JULY 20-26, 2026
KOUL 133 Kaudokiong Siohwa ni Ahmw Pwulopwul
Wiahda Pilipil Loalokong me Pid Sukuhl Laud
“Aramas loalokong kin medemedewe ehuehu kahk.”—LEP. PAD. 14:15.
DAHME KITAIL PAHN SUKUHLKI
Ire mehlel oh mehn kasukuhl en Paipel kan me ken medemedewe ni omw pahn pilada ma ke pahn iang sukuhl laud de soh.
1-2. (a) Soangen pilipil dah kan me irail me pwulopwul kan kin anahne wiahda? (b) Ia wehwehn “sukuhl laud”? (Menlau kilang “Wehwehn Lepin Lokaia kan.”)
“SOANGEN doadoahk dah me ke men wia ni ahnsou me ke laudla?” Ma kowe emen me pwulopwul, mwein aramas tohto idekehr rehmw peidek wet. Ahl me keieu mwahu en doadoahngki omw mour iei en pilada en doadoahngki pali laud en omw ahnsou ong papah Siohwa. Ahpw ke pahn pil anahne doadoahk en mwohni pwehn apwalihala omw anahn kan. (2 Des. 3:10) Ele ke medewedahr soangen doadoahk dah me ke kak wia ni ahnsou kohkohdo.
2 Pwe ren kak diarada arail doadoahk, ekei me pwulopwul kan pilada ren iang sukuhl laud mwurin arail kanekehla sukuhl me re anahne ale, mwurin arail koasoiaiong arail pahpa nohno duwen met.a Ele ke kin iang medemedewe ma ke pahn iang sukuhl laud. Ma iei, soangen kasukuhl dah me ke pahn ale? Iren onop wet pahn koasoia duwen mehn kasukuhl kan nan Paipel me kak seweseiuk ken medewe mwahu duwen omw sukuhl. Omw medewe mwahu duwen mehkot kak seweseiuk en wiahda pilipil mwahu kan. Mendahki iren onop wet kin keieu dokedoke me pwulopwul kan, e kak sewese Kristian kan koaros me kin medemedewe ma re pahn iang sukuhl laud. Mehn kasukuhl kan pil kak sewese pahpa nohno kan ren kaweid neirail seri kan.
KE ANAHNE IANG SUKUHL LAUD?
3. Dahme kahrehda ekei Kristian kan kin pilada ren iang sukuhl laud?
3 Nan ekei wasa, aramas emen sohte anahne sukuhl laud pwehn ale doadoahk ehu me pahn itar ong ih en apwalihala eh anahn kan. A nan wasa teikan, sukuhl laud ele kak sewese emen en diarada doadoahk ehu me kin pweimwahu oh awahn doadoahko pil mwahu. Met kak sewese Kristian men en kalaudehla eh ahnsou nan doadoahk en kalohk de doadoahk teikan me pid papah Siohwa. Ahpw Kristian men pahn anahne wiahda tounmetei kan pwehn iang sukuhl laud oh mie kahpwal kei me e pil kakete lelohng.
4. Ihs me pahn pilada ma Kristian men pahn iang sukuhl laud de soh? (Pil kilang dahme ntingdi pah.)
4 Paipel mahsanih me emenemen pahn pwukoahki en “wa pein eh wisik.” (Kal. 6:5) Kahrehda emenemen Kristian laud anahne pein pilada ma e pahn iang sukuhl laud de soh.b Pahpa nohno kan pil pwukoahki wiahda pilipil kan me pid en neirail seri kan ar sukuhl. (Ep. 6:1) Oh kaweid me ira kihda kak sewese neira serio en onopadahng wiahda pilipil loalokong kan me pid sukuhl ni ahnsou me e laudla.—Lep. Pad. 22:6.
