NKHANI YOPFUNZIRA 29
NYIMBO NA. 87 Bwerani Mudzalimbikitsidwe
Ko tingachite tani kuti tipereke malangizo munjira yoyenerera?
‘Nidzakupase malangizo na kukunyang’anira.’—SAL. 32:8.
CHOLINGA
Kupfunzira momwe tingaperekere malangizo yothandiza kwa anango.
1. Ko ni mbani adekana kupereka malangizo, ndipo ndawa chani?
KO IMWEPO mukonda kupereka malangizo? Kwa anango viwashupalini kuchita vimwevi. Pomwe anango akhala na mantha ndipo adzibvalini kukhala womasuka kupereka malangizo. Mulimose momwe viriri, tose isepano tidekana kupereka malangizo nthawe zinango. Ndawa chani? Ndawa yakuti Yesu adanena kuti: Ateweri wake chaiwo adzadziwike ndawa yowonesana chikondi. (Yoh. 13:35) Ndipo njira inango yowonesera chikondi mwechi nkupereka malangizo kwa abale na alongo wathu peno iwo ankudekana malangizo. Mawu ya Mulungu yanena kuti ‘chishamwali chingayambike ndawa yopasana malangizo yabwino.’—Miy. 27:9.
2. Ko nchani chomwe akulu adekana kuchidziwa na kuchichita, ndipo ndawa chani? (Onani bokosi yakuti: “Malangizo pa nsonkhano wa pakati pa sondo.”)
2 Makamaka akulu adekana kudziwa momwe angaperekere malangizo yabwino. Yahova na Yesu adasalula amuna mwawa kuti ambatsogolere mpingo. (1 Pet. 5:2, 3) Ibodzi mwa njira yomwe akulu achitira vimwevi nkukamba nkhani zomwe zikhala na malangizo ya m’Baibolo. Iwo adekana pomwe kupereka malangizo kwa nkhosa iriyose payokha, kuphatanidzapo wale omwe adachoka mumpingo. Ko akulu komasoti tose isepano, tingapereke tani malangizo yabwino?
3. (a) Ko tingapfunzire tani kupereka malangizo yabwino? (Yesaya 9:6; onani pomwe bokosi yakuti “Tewedzerani Yesu pakupereka malangizo.”) (b) Ko tikambirane chani mupfunziro mweino?
3 Tingapfunzire kuwona momwe tingaperekere malangizo yoyenerera pakupfunzira vitsanzo va m’Baibolo, makamaka chitsanzo cha Yesu. Ibodzi mwa dzina ya udindo yomwe Yesu adatambira ni yakuti ‘Mulangizi Wodabwisa.’ (Werengani Yesaya 9:6.) Mupfunziro mweino, tione vomwe tingachite kuti tipereke malangizo kwa munthu yemwe watikumbira, na vomwe tingachite kuti tipereke malangizo kwa munthu yemwe alibe kutikumbira. Ndipo tione pomwe ubwino wopereka malangizo pa nthawe yoyenerera na ubwino woyapereka munjira yoyenerera.
PAKUPEREKA MALANGIZO YOMWE TAKUMBIRIWA
4-5. Munthu akatikumbira malangizo ko tidekana kudzibvudza chani? Perekani chitsanzo.
4 Munthu akatikumbira malangizo, ko tidekana kuganizira chani? Panango imwepo mungakondwe ndawa yakuti munthu muyo akuthembani, basi nkundoganiziratu vomupasa malangizo. Koma chakuyamba tidekana kudzibvunza kuti: ‘Ko ndine munthu woyenerera kupereka malangizo pa nkhani mweyi?’ Nthawe zinango njira yabwino yothandizira nkusapereka malangizo koma nkumuthandiza munthu muyo kuti adziwe munthu munango yemwe angapereke malangizo yoyenerera pa nkhani mweyo.
