NKHANI YOPFUNZIRA 28
NYIMBO NA. 88 Ndiphunzitseni Njira Zanu
Ko ndawa chani tidekana kukumbira malangizo?
‘Koma wanthu womwe akumbira malangizo akhala wanzeru.’—MIY. 13:10.
CHOLINGA
Kubvesa vomwe tingachite kuti tiphindule na malangizo yomwe tingatambire.
1. Mobverana na Miyambo 13:10; na 15:22, tingasalule tani vochita mwanzeru, nkuchitisa kuti volinga vathu vikwanirisike?
TOSE isepano, tinkufuna kuchita vosalula mwanzeru. Ndipo tinkufuna pomwe kuti volinga vathu vikwanirisike. Baibolo itionesa momwe tingavikwanirisire vose vimwevi.—Werengani Miyambo 13:10; 15:22.
2. Ko Yahova adapolomisa kutichitira chani?
2 Ni vochita kudziwikiratu kuti munthu yemwe tingamufage kuti tikumbire thandizo, ni Ababa wathu wakudzulu, Yahova. Iye adapolomisa kuti: ‘Nidzakupase malangizo nakukunyang’anira.’ (Sal. 32:8) Mawu mwaya yawonesa kuti Yahova andotipasalini malangizo yaliyose, iye nthawe zose atipasa malangizo yomwe tinkudekana. Kuingizira mwapa, iye atithandiza kuphatisa basa malangizo mwayo.
3. Ko ni mibvunzo iponi yomwe tidawire mu nkhani ino?
3 Mu pfunziro mweino tione momwe Baibolo itithandizira kudawira mibvudzo inayi aya: (1) Ko ni makhalidwe yaponi yomwe nidekana kukhala nayo kuti niphindule na malangizo? (2) Ko ni mbani yemwe anganipase malangizo yabwino? (3) Ko ningawonese tani kuti ninkufunadi malangizo? (4) Ko ndawa chani nidekanalini kukumbira kuti wanthu anango anisalulire vochita?
KO NI MAKHALIDWE YAPONI YOMWE NIDEKANA KUKHALA NAYO?
4. Ko ni khalidwe iponi yomwe tidekana kukhala nayo kuti tiphindule na malangizo yabwino?
4 Kuti tiphindule na malangizo yabwino yomwe tingatambire, tinkudekana kukhala odzichepesa. Nivabwino kudziwa kuti isepano tinkudziwalini vose, nakuti tinkudekana thandizo kuti tichite chosalula chanzeru tikambagumana na bvuto yomwe tikalibe kugumana nayo. Tikakhala kuti ndiselini wodzichepesa, Yahova angakwaniselini kutithandiza ne tidzawonelini kudekana kofuna kuphatisa basa malangizo yose yomwe iye angatipase kuchokera m’Baibolo. (Mika 6:8; 1 Pet. 5:5) Koma tikakhala odzichepesa, tidzabvesere malangizo yomwe tigumana m’Baibolo, na kuyaphatisa basa pa moyo wathu.
5. Ko ni vinthu viponi vomwe vidakachitisa Davide kukhala wodzikuza?
5 Onani vomwe tingapfunzere kwa Mpfumu Davide. Iye adachita vinthu vizinji vodabwisa, koma alibe kudzikuza. Mwakulinganiza, magole yazinji akalibe kukhala mpfumu, iye wenze wodziwika maninge pa nkhani yoyimba. Mpakana adachemerewa kuti ambakaimbire mpfumu. (1 Sam. 16:18, 19) Patsogolo pakuti wadzodzewa kuti akhale mpfumu yachiwiri, mzimu wa Yahova udamupasa mphanvu Davide. (1 Sam. 16:11-13) Iye wenze wodziwika pakati pa Aizirayeli ndawa yogonjesa azondi wake, kuphatanidzapo Goliyati yemwe wenze nsocha wamphanvu wa Afilisiti. (1 Sam. 17:37, 50; 18:7) Sembe Davide ni wodzikuza, iye adakaganiza kuti ndawa yakuti wakwanisa kuchita vinthu vizinji vodabwisa, angadekanelini pomwe malangizo. Koma Davide wenzelini tene.
6. Ko tinkudziwa tani peno Davide ambakonda kutambira malangizo? (Onani pomwe foto.)
6 Patsogolo pakuti wakhala mpfumu, Davide adayika wanthu womwe angambamupase malangizo. (1 Mbiri 27:32-34) Vimwevi ni vosadabwisa ndawa yakuti olo pomwe akanati kukhala mpfumu, Davide wenze na chizolowezi chakubva malangizo yabwino. Davide adabvuma malangizo osati ya amuna okha, komasoti ya nkazi munango dzina yake Abigayeli. Iye wenze nkazi wa Nabala, mwamuna yemwe wenze wodzikuza, wosatembeja ndipo ambalemekezalini anango. Mosiyana na Nabala, Davide wenze wodzichepesa. Iye adaphatisa basa malangizo yomwe nkazi moyu adamupasa, ndipo vimwevi vidamuthandiza kuti aleke kuchita chimo ikulu.—1 Sam. 25:2, 3, 21-25, 32-34.
