Abril

Jesuspa aychanpas yawarninpas yanapawananchispaqqa paypa sacrificio ruwasqanpin tukuy sonqo iñinanchis (Efes. 1:7). Jesuspa willasqan waj t’aqa ovejakunaqa manan atinkumanchu Señorpa cenanta yuyarikusqan p’unchaypi vinota ujaytapas t’antata mijuytapas (Juan 10:16). Chaywanpas paykunaqa imaymana bendicionkunatan chaskinku Jesuspa sacrificio ruwasqanrayku. Ichaqa chaypaqqa iñinankun chay sacrificiopi (Juan 6:53). Chay p’unchay t’antata mijuqkunapas vinota ujaqkunapas mosoq rimanakuyman jaykusqankutan rikuchishanku. Paykunaqa janaq pachamanmi apasqa kanqaku, chaypin Jesuswan kuska gobiernamunqaku. Chhaynaqa janaq pachapaq ajllasqa kaqkunapas waj ovejamanta kaqkunapas wiñay kausayta chaskinankupaqqa tukuy sonqon iñinanku. w24.12 13 párrs. 14, 16

Señorpa cenan nisqapiqa mana levadurayoq t’antata jap’ispan apostolninkunaman jaywarqan, jinaspa nirqan: “Kayqa cuerpoytan representan”, nispa. Vinota jap’ispataq nirqan: “Kayqa mosoq rimanakuypaq yawarniytan representan”, nispa (Mar. 14:​22-25; Luc. 22:20; 1 Cor. 11:24). Chay mosoq rimanakuytaqa manan llapa runakunawanchu ruwakurqan aswanpas Israel runakunallawanmi. Chayqa Diospa ajllakusqan “mosoq Israel llaqtan”, paykunan Diospa gobiernonpi Cristowan kuska gobiernanqaku (Heb. 8:​6, 10; 9:15). Señorpa cenan nisqapiqa Jesusqa pisi runakunallawanmi rimasharqan. Paykunan kanku “pisi t’aqa ovejakuna”. Qallariypiqa Dios sonqo apostolkunallan chaypiqa kasharqanku. Chay t’aqa runakunaqa janaq pachatan ripunanku karqan, chaypin Jesuswan kuska kamunanku karqan. w24.12 11 párrs. 9, 10

Jesustaqa paypa willakusqanman jinan traicionarqanku, jinaspa apapurqanku. Chaypin payqa k’amisqa yanqamanta tumpasqa ima karqan. Chaymantataq sentenciarqanku, imaymanapin sufrichirqankupas. Chaymantaqa soldadokunaqa maymanchus apanankuman apaspan juj k’aspipi clavarqanku. Jesús chaykunapi ñak’arishaqtinqa maytachá janaq pacha Taytanpas ñak’arirqan. Payqa tukuy atiyniyoqña chaypas aguantakurqanmi nanayninta. ¿Imarayku? Runakunata munakusqanrayku. Jesuspa sacrificio ruwasqanmi rikuchin maytapuni Jehová Dios munakuwasqanchista. Admirakunapaqmi juchamanta wañuymantawan librawananchispaq Diospa tukuy ima ruwasqanta yachayqa ¿riki? Noqanchisraykun sonqo nanaynintapas aguantakurqan (1 Juan 4:​9, 10). Payqa yanapaytan munawanchis jucha contra qaqata sayananchispaq, atipananchistataqmi munanpas. w24.08 6 párrs. 13, 14

Imakunatas Jehová Dios aguantarqan chayta allinta entiendesun chayqa, astawanmi rikusun paypa munakuyninta. Satanaspa rimasqanman jinaqa, manas pipas atinmanchu sasa tiempokunapi Diosta serviytaqa. Chay yanqa kasqanta rikuchinanpaqmi Jehová Diosqa jinallata qhawarqan Jesuspa ñak’arinanta (Job 2:​1-5). Jesusta k’amishaqtinku, jasut’ishaqtinku, k’aspimanpas warkushaqtinkuqa Jehová Diosqa rikusharqanmi llapa chaykunata. Jehová Diosqa rikurqanmi Jesuspa may nanaywan wañusqantapas (Mat. 27:​28-31, 39). Jehová Diosqa atinmanmi karqan Jesús chhayna sufrisqanta sayachiyta (Mat. 27:​42, 43). Ichaqa sayachinmanchus karqan chayqa manan librasqachu kasunman karqan, manan imapas suyakuyninchis kanmanchu karqan. Chaypi piensaspan Jehová Diosqa jinallata qhawarqan wawanpaq sufrinanta, wañunankama ñak’arinanta. w25.01 22 párr. 7

