Okazuj wnikliwość i postępuj mądrze

1, 2. Czym jest wnikliwość i jak może nam pomóc?

CZY zostałeś kiedyś potraktowany bez szacunku, na jaki twoim zdaniem zasługiwałeś? A może poczułeś się źle oceniony lub skrzywdzony? Albo znalazłeś się w sytuacji, która cię przeraziła? Jeśli tak, to prawdopodobnie wiesz, jak trudno wtedy zachować się we właściwy sposób. Na szczęście jest pewna cecha, która — jak mówi Biblia — może nam pomóc. Chodzi o wnikliwość.

² Wnikliwość to zdolność wniknięcia w sytuację. Cecha ta pozwala zobaczyć więcej niż to, co oczywiste, co widać na pierwszy rzut oka. Pomaga zrozumieć, dlaczego coś się dzieje albo dlaczego ktoś zachowuje się tak, a nie inaczej. Dzięki temu możemy postępować mądrze, rozsądnie. Na przykład umiemy ‛panować nad swoją mową’ i wiemy, kiedy ‛milczeć’ (Prz. 10:19; Ps. 4:4). Gdy zostaniemy źle potraktowani, potrafimy powściągnąć gniew i przebaczyć. Oprócz tego łatwiej nam przyjmować rady i karcenie (Prz. 19:20). Nasza wnikliwość przynosi więc korzyści zarówno nam, jak i innym i podoba się Jehowie. Potrzebujemy jej zwłaszcza wtedy, kiedy łatwo zareagować pochopnie albo dać upust swoim emocjom. Przeanalizujmy teraz trzy relacje biblijne, które pokazują, jak wnikliwość pomaga okazać pokorę, zachować spokój i w pełni zaufać Jehowie.

ZAMIAST UNOSIĆ SIĘ PYCHĄ, OKAZUJ POKORĘ

3. Kim był Naaman?

³ Żeby postępować mądrze, musimy wystrzegać się pychy (1 Piotra 5:5). Pomoże nam w tym właśnie wnikliwość. W jaki sposób? Rozważmy przykład Naamana. Żył on w Syrii, kraju leżącym na północ od Izraela. Był wysoko postawionym człowiekiem, dowódcą syryjskiej armii. Cierpiał jednak na straszną chorobę skóry — trąd (2 Król. 5:1).

4. Jak Naaman okazał pewną miarę wnikliwości?

⁴ Żona Naamana miała służącą, izraelską dziewczynkę. Usłyszała od niej, że w Izraelu jest prorok, który może uleczyć jej męża (2 Król. 5:2, 3). Naaman mógł pomyśleć: „Przecież to jeszcze dziecko, zwykła służąca, w dodatku z wrogiego narodu. Czy naprawdę może powiedzieć coś, co mi pomoże?”. Ale okazał pewną miarę wnikliwości. Nie uniósł się pychą i nie zignorował jej słów, tylko potraktował je poważnie. Uzyskał zgodę od króla Syrii, żeby jechać do Izraela i znaleźć sposób na odzyskanie zdrowia (2 Król. 5:4, 5).

5. Co się wydarzyło, kiedy Naaman przybył do Izraela?

⁵ Naaman przybył do Izraela na dwór króla Jehorama, mając nadzieję, że zostanie uleczony z trądu. Jehoram jednak pomyślał, że król Syrii przysłał go dlatego, że szuka zaczepki. Kiedy usłyszał o tym prorok Elizeusz, poprosił, żeby Jehoram odesłał Naamana do niego (2 Król. 5:6-9). Ale sprawy nie potoczyły się tak, jak Naaman oczekiwał. Elizeusz nawet nie wyszedł z domu, żeby go przywitać czy z nim porozmawiać, tylko przez posłańca powiedział mu, co ma zrobić (2 Król. 5:10).

6. (a) Z jakich powodów Naaman mógł unieść się pychą, gdy usłyszał wskazówki posłańca? (b) Jak słudzy Naamana okazali wnikliwość i z jakim rezultatem? (2 Królów 5:13, 14).

⁶ Na początku Naaman nie zareagował dobrze na słowa posłańca. „Oburzył się” i „rozzłoszczony odwrócił się i odszedł” (2 Król. 5:11, 12). Dlaczego? Być może uważał, że został potraktowany bez szacunku, na jaki zasługiwał jako wysokiej rangi dowódca. Mógł nawet pomyśleć, że to lekceważenie jego narodu. Tak czy inaczej, był gotowy wrócić do domu chory. Na szczęście jego słudzy okazali wnikliwość — zrozumieli, że Elizeusz naprawdę chce mu pomóc, i poprosili go, żeby zmienił decyzję. Naaman odłożył więc dumę na bok i pokornie zastosował się do wskazówek Elizeusza. W rezultacie został uzdrowiony! (Odczytaj 2 Królów 5:13, 14).

