29 DE JUNIO AL 5 DE JULIO DE 2026
131 TAKIY Diospa ujchasqan
Qhariwarmis sumaj amigosllapuni kaychej
“Wakin amigosqa hermanonchejmantapis aswan munakuyniyoj kanku” (PRO. 18:24).
TEMA
Qhariwarmi kajkunaqa matrimonionkupi kusisqa kausakunankupaj sumaj amigos kananku tiyan, Jehovatapis munakunanku tiyan.
1. ¿Imajtintaj sumaj amigos Jehovamanta uj regalo kanku?
SUMAJ amigosqa Jehovamanta uj regalo kanku (Sant. 1:17). Paykunaqa Jehovata munakunku, noqanchejtapis. Kusisqa kashajtinchej kusikullankutaj, llakisqa kashajtinchej sonqochariwanchej, yuyaycharinata necesitajtinchejtaj sutʼimanta yuyaychariwanchej. Chantapis mana wasanchaj runaschu kanku, atienekunapaj jinataj. Ajina amigosniyoj kayqa “sonqota kusirichin” (Pro. 27:9).
2. ¿Imaraykutaj qhariwarmi kajkuna aswan sumaj amigos kanankupaj kallpachakunallankupuni tiyan? (Mateo 19:6).
2 Qhariwarmi kajkunaqa sumaj amigos kananku tiyan. Chaypajtaj tukuy tiempo kallpachakunallankupuni tiyan. Mana chayta ruwajtinkoqa sapayakuyta qallarinkuman, mana kusisqachu kankuman, phiñakunkuman ima. Aswan sumaj amigos kanankupaj kallpachakullanqankupuni chayqa, aswan ujchasqas, kusisqastaj kausakonqanku (Mateo 19:6 leey). Kay yachaqanapeqa yachakusun qhariwarmi kajkuna aswan sumaj amigosllapuni kanankupaj imatachus ruwanankuta. Jinapis ñaupajtaqa kayta qhawarisun. ¿Imataj soltero hermanosta chayri soltera hermanasta yanapanman piwanchus casarakunankuta allinta ajllanankupaj, ajinamanta paywan tukuy kausayninkupi sumaj amigos kanankupaj?
¿IMAYNATÁ PIWANCHUS CASARAKUNAYKITA SUMAJTA AJLLAWAJ?
3, 4. ¿Imataj yanapawasun uj sumaj qosata chayri uj sumaj warmita tarinapaj? (Proverbios 18:22).
3 Kausayninchejpi niraj jatuchaj imasta ajllashaspaqa, allintaraj piensarinanchej tiyan imaspichus yanapanawanchejpi, imaynachus rinawanchejpi, imaspichus rikukunanchejpipis. Imatachus ajllasqanchejqa kausayninchejpi yanapawasun chayri mana allinman chayachiwasun. Chayrayku niraj imatapis ajllashaspaqa sumajtarajpuni piensarina tiyan.
4 Kausayninchejpi jatuchaj imasta ajllaymanta ujnintaj kashan, piwanchus casarakuyta ajllay. Piwanchus casarakuyta ajllasqanchejqa, tukuynin kausayninchejpi aswan sumaj amigonchej kanan kanqa. Qhariwarmi kausaytaqa Jehová rikhuricherqa. Chayrayku piwanchus casarakuytaqa paypa yuyaychaykunasninman jinapuni ajllana tiyan. Jehovaqa yachan imachus noqanchejpaj allin kasqanta. Chayrayku munan uj sumaj qosata chayri uj sumaj warmita tarinanchejta (Proverbios 18:22 leey; Isa. 48:17, 18). Bibliaj yuyaychaykunasnenqa yanapawasunman noqanchejpaj jina uj sumaj warmita chayri uj sumaj qosata tarinapaj.
5. ¿Imaraykutaj bautizasqa testigowanpuni casarakuyta ajllananchej tiyan?
5 Bautizakuspaqa Diospa amigonman tukunchej (Sal. 25:14). Chayrayku casarakuyta munaspaqa pichus Diospa amigonña chayta ajllananchej tiyan (1 Cor. 7:39). Ajinamanta Diospa kamachiykunasninta kasukusqanchejta rikuchisun, qosanchejta chayri warminchejtataj Diosmanta uj sumaj regalota jinapuni qhawasun (Pro. 19:14). Chantapis ‘mana creejkunawan’ mana uj yugollaman ujchaykukuspaqa ashkha problemasmanta librakusun (2 Cor. 6:14). Ichapis Diospa llajtanpi mana noqanchejpaj jina pitapis casarakunapaj tarinchejchu. Jinapis mana allinchu kanman chayraykulla mana testigowan noviayta qallarinanchej. Nillataj allinchu kanman “payqa aswan qhepaman testigoman tukullanqa” nispa mana testigowan noviayta qallarinanchej.