5 Mwakulinganiza, ganizirani kuti shamwali wanu yemwe mumukonda maninge, wazindikira kuti ana bvuto ya thanzi. Ankukuuzani kuti wafufunza kale njira zinango zotambirira thandizo ndipo ankukukumbirani kuti mumuthandize kusalula mwaibodzi. Vingachitike kuti imwepo munkukwanisa kuona njira yabwino yomwe iye angatambirire thandizo kuposha wanthu anango, koma imwepo mulibe viyenereso va kushipitali panango mapfunziro yomwe yangathandize munthu moyu kupola. Peno nteno, njira yabwino yomwe mungamuthandizire shamwali wanu nkumuthandiza kuti agumane munthu wa viyenereso yemwe angamupase thandizo yomwe ankufuna.
6. Ko chinthu chabwino kuchita chani tikanati kupereka malangizo?
6 Olo muchiganiza kuti ndimwe woyenerera kupereka malangizo pa nkhani inango, panango vingakhale bwino kudikhirako pang’ono m’malo momudawiriratu munthu yemwe ankufuna thandizo uyo. Ndawa chani? Lemba ya Miyambo 15:28 inena kuti: ‘Wolungama aganiza akanati kudawira.’ Manje tani peno munkudziwa kuti munaye kale m’dawiro? Olo nteno ni vabwino kupatula nthawe yakufufunza nkuipempherera nkhani mweyo na kuiganizira. Mwanjira mweyi mungatsimikizire kuti m’dawiro wanu ukhale wobverana na malangizo ya Yahova pa nkhani mweyo. Mwakulinganiza, onani vomwe vidachitika na mneneri Natani.
7. Ko tapfunzira chani na vomwe vidachitika na mneneri Natani?
7 Pakuyankhula na mneneri Natani, Mpfumu Davide adamuuza kuti ninkufuna kumangira Yahova kachisi. Nthawe mweyo letu Natani adabverana navo kuti mwaya ni maganizo yabwino. Koma iye chakuyamba ambadekana kupatula nthawe yomubvunza Yahova nkudziwa vomwe iye ankuganiza pa nkhani mweyi. Ko ndawa chani? Ndawa yakuti Yahova ambafunalini kuti Davide amange kachisi. (1 Mbiri 17:1-4) Chitsanzo mwechi chinkutionesa kuti peno munthu watikumbira malangizo, chinthu chanzeru kuchita ‘nkuyamba taganiza tikanati kuyankhula.’—Yak. 1:19.
8. Ko ni chifukwa chinango chiponi chomwe tidekana kukhala nacho tcheru tikanati kupereka malangizo?
8 Ganizirani chifukwa chinango chomwe chingatithandize kukhala wosamala tikanati tapereka malangizo. Ndolinganizani kuti patsogolo pakuti tamupasa malangizo, munthu wasalula vinthu vomwe vamubweresera mabvuto. Udindo ukulu pa nkhani mweyi ungakhale wathu. Shuwadi, tina vifukwa vabwino vomwe vitichitisa kuyamba taganiza tikanati kupereka malangizo.
PAKUPEREKA MALANGIZO YOMWE TILIBE KUKUMBIRIWA
9. Akanati kupereka malangizo, ko akulu adekana kutsimikizira va chani? (Agalatiya 6:1)
9 Nthawe zinango akulu adekana kukhala woyamba kupereka malangizo kwa m’bale panango mulongo yemwe ankufamba “munjira yophonyeka.” (Werengani Agalatiya 6:1.) Referesiya inango ya lemba mweyi inena kuti “ankufamba munjira yophonyeka olo kuti alibe kuchita chimo ikulu.” Ndipomwapa, cholinga cha akulu nkuthandiza munthu muyo kuti apitirize kufamba munjira ya ku moyo wosapera. (Yak. 5:19, 20) Koma kuti malangizo yakhale yabwino chakuyamba akulu adekana kutsimikizira peno munthu muyo ankufambadi munjira yophonyeka. Ndawa yakuti nthawe zinango munthu akasalula vinthu vosiyana na vomwe akulu ankuganiza vinkutanthauzalini kuti Yahova ankukondwalini navo vomwe wasalula. (Aro. 14:1-4) Manje ko akulu angachite tani peno atsimikiziradi kuti m’bale panango mulongo ankufambadi munjira yophonyeka?
