karqan, paywanmi Jehová Diosqa kasharqan (leey Jonás 2:​6-9). Jehová Diosqa jujmantan Jonasta kamachirqan Nínive llaqtaman rinanpaq. ¿Imatan Jonás ruwanman karqan? Chay kutipiqa kasukurqanmi, runakunapas allintan uyarikurqanku paytaqa (Jon. 3:5).

16. ¿Imaynatan allin reparaq kay yanapawasunman ama imatapas manchakunanchispaq? (Proverbios 29:25; qhaway kay parrafopaq dibujota fototawan).

¹⁶ ¿Imatan yachasunman chay willakuymanta? Manan imatapas ni runakunatapas manchakunanchischu. Manchapakuyqa Jehová Dios servinanchistan jark’awasunman (leey Proverbios 29:25). Rikusqanchis jina, Jonasqa allintan repararqan imaynas Jehová Diosqa paywan kasharqan chayta. Chhaynapin manaña imatapas manchakurqanñachu. Noqanchispas ñaupaqkunapi imaynatachus Jehová Dios yanapawarqanchis chaykunapi piensasun chayqa, manan imatapas nishutaqa manchakusunchu. Chaymantapas imaynatachus juj hermanokunatapas Jehová Dios yanaparqan chaypin piensanallanchistaq. Wakinqa imaymana llakikuypin tarikurqanku, wakintaq Diospa llaqtanpi chaskisqanku llank’anakunata mana atinankupaq jina qhawarirqanku. Ichaqa Diosqa yanaparqanmi paykunata (Heb. 13:6).a Chhaynaqa, tukuy sonqo Jehová Diospi confiasun, jujkunatapas yanapasun paypi confianankupaq. Chhaynapin rikuchisunchis allin yuyayniyoq allin reparaq kasqanchista.

KALLPACHAKUSUN ASWAN ALLIN REPARAQ KANANCHISPAQ

17. ¿Imatan ruwananchis aswan allin reparaq kananchispaq?

¹⁷ Kaypi yachasqanchis jina, allin reparaq kaypas allin yuyayniyoq kaypas, allintan yanapawasun ima sasachakuypipas tarikuqtinchis. Ichaqa, ¿imatan ruwasunman aswan allin reparaq kananchispaq? (Sal. 32:8). Chaypaqqa Jehová Diosmi yanapawasunman, manan pipas pay jina allin reparaqqa kanmanchu. Paypa yanapayninta chaskinapaqqa, Bibliatan estudiananchis. Chaypin allin yuyaychaykuna kashan allinta piensaspa imatapas ruwanapaq (Sal. 119:​97-101). Chhaynaqa, allintapunin piensananchis Bibliapi kaq simikunapi. Chaymantapas Jehová Diosqa espiritunta iman qowasunchis, chhaynapi allin reparaq kananchispaq. Chaypaqqa mañakunanchismi chay espiritunta (Neh. 9:20). Chay yanapaykunata chaskisun chayqa, ima sasachakuypiña llakipiña tarikuspapas Jehová Dios jinan imatapas qhawarisunchis. Chhaynapin mana comuntachu imatapas ruwasunchis (Prov. 21:11).

18. ¿Imata ruwananchispaqmi kallpachakushanallanchis?

¹⁸ Allin reparaq kayqa ancha valeq qori jinan. Chhaynaqa mañakushallasun Diospa yanapayninta, chhaynapi aswan allin reparaq kananchispaq (Sal. 14:2). Diospa yanapayninta mañakusun chayqa, allintan yachasun allin reparaq kayta, allin yuyaywan imatapas ruwayta (Prov. 21:16). Allinta piensaspa imatapas ruwasun chayqa, allillanmi kasunchis, Jehová Diostapas kusichisunmi.