5. Iahd me aramas emen anahne tepida medemedewe duwen sukuhl laud, oh dahme kahrehda? (Pil kilang kilel ni wet.)
5 Me pwulopwul kan kin kalapw anahne pilada ma re pahn iang sukuhl laud de soh mwohn ar alehdi neirail diploma en highschool. E pahn wia elen loalokong ong me pwulopwul men en koasoiaiong eh pahpa nohno duwen met mwohn eh wiahda eh pilipil. Met kak kihong irail ahnsou mwahu en sawaspene oh rapahkihda soangsoangen pilipil kan. Ele re pahn kak pilada soahng kan me e pahn sukuhlki (subject) me pahn sewese ih en kaunopada ong sukuhl de doadoahk me e pahn iang ni ahnsou kohkohdo. Ia duwe, re pahn anahne wiahda pilipil ehu mwohn me pwulopwulo alehdi nah diploma en highschool? Soh. (Lep. Pad. 21:5) Ekei me pwulopwul kan piladahr en kanekehla sukuhl, diarada arail doadoahk, oh tepida pioneer erein arail medemedewe ma re pahn iang sukuhl laud de soh. Aramas emen kak medemedewe duwen met pil mwurin eh laudlahr.
Pahpa nohno Kristian kan sewese neira serio en wiahda pilipil mwahu me pid sukuhl laud (Menlau kilang parakrap 5)
6. Dahme kak sewese emen en wiahda pilipil mwahu me pid sukuhl laud?
6 Dahme kak seweseiuk en wiahda pilipil mwahu me pid sukuhl laud? Ke uhdahn pahn kapakapki duwen met. (Seims 1:5) Patehng met, medewe duwen soahng riau pwukat. Keieu, tehk ia uhdahn kahrepen omw pahn wia met. (Mel. 26:2) Keriau, tehk kanahieng soangen sukuhl dah me ke pahn ale. (Lep. Pad. 14:15) Kitail pahn koasoiapene ehuehu soahng riau pwukat.
TEHK IA UHDAHN KAHREPEN OMW PAHN WIA MET
7. Dahme Kristian kan anahne kanahieng ma re men iang sukuhl laud?
7 Ma ke medemedewe en iang sukuhl laud, ehu peidek kesempwal en pein idek rehmw iei, ‘Dahme kahrehda I men ale soangen kasukuhl wet?’ Aramas tohto kin iang sukuhl laud pwe ren kak ale doadoahk ehu me re pahn perenki de me pweimwahu. Ia duwe, mepwukat sapwung? Soh. (1 Tim. 5:8) Ahpw Paipel katamankihong kitail duwen keperpen noahrok kepwe oh pil madamadau me dene mwohni kelehpw me kak kahrehiong kitail en sohte perki mehkot. (Lep. Pad. 23:4, 5; 1 Tim. 6:8-10; 1 Sohn 2:17) Ma ke nannanti en kepwehpwehla de ndandla, ke sohte pahn peren oh ke pil kakete kadohwaneweiukasang rehn Siohwa.
8-9. (a) Ia pahn ahn Kristian kan ar madamadau ong sukuhl? (Madiu 6:33) (b) Dahme ke sukuhlkihsang Josefina, Morine, oh Iris?
8 Eri ia pahn atail madamadau ong sukuhl? Sohte mehkot pahn kesempwalsang atail papah Siohwa. (Mad. 22:37, 38; Pil. 3:8) Eri kitail en kilangwohng sukuhl nin duwen mehkot me kak sewese kitail en apwalihala atail anahn kan pwe kitail en kak papah Siohwa ni mohngiong unsek.—Wadek Madiu 6:33.