7. Czego możemy się nauczyć z przeżyć Naamana? (Przysłów 22:4). (Zobacz też ilustracje).

⁷ Czego uczymy się z tej relacji? Dzięki wnikliwości umiemy spojrzeć poza to, co widać na pierwszy rzut oka. Nie pozwalamy też, żeby emocje wymknęły nam się spod kontroli. I potrafimy okazać pokorę — przyznać, że nie wiemy wszystkiego albo że potrzebujemy pomocy innych, zwłaszcza Jehowy. Naaman nie był jeszcze czcicielem Jehowy, ale do pewnego stopnia okazał wnikliwość i pokornie posłuchał innych: służącej swojej żony, własnych sług, a co najważniejsze, przedstawiciela Jehowy Elizeusza. Był w stanie wznieść się ponad urażoną dumę. W końcu podjął mądrą decyzję, dzięki której został uzdrowiony. Zanim więc zareagujemy w jakiejś sprawie — na przykład gdy otrzymamy opartą na Biblii radę, z którą się nie zgadzamy, albo jakieś teokratyczne wskazówki, których nie rozumiemy — powinniśmy się zastanowić: „Czy to, co chcę powiedzieć albo zrobić, będzie świadczyć, że jestem pokorny, czy raczej wyniosły?” (odczytaj Przysłów 22:4).

ZAMIAST WYBUCHAĆ GNIEWEM, ZACHOWUJ SPOKÓJ

8. W jakich sytuacjach może nam być trudno zachować spokój?

⁸ Gdy znajdziemy się w jakiejś frustrującej sytuacji, wnikliwość pomoże nam zachować spokój i nie reagować gniewem. Oczywiście nie zawsze jest to łatwe, zwłaszcza kiedy mamy uzasadnione powody do gniewu, bo ktoś potraktuje nas nieżyczliwie lub niesprawiedliwie (Efez. 4:26 i komentarz „Kiedy się rozgniewacie” w Biblii do studium). Zobaczmy, jak w pewnej napiętej sytuacji wnikliwość okazali Abigail i Dawid.

9. Jak Dawid został potraktowany przez Nabala?

⁹ Wyobraź sobie tę sytuację: Dawid i jego ludzie przebywają na pustkowiu Paran jako uciekinierzy (1 Sam. 25:1). Życzliwie chronią tam pasterzy i stada zamożnego człowieka o imieniu Nabal (1 Sam. 25:15, 16). Gdy nadchodzi pora strzyżenia owiec — radosny okres, w którym zwyczajowo urządza się uczty i okazuje szczodrość — Dawid wysyła do Nabala posłańców, żeby uprzejmie i pokornie poprosili go o trochę jedzenia (1 Sam. 25:6-8). Ale on nie okazuje żadnej wdzięczności za wszystko, co Dawid i jego ludzie dla niego zrobili. Reaguje bardzo szorstko, a nawet ich obraża (1 Sam. 25:10, 11).

10. Jak Abigail i Dawid okazali wnikliwość? (1 Samuela 25:32, 33). (Zobacz też ilustrację).

¹⁰ Jak byś się czuł, gdybyś znalazł się w takiej sytuacji? Nietrudno zrozumieć, dlaczego Dawid wpadł w gniew. W rzeczywistości tak się rozzłościł, że chciał zabić Nabala! (1 Sam. 25:13, 21, 22). Na szczęście w porę powstrzymała go rozsądna żona Nabala, Abigail. Jak okazała wnikliwość? Rozumiała, że Dawid mimo bardzo emocjonalnej reakcji jest dobrym człowiekiem, dlatego zrobiła, co mogła, żeby go uspokoić. Przyniosła mu hojny dar i pokornie udzieliła mądrej rady (1 Sam. 25:18, 23-31). Dawid też okazał wnikliwość, bo jej wysłuchał i dostrzegł, że jej słowa są zgodne ze sposobem myślenia Jehowy. W rezultacie zapanował nad gniewem i uniknął poważnego grzechu (odczytaj 1 Samuela 25:32, 33).

11. Jak wnikliwość może ci pomóc, kiedy coś cię rozgniewa? (Przysłów 19:11).

¹¹ Czego uczymy się z tej relacji? Wnikliwość pomoże nam zachować spokój, nawet jeśli mamy uzasadnione powody do gniewu. Pomoże nam zastanowić się nad konsekwencjami swoich słów i czynów (odczytaj Przysłów 19:11). Kiedy Abigail przypomniała Dawidowi, co o jego zachowaniu pomyśli Jehowa, był w stanie pohamować swoją złość. Jeśli więc coś cię rozgniewa, nie reaguj gwałtownie (Jak. 1:19). Zwróć się do Jehowy w modlitwie i daj sobie czas na przemyślenie sprawy. A to z pewnością pomoże ci się uspokoić.

12. Jak ktoś może pomóc nam okazać wnikliwość?

¹² Jehowa posłużył się Abigail, żeby pomogła Dawidowi okazać wnikliwość, i podobnie może się kimś posłużyć, żeby pomógł nam. Jeśli więc znajdziesz się w jakiejś frustrującej sytuacji, to zamiast reagować gniewem, porozmawiaj z dojrzałym chrześcijaninem, który pomoże ci spojrzeć na sprawę bardziej obiektywnie (Prz. 12:15; 20:18). Z drugiej strony jeśli sam masz okazję pomóc komuś w podobnej sytuacji, spróbuj wziąć przykład z Abigail. Postaraj się, żeby ta osoba popatrzyła na sprawę z punktu widzenia Jehowy i zachowała spokój. On na pewno pobłogosławi twoim wysiłkom.