Ñan 16 p’unchay nisán killaña kasharqan, 33 watataqmi kasharqanpas. Chay p’unchaykunaqa sinchi llakisqa manchasqa iman Jesuspa discipulonkunaqa kasharqanku. Chay p’unchaymi Jesuspa iskay discipulonkuna Jerusalenmanta Emaús llaqtaman risharqanku. Ñanta purishaqtinkun juj runa paykunaman qayllaykurqan. Chay iskay discipulokunaqa Jesusta llapa imachus pasasqantan chay runaman willarqanku. Chay runawan rimasqankuqa cambiarqanmi paykunaq imachus piensasqanta. Chay mana reqsisqa runan “Moisespa qelqasqanmanta qallarispa llapa profetakunaq qelqasqanmantawan” paykunaman willarqan. Jinaspa entiendechirqan imaynas Mesiasqa sufrispa wañunan karqan chayta. Emaús llaqtaman chayaspañan chay iskaynin discipulokunaqa repararqanku chay runaqa Jesús kasqanta (Luc. 24:​13-35). Jesusqa kausarimpusqan qhepamanqa tawa chunka p’unchayraqmi kay pachapiqa kasharqan. Chay p’unchaykunapin askha kutita discipulonkunaman rijurirqan. Jesusqa llapankutan allinta kallpacharqan. Chhaynapin paykunaqa manaña llakisqachu ni manchasqachu karqanku, aswanpas kusisqan kasharqanku. Chaymantapas paykunaqa confianzata valorta iman jap’irqanku, chhaynapi Diospa gobiernonmanta willanankupaq yachachinankupaq ima. w24.10 12 párrs. 1-3

Juj wawaqa watakunaq pasasqanman jinan kuraqman tukupun. Ichaqa manan igualchu iñiywanqa, watakunaña pasanman chaypas manan pipas kikillanmantaqa allin poqosqa iñiqmanqa tukunmanchu. Chaypaq yachasun Corinto llaqtapi hermanokunamanta. Paykunaqa sumaqtan chaskikurqanku allin willakuykunata, chaymantataq bautizakurqanku; santo espiritutapas chaskikurqankun, apóstol Pablomantapas imaymanatan yacharqanku (Hech. 18:​8-11). Ichaqa bautizakusqankumanta askha watakunaña pasarqan chaypas, wakinqa manaraqmi allin poqosqachu kasharqanku (1 Cor. 3:2). Iñiypi allin poqosqa kanapaqqa, sonqomantapunin munananchis chhayna kayta. Wawakuna jinalla kayta munaqkunan ichaqa mana iñiyninkupi jayk’aqpas poqonqakuchu (Prov. 1:22). Wakinqa kuraqña kashanku chaypas papankuta mamitankutaraqmi suyanku ima problemankutapas allichanankupaq, ¿munasunmanchu paykuna jina kayta? Manan riki. Chaymi sapankanchis kallpachakunanchis iñiyninchispi wiñarinanchispaq. Qhawarikusqaykiman jina faltashasunkiraq iñiypi poqonaykipaq chayqa, Jehová Diospa yanapayninta mañakuy, paymi chayta ruwanaykipaq tanqasunki, “payllataqmi atiytapas qosunki” (Filip. 2:13). w24.04 4 párrs. 9, 10

Jehová Diosqa manan munanchu mana allin runaq wañunantaqa, aswanmi munan juchanta saqespa kausananta (Ezeq. 33:11). Jehová Diosqa manan munanchu pipas yanqapas qasi wiñaypaq wañunantaqa. Aswanmi payqa khuyapayakuq kayninpi atikusqanman jina khuyapayan runakunata. Ichaqa, ¿yachakunchu pikunachus mana kausarimpunqa chayta? Arí yachakunmi, ichaqa Bibliaqa pisillamantan willan. Paykunamanta jujninmi kashan Judas Iscariote. Jesús kikinmi paymantaqa chayta willarqan (Mar. 14:21; tupanachiy Juan 17:12 textowan). Judasqa yuyaypin Jehová Dios contra Jesús contra ima sayarirqan (qhaway Marcos 3:29 textota). Religionpi wakin umalliqkunan Jesús contra sayarirqanku, paykunamantapas Jesusqa willarqanmi imaynas mana kausarimpunankuchu karqan chayta (Mat. 23:33). Apóstol Pablopas willarqanmi imaynas Dios contra jatariq apóstata runakunapas mana arrepientekuspaqa wiñaypaq wañunanku karqan chayta (Heb. 6:​4-8; 10:29). w24.05 4 párrs. 10, 11

Jehová Diospa ladollanpi kasun chayqa, manan Satanasqa ima ruwaytapas atiwasunchu (1 Juan 3:8). Mosoq pachapipas Jehová Diosqa cuidawashallasunmi, manan ni wañusunpaschu (Apo. 21:4). May kusikunapaqmi Jehová Diospa karpanpi kayqa ¿riki? (Ezeq. 37:27). Paypa karpallanpi kayta munanchis chayqa, ¿imatan ruwananchis? Chaypaq kaypi piensasun, sichus pipas wasinman invitawasunman chayqa, paypa niwasqanchisman jinan imatapas ruwasunman ¿riki? Noqanchispas Jehová Diospa karpanpitaq kashanchis chayqa, ¿manachu paypa niwasqanchisman jina imatapas ruwayta munasunman? Munakunchistaq chayqa, sonqonta kusichinapaq jinan imatapas ruwasunman ¿riki? (Col. 1:10). Sichus Jehová Diosta tukuy sonqo munakusun respetasuntaq chayqa, manachá ima ruwasqanchiswanpas phiñachiytaqa munasunchu. Chaymantapas paytaqa “k’umuykukuywanchá” servisunchis (Miq. 6:8). w24.06 4 párrs. 8, 9