Mpfumu Davide adakhala wodzichepesa kuti asalule kubvuma kuphatisa basa malangizo ya Abigayeli (Onani ndime 6)
7. Ko tingapfunzire chani na chitsanzo cha Davide? (Mlaliki 4:13) (Onani pomwe mafoto.)
7 Tingapfunzire vinthu vinango kwa Davide. Mwakulinganiza, vingachitike kuti isepano tidziwa bwino vinthu vinango panango tina udindo wotsogolera wanthu anango. Olo nteno, tidekanalini kuganiza kuti tinkudziwa vose mwakuti tingadekanelini pomwe malangizo. Ndipo ninge Davide, tidekana kukhala okonzeka kubvera malangizo yabwino, viribe basa munthu yemwe angatipase. (Werengani Mlaliki 4:13.) Tikachita vimwevi, tidzakwanise kupewa kuchita machimo yomwe yangabwerese mabvuto kwa isepano komasoti kwa wanthu anango.
Tidekana kukhala okonzeka kubvera malangizo yabwino viribe basa yemwe angatipase (Onani ndime 7)c
KO NI MBANI ANGANIPASE MALANGIZO YABWINO?
8. Ko ndawa chani Yonatani adakakwanisa kupasa malangizo yabwino Davide?
8 Chitsanzo cha Davide, chingatipfunzise pomwe chinthu chinango. Iye ambabvesera malangizo ya wanthu womwe enze pa ushamwali wabwino na Yahova, komasoti womwe ambabvesa mabvuto yomwe iye ambalimbana nayo. Mwakulinganiza, pomwe iye ambafuna kudziwa vomwe angachite kuti akhale pa ntendere na Mpfumu Sauli, Davide adabvesera malangizo ya Yonatani yemwe wenze mwana wa Sauli. Ko ndawa chani tinganene kuti Yonatani adakakwanisa kupasa malangizo yabwino Davide? Ndawa yakuti kuingizira pakukhala pa ushamwali wabwino na Yahova, Yonatani ambadziwa momwe angachitire vinthu na Mpfumu Sauli. (1 Sam. 20:9-13) Ko tingaphatise tani basa chitsanzo mwechi?
9. Ko tikadekana thandizo, tidekana kufaga kwa mbani? Perekani chitsanzo. (Miyambo 13:20)
9 Tikambafaga malangizo, nivabwino maninge kufaga munthu yemwe ali pa ushamwali wolimba maninge na Yahova komasoti yemwe adziwa vizinji pa bvuto yomwe isepano tinkufuna thandizo.a (Werengani Miyambo 13:20.) Mwakulinganiza, tilinganize kuti m’bale wachilumbwana ankufuna kugumana nkazi wabwino. Ko ni mbani angamupase malangizo yabwino? Shamwali wake yemwe ni wosalowola angamupase malangizo yabwino peno yangachokere m’Baibolo. Koma vinkuwonekeratu kuti mulumbwana moyu angatambire malangizo yabwino peno iye angakumbire thandizo kwa banja yomwe iye ankuyidziwa bwino, yomwe niyokondwa pakutumikira Yahova kwa magole yazinji. Viri tene ndawa yakuti kuingizira pakumuthandiza na mpfundo za m’Baibolo, iwo angamuthandize pomwe pakumufotokozera vinthu vomwe iwo apfunzira pa banja yawo.
10. Ko tipfunzire chani manje?
10 Isepano takambirana kale va khalidwe yomwe tidekana kukhala nayo komasoti va wanthu womwe angatipase malangizo yabwino. Manje naboni tione kuti ndawa chani tidekana kukhala omasuka pakukumbira malangizo komasoti peno tingadekane kuuza wanthu anango kuti atisalulire vochita.
KO NINGAWONESE TANI KUTI NINKUFUNA MALANGIZO?
11-12. (a) Ko tidekana kusamala kuchita chani? (b) Ko Mpfumu Rehobowamu adachita chani pomwe ambafuna kusalula chinthu chodekana maninge?
11 Nthawe zinango, vingawoneke ninge munthu ankufunadi malangizo, pomwe chaivo ni vakuti wasalula kale vochita. Mwakuti ankundofuna munthu kuti abverane navo vomwe iye wasalula. Munthu watene uyu, alibe maganizo komasoti ntima womasuka kuti atambire malangizo. Chitsanzo choipa cha Mpfumu Rehobowamu, ni chenjezo kwa munthu yemwe achita vimwevi.
