Mayo

Jehová Diosqa Israel runakunata Egipto llaqtamanta librasqan qhepamanmi karpanpi servinankupaq sacerdotekunata ajllarqan. Chaymantapas Leví runakunatan ajllakullarqantaq juj ruwaykunapi yanapakunankupaq. ¿Chaywanchu nisunman “Diospa karpanpi llank’aqkunan aswan allin qhawarisqa karqanku” nispa? Manapunin. Jehová Diosqa llapa Israel llaqtantan allinta cuidarqan. Israel runakunaqa llapankupas atirqankun Jehová Dioswan amigontin kaytaqa. Llapankun rikuqku karpaq jawanpi sayashaq phuyutapas (Éx. 40:38). May karupiña kasharqanku chaypas paykunaqa rikuqkun chay phuyutaqa, chaymi chay phuyu puririqtin paykunapas imaymanankuta alistakuspa puririllaqkutaq (Núm. 9:​15-23). Kay tiempopipas kaqllataqmi kashan, maypiña tiyanchis chaypas Jehová Diosqa munakuwanchismi, llapanchistataqmi cuidawanchispas. w24.06 4 párrs. 10-12

Juj kutinmi Davidqa wañuy patapi tarikusharqan, paypa wawan Absalonmi gobiernonta qechuyta munasharqan (2 Sam. 15:​12, 13). Salvakunanpaqqa Jerusalenmantan Davidqa ayqekunan karqan. Ichaqa llaqtataqa ch’intan saqesharqanku, manan pipas chaypi qhepakusharqanchu, llaqtamanta lloqsispañan Davidqa chayta cuentata qokurqan. Jinan payqa Sadocta juj sacerdotekunatawan kutichirqan, chhaynapi imatachá Absalón munashan chayta yachaspa payman willachimunankupaq (2 Sam. 15:​27-29). Davidpa chay kamachisqantaqa allin yuyaywanmi chay sacerdotekunaqa ruwananku karqan. Davidmi piensarqan imaynatachus Absalonta pantachinkuman chaypi. Chaypiqa Sadocwan, Davidpa jujnin amigon Jusaipiwanmi yanapananku karqan (2 Sam. 15:​32-37). Davidpa nisqanman jinaqa, Jusaiqa Absalonpa confianzantan jap’inan karqan, chaymantataq Absalonta yuyaychaspa pantachinan karqan. Chaykamataqmi Davidqa soldadonkunata allinta alistanan karqan. Chaykuna qhepamanmi Jusaiqa Sadocman Abiatarman ima Absalonpa imachus piensasqanta willachirqan (2 Sam. 17:​8-16). Chay iskaynin sacerdotekunataq Davidman chayta willachimurqanku, chhaynapin Davidta wañuymanta librarqanku (2 Sam. 17:​21, 22). w24.07 4, 5 párrs. 9, 10

Wakin iñiqkunaqa ñaupaqpi imachus ruwasqankumantan nishuta llakikunku. Chhaynapi tarikushanki chayqa yuyariy: Jehová Diosqa munakuwasqanchisraykun wawantaqa kachamurqan. Payqa chay regalo qowasqanchista chaskikunanchistan munan. Paymi niwanchis: “Jamuychis, parlasunchis”, nispa. Ñachus paywan parlanchisña chayqa ñachus allichapunchisña chayqa, manan imamantapas llakikunanchis kanñachu. Payqa qonqapunñan juchanchistaqa. Allinkuna ruwasqanchistan ichaqa mana jayk’aqpas qonqanchu. ¡May kusikunapaqmi Diosninchispa chhayna kasqanqa ¿riki?! (Sal. 103:​9, 12; Heb. 6:10). Ñaupaq juchaykikuna nishuta llakichishasunki ¿chayri? ¿Iman yanapasunkiman? Kallpachakuy kunan p’unchaypi jamuq p’unchaykunapi ima piensanaykipaq. Manapaschá ñaupaqkunapi imapas ruwasqanchistaqa cambiayta atisunñachu, chaywanpas kunan imatachus ruwasunman chaypi piensasun. Jehová Diosta serviypi yuyayninchis kachun, jamuq tiempopi imakunatachus apamunqa chaypi ima piensasun. w24.10 8 párrs. 8, 9

Bibliata leespa chaypi piensanki chayqa, yaqapaschá mayninqa reparanki imakunapis allinyanayki kashan chayta, chayqa yaqapaschá llakichisunkiman. ¿Imaynapi? Chaypaq kaypi piensasun: Yaqapaschá juj p’unchay leeshanki imaynas llapatapas igualta qhawarinanchis chaymanta rimaq textokunata (Sant. 2:​1-8). Chaypi piensaspataq ninki: “Kaykunapi jaqaykunapi cambiasaq”, nispa. Chhayna piensasqaykiqa allinpunin. Chay p’unchay qhepallamanpaschá leellankitaq imaynas qallunchista watakuyqa allinpuni chaymanta rimaq textokunata (Sant. 3:​1-12). Chaypi piensaspataq ninki: “Kaytaqa manamá allintachu rimaruni, kallpachakunaychá kanqa ama chhayna kanaypaq”, nispa. Juj kaq p’unchaymantaq leenki imaynas kay pacha runakunawan, Diosta mana serviq runakunawan mana amigota ruwanachu chayta (Sant. 4:​4-12). Chaypi piensaspataq ninki: “Chay peliculakuna qhawayqa, chay musicakuna uyariypas manamá allinchu kashan”, nispa. Tawa kaq p’unchaypiqa yaqapaschá niwaq: “Imaymanapimá cambianay kashan, manapaschá atisaqchu”, nispa. Ama chaykunawanqa pisipaychu, “mosoq runa kaywan p’achawan jina churakuyqa” manan juj ratullapichu ruwakun. w24.09 5, 6 párrs. 11, 12