6, 7. Pillatapis qhawakushanki chay, ¿ima tapuykunatataj ruwakuwaj?
6 Jinapis ama yuyaychu mayqen bautizasqa testigollawanpis casarakuyta atisqaykita. Pillatapis qhawakushanki chayqa, kayta tapurikuy: “¿Imaynataj familianwan? ¿Kʼachachu, respetanchu? ¿Imayna amigosniyojtaj? Wajkuna mana pay jinachu yuyajtinku, ¿imatá ruwan? ¿Munasqantapunichu ruwachiyta munan, chayri Diospa yuyaychaykunasninta mana pʼakejtenqa wajkunaj nisqankuta uyarillanchu? ¿Imatá qolqemanta yuyan?”
7 Chantapis kay imasta tapurikullawajtaj: “¿Jehovata sonqomantapachapuni munakusqan reparakunchu? ¿‘Diospa qosqan mosoj kausaywan’ pʼachallikunanpaj kallpachakushanchu? ¿Jehovata astawan sirvinaypaj yanapawanqachu? ¿Kikin imastachu Jehovapaj ruwayta munayku? ¿Sumaj amigospuni kayta atisqaykuchu?” (Col. 3:9, 10). Hermana kanki chayqa, kayta tapurikuy: “Sumaj amigoyman tukojtinpis, ¿atenqachu familiaymanta sumaj uma kayta?” (1 Cor. 11:3). Hermano kanki chaytaj, kayta tapurikuy: “Pantaj runa kajtiypis, ¿atenqachu familianmanta umata jina qhawawayta?”. Chay tapuykunamanqa mana uj ratollapi kutichiyta atinkichu. Chayrayku noviashaspa sumajtapuni rejsinaykipaj kallpachakuy.
8, 9. ¿Imatá ruwasunman noviashaspa paywan casarakunatachus manachus ajllanapaj? (Fototawan qhawariy).
8 ¿Imatá ruwawaj noviashaspa paywan casarakunaykitachus manachus ajllanaykipaj? Allinta qhawariy imaynachus novioyki chayri noviayki kasqanta. Wajkunata tapuriy imatachus novioykimanta chayri noviaykimanta yuyasqankuta, ima kʼacha kaykunatachus paypi reparasqankutapis. Por ejemplo, ¿kʼumuykukoj sonqochu, munakuyniyojchu, chayri nisqantapunichu valechin? Guayana Francesamanta hermananchej Sarah, hermanonchej Danielwan casarakorqa, pay nin: “Danielmanta ashkha hermanosta tapurikorqani, paywan tiyakoj precursorta, congregacionninmanta uj ancianota, iskayniykojta wakin amigosniyku karqanku chaykunata, congregacionninmanta wakin hermanasta ima”, nispa. Chantapis noviashanki chay hermano chayri chay hermana, aswan ñaupajta ichá imatapis ruwaykorqa chayri imapipis rikukorqa, manachayri kunan imatapis ruwarpan, chaytataj yachanaykipuni tiyan. Chayrayku kʼachallamanta allinta chayta tapuriy. Imajtinchus aswan qhepaman qhariwarmi kausayniykichejpi, wakin imasrayku jatuchaj problemas rikhurinman.
9 Ichapis noviashanki chay hermano chayri chay hermana, sumaj qosa chayri sumaj warmi kananmanta iskayrayashanki. Manachayri wiñay tukusqa hermanos paypi mana allin imasta reparasqankuta nisunku. Jina kajtenqa ama mana uyarejman tukuychu. Chayqa yanapasonqa paywan casarakunaykitachus manachus allinta ajllanaykipaj.a Qhepan parrafospi qhawarisun casarasqasña kajkuna aswan ujchasqa kanankupaj chayri sumaj amigosllapuni kanankupaj imatachus ruwanankuta.
Noviashaspaqa, novioykita chayri noviaykita allinta rejsiy (8, 9 parrafosta qhawariy).
KHUSKA KANAYKICHEJPAJ TIEMPOCHAKUYCHEJ
10. ¿Imaraykutaj qhariwarmi kajkuna khuska karinankupaj tiempochakunanku may allin?
10 Qhariwarmi kajkuna may ocupasqa kaspapis khuska kanankupaj tiempocharikojtinkoqa, aswan ujchasqa kanqanku, matrimonionkupis aswan sumaj sayasqa kanqa. Khuska karispaqa imaynachus chay día risqanmanta parlarikonqanku, imatachus piensashasqankumanta, imaynachus kashasqankumanta willanarikonqanku. Chantapis purajmanta munanakusqankuta rikuchinakonqanku, kusirikunankupaj imastataj khuska ruwanqanku.