12 Rehobowamu adakhala Mpfumu patsogolo pakuti ababa wake a Solomo amwalira. Pa nthawe mweire ntundu wa Aizirayeli wenze na vinthu vizinji vabwino. Koma wanthu ambaganiza kuti Solomo wenze adawakumbira vinthu vizinji ndipo adawachitisa kuti aphate basa maninge. Ndipomwapa, wanthu adayenda kwa Rehobowamu na cholinga chakuti amukumbire kuti awachepesereko basa mwezi. Rehobowamu adakumbira nthawe kuti aganize bwino va nkhani mweyi. Mpakana iye pakuyamba wenze adayamba bwino ndawa adayenda kukakumbira malangizo kwa wanthu wachikulire omwe ambathandiza pomwe ababa wake, Solomo. (1 Maf. 12:2-7) Koma iye alibe kufuna kuphatisa basa malangizo ya amuna mwawa. Ndawa chani iye adachita mwevi? Ko Rehobowamu wenze adasalula kale vochita pa nkhani mweyi ndipo ambandofuna munthu kuti abverane navo? Peno venze tene, iye adagumana malangizo yomwe ambafuna kwa alumbwana anzake omwe adamupasa malangizo. (1 Maf. 12:8-14) Iye adaphatisa basa malangizo mwaya mwakuti adauza wanthu wale malangizo mwayaletu yomwe azishamwali wake adamuuza. Ndipo vomwe vidachitika vakuti, wanthu azinji adamupandukira ndipo adasalula mpfumu inango. Kundochokera mwapa mpakana kutsogolo, Rehobowamu ambandokhalira kugumana na mabvuto.—1 Maf. 12:16-19.
13. Ko tingadziwe tani peno tina maganizo na ntima wofunguka kuti titambire malangizo?
13 Tingapfunzire chinthu chinango na vomwe vidachitikira Rehobowamu. Tikambakumbira malangizo, tidekana kukhala na maganizo komasoti ntima wofunguka kuti tibvese vomwe munthu ankufuna kutiuza. Njira ibodzi yomwe ingatithandize kudziwa peno tinkufunadi malangizo, nikudzibvunza kuti: ‘Ko inepano ninyalanyaza malangizo peno ndiyolini yomwe nimbadikhirira kubva?’ Naboni tione chitsanzo chinango.
14. Ko tidekana kukumbukira chani tikatambira malangizo? Perekani chitsanzo. (Onani pomwe foto.)
14 Linganizani kuti m’bale wagumana mwayi wa basa yabwino maninge. Akanati kubvuma, iye ankuganiza vogumana na nkulu bodzi kuti amukumbire nthandizo. Ndipo m’bale moyu ankunena kuti basa mweyi imuchitise kuti akhale nthawe itali ali kutali na banja yake. Pamwapo nkulu muyo ankumuuza kuti mobverana na Baibolo udindo ukulu wa msolo wa banja ni kusamalira wana na nkazi mwauzimu. (Aef. 6:4; 1 Tim. 5:8) Manje linganizani kuti m’bale moyu alibe kubverana navo vomwe nkulu ule wanena, ndipo ankupitiriza kufaga malangizo, mpakana wagumana munthu yemwe wamuuza kuti abvume basa mweyi. Ko iye ambafagadi malangizo? Panango wenze wasalula kale vochita, basi ambandofuna munthu kuti abverane navo. Tidekana kukumbukira kuti ntima wathu ni wonyenga. (Yer. 17:9) Nthawe zinango malangizo yomwe tinkudekana, yakhala malangizo yomwe tinkufunalini kuyabva.
Ko tinkufunadi kufaga malangizo yabwino, panango tinkundofuna munthu yemwe angabverane na maganizo yathu? (Onani ndime 14)
KO NIDEKANA KUKUMBIRA ANANGO KUTI ANISALULIRE VOCHITA?
15. Ko tidekana kusamala na chani, ndipo ndawa chani?
15 Aliyese wa isepano ana udindo wosalula yekha vochita. (Agal. 6:4, 5) Ninge momwe tawonera, munthu wanzeru afaga malangizo ya m’Baibolo komasoti kwa wanthu okhuma mwauzimu akanati kusalula vochita. Koma tidekana kusamala kuti tileke kukumbira wanthu anango kuti atisalulire vochita. Anango achita vimwevi mwasitiriti pakubvunza munthu yemwe amulemekeza kuti: “Sembe ndimwepo mudakachita tani?” Pomwe anango ni wochenjera maninge, andotewedzera vomwe anango anchita ndipo ayambalini aganizira va nkhani mweyo.