10-12. Ko akulu adekana kuchita chani akayenda kukapereka malangizo kwa munthu yemwe alibe kuwakumbira? Perekani chitsanzo. (Onani pomwe mafoto.)
10 Vingakhale voshupa kwa akulu kupereka malangizo yomwe alibe kukumbiriwa. Ndawa chani? Ntumi Paulo adanena kuti nthawe zinango munthu angadziwelini kuti peno ankudekana malangizo. Manje chinthu choyamba chomwe akulu angachite nkumukonzekeresa munthu muyo kuti atambire malangizo.
11 Kupereka malangizo yomwe tilibe kukumbiriwa viri ninge kubzala mbewu pa nthaka youma. Chakuyamba, mulimi akanati kubzala mbewu, adekana kukonzekeresa nthaka. Mwanjira mweyi nthaka idzakhale yofewa komasoti yokonzeka kutambira mbewu. Pakumaliza, mulimi athiriza mbewu pakuyithandiza kuti ikule. Mwanjira ibodzibodzi mweyi, akulu akanati kupereka malangizo kwa munthu yemwe alibe kuwakumbira adekana kumukonzekeresa. Mwakulinganiza, iwo adikhira nthawe yabwino, ndipo amuwuza m’bale muyo kuti amukonda, ndipo ankufuna kukambirana naye va nkhani inango. Peno munthu yemwe ankupereka malangizo adziwika kuti ni wachikondi komasoti wokoma ntima, vikhala vosashupa kuti anango abvume malangizo yake.
12 Pomwe ankucheza naye, akulu angapitirize kumuwonesa kukoma ntima pakumuwuza kuti munthu aliyese aphonyesa ndipo tose tidekana malangizo. (Aro. 3:23) Modekha komasoti mwaulemu, akulu angaphatise basa Baibolo pakufuna kumuwonesa m’bale muyo chinthu chomwe waphonyesa. Ndipo patsogolo pakuti m’bale muyo wazindikira kuphonya kwake, akulu angapitirize “kubzala mbewu” pakumuwuza mobveka bwino vomwe iye angachite kuti akonze bvuto mweyo. Pakumalizira, akulu “angathirize” mbewu pakumufotokozera vinthu vabwino vomwe m’bale muyo achita ndipo angapemphere naye pabodzi.—Yak. 5:15.
Kupereka malangizo yomwe tilibe kukumbiriwa kudekana chikondi na luso (Onani ndime 10-12)
13. Ko akulu angatsimikizire tani kuti peno munthu wabvesa malangizo?
13 Nthawe zinango munthu angabveselini vomwe malangizo yankutanthauza. Ko akulu angachite tani kuti vimwevi vileke kuchitika? Mokoma ntima iwo angachite mibvudzo na cholinga chakuti awone peno m’bale muyo wabvesa malangizo na vomwe iye adekana kuchita kuti ayaphatise basa.—Mla. 12:11.
