Wañuy patapi tarikushaspa Jacobpa rimasqan simikuna (Juj kaq parte)

1, 2. ¿Imatan Jacob ruwarqan wañunan patapi kashaspa? (Qhaway dibujota).

JACOBQA kuraqña kashaspan llapa familiantin Canaán llaqtamanta Egiptoman ripurqan (Gén. 47:28). Chaypin payqa chunka qanchisniyoq watatawanraq Jehová Diosta tukuy sonqowan servirqan. Chay llaqtapin payqa churin Josewan unaymanta tuparqan, maytachá kusikurqan churinwan jujmanta tupaspaqa. Chaymantapas maytachá Jacobqa kusikullarqantaq llapa familianta kuskata rikuspaqa. Ichaqa Jacobqa kuraqñan kapusharqan, wañunan patapiñan kasharqan. Chaymi payqa llapa wawankunata wajachimurqan paykunaman juj jatun willakuyta willananpaq (Gén. 49:28).

² Chay tiempopi familiata umalliqkunaqa wañunanku patapi kashaspaqa llapa familiankutan wajachimuqku, jinaspa sapankaman willaqku imachus ruwanankuta (Isa. 38:1). Chaypin willallaqkutaq pis paykunaq rantinpi familianta umallinqa pusarinqa chaytapas.

3. Génesis 49:​1, 2 textopi nisqan jina, ¿imaraykun chay kutipi churinkunaman Jacobpa nisqan ancha importante karqan?

³ (Leey Génesis 49:​1, 2). Chay kutipi Jacob wawankunata juñusqanqa manan juj kutikunapi jinachu karqan. ¿Imarayku? Jacobqa profetan karqan, chaymi chay kutipiqa Jehová Diospa santo espiritunwan pusachikuspa churinkunaman willarqan imas paykunawan miraynin runakunawanpas pasanan karqan chayta.

4. ¿Imamantan kay yachachikuypi yachasunchis? (Qhaway “Jacobpa familian” nisqata).

⁴ Kaypin yachasunchis imanirqansi Jacob churin Rubenta, Simeonta, Levita, Judatawan chayta. Qatimuq yachachikuypitaq yachasunchis imanirqansi pusaq churinkunatapas chayta. Jacobpa chay kutipi churinkunata imachus nisqanqa manan paykunallapaqchu karqan, aswanpas paykunaq miraynin runakunapaqwanmi karqan. Chay miraynin runakunan Israel llaqta kapunanku karqan. Kaypin yachasunchis imaynatas Jacobpa imachus willasqanqa junt’akurqan chayta. Yachallasuntaqmi imatas noqanchispas paykunamanta yachasunman chaytapas. Chaykuna yachasqanchismi yanapawasun Diospa munayninman jina kausananchispaq.

RUBÉN

5. ¿Imatan yaqapas Rubén chaskikuyta munashanman karan?

⁵ Jacobqa Rubentan ñaupaqtaqa rimapayarqan. Paytan nirqan: “Rubén, qanmi phiwi wawayqa kanki”, nispa (Gén. 49:3). Arí, Rubenqa Jacobpa kuraq kaq churinmi karqan. Kuraqtaq karqan chayqa yaqapaschá payqa nisharqan: “Noqamanchá papayqa masta imatapas qowanqa”, nispa. Chaymantapas yaqapaschá payqa piensasharqan papanpa rantinpi familianta umallinanta. Payqa piensasharanchá mirayninpas chay llank’ayta chaskinankuta.

6. ¿Imaraykun Rubén mana chaskirqanchu phiwi churi kasqanmanta herenciata? (Génesis 49:​3, 4).

⁶ Ichaqa manan imatapas Rubenqa “phiwi churi kasqanmantaqa” chaskirqanchu (1 Crón. 5:1). ¿Imarayku? Mana allin kaqta ruwasqanrayku. Payqa papanpa kamachin Bilawanmi puñurqan. Bibliapi nisqan jina Jacobpa juj kaq esposanqa Raquelmi karqan. Paytaqa anchatan Jacobqa munakurqan, ichaqa wañunan patapi kashaspan Raquelqa kamachin Bilata Jacobman qorqan esposan kananpaq (Gén. 35:​19, 22). Jacobpa juj kaq esposantaqmi karqan Lea. Paypa wawanmi Rubenqa karqan. Chhaynataq karqan chayqa, yaqapaschá Rubenqa nirqan: “Bilawan puñurusaq chayqa, papayqa mamitay Leatachá masta munakapunqa Bilatataq cheqnikapunqa”, nispa. Chayta piensaspapaschá Rubenqa Bilawan puñurqan. Manaña chhaynatachu piensanman karqan chaypas, chay warmimantaña enamorakunman karqan chaypas payqa qhelli juchatan ruwarqan, manan cuerponta kamachirqanchu. Chayta ruwaspan Jehová Diostawan Jacobtawan phiñachirqan (leey Génesis 49:​3, 4).