Jesustaqa mana allinkunatan ruwarqanku, ichaqa payqa Diospa makinmanmi chaykunata saqeq. Payqa yacharqanmi janaq pachapi Papan chaykunata rikumushasqanta, yacharqanmi tiempollanpi chaykuna allichanantapas. Pipas injusticiata ruwawaqtinchisqa noqanchispas Jesús jinan yachananchis ima ratupi rimayta ima ratupi upallakuytapas. Sichus jujkunaq ima ruwasqanpas mana gravechu chayqa qonqapuy chayta, amaña imatapas ruwaychu. Mayninqa chayta qonqapuymi aswan allinqa. Imatapas rimaspaqa yaqapaschá aswan sasachakuyman jaykusunman (Ecl. 3:7; Sant. 1:​19, 20). Ichaqa mayninqa yaqapaschá rimananchis kanqa piqpa favorninpipas, Diospa llaqtanta defiendenapaqpas (Hech. 6:​1, 2). Ichaqa rimananchis kaqtinqa sumaq sonqowan respetowan iman chayta ruwananchis. ¿Imata ruwaspan Jesuspa ejemplonta qatikullasunmantaq? Sichus pipas mana allinta noqanchismanta rimanman otaq mana chaninta ruwawasunman chayqa, Diospa makinmanmi chaytaqa saqenanchis (1 Ped. 2:23). w24.11 5, 6 párrs. 10-12

Juchallikuq arrepientekunqa chayqa, may kusikunapaqmi chayqa (Luc. 15:7). Ichaqa, ¿pin jatunchasqa kanan chay runa arrepientekusqanmanta, umalliqkunachu? Manan. Apóstol Pablon chaymanta rimaspa nirqan: “Yaqapas Diosqa chay mana kasukuqkunata yanapanman juchankumanta pesapakunankupaq”, nispa (2 Tim. 2:25). Chhaynaqa, Jehová Diosmi jatunchasqa kanan chay runa arrepientekusqanmantaqa. Paymi yanaparqan chay runa piensayninta cambiananpaqqa. Pabloqa willallarqantaqmi imas pasan chay arrepientekuq runawan chayta. Chay qhepamanqa payqa allintan entienden imas cheqaq yachachikuy chayta; yuyaymanmi kutin chhaynapitaq Satanaspa trampanmanta ayqekun (2 Tim. 2:26). Juchallikuq runa arrepientekunqa chayqa, umalliqkunaqa visitashallanqakun paytaqa iñiyninpi yanapanankupaq. Yanapanqakun Satanaspa tentasqan contra qaqata sayananpaqpas, ch’uya sonqollawanpuni Diosta servinanpaqpas (Heb. 12:​12, 13). w24.08 23 párrs. 14, 15

Qhepantin p’unchaymi chay runakunaqa kaqta kutirqanku Jesuspa yachachisqan cheqasman. Ichaqa manan pitapas tarirqankuchu. Jinan paykunaqa botekunaman seqaspa Capernaúm ladoman rirqanku Jesusta maskhaq (Juan 6:​22-24). ¿Imaraykun paykuna chayta ruwankuman karqan, Diospa gobiernonmanta yachayta munaspachu? Manan. Paykunaqa mijunaraykullan necesitasqankuta chaskinankuraykullan Jesusta qatikusharqanku. ¿Imaynapin chayta yachanchis? Capernaúm llaqtapi chay runakunawan tupaspan Jesusqa sut’ita nirqan imaynas paykunaqa necesitasqankuta chaskinankuraykulla payta qatikusharqanku chayta. Nirqanmi: “Qankunaqa manan milagrokunata rikusqaykichisraykuchu maskhamushawankichis, aswanpas t’antata sajsanaykichiskama mijusqaykichisraykun”, nispa. Chay qhepamantaq paykunata nirqan: “Ama ismuq mijunaraykuchu llank’aychis, aswanpas mana ismuq mijunarayku llank’aychis, chhaynapi wiñay kausayniyoq kanaykichispaq”, nispa (Juan 6:​26, 27). Chaymantapas willarqanmi imaynas chay mana ismuq mijunataqa Diosmanta chaskinanku karqan chayta. w24.12 5 párrs. 8, 9