Abrahantan Jehová Diosqa kamachirqan churin Isaacta sacrificiopi jaywananpaq. Abrahanqa maytachá llakikurqan chayta uyarispaqa, ichaqa kasukurqanmi chay kamachikuyta. Ofrendata jaywananpaq wawanta ñak’ananña kashaqtinmi Jehová Diosqa payta sayachirqan. Ichaqa chayqa juj allin ejemplon karqan Diospi iñiqkunapaqqa. Abrahanpa ruwasqanta jinan Jehová Diospas munakusqan wawanta sacrificiopi jaywanan karqan. Runakunata munakusqanraykun payqa chayta ruwanan karqan (Gén. 22:​1-18). Israel runakunatapas Jehová Diosqa kamachirqanmi juchankumanta imaymana sacrificiota jaywanankupaq (Lev. 4:​27-29; 17:11). Ichaqa chay sacrificiokuna jaywasqankuqa juj jatun sacrificio chayamunantan rikuchirqan. Chay jatun sacrificioqa llapa runakunatan juchamanta libranan karqan. Profetakunaq willasqanman jinaqa Diospa kachamusqan miraymi Diospa wawanmi chaytaqa ruwanan karqan. Payqa ñak’arispan wañunan karqan, chhaynapi juchamanta wañuymantawan librasqa kananchispaq (Isa. 53:​1-12). w24.08 4 párrs. 7, 8

Bibliata leespaqa kallpachakunaykin chaypi yachasqaykiman jina imatapas ruwanaykipaq. Chaymantapas kaytan tapukunayki: “¿Imaynatan kay leesqay otaq kay yachasqay yanapawanman kay p’unchaypi, imaynatan yanapawanman jamuq p’unchaykunapipas?”, nispa. Chaypaq kaypi piensasun: Yaqapaschá 1 Tesalonicenses 5:​17, 18 textota leeshanki. Ichaqa, ¿imatan ruwanayki chay texto yanapanasuykipaq? Leeshaspan juj ratu sayaykunayki, jinaspa piensarinayki chay simikunapi. Yaqapaschá tapukuwaq: “¿Imatan kaymanta yachayman? ¿Sapa kutillanchu Dioswan parlani? ¿Imakunamantan Diosman graciasta qoyman?”, nispa. Chaykunapi piensaspaqa yaqapaschá Diosmanqa ima kinsa ruwaykunallamantapas graciasta qoyta munanki. Chhaynaqa, kallpachakusun iskay kinsa minutollapas Biblia leesqanchispi piensananchispaq. Chayta ruwaspan Diosta allinta uyarisun, yachasqanchisman jinataqmi imatapas ruwasun. Sapa p’unchay chayta ruwasun chayqa Diospaq sonqonpaq jinan imatapas ruwasun. w24.09 4, 5 párrs. 9, 10

Qospan aswan kusisqaqa kanchis manan chaskispachu. Chhaynapaqmi Jehová Diosqa kamawarqanchis. Arí, jujkunata yanapaspaqa may kusisqan kanchis ¿riki? Chaykunamanta “gracias” niwaqtinchisqa astawanraqmi kusikunchis. Ichaqa manaña chayta niwasunmanchu chaypas kusisqallan hermanonchiskunataqa yanapashananchis. 2 Crónicas 25:9 textoq nisqan jina, Jehová Diosmi jujkunapaq imachus ruwapusqanchismantapas “mastaraq qopuwasunchis”. Jehová Diosqa runakunamantapas aswan qoykukuqmi. Chhaynaqa paypa bendicionninta suyakuy. Chaymantapas kallpachakushallay kamaqniyki Jehová Dios jina qoykukuq kanaykipaq. w24.09 31 párrs. 20, 21

Jehová Diosqa ¡may sumaq sonqo Diosmi, may khuyapayakuqmi, llakipayakuqmi! (Sal. 103:13; Isa. 49:15). Ima ñak’ariypipas tarikushanchis chayqa paypas ñak’arinmi llakikunmi (Zac. 2:8). Payqa yanapawanchismi paywan amigontin kananchispaqpas (Sal. 25:14; Hech. 17:27). Chaymantapas payqa humilde sonqo Diosmi. “Cielota jallp’a pachatawan qhawarinanpaqmi k’umuykamun, pampamanta wajcha runata oqarinanpaqmi k’umuykamun” (Sal. 113:​6, 7). ¿Pin mana munanmanchu chhayna sumaq sonqo Diosta jatunchayta? Jehová Diosta jatunchaspaqa jujkunamanmi payta reqsichisun. Runakunaqa pantasqatan Diosmantaqa imatapas yachanku. ¿Imarayku? Satanasmi llapa kay pachapi imaymana yanqa cuentokunata Jehová Diosmanta ch’eqerichin. Chaykunawanmi runakunaqa ñausayasqa jina kashanku (2 Cor. 4:4). Wakin runakunan Jehová Diosta qhawarinku millay Diosta jina, mana sonqoyoqta, vengakuqta jina. Wakinqa kay pachapi mana allinkuna pasasqanmantapas Diostan juchachanku, ichaqa noqanchispa yachasqanchisman jinaqa manan chayqa chhaynachu. Chaymi noqanchisqa sut’ita runakunaman willananchis imaynapunis Dios chayta, chayta ruwaspan payta jatunchasunchis (Isa. 43:10). w25.01 3 párrs. 6, 7