9 Tehk dahme sewese ekei Kristian ren kolokolete madamadau pwung ong sukuhl laud. Josefina sang Chile koasoia: “I iang sukuhl laud pwe ien kak ale doadoahk ehu me pahn sewese ien kak kalaudehla ei ahnsou ong papah Siohwa. I kin tehk kanahieng me ei nanpwungmwahu rehn Siohwa me keieu kesempwal, a kaidehn ei sukuhlo.” Sister men me adaneki Morine pilada en ale kasukuhl erein sounpar ehu pwehn wiahla sounsehk oh sidailih pitenmoang. Dahme kahrehda? E koasoia: “Ei mehn akadeio iei en papah nan wasa kan me anahn laud mie. Eri I rapahki soangen kasukuhl ehu me pahn kak sewese ien kapwaiada ei mehn akadeio. Mwurin ei neksang sukuhl, I doadoahngki dahme I sukuhlki pwe ien wiahla sounsehk oh sidailih pitenmoang oh pil kak nekidala sent ong ei pahn keseulao. Oh ni ei keseula nan ehu wasa me anahn laud mie, kasukuhl me I aleo sewese ien kak diar ei doadoahk.” Iris, me ale kasukuhl en wiahla toahktehn ngih, koasoia: “Mie kamwahupen sukuhl laud, ahpw e sohte pahn kahrehiong uhk en ahneki nsenamwahu mehlel. Tamataman met: Ma Siohwa me keieu kesempwal nan omw mour, eri ke uhdahn pahn nsenamwahu oh pweida.” Ei, ni atail kin keieu kesempwalki atail nanpwungmwahu rehn Siohwa nan atail mour, kitail pahn wiahda pilipil kan me kak kahrehiong kitail en nsenamwahu kohkohlahte.
TEHK KANAHIENG SOANGEN SUKUHL DAH ME KE PAHN ALE
10. Ia duwen mehn kasukuhlo nan Deuderonomi 32:29 eh kak seweseiuk en pilada ma ke pahn iang sukuhl laud de soh?
10 Ele mieier soangen kasukuhl de doadoahk ehu me ke men wia. Ahpw e pil pahn sawas en medewe duwen pilipil teikan—me duwehte soangen doadoahk me ke medemedeweo de pil ehu soangen doadoahk tohrohr. (Pil kilang Lepin Padahk 18:17.) Rahnpwukat, mie wiepen kasukuhl kan me sohte mahso, duwehte sukuhl online. Oh dehr manokehla en medewe ma ke sou kak pein apwalihiuk ni omw sohte iang sukuhl laud. Karasepe, Johanna sang Finland, sohte iang sukuhl laud. E koasoia: “Mwurin ei neksang sukuhl, I tepida doadoahk en lepin ahnsou oh pil pioneer. I wiahier soangsoangen doadoahk kan oh I kilangehr ia duwen Siohwa eh kin ketin ahnsou koaros kapwaiada sapwellime inou en ketikihda dahme kitail kin anahne.” Tamataman me pilipil koaros me pid sukuhl laud—ma ke pahn ale de soh oh soangen kasukuhl dah me ke pahn ale—kin mie kamwahupe oh kasuwedpe. Eri pein idek rehmw: ‘Kamwahupe kan pahn tohtohsang kasuwedpe kan?’ (Wadek Deuderonomi 32:29; 1 Kor. 10:23) Kitail pahn koasoiapene ire kesempwal kei me pahn seweseiuk sapengala peidek wet.
11. Dahme kahrehda e kesempwal en medewe ia uwen ahnsou me ke pahn anahne doadoahngki ehuehu wihk pwehn ale kasukuhl? (Pil kilang kilel kan.)
11 Uwen ahnsou me ke pahn anahne doadoahngki ehuehu wihk. Medewehla awa depe ke pahn anahne doadoahngki ehuehu wihk pwehn iang towehda omw class kan, alehdi kasukuhl, oh wia homework. E pahn miehte omw ahnsou ong soahng kan me kin kakehlaka omw nanpwungmwahu rehn Siohwa oh pil omw pwukoa kan nan omw peneinei? (Pil. 1:10) Ia duwe, ke pahn uhdahn pwangada me kahrehda sohla omw kehl en kaunopada ong mihting kan de en wia pein omw onop? Ih met me wiawihong Jeroz sang India. E koasoia: “I kin apwalki kaukaule iang kalohk oh rongorong mwahu erein mihting kan. Ekei pak, I sohte kin iang towehda mihting kan. Ni ei pwurehng medewehla ahnsowo I kak kilang me kasukuhlo kihsang pali laud en ei ahnsou oh kehl.” Ahpw mie kasukuhl kan me sohte kin kihsang pali laud en atail ahnsou; ekei kin wiawi ni lepin ahnsou oh ekei kin malaulau homework. Karasepe, Rabeca sang Mozambique perenki kasukuhl me e piladao. E koasoia: “Kasukuhlo kin reireiki awa riaute nan rahn ehu. Met mweidohng ien pousehlahte pioneer.”