Juj umalliqqa maypiña yachachinan kaqtinpas pitaña yuyaychanan kaqtinpas Diospa palabranman jinan chaytaqa ruwanan. Chaypaqqa allintan estudianan Bibliatapas qelqanchiskunatapas (Prov. 15:28). Chaykunata estudiaspaqa allintan reparanan ima textokunawansi pitapas yanapakunman chayta. Yachachispapas sonqoman chayananpaq jinan yachachinan. Chaykunapiqa yaqapaschá juj allin poqosqa iñiqkuna yanapanman (1 Tim. 5:17). Chaymantapas umalliqkunaqa yachanankun hermanokuna hermanakuna “kallpachayta”. Mayninqa yaqapaschá paykunata yuyaychananku kanqa “anyananku” imapaschá kanqa. Ichaqa munayllatan chaytaqa ruwananku. Diospa siminman jinachus sumaq sonqowan cariñowan chayta ruwanqaku chayqa, ancha jatun yachachiq Jesús jina kasqankutan rikuchinqaku (Mat. 11:​28-30; 2 Tim. 2:24). w24.11 24 párr. 16

Siminchiswan Jehová Diosta jatunchasun. Bibliapin willashan imaynas Jehová Diosman takinanchis chayta, imaynas sutinta jatunchananchis chayta, imaynas salvaq kasqanmanta allin willakuykunata willananchis chayta, imaynas may jatun kasqanta juj nacionkunaman willananchis chaytapas (Sal. 96:​1-3). Chaykunata ruwaspan noqanchisqa rikuchisunchis janaq pacha Taytanchista jatunchasqanchista (Hech. 4:29). Chaymantapas kaqninchiskunawanmi Jehová Diosta jatunchallasunmantaq. Jehová Diosta serviqkunaqa ñaupa tiempomantapachapas imachus kaqninkunawan iman Jehová Diostaqa jatunchaqku (Prov. 3:9). Ñaupa tiempo Israel runakunapas templota ruwakunanpaq allichakunanpaq imaqa imaymanakunatan churaqku (2 Rey. 12:​4, 5; 1 Crón. 29:​3-9). Jesusta wakin qatikuqkunapas “imachus kaqninkuwanmi” Jesusta apostolninkunatawan atiendeqku (Luc. 8:​1-3). Jesuspa ripusqan qhepamanpas iñiqkunaqa sasachakuypi tarikuq iñiqkunamanmi yanapaykunata apachiqku (Hech. 11:​27-29). Kay tiempopipas imanchischus kan chayta qospa iman Jehová Diostaqa jatunchasunman, ichaqa sonqomantan chaytaqa qonanchis. w25.01 4 párr. 8; 5 párr. 11

¿Iman Corneliota yanaparqan bautizakunanpaq? Paymanta rimaspan Bibliapi nin: “Payqa Dios sonqo runan karqan, [ . . . ] rogakullaqmi Diosmantapas”, nispa (Hech. 10:2). Chaymi Pedro willaqtin jina Cornelioqa llapa familianpiwan Cristopi iñipurqanku, kaq ratun bautizakapurqankupas (Hech. 10:​47, 48). Cornelioqa munasharqanpunichá familianwan kuska Jehová Diosta serviyta, imapiña cambianan karqan chaypas cambiarqanpunichá (Jos. 24:15; Hech. 10:​24, 33). Cornelioqa allin reqsisqa qhapaq familiamantan karqan. Yaqapaschá payqa chaywan jark’achikunman karqan. Ichaqa manan chayqa pasarqanchu. ¿Imaniwaqmi personaykimanta? ¿Cambianaykichu imapipas kashan chhaynapi bautizakunaykipaq? Jehová Diosqa yanapasunkipunin chaypiqa. Paypa munayninta ruwanaykipaq kallpachakusqaykitan bendecinqa. w25.03 5 párrs. 12, 13

Sichus Diospa llaqtan contra, mayqen umalliq contrapas ima yanqa rimaytapas uyarisun chayqa ama kasusunchu, aswanpas Jesusta discipulonkunatawan imatachus ruwarqanku chayta yuyarisun. Bibliaqa willarqanñan imaynas Jehová Diospa testigonkunaqa qatikachasqa kananku karqan chayta, imaynas paykuna contra yanqa cuentokunata rimananku karqan chaytapas (Mat. 5:​11, 12). Sichus allinta reparasun maymantachus ima rimaypas jamushan chayta, cuidakusuntaq chaykunamanta chayqa manan engañachikusunchischu. Ichaqa, ¿imaynatan chaykunamanta cuidakusunman? Amapuni Diospa llaqtan contrapi ima cuentotapas uyarisunchu. Apóstol Pabloqa sut’itan chaymantaqa rimarqan. 1 Timoteo 1:​3, 4 nisqan jina manan ima yanqa cuentotapas uyarinachu. Timoteotapas nirqanmi: “Ichaqa amapunin uyarinkichu yanqa rimaykunataqa”, nispa. Chhaynaqa manan Diospa llaqtan contra ima yanqa rimaytapas ni ima cuentotapas uyarinanchischu, aswanpas Diosmanta jamuq ancha allin yachachikuykunallatan uyarinanchis (2 Tim. 1:13). w24.04 11 párrs. 16, 17