16. Ko ni nkhani iponi yomwe idayamba ku mpingo wa ku Korinto pa nkhani ya nyama zomwe zimbaperekewa ntsembe ku mafano, ndipo ni mbani yemwe wenze na udindo wosalula kudya panango neye? (1 Akorinto 8:7; 10:25, 26)
16 Ganizirani vomwe vidachitika mu magole yoyambirira. Mu mpingo wa ku Korinto mudayambika nkhani yakuti peno angadye panango neye nyama yoperekewa ntsembe kumafano. Paulo adawanembera Akhrisitu mwawa kuti: “Tidziwa kuti fano ni kanthulini nakuti kulibe Mulungu munango koma m’bodzi yekha.” (1 Akor. 8:4) Na vimwevi m’maganizo, anango mu mpingo adasalula kudya nyama yomwe panango yenze idaperekewa ntsembe ku mafano, patsogolo pake nkukayigulisa kubazari. Anango adasalula kusadya nyama mweyi peno chikumbuntima chawo chinkuwabvumalini. (Werengani 1 Akorinto 8:7; 10:25, 26.) Mwechi chenze chosalula cha munthu aliyese payekha. Paulo alibe kuuza Akhrisitu wa ku Korinto kuti ambasalulire anango vochita panango kundotengera vomwe anango ankuchita. Koma aliyese ambadekana kudzi wa kuti “adzadawire yekha kwa Mulungu.”—Aro. 14:10-12.
17. Ko chingachitike ni chani peno tingandotengere vosalula va wanthu anango? (Onani pomwe mafoto.)
17 Ko chochitika ninge mwechi chingachitike tani manjeuno? Ganizirani va nkhani ya tuvigawo tung’onotug’ono twa magazi. Mkhrisitu aliyese payekha adekana kusalula kubvuma tuvigawo tumotu panango neye.b Nishuwadi kuti nkhani mweyi ingakhale yoshupa kuibvesa, koma kuchita chosalula ninge chimwechi ni udindo wa Mkhrisitu aliyese payekha. (Aro. 14:4) Peno tingambandotengerambo vinthu vomwe wanthu anango achita, tingafokese chikumbuntima chathu. Viri tene ndawa yakuti tingakhale wanzeru, komasoti na chikumbuntima chopfunzisiwa bwino peno tingachiphatise basa. (Aheb. 5:14) Manje ko ni pa nthawe iponi pomwe tingakumbire malangizo ya Mkhrisitu wokhuma mwauzimu? Ni patsogolo pakuti tafufuza va nkhani yose, koma tinkufunika thandizo na cholinga choti tione momwe mpfundo za m’Baibolo zingabveranirane na nkhani mweyo.
Isepano tidekana kukumbira malangizo patsogolo pakuti tafufudza kale tekha (Onani ndime 17)
PITIRIZANI KUFAGA MALANGIZO
18. Ko Yahova atichitira chani?
18 Yahova awonesa kuti atithemba maninge, pakutibvuma kuti tisalule tekha vochita. Iye atipasa mawu yake m’Baibolo, na azishamwali odziwa vizinji omwe angatithandize kubvesa momwe tingaphatisire basa mpfundo za m’Baibolo. Mwanjira mweyi, Yahova atisamalira ninge Baba wachikondi. (Miy. 3:21-23) Ko tingachite tani kuti tionese kuti tinkumutembeja?
19. Ko tingachite tani kuti tipitirize kuchitisa Yahova kukhala wokondwa?
19 Ganizirani ivi: Azibereki akondwa maninge kuona wana wawo ankukhala atumiki wokhuma mwauzimu, wanzeru komasoti omwe akwanisa kuthandiza anango. Molingana na vimwevi, Yahova akhala wokondwa akationa kuti tinkukula mwauzimu, kufaga malangizo na kusalula vochita vomwe vimulemekeza.
NYIMBO NA. 127 Mtundu wa Munthu Amene Ndiyenera Kukhala
a Nthawe zinango vingachiteke kuti Mkhrisitu angafune kubvunza munthu munango yemwe atumikiralini Yahova va nkhani ya bizi, thandizo ya kushipitali na nkhani zinango.
b Kuti mudziwe vizinji va nkhani mweyi, onani bukhu yakuti: Kondwani na moyo mpaka kalekale! Mpfunziro 39 mpfundo 5 na mbali yakuti “pfunzirani vizinji.”
c MAWU YOFOTOKOZERA MAFOTO: Nkulu ankupereka malangizo kwa m’bale munango ndawa ya momwe adayankhulira pa nsonkhano wapita.