Ko munkudziwa?

Ko Aizirayeli ku kachisi ku Yerusalemu, ambachita nayo tani magazi ya nyama zomwe ambapereka ntsembe?

GOLE iriyose wantsembe ambapereka ntsembe nyama mamidyau yazinji pa guwa ya ntsembe. Mobverana na vomwe adanena Josephus, wonemba mbiri yakale ya chiyuda, nkhosa zoposha 250 000 zimbaperekewa ninge ntsembe pa ntsiku ya pasika. Ndawa ya vimwevi pambakhala magazi yazinji maninge. (Lev. 1:10, 11; Num. 28:16, 19) Ko magazi yose mwaya ambachita nayo tani?

Pakufukula malo yomwe yambazungulira kachisi yemwe wenzepo mu nthawe ya Yesu, yemwe wenze adamangiwa na Herode, ofukula vinthu vakale adagumana vimadindi vizinji maninge. Madindi mwaya ambatayiramo magazi ya ntsembe zomwe zimbaperekewa nkachisi.

Naboni tione vinthu viwiri vomwe vimbathandiza kuti guwa ya ntsembe ikhale yochena:

• Kamphako ka paguwa ya ntsembe: Pakunena mwa momwe vinthu venzere pa guwa ya ntsembe, Mishnah, yomwe ni bukhu yakalekale ya miyambi na chilamulo cha chiyuda yomwe idanembewa patsogolo pa gole ya 200, iyo inena kuti: “Cha ku sul kwenze pomwe tumphako tuwiri ndipo magazi yomwe yambachoka mbali iyi na mbali iyi yambayerera na kungena na kamubo mwaka nkukasang’anizana na madzi yomwe ambaphatisa basa pakutsuka nkachisi, ndipo vose pabodzi vimbayerera mpakana kuchigwa cha Kidironi.”

  Bukhu yamanjeuno yonena va mbiri ya Ayuda, ifotokoza va tumphako tomwe wanthu ofukula vinthu vakale agumana. Na vomwe agumana, atswiri mwawa atsimikizira kuti panango tumphako tumotu ambaphatisa basa pa kutaira magazi.

• Madzi yazinji: Kuti kachisi na tumbu yopitira madzi vikhale vochena, wantsembe ambadekana madzi yazinji. Madzi yomwe ambayaphatisa basa yambachokera mu thaundi. Matumbu na mingero ndizo njira zomwe ambaphatisa basa kubweresera madzi kukachisi. Vitsime na madamu ndivo vimbasunga madzi. Wofukula vinthu vakale Joseph Patrich adanena kuti: “Vinkuwoneka kuti palibe pomwe kachisi munango pa nthawe mweire yemwe wenze na njira ninge mwezi zobweresera madzi yabwino na zochosera madzi yoipa.”