Dios sonqo runakunawan kuskallapuni kay. Jehová Diosqa munan llapanchispas juj sonqolla payta adorananchistan. Chaypaqqa llapanchismi cheqaq yachachikuyman jap’ipasqa kananchis; chay cheqaq yachachikuymanta t’aqakuqkunaqa mayninqa t’aqanakuytan Diospa llaqtanpi jatarichinku. Bibliapi nisqanman jinaqa karunchakunanchismi chay runakunamantaqa, chhaynapin paykunaqa mana samaykuwasunchu (Rom. 16:17). Sichus cheqaq yachachikuyta allinta yachasun chayqa, qaqatan chayman jap’ipakusunchis, thajmi kausasunchis, allinmi iñiyninchispipas kasunchis (Efes. 4:​15, 16). Amapuni engañachikusunchu Satanasmanta jamuq yanqa yachachikuykunawanqa. Chaykunamanta t’aqakusun chayqa Jehová Diosqa yanapawasunmi manchay ñak’ariy tiempopiqa. Chhaynaqa cheqaq yachachikuyman jap’ipasqa kasun, “chhaynapin thaj kayta qoq Diosqa” noqanchiswan kashanqa (Filip. 4:​8, 9). w24.07 13 párrs. 16, 17

Jesusqa juchapi kashaq runakunatan maskhaq, paykunatan invitaq qatikunankupaq. Payqa allintan yacharqan imaynas jucha causa imaymana mana allinkunapi tarikushanchis chayta. Chaymi payqa juchapi puriqmanta reqsisqa warmikunata qharikunata maskhaq. Pay kikinmi nirqan: “Qhali runakunaqa manan doctorta necesitankuchu, onqosqakunan ichaqa necesitanku”, nispa. Chaymantataq nirqan: “Manan chanin runakunata wajaqchu jamuni, aswanpas juchasapakunata wajaqmi”, nispa (Mat. 9:​12, 13). Jesusqa chaypi nisqanman jinapunin ruwarqan. Juj kutinpas juchapi puriqmanta reqsisqa warmitan may munakuywan perdonapurqan (Luc. 7:​37-50). Unuman jamuq Samaria warmitapas sumaqtan Jesusqa qhawarirqan yacharqanña millay kausay apasqanta chaypas (Juan 4:​7, 17-19, 25, 26). Diosqa wañusqakunata kausarichinanpaq iman Jesusmanqa atiyta qorqan. Chay atiywanmi jucharayku kaq wañuyta jujpaqkama chinkachinqa (Mat. 11:5). w24.08 4 párrs. 9, 10

¿Imaynatan Jehová Dios sutinta jatunchanqa? Kay pachamanmi justiciata apamunqa. Pisi tiempollamantan Jatun Babiloniata, llapa pantasqa religionkunata ch’usaqman tukuchinqa sutinta qhellichasqankumanta (Apo. 17:​5, 16; 19:​1, 2). Chay Jatun Babilonia ch’usaqman tukuchisqa kasqanta rikuqkunaqa, yaqapaschá wakinqa noqanchiswan kuska Jehová Diosta jatunchayta munanqaku. Chay qhepamanqa Armagedón guerrapin Diosqa Satanaspa kamachisqan llapa kay pachata ch’usaqman tukuchipunqa. Arí, paypa sutinta cheqnikuqkunata, sutinta qhellichaqkunatan ch’usaqman tukuchinqa. Payta munakuqkunata payta jatunchaqkunatan ichaqa salvanqa (Mar. 8:38; 2 Tes. 1:​6-10). Cristoq gobiernasqan waranqa wata tukuypaqqa Jehová Diosqa allintañan ch’uyanchapunqa sutintaqa (Apo. 20:​7-10). Chay tiempoqa “imaynan lamar-qochaqa unuwan junt’a kashan, chhaynan kay jallp’aqa Jehová Diospa jatun kayninmanta yachaywan junt’a kanqa” (Hab. 2:14). ¡May munaychá kanqa kay pachapi llapa kausaqkuna Diospa sutinta jatunchananku tiempo chayamuqtinqa! w25.01 7 párrs.15, 16

Ichaqa, ¿iman chay tiempopi iñiqkunata yanapanman karqan aguantaq kanankupaq? Apóstol Pabloq nisqan jina, paykunaqa jujniraymantan qatikachasqa kayta qhawarinanku karqan. Diospas chaywan paykunata yanapashanman jinatan qhawarinanku karqan. Chaykunawanpas allin runa kanankupaq, allin iñiq kanankupaq capacitasqa kashankuman jinatan qhawarinanku karqan. Ima sasachaytapas allin iñiq kanapaq yanapaqta jina qhawarinki chayqa faciltan imatapas aguantanki. Chhaynatan chay cristianokunaqa ima sasachakuytapas qhawarinanku karqan (Heb. 12:11). Pabloqa allintan chay iñiqkunata yanaparqan ima sasachakuytapas ama pisipaspa aguantanankupaq. Chaymantapas payqa experienciawanmi chaykunata nisharqan. Yachasqanchis jina ñaupaqqa pay kikinmi iñiqkunata qatikachaq. Payqa allintan yacharqan imaynas chaykuna chayta. Chaymantapas pay kikinmi qatikachasqa karqan. Jesuspi iñiqman tukupuqtin jinan paytaqa sinchita qatikacharqanku (2 Cor. 11:​23-25). w24.09 12, 13 párrs. 16, 17