11. ¿Imataj qhariwarmi kajkunapaj mana allinchu kanman?
11 Qhariwarmi kajkuna sumaj amigos jinapuni kanqanku chayqa, khuskapuni kayta munanqanku, nitaj kacharinakuyta munanqankuchu. Wakin kutisqa ichá mana khuskapuni kayta atenqankuchu. Jinapis ancha unaykunasta mana khuskachu kasqankoqa matrimonionkupaj mana allinchu kanman. Wakenqa trabajorayku waj suyusman ripunku, chayraykutaj familiankumanta karupi unaykunasta kanku. Chay ruwasqanku qolqeyoj kanankupaj yanapajtinpis, matrimonionkupi sinchʼi llakiykunata rikhurichinman.
12, 13. 1) ¿Imatá wakin qhariwarmis ruwarqanku astawan tiempota khuska kanankupaj? (Fototawan qhawariy). 2) Casado kanki chay, ¿Jehovaj qhepanpi pitaj kausayniykipi aswan importante kanan tiyan? (“Warmiy chayri qosay, ¿imayna importantetaj noqapaj?” nisqa recuadrota qhawariy).
12 Qhawarina imatachus wakin qhariwarmis ruwasqankuta khuskapuni astawan tiempota kanankupaj. Guam islamanta hermananchej Leah nin: “Qosayman noqamanwanqa ashkha imasta khuska ruway mayta gustawayku. Maypi jinalla ima arreglitomanpis sapayku riyku, chayri imatapis ruwayku”, nispa. Estados Unidosmanta hermananchej Roxanne nin: “Astawan ashkha ruwanasniyoj kasqaykurayku, ima ratochus khuska kanaykuta horarioykuman anotakorqayku, imaynatachus waj ruwanasniykuta anotakuyku ajinata”, nispa (Amós 3:3 versiculowan kikinchay). Franciamanta Damien sutiyoj hermano nin: “Kallpachakorqani imata ruwaychus warmiyman gustasqanta yachanaypaj, warmiypis kallpachakullarqataj imata ruwaychus noqaman gustawasqanta yachananpaj. Repararqaykutaj chayta ruwayqa qhariwarmi kausayniykupaj may allinpuni kasqanta. Tiempowanqa warmiyman gustasqan imasta ruwaspa kusikorqani, paypis gustawasqan imasta ruwaspa kusikullarqataj”, nispa (Mat. 7:12). Estados Unidosmanta hermananchej Katiepis nillantaj: “Wakin kutisqa celularniykuta jallchʼaykuyku, ajinamanta allinta parlarikunaykupaj”.
13 Jehovapaj ruwanasniykichejtaqa khuskapuni ruwaychej. Franciamanta Myriam sutiyoj hermana nin: “Sapa paqarin Bibliata leeyku. Chaymantataj imachus gustawasqaykumanta parlariyku, imaynatachus kausayniykupi chayman jina ruwanaykumantapis. Chayta ruwaytaj maytapuni gustawayku”, nispa. Pay nillantaj: “Maytapuni gustawan khuska orakuy. Imajtinchus chaypi uyarini imaynatapunichus qosay Jehovata munakusqanta”, nispa. Ñaupajpi parlarerqanchej chay hermananchej Katie nillantaj: “Astawanqa qosaywan khuska predicay gustawan. Imaynatachus sapa ujniyku Jehovamanta parlarisqaykuta uyareyqa astawan ujchawayku. Sapa ujniykumantataj mosoj imasta yachakullaykupuni” (Pro. 27:17).
Astawan khuska kanaykichejpaj kallpachakuychej, ajinamanta aswan ujchasqa kankichej (12, 13 parrafosta qhawariy).
PROBLEMAS KAJTINPIS KHUSKA KAYCHEJ
14, 15. ¿Imaraykutaj qhariwarmi kajkuna kausayninkupi problemas kajtin allinchanankupaj kallpachakunanku tiyan? Kikinchariy.
14 Pantaj runas kasqanchejrayku qhariwarmi kausaypeqa problemas kanqapuni. Chaymanta parlaspa Bibliaqa sutʼita nin: “Casarakojkunaqa kausayninkupi llakiykunasniyoj kanqanku”, nispa (1 Cor. 7:28). Aswan sumaj sayasqa matrimoniospipis problemasqa kanqapuni. Chay problemas kajtin, ¿imaraykutaj qhariwarmi kajkuna kallpachakunanku tiyan ujchasqallapuni kanankupaj, allinchanankupaj ima?