ZAMIAST ULEGAĆ STRACHOWI, OKAZUJ ZAUFANIE

13. Jak wnikliwość pomoże nam zapanować nad strachem?

¹³ Czasami możemy znaleźć się w sytuacji, która wzbudzi w nas strach. Wnikliwość pomoże nam wtedy przypomnieć sobie, jak niezwykłą mocą dysponuje Jehowa — że jest o wiele potężniejszy niż ktokolwiek inny. A to sprawi, że zapanujemy nad strachem (Ps. 27:1). Z pomocą Jehowy przetrwamy każdą sytuację, nawet jeśli wydaje się beznadziejna. Dobrze to ilustrują przeżycia proroka Jonasza. Był to człowiek usposobiony duchowo, ale żeby wywiązać się z trudnego zadania, potrzebował więcej wnikliwości.

14. Dlaczego Jonasz bał się przyjąć zadanie od Jehowy?

¹⁴ Jehowa dał Jonaszowi polecenie, które mogło go przerazić: miał iść do Niniwy, asyryjskiego miasta, i ogłosić jej mieszkańcom wyrok (Jon. 1:1, 2). Jak byś się czuł, gdybyś to ty otrzymał takie zadanie? Jonasza czekała męcząca piesza wędrówka z Izraela do Niniwy, która mogła trwać około miesiąca. Poza tym Asyryjczycy byli znani z agresji i przemocy. Niniwę nazywano nawet „miastem przelewającym krew” (Nahuma 3:1, 7). Dlatego Jonasz zamiast przyjąć zadanie od Jehowy, postanowił uciec (Jon. 1:3).

15. Jak Jonasz rozwinął większe zaufanie do Jehowy? (Jonasza 2:6-9).

¹⁵ Kiedy Jonasz płynął statkiem, żeby uciec jak najdalej od Niniwy, został wrzucony do morza. Wtedy Jehowa w spektakularny sposób przypomniał mu o swojej potędze — za sprawą cudu uratował mu życie (Jon. 1:15, 17). Jonasz wyciągnął z tego lekcję. Zaczął widzieć coś więcej niż tylko przerażające strony swojego zadania. Skupił się na tym, że Jehowa może ochronić go przed każdym niebezpieczeństwem (odczytaj Jonasza 2:6-9). Gdy dostał drugą szansę, już nie zamierzał uciekać. Poszedł do Niniwy i skutecznie wywiązał się z powierzonego mu zadania (Jon. 3:5).

16. Jak wnikliwość może pomóc nam w sytuacjach, które budzą w nas strach? (Przysłów 29:25). (Zobacz też ilustracje).

¹⁶ Czego uczymy się z tej relacji? Nie chcemy pozwolić, żeby strach przed kimś lub przed czymś powstrzymał nas od robienia tego, czego oczekuje Jehowa (odczytaj Przysłów 29:25). Dzięki wnikliwości Jonasz przestał myśleć o trudnościach związanych ze swoim zadaniem, a zaczął się koncentrować na wsparciu Jehowy. Podobnie my nie chcemy ulegać strachowi, ale zawsze pamiętać o tym, jak do tej pory Jehowa nas wspierał i chronił. Możemy też rozmyślać nad przykładami naszych współwyznawców, którzy pomyślnie przetrwali trudne sytuacje, bo polegali na Jehowie (Hebr. 13:6)a. Okazujmy więc wnikliwość, w pełni ufając Jehowie, i pomagajmy w tym innym.

ZABIEGAJ O WNIKLIWOŚĆ I NIGDY NIE ‛ZBACZAJ Z JEJ DROGI’

17. Jak możemy zabiegać o wnikliwość?

¹⁷ Jak omówiliśmy w tym artykule, wnikliwość pomoże nam skutecznie radzić sobie w trudnych sytuacjach. Jak możemy o nią zabiegać? Cecha ta pochodzi od Jehowy, a On udziela jej nam za pośrednictwem swojego Słowa i ducha świętego (Nehem. 9:20; Ps. 32:8). Daje nam rady, które pomagają nam panować nad emocjami i podejmować mądre decyzje (Ps. 119:97-101). Dlatego starannie analizujmy to, co mówi Biblia, i prośmy Jehowę o Jego potężnego ducha. Dzięki temu będziemy patrzeć na różne sprawy tak samo jak On i będziemy wiedzieć, co w danej sytuacji powiedzieć lub zrobić, żeby Mu się podobać (Prz. 21:11 i przypis).

18. Na co jesteś zdecydowany?

¹⁸ Zabiegajmy więc o wnikliwość od Jehowy i wysoko ją ceńmy, żeby nigdy nie ‛zboczyć z jej drogi’ (Prz. 21:16; Ps. 14:2). Bądźmy zdecydowani okazywać tę cechę zawsze, w każdej sytuacji. A dzięki temu będziemy postępować mądrze.