Kay p’unchaykunapiqa usqhayllan Diosmanta willananchis kashan. ¿Imarayku? Diosmanta willananchis tiempoqa tukurakapushanñan. Jesusmi willarqan Marcos 13:10 textopi tukukuy p’unchaykunapi Diosmanta willakunanta. Chaymantapas Jesusqa Mateo libropin willallarqantaq manaraq “tukukuy” chayamushaqtin Diospa gobiernonmanta allin willakuykuna pachantinpi willasqa kananta (Mat. 24:14). Tukukuy nispaqa nishan kay pachapi Satanaspa kamachikusqan wiñaypaq chinkachisqa kapunanmantan. Jehová Diosqa churanñan p’unchaytapas horatapas chayta junt’ananpaq (Mat. 24:36; Hech 1:7). Sapa p’unchay pasasqanmi rikuchiwanchis pisillaña tiempo kasqanta (Rom. 13:11). Chayraykun chay tukukuy p’unchay chayamunankamaqa predicashanallanchis. Llapanchismi tapukunanchis: “¿Imaraykun Diospa gobiernomanta allin willakuykunata willanchis?”, nispa. Chaytaqa ruwanchis munakuq kasqanchisraykun. Arí, Diosmantaqa willanchis allin willakuykunata munakusqanchisraykun, runamasinchistapas munakuspa iman; astawanqa Jehová Diosta sutintapas anchata munakusqanchisraykun chaytaqa ruwanchis. w24.05 14, 15 párrs. 2, 3

Tayta-mamakuna, wawaykichista imachus rikusqankupi piensanankupaq yanapaychis. Campota lloqsispa otaq chajrata llank’aspa reparachiychis imaynas llapa imapas juj allin yachaq llank’aqpas ruwanman karqan jina kashan chayta. Askha t’ikakunapi imaymanakunapi iman rijurin muyupi phanchirishaq jina rayakuna. Chaykunatan unay watakuna estudiarqanku askha científico runakuna. Chaykunamanta rimaspan Nicola Fameli sutiyoq científico runaqa nin: “Chaykunaqa imaymanapin rijurin, juj planoman jinapas ruwasqa kanman karqan jinan chaykunaqa”, nispa. Chaytan reqsikullantaq “sucesión de Fibonaci” nispa. Chayqa rijurishan Galaxia nisqapi, ch’urukunapi, plantakunaq raphinpi, girasol t’ikapi, chhayna imaymanakunapin. w24.12 16 párr. 7

Moisespas Davidpas Juanpas manan kaq tiempopichu kausarqanku. Jujniray kausayniyoqmi sapankankupas karqanku. Chaywanpas juj ruwaypin juj sonqolla karqanku. ¿Ima ruwaymi chay kanman karqan? Paykunaqa cheqaq Diostan Jehová Diostan servirqanku. Paykunaq servisqanku Diostan noqanchispas servishanchis. Chhaynaqa chay runakuna jina paypi confiasun paypa yanapayninta mañakusun. Diosqa payta serviqkunataqa bendecinpunin. Kasukusunpuni chay runakunaq despedikusqan simikunataqa, kasukusuntaq Jehová Diospa kamachikusqantapas. Chayta ruwasun chayqa allin kausaytan tarisun, unaymi kausasunchis. Arí wiñaypaqmi kausasun. Chaymantapas janaq pacha Taytanchispa sonqonta kusichisqanchisraykun noqanchispas kusisqa kausasun. Chaymantapas may jatun bendicionkunatan Diosqa qowasunchis (Efes. 3:20). w24.11 13 párrs. 20, 21

Apostolkunaq tiemponpiqa wakin qhari hermanokunatan churaqku yanapakuq kanankupaq (1 Tim. 3:8). Paykunaqa jujkunatachus jina yanapaq kaqku. Chaymantapas imaymana ruwaykunapichus jina yanapakuq kaqku, chhaynapi umalliqkuna yachachiyman jujkunata kallpachayman ima tiempota qonankupaq. Chay hermanokunaqa yaqapaschá yanapakuqku qelqakuna copiaypi, copianapaq imaymana cosaskuna rantiypi ima. ¿Ima ruwaykunapin yanapakunku kay tiempopi yanapakuq qharikuna? (1 Ped. 4:10). Paykunamanta wakinqa contabilidad nisqamantan encargakunku, wakintaq territorio nisqamanta; wakintaq qelqakuna chayamunanpaq solicitudta apachinku, wakintaq chaykunata hermanokunaman chayachinku. Wakinqa audio y video nisqapin yanapakunku, wakintaq acomodadores nisqapi. Wakinqa juñunakuna wasi allichaypi iman yanapakunku. Chaykunaqa ruwakunanpunin, chhaynapi llapa imapas allinta aparikunanpaq (1 Cor. 14:40). w24.10 19 párrs. 4, 5