Ma ke medemedewe en iang sukuhl laud, tehk mwahu me miehte omw ahnsou ong omw pwukoa kesempwal kan koaros (Menlau kilang parakrap 11)
12. Peidek dah kan me e pahn mwahu en pein idek rehmw pwe ken kak doadoahngki omw ahnsou ni ahl me keieu mwahu? (Eklesiasdes 12:1)
12 Uwen werei me ke pahn anahne pwehn kanekehla omw sukuhlo. Medewehla sounpwong de sounpar depe ke pahn anahne pwehn kanekehla omw sukuhlo. Ia duwe, ke pahn doadoahngki mwahu omw ahnsou ni omw ale kasukuhl wet? (Ep. 5:15-17) Ma ke pwulopwul, kasukuhlo pahn mweidohng uhk ken patohwanohng Siohwa uwen omw kak erein omw pwulopwul, mwein ni omw doadoahngki pali laud en omw ahnsou ong doadoahk ong Siohwa? (Wadek Eklesiasdes 12:1.) Mie kasukuhl teikan me duwehte met me sohte anahne doadoahngkihla ahnsou laud? Karasepe, ekei sukuhl de wasahn doadoahk kan kin kihda kasukuhl me sohte doadoahngkihla ahnsou laud oh pweitikitik sang sukuhl laud kan. Mario sang Chile koasoia: “I pilada en ale kasukuhl ehu me reireiki sounpar riau oh e pweitikitik sang sukuhl laud. Nan ehuehu wihk, I kin class rahnte pahieu, oh met mweidohng ien kak pioneer erein ei suksukuhl.”
13. Dahme kak wiawi ma wasa me ke pahn ale kasukuhlo dohsang imwomwo?
13 Wasa me ke pahn ale kasukuhlo. Mwein ke kak diarada sukuhl ehu me karanih imwomwo. Ahpw ia duwen ma kasukuhlo pahn wiawi nan ehu kahnimw tohrohr? De ia duwen ma ke pahn anahne kousoan nan dorm? Tamataman me ma ke kohkohsang omw peneinei pwehn kousoan rehn kisehmw kan de meteikan me sohte kin papah Siohwa, met kakete kauwehla omw nanpwungmwahu Reh. (Lep. Pad. 22:3; 1 Kor. 15:33) Matias sang Mozambique kanekehla kasukuhl pweitikitik ehu me reireiki sounpar ehu. Ahpw e koluhkihla eh pilipilo. Dahme kahrehda? E koasoia: “I anahne kousoan ni imwen sukuhlo me dohsang imweio. Rahn koaros I kin lelohng kasongosong en wia dahme sapwung. I men kangoange meteikan ren dehr ale kasukuhl ehu me pahn kahrehiong ren tohrohr sang arail peneinei.” Sister men sang Russia koasoia: “I soikala soahng keper kan oh kasongosong kan ni ei kousoan rehn ei pahpa nohno, a kaidehn nan dorm.” Mwein ke pil kak diarada kasukuhl ehu me ke kak wia online.