Yachasqanchis jinapas Jesusqa mana ima juchayoqmi karqan, imaymana milagrokunatan ruwaqpas. Satanasmi ichaqa imaymana cuentokunata wakin runakunawan rimachirqan. Religionpi umalliqkunapas “supaykunata kamachiqpa atiyninwanmi supaykunata qarqon”, nispan Jesusmanta rimarqanku (Mar. 3:22). Jesusta juzgashaqtinkupas chay umalliqkunaqa Dios contra rimaqmantan Jesusta tumparqanku, llapa runakunatataqmi kallpacharqanku “Jesusta wañuchiychis” ninankupaq (Mat. 27:20). Tiempowan Jesusta qatikuqkuna Diosmanta willaspa puriyta qallariqtinkupas chay umalliqkuna jina kaq runakunaqa juj runakunatan kallpacharqanku, paykunata cheqnikunankupaq qatikachanankupaq ima (Hech. 14:​2, 19). Hechos 14:2 textomanta rimaspan 1998 watapi 1 diciembre killapi lloqsimuq La Atalaya revistapi nirqan: “Chay judiokunaqa jark’akuqkun discipulokunaq willananta. Ichaqa manan jark’akullaqkuchu, lliu runakunamanmi willarqanku Jesuspa qatikuqninkunamanta imaymana cuentokunata, chhaynapin chay iñiqkunaq contranpi runakunata churaqku”, nispa. Kay tiempopipas Satanasqa kay “jallp’a pachapi runakunatan pantachishan”. w24.04 10, 11 párrs. 15, 16

Wakinmi Diosta mana serviq familiankumanta ninku: “Allinchá kanman manchay ñak’ariy tiempo manaraq chayamushaqtin wañukapunman chayqa, chhaynapi kausarimpunanpaq”, nispa. Ichaqa manan wañusqanraykuchu wiñay kausaytaqa chaskinqa, chayqa Jehová Diosmantan. Payqa chanin Juezmi. Paypa ima ruwasqanpas chaninmi allinmi (Sal. 33:​4, 5). Chhaynaqa “pachantinmanta juezqa” chanintan imatapas ruwanqa, manan jayk’aqpas chaymantaqa iskayananchischu. Chaymantapas manan pipas maypichus tiyasqanraykuchu wiñay kausaytaqa chaskinqa. Wakinqa prohibisqa kasqanchis llaqtakunapi otaq nacionkunapin tiyanku, chaymi chaypi tiyaq runakunaqa mana atinkuchu Diosmanta willakuyta uyariytaqa. Jehová Diosqa manapunin paykunataqa “cabrapaq” jinaqa qhawarinmanchu (Mat. 25:46). Noqanchisqa llakikunchismi paykunamanta ¿riki?, chaychu pachantinmanta juez mana paykunamanta llakikunman. Ichaqa manan yachakunchu imatapunis Jehová Dios paykunawan ruwanqa manchay ñak’ariy tiempopi chaytaqa. Yaqapaschá wakinqa nacionkunaq ñaupanpi ch’uyanchakuqtin payta reqsiyta munanqaku, jinaspa paypi iñipunqaku (Ezeq. 38:16). w24.05 12 párrs. 14, 15

Llapanchismanpas gustawanchismi hermanonchiskunawan yanapanakuyqa ¿riki? (2 Cor. 8:4). Ichaqa mayninqa chaypaqqa mana manchakuqmi kana. Chaypaq kaypi piensasun, ¿llaqtanchispi guerra qallarinman chayri? ¿Facilchu kanman chayta ruway? Manan ¿riki? Chaywanpas umalliqkunaqa tukuy atisqankutan ruwanku hermanokunata watukunankupaq, iñiyninkupi kallpachanankupaq, ima yanapaytapas aparinankupaq. Manchakuyña purinapaq kashan chaypas Diospa ovejankunata munakusqankuraykun paykunaqa chay ovejakunaman imachus necesitasqankuta apanku. Ima kamachikuykunachá sucursalmanta jamushan chayman jinan imatapas ruwananchis, chhaynapi jujlla kananchispaq (Heb. 13:17). Desgraciapi tarikuq hermanokunata yanapanapaqqa imaymana kamachikuykuna yuyaychaykuna iman kashan, chaykunatan umalliqkunapas sapa kutilla qhawananku (1 Cor. 14:​33, 40). Ama manchakuq kasun, ichaqa allin yuyaywanmi imatapas ruwananchis (Prov. 22:3). Chaypaqqa allin reparaqmi kananchis, manataqmi yanqaqa ima sasachakuymanpas jaykunanchischu. Jehová Diospin confiananchis. Payqa sapankanchispin piensan, allin cuidasqa kananchistataqmi munanpas. Payqa yanapawasunpunin jujkunata allinta cuidananchispaq. w24.07 4 párr. 8; 5 párr. 11