7. ¿Iman pasarqan Rubenwan miraynin runakunawanpas? (Qhaway “Wañunan patapi kashaspa Jacobpa willasqan profecía” nisqata).

⁷ Chayta ruwasqanraykun Jacobqa churin Rubenta nirqan: “Manan wayqeykikunamantaqa aswan jatunchu kanki”, nispa. Chayta nisqanqa junt’akurqanmi. Chaymi Rubenpa mirayninmantaqa mana pipas reyqa ni sacerdotepas ni profetapas karqanchu. Chhaynaña karqan chaypas Jacobqa munakushallarqanmi Rubentaqa, chaymi Rubenpa mirayninkunaqa juj jatun aylluman tukupurqanku (Jos. 12:6). Chay qhepamanqa yaqachus jina Rubenqa allin kaqta ruwanman karqan, manañachus jina ni qhelli juchamanpas urmanmanchu karqan (Gén. 37:​20-22; 42:37).

8. ¿Imatan yachasunman Rubenta imachus pasasqanmanta?

⁸ ¿Imatan chaymanta yachasunman? Mayninpiqa yaqapaschá mana allin piensaykuna jamuwasun, chaykunataqa usqhayllan umanchismanta wijch’upunanchis, qhelli juchamantapas allintan cuidakunanchis. Chaymantapas ima tentacionpipas tarikuspaqa juj ratun piensarinanchis imaynas chayta ruwaspaqa Jehová Diospa sonqonta k’irisunman, imaynas familianchispas mayta sufrinman chaykunapi. Chaymantapas Gálatas 6:7 textoq nisqanpin piensarinanchis. Chaypin nin: “Imatachus runaqa tarpunqa chayllatataqmi cosechanqapas”, nispa. ¿Imatawanmi yachasunman? Rubenwan imachus pasasqanpin reparanchis Jehová Diosqa may khuyapayakuq kasqanta. Manaña Jehová Dios juchallikusqanchis jawa mana allinpi tarikusqanchismanta librawasunchu chaypas, sichus juchanchiskunata saqepusun allin kaqtataq ruwasun chayqa bendeciwasunmi payqa.

SIMEONPIWAN LEVIPIWAN

9. ¿Imaraykun Jacob mana allin willakuytachu Simeonmanta Levimantawan willarqan? (Génesis 49:​5-7).

⁹ (Leey Génesis 49:​5-7). Chay qhepamantaq Jacobqa Simeonta Levitawan rimapayarqan. Paykunamanpas manan allin willakuytachu willarqan. ¿Imarayku? Paykunapas mana allinkunata ruwasqankurayku. Juj kutinmi paykunaqa yacharusqaku Canaán llaqtayoq Shejen pananku Dinata violasqanta. Chayta yacharuspan Dinaq turankunaqa sinchita phiñakurqanku. Simeonwan Leviwantaq renegaywan atipachikuspa Shejenmanta vengakurqanku. Paykunaqa engañollawanmi Shejenta runankunatawan nirqanku: “Sichus qhari kay qarachaykichista kuchuchikunkichis chayqa thajpin kausasunchis”, nispa. Shejenwan runankunawanqa chaytan ruwarqanku, ichaqa nanayllapiraq kashaqtinkun Simeonwan Leviwanqa juj espadata jap’ispa chay llaqtaman mana reparachikuspalla jaykurqanku, jinaspa llapa qharikunata wañuchirqanku (Gén. 34:​25-29).

10. ¿Imaynatan junt’akurqan Simeonmanta Levimantawan Jacobpa willasqan profecía? (Qhaway “Wañunan patapi kashaspa Jacobpa willasqan profecía” nisqata).

¹⁰ Jacobqa sinchitan phiñakurqan Simeonpaq Levipaqwan chayta ruwasqankumanta. Chaymi paykunata nirqan imaynas Israel jallp’api wisñisqa t’akasqa kananku karqan chayta. Chay willasqanqa 200 wata qhepamanmi junt’akurqan, Israel nación prometesqa jallp’aman jaykuqtin. Chaypin Simeón aylluqa Judá aylluq jallp’anpi t’aqa-t’aqa tiyarqanku (Jos. 19:1). Leví ayllu runakunapas 48 llaqtakunatan chaskirqanku, ichaqa paykunapas Israel llaqtapiqa tukuy ladopin ch’eqerisqa tiyarqanku (Jos. 21:41).