Jatunña juch’uyña sasachakuyninchis kanman chaypas, yuyarinanchismi Jehová Dios kausaq Dios kasqanta, noqanchiswan kashasqanta ima. Payqa tukuy atiyniyoqmi, paymi kallpata qowasun ima llakitapas ñak’ariytapas aguantananchispaq. Chhaynaqa ima llakipiña tarikushanki chaypas ama pisipaychu, Jehová Diospi confiay. Imaynan payqa juch’uy ruwaykunapi yanaparqasunki, chhaynatan jatun llakipi tarikuqtiykipas yanapasunki. Waynallaraq kashaspan rey Davidqa iskay kutipi Jehová Diospa yanapayninta rikurqan, chaymi paytaqa yanaparqan paypi astawan confiananpaq. Juj kutinsi Davidqa taytanpa ovejankunata michishasqa, jinas juj león ovejachanta aparapusqa, juj kutintaq osoñataq aparapusqa. Chaysi Davidqa leonman osoman ayparuspa siminmanta ovejanta qechumusqa. Jehová Diospa yanapayninwanmi payqa chaykunataqa ruwarqan chaymi mana alabakurqanchu chaykunamantaqa (1 Sam. 17:​34-37). Davidqa yuyaymanallaqpunin chay kutikunapi Diospa yanapasqanpi. Chaymi mana iskayarqanchu jamuq sasachakuykunapi tarikuqtinpas kausaq Dios yanapananmantaqa. w24.06 21 párrs. 5, 6

Kaypi piensasun: Juj juñukuymansi invitawasunman, chayqa juj chhikan kusirikunapaqsi kanman. ¿Risunmanchu chayman icha manachu? Manachus allinta reqsinki chay invitaqta, manataqchus allinta yachanki imakunas chay fiestapi kanqa chayta chayqa, yaqapaschá tapukuwaq: “¿Maypin chay fiesta kanqa, jayk’aqmi aparikunqa? ¿Jayk’a runakunan jamunqaku? ¿Pin chaypi umallinqa? ¿Pikunan chayman rinqa? ¿Imakunatan chaypi ruwakunqa? ¿Kanqachu tomanakuna?”, nispa. Chaykunata tapukunki chayqa allin yuyaywanmi imatapas ruwanki. Chaykunataña allinta yachanki chaypas astawan piensariy. Yaqapaschá yacharunki chay fiestaman Diosta mana serviq runakuna rinanta, tomanakunapas askha kananta; comuntapaschá imapas ruwakunqa, manapaschá pipas chayta qhawarinqachu (1 Ped. 4:3). Chaykunata allinta qhawarinki chayqa, allin yuyaywanmi imatapas ruwanki. w25.01 15 párrs. 4, 5

Jehová Diosqa wawanpa wañusqanraykun juchanchiskunata pichapun. Chaymantapas Bibliaq nisqanman jinaqa Jehová Diosqa t’aqsan limpian imas runaq juchantaqa, chhaynatas juchapakuq runata limpioman ch’uyaman tukuchin. Ima puka colorpas p’achanchisman sut’uykuqtinqa sasatan chayqa lloqsinman. ¿Imatan Jehová Dios chaywan yachachiyta munawanchis? Payqa perdonawaspanchisqa manapas juchallikusunmanchu karqan jinatan juchanchista pichapun. Juchallikuspaqa Jehová Dioswanmi manupi kapunchis (Mat. 6:12; Luc. 11:4). Chhaynaqa sapa kuti juchallikuspaqa astawanraqmi Jehová Dioswan manupi kapunchis. Ichaqa juchanchista perdonawaspanchisqa llapa chay manunchistapas perdonawashasunman jinan kapun. Chaymi mana chaytaqa pagananchisñachu. ¿Imaynataq chayri? Perdonawasqanchis qhepamanqa manañan Jehová Diosqa juchanchista yuyarinñachu. ¡May kusikunapaqmi chhayna perdonaykuq kasqanqa ¿riki?! w25.02 10 párrs. 9, 10

Tayta-mamakuna machuyapuspaqa payayapuspaqa necesitankun wawankuq yanaparinankuta. Chaymi wakin wawakunaqa tukuy atisqankuta tayta-mamankuta yanaparinku (1 Tim. 5:4). Chhaynaña chaypas Diosta serviqkunaqa manan chay yuyaywanchu wawayoq kananku. Nitaqmi wawanku qolqeta askhata ganaspa paykunata mantenenantachu suyananku. Aswanpas tayta-mamakunaqa yanaparinankun wawankuta Jehová Diosta tukuy sonqo munakunankupaq (3 Juan 4). Tayta-mamakuna, wawaykichista yachachiychis vida pasayta. Chaypaqqa ejemploykichiswanmi yachachinaykichis allin llank’aq kayta, Jehová Diospi tukuy sonqo confiayta ima. Juch’uychankumantapacha yachachiychis imaynas llank’ayqa allinpuni chayta (Prov. 29:21; Efes. 4:28). Wawayki escuelapiña colegiopiña kashan chayqa, yanapaychis allin estudiante kanankupaq. Sichus colegionta tukushanña chayqa qelqanchiskunapi nisqanman jina yanapaychis imatas estudianqa chayta allin yuyaywan ajllakunanpaq. Chaymantapas yanapaychis testigokunapaq jina juj llank’anata tarinanpaq, chhaynapi Diosta serviyman yuyayninta churananpaq, precursor ima kananpaq. w25.03 31 párrs. 15, 16