Rey Davidqa allintan Jehová Diosta reqsirqan, paypitaqmi tukuy sonqo confiaqpas. Chaymi juj kutinpas rey Saúl wañuchinanpaq qatikachashaqtin Jehová Diospa yanapayninta rogakurqan. Diosqa uyarirqanmi paypa mañakusqanta, chaymi Saulpa makinmanta salvarqan. Chayta rikuspan Davidqa nirqan: “¡Jehová Diosqa kausaq Diosmi!”, nispa (Sal. 18:46). Chayta nispaqa manan “Diosqa kanmi” nishallarqanchu, aswanpas Jehová Diospi confiasqantan rikuchisharqan. Juj qelqapi nisqan jina “Jehová Diosqa kausaq Dios kasqanrayku llaqtanta yapa-yapamanta salvananpi” confiasqantan rikuchisharqan. Davidqa tukuy tiempon rikurqan Jehová Diospa yanapayninta, chaymi allinta yacharqan payqa kausaq Dios kasqanta. Chayta yachasqanmi paytaqa yanaparqan Jehová Diosta servishanallanpaq (Sal. 18:​28, 29, 49). Sichus Jehová Diosta kausaq Diosta jina rikusunchis chayqa, ganaswanmi kusisqan payta servisunchis, ima llakitapas ñak’ariytapas aguantallasunmi. Chaymantapas kausaq Diosta jina qhawarispaqa tukuy sonqomantan paypaq llank’asun, manataqmi jayk’aqpas paymantaqa t’aqakusunchu. w24.06 20, 21 párrs. 3, 4

¿Imatan yachasunman apóstol Pabloq Tesalónica llaqtapi iñiqkunaman imachus qelqasqanmanta? Yaqapaschá admiranapaq jina ima noticiapas otaq willakuypas chayamuwasunman. Ichaqa manapaschá chayqa Bibliapi yachasqanchisman jinachu kashanman. Chhayna kaqtinqa manan creenanchispachachu chaykunataqa. Ñaupa tiempopis Unión Soviética nisqa nacionkunapi Diospa llaqtanman juj cartata jaykuchisqaku. Chayqa umalliq t’aqamantapas jamushanman jinas kasqa, chay cartapis hermanokunata kallpachasqa sapaq organizacionta jatarichinankupaq. Chay cartaqa cheqaqpas kanman jinas kasqa. Chaywanpas allin sonqo iñiqkunaqa manan urmarqankuchu chay trampaman. Paykunaqa faciltas reparasqaku imaynas chay cartaqa mana imachus yachasqankuman jinachu kasharqan chayta. Kay tiempopipas Diospa llaqtanta cheqnikuqkunaqa t’aqanachiyta munawaspanchismi kay internet chaupinta imaymana yanqa willakuykunata ch’eqerichimunkuman. ¿Imatan ruwasunman “ama yuyayninchista ratulla cambiananchispaq”? Allintan reparananchis chaykuna uyarisqanchis Diospa siminmanta yachasqanchisman jinachus kashan icha manachus chayta (2 Tes. 2:2; 1 Juan 4:1). w24.07 12 párrs. 14, 15

Pipas Jehová Diosta servinanpaq paypa munayninta ruwananpaq ajllakun chayqa, jatun ruwaytan chay runaqa ruwashan, Diospa familianmanmi jaykushan. Jehová Diosqa maytan munanman llapa runakunapas chayta ruwananta. ¿Imarayku? Diosqa paywan allinpi kananchistan munan, wiñaypaq kausananchistataqmi munanpas (Deut. 30:​19, 20; Gál. 6:​7, 8). Ichaqa Jehová Diosqa manan pitapas obliganmanchu payta servinanpaqqa. Aswanmi jinallata saqen sapanka runa ima decisiontapas ruwananpaq. Ichaqa, ¿iman pasanman mayqen bautizasqa iñiqpas Diosta mana kasukuspa jatun juchata ruwaqtin? Manachus juchanmanta arrepientekun chayqa Diospa llaqtanmantan t’aqasqa kanan (1 Cor. 5:13). Chaywanpas Jehová Diosqa chay runa payman kutimunantan munan. Chayraykun wawantapas kachamurqan. Arí, juchankumanta arrepientekuqkuna perdonasqa kanankupaqmi kachamurqan. Jehová Diosqa may munakuq Diosmi. Chaymi runakunataqa kallpachashallan juchankuta saqespa payman kutimpunankupaq (Zac. 1:3; Rom. 2:4; Sant. 4:8). w24.08 14 párrs. 1, 2