11. ¿Imatan ruwarqanku Simeón ayllu runakunapas Leví ayllu runakunapas?

¹¹ Simeón ayllu, Leví ayllu runakunaqa manan taytanku jinachu karqanku. Paykunaqa tukuy sonqowanmi Jehová Diosta servirqanku. Chaymi Sinaí orqopi Moisés Diospa kamachikuyninta chaskishaqtinpas mana qorimanta ruwasqa idolotaqa adorarqankuchu. Paykunaqa Diospa partenmantan churakurqanku, chaymi chay kutipi Dios contra churakuqkunatapas wañuchirqanku (Éx. 32:​26-29). Chayraykun Jehová Diosqa paykunata bendecirqan. Paykuna ukhumanta wakintan ajllarqan sacerdote kanankupaq (Éx. 40:​12-15; Núm. 3:​11, 12). Simeón ayllu runakunapas Judá ayllu runakunawan kuskan Canaán runakuna contra maqanakurqanku. Chhaynatan paykunapas yanapakurqanku Jehová Diospa munaynin junt’akunanpaq (Juec. 1:​3, 17).

12. ¿Imatan yachasunman Simeonmanta Levimantapas?

¹² ¿Imatan chaymanta yachasunman? Noqanchisqa manan Simeón jinachu ni Leví jinachu kananchis, manan phiñasqa kashaspaqa imatapas ruwananchischu. Arí, pipas mana allinta ruwawaqtinchisqa otaq familianchistapas sufrichiqtinkuqa reneganchispunin llapapas (Sal. 4:4). Chaymi chay ratuqa comunta rimarusunman mana allintapas ruwasunman. Chaymi controlakuyta yachananchis, mana chayqa Jehová Diostan phiñachisunman (Sant. 1:20). Iñiqmasinchiskunaña juj runakunaña mana allinta ruwawasunman chaypas noqanchisqa Diospa yuyaychaynintan kasukunanchis. Chayman jina imatapas ruwasun chayqa manan pitapas k’irisunchu, manan ima mana allintapas ruwasunchu (Rom. 12:​17, 19; 1 Ped. 3:9). ¿Imatawanmi yachasunman? Papanchisña mamanchisña mana allinkunata ruwankuman chaypas manan noqanchisqa paykuna jinachu kananchis. Manataqmi piensananchischu paykuna mana allinta ruwasqankurayku Jehová Dios manaña munakuwananchispaqpas. Sichus paypa munayninta ruwananchispaq kallpachakusunchis chayqa payqa munakuwashallasunmi, bendicionnintapas churamuwasunmi.

JUDÁ

13. ¿Imaraykun Judá llakisqa manchasqa kashanman karqan papan paytañataq rimapayanan kashaqtin?

¹³ Chay qhepamanqa churin Judatañataqmi Jacobqa rimapayarqan. Judaqa llakisqa manchasqa imachá kasharqan wayqenkunaman papanpa imachus nisqanta uyarispaqa. “Noqatapas wayqeykunata jinapaschá niwanqa”, nispapaschá nisharan. ¿Imaraykun chhaynata piensashanman karqan? Paypas ñaupaqpi mana allinkunata ruwasqanrayku. Simeonwan Leviwan Canaán runakunata wañuchisqanku qhepamanmi paypas wayqenkunawan kuska chay llaqtamanta llapa kaqninkuta qechumusqa (Gén. 34:27). Chaymantapas payqa wayqen Joseta vendenankupaqmi acuerdopi karan, chay qhepamantaq papanta engañarqan (Gén. 37:​31-33). Chaymantapas Judaqa qhachunin Tamarwanmi puñurqan ramera warmipaq piensaspa (Gén. 38:​15-18).

14. ¿Ima allinkunatan Judá ruwarqan? (Génesis 49:​8, 9).

¹⁴ Chaykunataña Judá ruwarqan chaypas Jehová Diosqa allin kaqllatan paymanta willachirqan (leey Génesis 49:​8, 9). ¿Imarayku? Ñaupaqpi mana allinkunataña ruwarqan chaypas payqa cambiarqanmi. Payqa anchatan papan Jacobmanta llakikuq. Sullk’a wayqen Benjamintapas khuyapayarqanmi jinaspa imaymanata ruwarqan payta cuidananpaq (Gén. 44:​18, 30-34).

15. ¿Imaynatan Judamanta willasqan profecía junt’akurqan?