15 Sumaj ruwasqa kʼachitu wasipi piensarina. Imallanpis imanarpakojtin, dueñonqa chay rato allinchanqa. Chaypajqa ichapis ashkha qolqeta gastanqa, chayri waj imasta ruwanqa. Chantapis allinchanankamaqa ichapis watas pasanqa. ¿Imaraykutaj dueñon chayta ruwan? Imaraykuchus paypajqa wasin may valorniyoj. Ajinallataj qhariwarmi kajkunapis may valorniyoj kanku. Imaynatachus chay kʼachitu wasi allinchakuyta atikun, ajinallatataj uj qosawan uj warmiwanqa qhariwarmi kausayninkuta allinchayta atinku. Chaypajqa ichapis tiempochakunanku kanqa, maytataj kallpachakunanku kanqa. Jinapis Jehovaqa mayta kusikonqa qhariwarmi kajkuna astawan munanakunankupaj, astawan ujchasqataj kanankupaj kallpachakusqankuta rikuspa (Mal. 2:16). Ajinamanta mana paykunapura munanakullasqankutachu, nitaj respetanakullasqankutachu rikuchenqanku, manaqa Jehovata munakusqankuta, respetasqankuta ima rikuchillanqankutaj. Imajtinchus pay qhariwarmi kausayta rikhuricherqa.
16. 1 Corintios 13:4-8a nisqanman jina, ¿imataj qhariwarmi kajkunata yanapanman sinchʼi problemasniyoj kajtinku? (Fotota qhawariy, chantá “Aswan ujchasqa kanaykichejpaj yanapas” nisqa recuadrotawan).
16 Qhariwarmi kausayniykichejpi problemas kajtin ama chay rato tʼaqanakuychejchu (1 Cor. 7:10, 11). Astawanpis kay tapuypi piensariychej: ¿Imatataj ruwayman matrimonioykupi aswan ujchasqa kanaykupaj? Chantapis imatachus Biblia munakuyniyoj runamanta nisqanta qhawaykuriy, 1 Corintios 13:4-8a (leey) nisqanman jina imaspichus astawan mejoranaykipitaj piensariy. Qosaykimanta chayri warmiykimanta tʼaqakuyllapi piensanaykimantaqa, imallatapis ruway watejmanta munakusunanpaj. Qosayki chayri warmiyki imapichus cambiananpi piensanaykimantataj, qan imapichus cambianaykipi astawan piensariy. Ajinamanta matrimonioykichejpi watejmanta kusisqa kanaykichejpaj. Chantapis Jehovamanta yanapata mañakuy, publicacionesninchejpi, videospi ima yuyaychaykunata maskʼay, ancianosta tapurikuy, wiñay tukusqa hermanostapis. Bibliaqa nin qhariwarmi kajkunaqa ‘kinsa qʼaytusmanta kʼantisqa qʼaytu’ jina kasqankuta. Jehovataj chay kinsa qʼaytusmanta aswan duro kaj qʼaytu jina. Chayrayku Jehovaj munasqanman jinapuni imatapis ruwankichej chayqa, matrimonioykichejqa sinchʼi sayasqa kanqa (Ecl. 4:12).
Problemas kajtinpis khuskallapuni kaychej (16 parrafota qhawariy).
17. ¿Imataj yanapanqa casarakuyta munajkunata, casarasqasña kajkunatapis kusisqa kausakunankupaj?
17 Jehovaqa munan tukuy kamachisnin kusisqa kanankuta. Chay kamachisnin ukhupi kashanku casarakuyta munajkuna, casadosña kanku chaykunapis. Soltero chayri soltera kanki, casarakuytataj munashanki chayqa, sumajta ajllay. Payqa tukuy kausayniykipi aswan sumaj amigoyki, compañeroyki ima kanqa. Casadosña kankichej chaytaj, qosaykiwan chayri warmiykiwan aswan ujchasqa kanaykichejpaj kallpachakuychej. Jehovawanpuni yanapachikuychej problemasniykichejta allinchanaykichejpaj. Chayta ruwankichej chayqa, munasqa warmiykiwan chayri qosaykiwan ‘kusisqa kausakunkichej’ (Ecl. 9:9).
132 TAKIY Ujllaña kanchej
a “¿Imatá ruwasunman noviazgopi allin rinawanchejpaj?” nisqa yachaqanamanta “Sumajta rejsinakuychej” nisqa subtitulopi astawan yuyaychaykunata tariwaj. Chayqa kashan kay revistapi: Torremanta Qhawaj mayo de 2024.