Apóstol Juan chay cartata qelqashaqtinqa wakin runakunaqa falso yachachikuytan ch’eqerichisharqanku, iñiqkunata iman t’aqanachisharqanku. Wakinmi ichaqa cheqaq kaqpi allinta purisharqanku. Jehová Diospa “kamachisqanman jinan kausasharqanku” (2 Juan 4, 6). Paykunawanmi Juanqa ancha kusisqa kasharqan, Jehová Diospas may kusisqachá paykunawanqa kasharqan (Prov. 27:11). ¿Imatan chaymanta yachasunman? Diosman jap’ipasqalla kasun chayqa, kusisqan kausasun (1 Juan 5:3). Chayqa chhaynapunin, paypa sonqonta kusichinchis chayqa sonqonchispas kusikunmi ¿riki? Payta kusichinapaqqa manan ima tentacionmanpas jaykunachu, aswanmi siminta kasukunanchis. Ichaqa manan payllachu kusikun, janaq pachapi wakin kamachinkunapas kusikunkun (Luc. 15:10). Noqanchispas jujkuna Diosman jap’ipakusqankuta rikuspaqa maytan kusikunchis (2 Tes. 1:4). Chhaynata llapanchis Diosllawan kasun chayqa payllaman jap’ipakusun chayqa, Satanaspa kamachisqan kay millay kausay chinkapuqtinqa may kusisqan kasunchis. w24.11 12 párrs. 17, 18

¿May tukuy unaytaq qhawarinayki pitachus reqsiyta munashanki paytari? Apuraylla imatapas ninki chayqa, yaqapaschá mana piensaspa rimaqta jina qhawarisunkiman (Prov. 29:20). Ichaqa, paychus reparakunqa reqsiy munasqaykita manataq imaninkipaschu chayqa, yaqapaschá qhawarisunkiman imatapas yanqa ruwaqta jina (Ecl. 11:4). Pimanpas sonqoykipi imachus piensasqaykita willanaykipaqqa, manan “paywanpunin casarakusaq” ninaykichu. Ichaqa preparasqan kashanayki casarakunaykipaq, allintataqmi sonqoykipi piensaykunayki imaynas paywan casarakuwaq chayta. Pipas qanwan reqsinakuyta munashanman ¿chayri? ¿Imatan ruwawaq? Manachus munashanki chayqa sut’intan chayta ninayki, sut’itan chayqa rikukunan ima ruwasqaykipipas. Ichaqa sichus paywan kayta munaq jina imatapas ruwanki chayqa, manan allinchu kanman, sonqontan k’iriwaq (Efes. 4:25). w24.05 22, 23 párrs. 9, 10

Pikunachus cheqaqtapuni ajllasqa kanku, pikunachus Dios sonqo kanku paykunallan janaq pachaman apasqa kanqaku, paykunallatan Jesusqa chaskinqa. Mayqen ajllasqa iñiqpas mana makillachu kashanqa chayqa, manan ajllasqakunawan kuskachu juñusqa kanqa (Mat. 24:31). Ichaqa manan janaq pachapaq ajllasqakunallachu makillaqa kananku. Kay pachapaq kaqkunapas makillan kashananku atenton kashananku. Noqanchisqa allintañataq Jehová Diosta reqsinchis chayqa, confiananchismi imachus ruwasqanpiqa. Sichus pay kay tukukuy p’unchaykunapi pitapas ajllan janaq pachaman rinanpaq chayqa, manan chaymantaqa llakikunanchischu. Chaypaqqa yuyarinanchismi uvas chajrapi llank’aq runakunamanta Jesuspa imachus nisqanta. Paypa nisqanman jinaqa, p’unchay tukuyta jinaña jamuq runakunapas contratasqan karqanku. Chaymantapas chay runakunaqa p’unchay qallariymantapacha llank’aq runakunawan igualtan pagonkutaqa chaskirqanku (Mat. 20:​1-16). Kaqllataqmi pasanqa janaq pachapaq ajllasqakunawanpas. Paykunaqa ñaupaqtaña qhepataña ajllasqa karqanku chaypas igualtan premiotaqa chaskinqaku. w24.09 24 párrs. 15-17

Pipas mana allinta ruwawarqanchis chayqa Jesuspa ejemplonmi yanapawasunman. Paytaqa askha runakunan imaymana formapi sonqonta k’irirqanku. Familianmanta wakinpas “manan yuyayninpichu kashan” nispan nirqanku. Religionpi umallikunapas “supaykunaq atiyninwanmi chaykunata ruwashan” nispan yanqata tumparqanku. Roma soldadokunapas burlakurqankun paymanta; maqarqanku, wañuchirqanku iman (Mar. 3:21; 14:​50, 55; 15:​16-20, 35-37). Jesusqa aguantallarqanmi tukuy chaykunata, manan vengakurqanchu. ¿Imatan paypa ejemplonmanta yachasunman? (1 Ped. 2:​21-23). Noqanchispas Jesús jinan pipas mana allinta ruwawaqtinchisqa allin yuyaywan rimananchis. Jesusqa allintan yacharqan ima ratu rimayta ima ratu upallakuytapas (Mat. 26:​62-64). Mayninpi paymanta mana allinta rimaqtinkuqa upallakurqanmi, manan imatapas rimaqchu (Mat. 11:19). Maynintaq defiendekuq, ichaqa manan pitapas k’amiqchu ni amenazaqchu. w24.11 4, 5 párrs. 9, 10