¹⁵ Jacobmi Judata nirqan: “Judá, qantaqa wayqeykikunan alabasunkiku. Enemigoykikunatan atipanki”, nispa. Chay willasqan profeciaqa 200 wata qhepamanraqmi junt’akurqan Israel runakuna Egipto llaqtamanta prometesqa jallp’aman rishaqtinku. Chay kutipiraqmi Judá aylluqa juj ayllukunaq ñaupanta rirqan (Núm. 10:14). Prometesqa jallp’aman jaykunankuña kashaqtinpas Judá ayllu runakunan Canaán runakunawan maqanakurqanku (Juec. 1:​1, 2). Chaymantapas Judá ayllumantan askha reykuna karanku. Paykunamanta ñaupaq kaq reyqa Davidmi karan.

16. ¿Imaynatan junt’akurqan Génesis 49:10 textopi willasqan profecía? (Qhaway “Wañunan patapi Jacobpa willasqan profecía” nisqata).

¹⁶ Jacobqa willallarqantaqmi Judá ayllumanta juj rey rijurimunanta. Chay reyqa wiñaypaqmi kamachikunan karqan (leey Génesis 49:10 willakuytawan qhaway). Chay reytan Jacobqa suticharqan Siló nispa, payqa Señorninchis Jesucriston. Paymantan juj ángel nirqan: “Jehová Diosmi paytaqa ñaupa taytan Davidpa trononpi rey kananpaq churanqa”, nispa (Luc. 1:​32, 33). Chaymantapas Jesustaqa “Judá ayllumanta león” nispan nikullantaq (Apo. 5:5).

17. ¿Imaynatan Jehová Dios jina kasqanchista rikuchisunman?

¹⁷ ¿Imatan chaymanta yachasunman? Jehová Diosqa allinkuna ruwasqanchistan mastaqa qhawan, chaytan Judapipas rikurqan. Pay imaymanapiña pantaran chaypas Jehová Diosqa allinkuna ruwasqantan mastaqa qhawaran, jinaspa bendecirqan. Jacob Judamanta allin willakuyta willasqanta uyarispaqa yaqapaschá wayqenkunaqa nirqanku: “¿Imatataq Jehová Diosri paypi rikun chaytaq allinllatari paymanta willachin?”, nispa. Ichaqa Jehová Diosqa Judaq sonqontan qhawaran, chaymi paytaqa bendecirqan. ¿Imaynatan noqanchispas Jehová Dios jina kasqanchista rikuchisunman? Noqanchispas hermanonchiskunaq allinkuna ruwasqankupin mastaqa piensananchis. Sichus juj hermano Diospa llaqtanpi ima llank’aytapas chaskin chayqa, allinkuna ruwasqanpin mastaqa piensananchis manan imapipas pantasqanpichu. Jehová Diospas munakuntaq chay hermanonchista allin ruwasqantataq masta qhawan chayqa, noqanchispas kaqtan ruwananchis.

18. ¿Imaraykun pacienciakuq kananchis?

¹⁸ ¿Imatawanmi Judamanta yachasunman? Pay jinan noqanchispas pacienciakuq kananchis. Pacienciawanmi Jehová Dios promesankuna junt’ananta suyakunanchis. Manaña yachanchischu imaynata jayk’aq chay promesankuna junt’ananta chaypas junt’anqapunin rimasqantaqa. Judá ayllu runakunapas manan kaqpachachu Diospa llaqtantaqa umalliyta qallarirqanku, aswanmi unaytaraq suyakurqanku. Chaykaman ichaqa tukuy sonqowan apoyarqanku Leví ayllumanta Moisesta, Efraín ayllumanta Josueta, Benjamín ayllumanta rey Saulta ima. Noqanchispas paykuna jinan kananchis, pitaña Jehová Dios churan llaqtanta pusarinanpaq chaypas, tukuy sonqowanmi paykunataqa apoyananchis kasukunanchis ima (Heb. 6:12).

19. ¿Imatan yachasunman Jacob wañunan patapi churinkunata imachus nisqanmanta?

¹⁹ ¿Imatan yachasunman wañunan patapi kashaspa Jacob churinkunata imachus nisqanmanta? Jehová Diosqa manan runakuna jinachu, payqa runaq sonqontan mastaqa qhawan (1 Sam. 16:7). Chaymantapas payqa khuyapayakuq perdonakuq Diosmi. Chhaynaña chaypas payqa manan jinallatachu qhawan mana allinta ruwaq runakunataqa, manataqmi mana imata pantaspa imatapas ruwananchistachu suyan. Aswanpas imapiña pantasunman chaypas sichus sonqomanta arrepientekusun allin kaqtataq ruwasun chayqa perdonawasunmi payqa; bendicionnintapas qowasunmi. Qatimuq yachachikuypin yachasunchis imanirqansi Jacob wakin pusaq churinkunatapas chayta.