14. Ia duwen mehn kasukuhlo nan Luk 14:28 eh kak seweseiuk wiahda pilipil mwahu ehu?
14 Uwen pweinen kasukuhlo. Ekei kasukuhl kan kin pweitikitik de koperment kin pwainla. Nan soangen irair pwukat, ke sohte pahn anahne doadoahngkihla mwohni laud pwehn sukuhlkihdi koahiek kan me anahn pwe ken alehdi doadoahk ehu. Ahpw sukuhl laud kin kalapw pweilaud. Ele ke pahn anahne pwain soahng teikan me duwehte sounpadahk men me pahn kasukuhlihiuk pwe ken kak iang sukuhl laud. Uwen pweilaud en ekei kasukuhl kan, ekei tohnsukuhl kin anahne pwainki sounpar tohto. Adilson sang Mozambique koluhkihla kasukuhl me e piladao. E koasoia: “Ei peneinei anahne tounmeteikihla mwenge oh at anahn teikan pwehn kak pwain kasukuhl me I alehdi me reireiki sounpar pahieu.” Ni omw tehk kanahieng soangen kasukuhl dah me ke pahn ale, pein idek rehmw: ‘Ia uwen pweinen kasukuhl wet? Ngehi de ei peneinei pahn kak pwain? Mie pil ehu kasukuhl me pweitikitik sang met?’ (Wadek Luk 14:28.) ‘Ma I pahn pweipwand, ia uwen werei I pahn anahne pwehn pwainla? Doadoahk me I pahn ale ni ahnsou kohkohdo pahn kak sewese ien apwalih ei anahn akan oh pil pwainla ei lohno?’—Lep. Pad. 22:7.
15. Dahme kahrehda ke anahne tehk ma kasukuhlo pahn kahrehiong uhk ken kak ale doadoahk ehu de soh, mwohn omw pilada kasukuhl dah me ke men ale?
15 Tehk ma kasukuhlo pahn kahrehiong uhk ken kak ale doadoahk ehu de soh. Medewehla duwen soangen doadoahk kan me anahn nan wasa me ke kin kousoan de wasa me ke men kousoan ie. Ia duwe, kasukuhlo pahn kak seweseiuk en diar doadoahk ehu? Ekei kasukuhl kan sohte kin padahkihong emen koahiek kan me e pahn anahne ong doadoahk ehu. Ahpw kasukuhlo kin pidadahte madamadau kan oh en loalokongkihla mehkot. (Kol. 2:8) Sister men sang India koasoia: “Kasukuhl me I aleo sohte sewese ien sukuhlkihdi koahiek kan me I anahne pwehn ale doadoahk me I men wiao. Pwehki met, I sohte kak diar doadoahk me pid dahme I sukuhlkio.” Ekei pak, ele ke pahn sukuhlkihdi ia duwen omw pahn wia doadoahk ehu, ahpw malaulau doadoahk mie ong soangen doadoahko. Sublime sang Central African Republic sukuhlkihdi ia duwen eh pahn kamwahwihala aircon kan. Ahpw e koasoia: “Nan wasa me I kin kousoan, pali laud kin pein kamwahwihala arail kepwe, eri e kin apwal en diar doadoahk.”
16. Dahme kahrehda e mwahu en medewehla soangen doadoahk dah me ke kakete wia mwurin omw kanekehla sukuhl?
16 Pil medewehla duwen soangen doadoahk dah me ke kakete ale. Ke pahn perenki doadoahk wet? (Ekl. 3:12, 13) Ia pahn mwomwen omw wasahn doadoahko de aramas akan wasao? Doadoahk me ke men wiao kin keper? Aramas ko me ke pahn iang doadoahk kin men siaipene? Doadoahko de aramas ko pahn kapwunodeiuk? Ia uwen pweinen soangen doadoahk wet? E pahn itar pwehn apwalihala omw anahn kan? Ke pahn anahne suksukuhl pwe ken kak kolokol omw doadoahko? Me keieu kesempwal, doadoahk wet pahn mweidohng uhk en mwohneki mahs Wehio? (Ekl. 12:13) Mehlel, ni ahnsou me apwal en diar doadoahk, kitail sohte men lipilipilki soangen doadoahk dah me kitail pahn wia. Ahpw ke kak wiahda pilipil mwahu duwen soangen kasukuhl dah me ke pahn ale pwehn kak diar doadoahk ni ahnsou kohkohdo. Tabitha sang India pilada en ale kasukuhl en deidei erein sounpwong weneu. E koasoia: “I medewe me ei wia soundeidei men pahn sewese ien pioneer. Doadoahk wet kin ahnsou koaros anahn, I kak pilada iahd me I pahn doadoahk, oh I sohte anahne doadoahngkihla mwohni laud pwehn tepida wia doadoahk wet.” Kasukuhl wet sewese Tabitha en diarada doadoahk ehu me sewese en kak pousehlahte pioneer.