Kaypi piensay: ¿Imaynan kawaq sichus juj munakusqayki amigoykiman juj munay regalota qowaq, paytaq chayta juj k’uchuman wijch’uykunman chay? Llakikuwaqchá chayta yacharuspaqa. Ichaqa, ¿imatan ruwawaq chay amigoyki chay qosqayki regalowan churakuqtin, chaymantapas chay regalomanta “gracias” nisuqtiyki? Maytachá kusikuwaq ¿riki? Chhaynatan Jehová Diospas juj munay regalota qowarqanchis. Wawan Jesustan noqanchisrayku wañunanpaq kay pachaman kachamurqan. ¡May munakuq kayninpin chayta ruwarqan! Chaymantan Jehová Diosta “gracias” ninanchis. Chayta ruwaspan Jehová Diospa sonqonta kusichisunchis (Juan 3:16; Rom. 5:​7, 8). Agradecesqaña kashanchis chay munay regalomanta chaypas, manapaschá ñaupaqpi jinañachu chayta valorashanchis. Chayqa juj regalota juj cajaman winaruspa juj k’uchuman wijch’uykuy jinan kanman. Ichaqa chay ama pasawananchispaqqa Jehová Diospa Jesuspa imakunachus ruwasqankupin piensananchis, chaypin sapa kutilla yuyaymanananchis. w25.01 26 párrs. 1, 2

Chaymantapas umalliqqa “manan chayllaraq iñiqchu kanan”. Manaraq askha watachu bautizasqa kashan chaypas allin yuyayniyoqmi kanan. Chaymantapas Jesús jinan humilde sonqo kanan. Liston kashanan Diosta servinanpaq, munayninman jina imatapas ruwananpaq (Mat. 20:23; Filip. 2:​5-8). Chaymantapas “junt’aq sonqon” kanan Diospaq. Paypa kamachikuyninman jinan kausanan, kasukunanmi llaqtanpi orqokamusqan kamachikuykunatapas. Chaymantapas juj umalliqqa “allin preparasqan kanan yachachinanpaq”. ¿Imatan chaywan nishan? ¿Allin discurso qoqchu kanan? Manan chay ninantachu chayqa nishan. Wakin umalliqkunaqa manapaschá discursota allin qoqmantachu reqsisqa kanku. Ichaqa munaytan predicacionpiqa yachachinku. Jujkunata kallpachaq rispapas munaytan chayta ruwanku. w24.11 23 párrs. 14, 15

Bibliapi ima textotapas mana allintachu entiendenki chayqa, astawan chayta t’aqwiriy, chaypi yachasqaykipitaq piensariy. Piensay imatas Jehová Diosmanta Jesusmantapas yacharqanki chaypi (Sal. 119:97). Bibliata leespaqa estudiaspapas tukuy sonqowan chaytaqa ruway, ganaswan leey. Bibliata leeyqa qorita maskhay jinan, qorita maskhaq runakunaqa unaymi chayta maskhanku. Wakinqa askha p’unchaymi chayta maskhaspa kanku, pacienciawanmi chayta ruwanku. Imayniraq juch’uytaña tarinku chaypas, paykunapaqqa anchatan chayqa valen. Bibliapi kaq yachaykunaqa qorimantapas astawanraqmi valen (Prov. 8:10). Chhaynataq chayqa pacienciawan chayta leey, amapuni saqeychu Biblia leeytaqa, sapa p’unchaypas leellaypuni (Sal. 1:2). w25.01 25 párrs. 14, 15

Jehová Diosqa llapa k’iriwaqninchiskunata perdonananchistan munan (Sal. 86:5; Luc. 17:4; Efes. 4:32). Yaqapaschá pipas imatapas niwasunman ruwawasunman, chaywantaq sinchi sonqo nanasqa tarikusunman. Familianchischus, amigonchischus kanman chayqa astawanraqchá sonqonchis nananman (Sal. 55:​12-14). Mayninqa cuchillowanpas otaq espadawanpas winaruwashasunman jinapaschá kanman chay nanayqa (Prov. 12:18). Chhaynapi tarikuspaqa yaqapaschá mayninqa ajinallata jap’isunman sonqonchispi chay nanayta, pisipaq imapaschá qhawarisunman. Chayta ruwasunman chayqa cuchillota winarukuspapas chhayna cuchillollantin purishasunman jinachá kanman. Chay nanayqa, chay k’iriqa chayllapin kashanqa. Pipas ofiendewanchis imatapas niwanchis chayqa, yaqapaschá phiñarukusunchis otaq sintirukusunchis. Bibliaq nisqanman jinaqa chayqa pasallanmanmi. Ichaqa manan tukuy tiempochu phiñasqalla kananchis (Sal. 4:4; Efes. 4:26). ¿Imarayku? Renegayqa colerayqa mana allinkunatan apamun (Sant. 1:20). Kayta ama qonqankichu: Mayninqa imawanpas sintirukusunmanmi, ichaqa noqanchismantañan kanqa phiñasqallachus kasun icha cambiasunchus chayqa. w25.02 15 párrs. 4-6