Isaías libropin 65 capitulopi willashan imaynas paraisopi jina kausayqa munay kanan karqan chayta. Chaypi willasqanqa 537 watapin ñaupaqtaqa junt’akurqan, chayqa manaraq Jesús jamushaqtinmi karqan. Chay watapin arrepientekuq judiokuna Babiloniamanta kacharichisqa karqanku, jinaspa llaqtankuman kutimpurqanku. Chaypin paykunaqa Jehová Diospa yanapayninwan Jerusalén llaqtata jujmanta perqarqanku. Chay llaqtaqa lliumi raqay-raqay kasharqan, chaytan jujmanta munay llaqtaman tukuchipurqanku. Templotapas jujmantan perqapurqanku, jinaspa chaypi Jehová Diosta yupaychayta qallarirqanku (Isa. 51:11; Zac. 8:3). Isaiaspa willasqanqa kay tiempopipas junt’akurqanmi. 1919 watapin chayqa junt’akuyta qallarirqan, chay watapin kay tiempopi Diosta serviqkunaqa jatun Babiloniamanta kacharichisqa kapurqanku. Chay tiempomantapachaqa lliu mundomanñan chay munay kausayqa chayashan. Diospa gobiernonmanta willaqkunan kusisqa llank’ayta qallarirqanku. Chhaynapin lliupi askha iñiq t’aqakunata kicharqanku. Askha warmikuna qharikuna iman ñaupa mana allin vidankuta saqespa Diosta servipurqanku. Arí, paykunaqa “mosoq runa kaywanmi p’achakapurqanku”. w24.04 20, 21 párrs. 3, 4

Wakin partekunapiqa tayta-mamakunan ajllapunku soltero soltera wawankupaq juj parejata, mayninqa juj kuraq runakunan chayta ruwanku. Wakin partekunapitaq juj familianku otaq amigonkuna chayta ruwapunku, chaymantataq rimanakunku reqsinakunankupaq, chhaynapi allintachus apanakunku icha manachus chayta yachanankupaq. Chaypi yanapananchispaqchus pipas valekuwasun chayqa, allintan yachananchis imatas sapankanku munanku chayta, imatas necesitanku chaytapas. Paypaq jina pitapas taripusun chayqa, allintan yachananchis imaynas pay, imayna sonqos, imaynas iñiyninpipas kashan chaykunata. Dioswan allin amigontin kaymi qolqemantapas, educacionmantapas, qhapaq kaykunamantapas aswan allinqa. Chaykunapiña noqanchis yanapasun chaypas, paykunamantan kanqa casarakunqakuchus icha manachus chayqa. w24.05 23 párr. 11

¿Imaynatan yanapallasunmantaq casarakunankupaq reqsinakushaq hermanokunata? Allintan qhawarikunanchis imakunatas rimashanchis imakunatas mana chayta. Mayninqa yaqapaschá qallunchista watakunanchis kanqa (Prov. 12:18). Hermanokuna casarakunankupaq reqsinakuyta qallarisqankuqa kusikunapaqmi, chaypaschá noqanchis pimanpas willayta munasunman. Ichaqa manapaschá paykunaqa chayta ruwananchista munanqakuchu, paykuna kikinkupaschá pimanpas willayta munanqaku. Chhaynaqa manan imatapas paykunamantaqa willashananchischu, manataqmi mana allinta rimaspapas purishananchischu (Prov. 20:19; Rom. 14:10; 1 Tes. 4:11). Chaymantapas manan rimashananchischu: “Casarakunqakupunichá paykunaqa”, nispaqa; nitaqmi chaykunamantaqa imatapas tapunakushananchischu. Chay reqsinakushaq hermanokunachus chayllapi sayapunku chayqa, manan tapukachakushananchischu imaraykuchus sayapurqanku chaytaqa (1 Ped. 4:15). Casarakunankupaq reqsinakuq hermanokuna chayllapi sayapunku chayqa, manan chaywanchu ninanchis: “Fracasapunkun”, nispaqa. Aswanpas chay reqsinakusqanku tiempon paykunataqa yanaparqan allin decisionta ruwanankupaq. Chaywanpas t’aqanakapuyqa sonqo nanaymi, chaymi atento kashananchis paykunata yanaparinanchispaq. w24.05 31 párrs. 15, 16

Sonqo nanaypunin mayqen familiapas amigopas Diosmanta karunchakusqanta rikuyqa (Sal. 78:40). Paywan allinta apanakurqanchis chayqa, astawanraqmi sonqoqa nanan. Chhaynapichus tarikurqanki chayqa, Sadocpa ejemplonqa allintan yanapasunkiman. ¿Imaraykun chayta nishanchis? Sadocpa amigon Abiatarmi Diospa churasqan rey David contra jataripurqan. Davidtaqa yapamantan jujnin wawanñataq gobiernonta qechuyta munarqan. Chay wawanpa sutinmi karqan Adonías, ichaqa Jehová Diosqa ñan willasqaña imaynas Salomón Davidman qatiq rey kanan karqan chayta (1 Crón. 22:​9, 10). Chay kutipin Abiatarqa Davidpa wawan Adoniasta apoyarqan (1 Rey. 1:​5-8). Chhaynapin chay runaqa Davidta Jehová Diostawan traicionasharqan, Sadocpas llakikurqanchá chayta rikuspaqa. Paykunaqa tawa chunka wata masmi kuska llank’arqanku, sacerdoten karqanku (2 Sam. 8:17; 15:29; 19:​11-14). w24.07 6 párrs. 14, 15