KUPEREKA MALANGIZO PA NTHAWE YOYENERA KOMASOTI MU NJIRA YOYENERERA
14. Ko ndawa chani tidekanalini kupereka malangizo pomwe ndise wokalipa?
14 Tose ndise wochimwa, ndipomwapa nthawe iriyose tingachite vinthu panango kunena vinthu vomwe vingakhumudwise anango. (Akol. 3:13) Olo Baibolo inena kuti nthawe zinango vingachitike isepano kukhumudwisa anango. (Aef. 4:26) Koma tidekana kusamala kuti tileke kupereka malangizo pa nthawe yomwe ndise wokalipa. Ko ndawa chani? “Ndawa munthu yemwe wakalipa achitalini vinthu mobverana na chilungamo cha Mulungu.” (Yak. 1:20) Tikapereka malangizo pomwe ndise wokalipa, tingakulise pomwe nkhani. Koma mwevi vikutanthauzalini kuti tidekanalini kuyankhula vomwe tinkuganiza na momwe tinkubvera kwa munthu yemwe watikalipisa. Koma tingakwanise kufotokoza bwinobwino tikadikhira kuti tichite vimwevi pa nthawe yomwe ndiselini wokalipa. Tingapfunzire na chitsanzo cha Elihu yemwe adapereka malangizo yabwino kwa Yobu.
15. Ko tapfunzira chani na chitsanzo cha Elihu? (Onani pomwe foto.)
15 Elihu adamala ntsiku zizinji ankubvesera Yobu ankudziteteza kwa azishamwali wake atatu pomwe ambamuyimba mulandu. Elihu ambamubvera chifundo Yobu. Koma Yobu adapitiriza kunena kuti niwosaphonya. Ndipo pakumalizira pake adanena vinthu vabodza vokhudza Yahova vomwe ni chaivolini. Ndawa ya vimwevi Elihu adakhumudwa maninge. Olo venze teno, iye adadikhira nthawe yake ndipo adayankhula modekha komasoti mwaulemu pomwe ambapereka malangizo kwa Yobu. (Yobu 32:2; 33:1-7) Chitsanzo cha Elihu, chinkutipfunzisa chinthu chodekana maninge. Njira yabwino yoperekera malangizo ni kuyapereka pa nthawe yomwe ndiselini wokalipa, ndipo njira inango ni kuchita vimwevi mwaulemu komasoti mwachikondi.’—Mla. 3:1, 7.
Olo kuti wenze adakhumudwa maninge na vomwe Yobu adanena, Elihu adapereka malangizo modekha komasoti mwaulemu (Onani ndime 15)
PITIRIZANI KUBVUMA MALANGIZO NA KUYAPEREKA KWA ANANGO
16. Ko tapfunzira chani pa lemba ya Salimo 32:8?
16 Lemba yomwe pachokera msolo wa nkhani mweino, inena kuti: ‘Yahova adzatipase malangizo na kutinyang’anira.’ (Werengani Salimo 32:8.) Vimwevi vinkuwonesa kuti Yahova nthawe zose ankutithandiza, iye andotipasalini malangizo koma atithandiza pomwe kuyaphatisa basa. Chimwechi ni chitsanzo chabwino maninge kwa isepano. Imwepo mukadzakhala na mwayi wopereka malangizo, dzatewedzereni Yahova, pitirizani kumunyang’anira munthu muyo nkumupasa thandizo iriyose yomwe iye angadekane kuti asalule vinthu mwanzeru.
17. Ko ndawa chani ni vabwino kukhala na akulu omwe atipasa malangizo mosapita mbali komasoti yochokera m’Baibolo? (Yesaya 32:1, 2)
17 Manjeuno koposha kale, isepano tidekana kutambira na kupereka malangizo yabwino. (2 Tim. 3:1) Akulu womwe apereka malangizo mosapita mbali komasoti yochokera m’Baibolo, ‘ali ninge nyanja kumalo komwe kulibe madzi.’ (Werengani Yesaya 32:1, 2.) Shamwali wathu akazindikira vomwe tinkufuna kubva, koma iye kutiwuza vomwe tinkuyenerera kubva iye atipasa mphaso yodekana maninge yomwe iri ninge ‘masa ya ouro mpuleti ya siliva.’ (Miy. 25:11) Ndipomwapa, naboni tose tikulise nzeru zomwe tinkudekana kuti timbatambire na kupereka malangizo yabwino.
NYIMBO NA. 109 Tizikondana Kwambiri Kuchokera Mumtima