17. (a) Ia duwen Kristian men eh kak diar ire kan me e anahne pwehn wiahda pilipil mwahu duwen sukuhl laud? (b) Mehn kasukuhl en Paipel dah kan me kak seweseiuk ken wiahda pilipil mwahu? (Menlau kilang koakono “Mehn Kasukuhl kan nan Paipel me Ken Medemedewe.”)
17 Kitail koasoiapenehr ire kesempwal tohto me kitail anahne medemedewe duwen sukuhl laud. Ia duwen omw kak diarada ire kan me ke anahne pwehn wiahda pilipil mwahu ehu? Kalaudehla omw wehwehki duwen soangen kasukuhl me ke men aleo ni omw kohla ni sukuhlo de wia roporop online. Kilang doadoahk depe mie ong soangen doadoahk me ke men wiao. Ke pil kak peki sawas sang rehn irail kan me ale soangen kasukuhlohte de me kin wia soangen doadoahkohte. (Lep. Pad. 13:10) Idek rehrail, “Ia kamwahupen oh kasuwedpen kasukuhlo de doadoahko?” Koasoiong meteikan me kin papah Siohwa ni peren. (Lep. Pad. 15:22) Soangen kasukuhl de doadoahk dah me re medewe pahn mwahu ken wia? Re pil kakete koasoia duwen doadoahk ehu me ke saikinte medewe duwen.
18. Dahme kitail en tamataman?
18 Duwehte me kitail sukuhlkier, mie kamwahupen oh kasuwedpen sukuhl laud. Eri kapakapki oh medemedewe mwahu duwen omw pilipil kan. Tamataman me sukuhl laud kak seweseiuk en ale doadoahk ehu me ke pahn kak wiahda uwen mwohni me itar ong omw anahn kan, ahpw ihte ahl me ke pahn kak ahneki nsenamwahu mehlel iei ma ke ahneki nanpwungmwahu keren rehn Siohwa. (Mel. 16:9, 11) Siohwa kin ketin ahnsou koaros apwalih sapwellime aramas akan, sohte lipilipil uwen laud en sukuhl me re alehdi. (Ipru 13:5) A ia duwen ma ke piladahr en iang sukuhl laud? Dahme pahn kak seweseiuk en karanihte Siohwa erein omw suksukuhl? Kitail pahn koasoiapene duwen met nan iren onop en mwuhr.
KOUL 45 Mehkan me I Kin Doudouloale
a WEHWEHN LEPIN LOKAIA KAN: Nan iren onop wet oh iren onop en mwuri, “sukuhl laud” kin dokedoke soangen sukuhl de kaiahn koaros likin dahme koperment kin koasoanehdi me anahn. Karasepe, sukuhl laud kan (universities), de kasukuhl me kin wiawi nan sukuhl de wasahn doadoahk me kin padahkihong emen koahiek ehu ong soangen doadoahk ehu.
b Mwoweo, neitail sawaspen Paipel kan kin kangoange Kristian kan ren dehr ale soangen sukuhl laud kei. Karasepe, nan iren onopo “Pahpa Oh Nohno Kan—Soangen Mour Dah Me Kumwail Mwahuki Ohng Noumwail Seri Kan?” nan Kahn Iroir en March 1, 2006, mie mehn kataman kan me pid keperpen en iang sukuhl laud. Miehte soangen keper pwukat, ahpw emenemen pahn pein pilada ma e pahn iang sukuhl laud de soh. Emenemen Kristian—oh ong seri kan, tapwin peneinei—anahne kapakapki oh tehk kanahieng mehn kasukuhl kan nan Paipel iangahki ire kesempwal kan me pidada soangen kasukuhl dah me e pahn ale, mwohn eh pahn wiahda pilipil ehu. Sohte emen—iangahki elder kan—pahn kadeik pilipil en emen Kristian me pid ire wet.—Seims 4:12.