Ima juchamantapas maki cuidakusun chayqa allinmi kasunchis. Yachasqanchis jina, ima “juchapas juj ratullan kusirichikun” Diospa munayninta ruwaymi ichaqa wiñaypaq kusikuyta apamuwasun (Heb. 11:25; Sal. 19:8). Chaymantapas Jehová Diosqa payta servispa kusisqa kausananchispaqmi kamawaranchis (Gén. 1:27). Diosta servispa kausasun chayqa ch’uya concienciayoqmi kausasun, wiñay kausaytataqmi chaskisunpas (1 Tim. 6:12; 2 Tim. 1:3; Jud. 20, 21). Mayninpi kay aycha cuerponchis mana allin ruwaykunamanña aysayta munawasunman chaypas atisunmanmi chaykuna atipaytaqa (Mat. 26:41). Jehová Diosqa yanapawasunmi chaykunapi (2 Cor. 4:7). Paymi runakunaq mana entiendey atisqan kallpata qowasunchis. Ichaqa noqanchispas kallpachakunanchismi ama ima tentacionmanpas churakunanchispaq, sapa p’unchaymi chaypaq kallpachakunanchis. Diosqa mañakusqanchisman jinan faltawaqninchis kallpata churamuwasunchis (1 Cor. 10:13). Chaymantapas paypa yanapayninwanqa manan ima tentacionmanpas churakusunchu, tentasqaña kasun chaypas atisunmi chaymanta librakuyta. w24.07 19 párrs. 19-21

Apóstol Pablon umalliq Timoteota nirqan juchapakuq runata “lliupa ñaupanpi anyananpaq”. ¿Imatan chaywan nisharqan? Manan llapa iñiq t’aqaq ñaupanpichu anyanan karqa, aswanpas chay juchamanta yachaq hermanokunaq ñaupanpin. Yaqapaschá paykunaqa chay juchata rikurqanku, otaq chay hermano paykunaman willakurqan. Ichaqa, ¿imaynatan umalliqkuna chayta ruwankuman? Mana reparachikuq jinallan paykunaqa chay hermanokunaman willanqaku imaynas chay juchallikuq hermanoqa ña yanapayta chaskinña, imaynas anyasqaña kashan chayta. Yaqa llapa iñiq t’aqaña chay hermanoq juchapakusqanta yachan ¿chayri? Otaq yaqapas yacharunqaku ¿chayri? ¿Imatan ruwana? Chhayna kaqtinqa llapa iñiq t’aqamanmi willana anyasqa kasqanta. Juj umalliqmi chaytaqa willanqa. Ichaqa, ¿imaraykutaq chaytari ruwana? Apóstol Pabloq nisqan jina, paykunapas manchakunankupaqmi. Chhaynapi ama ima jatun juchamanpas jaykunankupaq. w24.08 24 párrs. 16, 17

Noqanchisqa Diospa p’unchaynin chayamunankaman mana sayk’uspa llank’ashanallanchis. Janaq pachapaq ajllasqakunapas mana sayk’uspan llank’ashanallanku janaq pachaman apasqa kanankupaq (Mat. 24:40). Paykunaqa maytachá munashanku Jesuswan kuska “juñusqa” kayta. Armagedón guerra pasaytan paykunaqa juj novia jina Jesuswan casarakunqaku. Chaytan nikun: “Corderoq casarakuynin”, nispa (2 Tes. 2:1). Pisillañan faltashan kay pachapi runakunata Jesuspa juzgananpaq. Noqanchisqa manan manchakunanchischu chay p’unchaytaqa. Diospa ladollanpi kasun chayqa, paymi “runakunaq mana aypay atisqan atiyta” qowasun. Chay atiywanmi “runaq Churinpa ñaupanpi sayasqa kasunchis” (2 Cor. 4:7; Luc. 21:36). Chhaynaqa janaq pachamanña ripusun, kay pachapiña tiyasun chaypas allin yuyaywan qhawarisun Jesuspa willasqan rijch’anachiykunata. Chayta ruwasun chayqa allinpaqmi qhawariwasun kamaqninchis Jehová Diosqa, sutinchistapas wiñay “kausay libronpin” churanqa (Dan. 12:1; Apo. 3:5). w24.09 24, 25 párrs. 19, 20

Atiwaqmi kusisqa kaytaqa. ¿Imatan chaypaq ruwawaq? Kaypi piensariy: Jehová Diosta servisqaykiraykun askhataña janaq pachapi allin kaqkunata juñushanki. Jehová Diosta mana serviqkunaqa kay pachapi kaqkunallatan juñushanku, chaykunaqa juj ratullapaqmi, pisillamantan chinkapunqa. Chay juñusqankuqa manan paykunataqa imapipas yanapanqachu jamuq tiempopiqa. Jehová Diosta serviqkunan ichaqa mana piensasqanchistaraq chaskisunchis (Sal. 145:16). Chaymantapas Jehová Diosta mana servispaqa ima llakikunapipasraqchá tarikusunman karqan. Pipas Jehová Diosta ñaupaqman churanqa chayqa manan paymanqa imapas faltanqachu. w24.10 27 párrs. 12, 13