Juj kutinmi Jesusqa juj rijch’anachiyta willarqan. Chaywanmi yachachirqan imaynas kay pachapi qhapaq kaykunata maskhayqa yanqapaq chayta, willarqanmi imaynas Jehová Diospa ñawinpaq allin qhawarisqa kay aswan allin chayta (Luc. 12:​16-21). Runakunaqa manan yachanchischu imakunapis paqarin tarikusun chaytaqa (Prov. 23:​4, 5; Sant. 4:​13-15). Chaymi Jesusqa qatikuqninkunata nirqan imachus kaqninkuta saqespa payta qatikunankupaq (Luc. 14:33). Chaytan Judea runakunaqa ruwarqanku. Paykunaqa imaymanata saqespan gustowan Jesusta qatikurqanku (Heb. 10:34). Chaytan kay tiempopi iñiqmasinchiskunapas ruwashanku. Paykunaqa Jesusllata qatikusqankuraykun, kay pachapi gobiernokunatapas mana apoyasqankuraykun llank’anamanta qarqosqa kashanku, wasinkuta iman qechuchikushanku (Apo. 13:​16, 17). Chhaynapiña tarikushanku chaypas paykunaqa tukuy sonqon confianku Jehová Diospa “manan jayk’aqpas saqesaykichu, manan jayk’aqpas wijch’usaykichu” nisqanpi (Heb. 13:5). Chaytan noqanchispas ruwananchis. Waqaychakusunmanña qolqechata kuraq kapuqtinchis chaywan kausakunanchispaq chaypas, yuyariy: Imapiña qhepaman tarikunki chaypas Jehová Diosqa manan saqerparisunkichu, payqa yanapasunkipunin. w25.03 29, 30 párrs. 13, 14

Jehová Diosqa manan sapallanchistachu saqerpariwanchis. Aswanmi umalliqkunata churapuwarqanchis iñiyninchispi yanapawananchispaq, chhaynapi wiñay junt’asqa runa kananchispaq. Arí, “Cristoq junt’asqa sayaynin sayayniyoq kananchispaq” (Efes. 4:​11-13). Chaymantapas santo espirituntan qowanchis, chhaynapi “Cristoq yuyaynin yuyayniyoq kananchispaq” (1 Cor. 2:​14-16). Chaymantapas payqa Bibliapin qelqachirqan Mateo, Marcos, Lucas, Juan librokunata, chhaynapi Jesusta allinta reqsinanchispaq. Sichus Jesús jina piensasun, rimasun, ruwasunpas chayqa, iñiypi allin poqosqa runamanmi tukupusun. Ichaqa iñiypi allin poqosqa kananchispaqqa, manan “Cristomanta qallariy yachachikuykunallatachu yachananchis”. w24.04 4 párrs. 11, 12

Sapa p’unchaymi imaymana decisionta ruwananchis ¿riki? Wakinqa facil-llan chayqa, facil-llatan piensarunchis imatas tutamantan mijusunchis, ima horastas puñuqpas ripusunchis chaytaqa. Wakinmi ichaqa sasa. Manan facilchu imawansi jampichikusunchis, imatas ruwana kusisqa kausanapaq, imaynatas familiata uywasunchis, imaynatas Diostapas adorasun chaykuna qhawariyqa. Chaykunata qhawarispaqa llapapas munasunmanmi noqanchispaqpas familianchispaqpas allin lloqsinanta ¿riki? Astawanqa munasunman Diospa munayninman jina imatapas ruwaytan (Rom. 12:​1, 2). Allinta piensaspa imatapas ruwanapaqqa allintan yachana, allintan reqsina imatas ruwana kanqa chayta. ¿Imarayku? Chaypaq piensasun juj doctorpi. Juj doctorqa manan onqosqamanqa ima tratamientotapas qonmanchu manaraq imatapas allinta yachashaspaqa ¿riki? Kaqtan noqanchispas ruwananchis, manaraq imatapas ruwashaspan allinta qhawarinanchis imas ruwana kashan, maymansi rina kashan, imaynas chaykuna chayta. w25.01 14 párrs. 1-3

Yachasqanchis jina, Jehová Diosqa ancha khuyapayakuq Diosmi, “manataqmi munanchu pipas wañunantaqa” (2 Ped. 3:9). Chhayna kasqantan rikuchirqan jatun juchaman urmaq wakin runakunata perdonaspa. Paykunamanta jujninmi kashan rey David. Payqa qhelli juchamanmi urmarqan, juj runata wañuchinankupaqtaq kamachikurqan. Payqa chhayna jatun juchakunamanmi urmarqan, ichaqa sonqomantan arrepientekurqan, chaymi Jehová Diosqa payta khuyapayarqan jinaspa perdonapurqan (2 Sam. 12:​1-12). Rey Manasespas yaqa llapa kausasqan tiempon imaymana mana allinta ruwarqan. Chhaynaña karqan chaypas sonqomanta arrepientekuqtinmi Jehová Diosqa paytapas perdonapurqan (2 Crón. 33:​9-16). ¿Imatan chaykunamanta yachasunman? Jehová Diosqa khuyapayakuq Diosmi, perdonanmi perdonana kaq runatapas. Payqa kausarichinqan Davidtapas Manasestapas. Paykunaqa yuyayman kutispankun juchankumanta mayta pesapakurqanku, jinaspa arrepientekurqanku. w24.05 4 párr. 12