NKHANI YOPFUNZIRA 48
NYIMBO NA. 97 Mawu a Mulungu Amatithandiza Kukhala ndi Moyo
Vomwe tinkupfunzira pa chodabwisa cha Yesu cha mikate
“Ine ndine chakudya chopasa moyo. Aliyese wobwera kwa inepano adzabvelini njala olo pang’ono.”—Yoh. 6:35.
CHOLINGA
Kupfunzira chochitika chogumanika pa lemba ya Yohani msolo 6 pomwe Yesu adawandisa mikate na ntsomba kuti adyese wanthu azinji, na kuwona vomwe tinkupfunzira pa chochitika mwechi.
1. Ko kalekale nkate wenze wodekana tani?
KALEKALE nkate chenze chakudya chodekana maninge kwa wanthu. (Gen. 14:18; Luka 4:4) Shuwadi, nkate wenze wodekana maninge kalekale mwakuti Baibolo inena va ‘nkate’ pakuimira vakudya vose. (Mat. 6:11; Mac. 20:7) Vodabwisa viwiri vodziwika maninge va Yesu ni va nkate. (Mat. 16:9, 10) Chibodzi mwa vodabwisa vimwevi chifotokozewa mu msolo 6 wa ntontholo wabwino wa Yohani. Naboni tipfunzire va nkhani mweyi kuti tione vomwe tingapfunzire pa chodabwisa mwechi.
2. Ko ni pa chochitika chiponi pomwe wanthu mamidyau yazinji ambadekana chakudya?
2 Pomwe atumi wa Yesu adafika kuchokera kukalalikira, Yesu adapakira nawo barko nkuyenda nawo tsidya inango ya nyanja ya Galileya kuti akapumule. (Maliko 6:7, 30-32; Luka 9:10) Iwo adayenda kumalo ya okhaokha pafupi na thaundi ya Betsaida. Patsogolo pake wanthu mamidyau yazinji adafika kuti awone Yesu. Yesu alibe kunyalanyaza nkukhala ninge ankuwaonalini wanthu wale. M’malo mwa vimwevi iye adaonesa kukoma ntima ndipo adamala nthawe ikulu ankuwapfunzisa va Ufumu na kupolesa odwala. Pomwe kungadoka, opfunzira wake adayamba kudera nkhawa kuti wanthu mwawale achigumane kuponi chakudya. Panango anango mwa wanthu mwawale enze nacho chakudya ching’onong’ono koma azinji ambadekana kuchita kukagula. (Mat. 14:15; Yoh. 6:4, 5) Ko Yesu adakayimalisa tani bvuto mweyi?
CHODABWISA CHA MIKATE
3. Ko Yesu adawauza atumi kuti achite chani? (Onani pomwe foto.)
3 Yesu adauza atumi kuti: “Palibe chati ayendere, imwepo muwapase chakudya.” (Mat. 14:16) Vimwevi vimbaoneka ninge vosakwanisika ndawa penze amuna pafupifupi 5000. Ndipo kuti tiwerengere akazi na wana vingachitike kuti penze wanthu pafupifupi 15 000 kuti awadyese. (Mat. 14:21) Mpakana Andereya adalewa kuti: “Pali kamulumbwana pano komwe kanamikate 5 ya balere na tuntsomba tuwiri. Koma ko vimwevi vingakwane chigulu cha wanthu chose chimwechi?” (Yoh. 6:9) Nkate wa balere chenze chakudya cha wanthu osauka komasoti na wanthu anango, ndipo vingachitike kuti ntsomba mwezire zenze zidaumisiwa na munyu. Mikate na ntsomba zomwe mulumbwana moule wenze nazo zenze zosakwanira kuti adyese wanthu ose mwawale.
Yesu ambasamalira vosowa vauzimu na vakuthupi va wanthu (Onani ndime 3)
4. Ko tinkupfunzira chani pa lemba ya Yohani 6:11-13? (Onani pomwe mafoto.)
4 Yesu adakhala wochereza kwa wanthu mwawale. Iye adakumbira kuti wanthu ose akhale pasi m’magulupo pa uswa. (Maliko 6:39, 40; werengani Yohani 6:11-13.) Patsogolo pake Baibolo inena kuti iye adatembeja Ababa wake ndawa ya chakudya mwechire. Venze vobveka kutembeja Mulungu, inde ndawa kuti iye ndiye yemwe adapereka chakudya mwechire. Vomwe Yesu adachita ni chitsanzo chabwino kwa isepano, tichadekana kupemphera tikanati tayamba kudya peno tiri patekha olo pomwe tiri pagulu ya wanthu. Patsogolo pakuti wapemphera Yesu adawagawira chakudya ndipo ose adadya nkukhuta ndipo chidakhalira. Koma Yesu ambafunalini kuti chakudya chomwe chakhalira chitaiwe ndipomwapa, iye adakumbira opfunzira wake kuti awunganidze chakudya chose chomwe chenze chidakhalira kuti chidzaphatisiwe pomwe basa. Chimwechi ni chitsanzo chabwino kwa isepano, tifunalini kuti chilichose chidzongeke tinkufunika kuphatisa basa mwa nzeru vomwe tinavo. Peno imwepo ndimwe m’bereki, tani kuphatisa basa nkhani mweyi pakupfunzisa wana wanu kufunika kwa kuchita pemphero tikalibe tadya na kukhala ochereza na okoma ntima ninge Yesu.
Dzibvunzeni kuti, ‘Ko inepano nitewedzera Yesu ndipo nichita pemphero nikanati nayamba kudya?’ (Onani ndime 4)
5. Ko wanthu ambafuna kuchita chani na Yesu ndipo iye adachita chani?
5 Pa chochitika chinchire wanthu adadabwisika na kapfunzisidwe ka Yesu na vodabwisa vomwe iye adachita. Magole yazinji kumbuyo Mose wenze adalosera kuti Mulungu adzabwerese mneneri nkulu pakati pawo ndipo iwo ambadziwa vimwevi. Panango iwo ambadzibvunza kuti ‘ko Yesu angakhale mneneri mouyu?’ (Deut. 18:15-18) Vingachitike kuti iwo ambaganiza kuti Yesu angakhale ntongi wabwino maninge, inde ndawa kuti iye adakakwanisa kupasa chakudya wanthu ose mwawale. Pakuganizira vimwevi gulu mweire imbanyang’ana Yesu kuti amuikhe “kukhala mpfumu.” (Yoh. 6:14, 15) Sembe Yesu adabvuma vimwevi, iye adakangenerera nkhani za ndale za Ayuda omwe ambatongewa na Aroma. Koma Yesu ambafunalini kungenerera nkhani za ndale. Baibolo inena kuti iye adachoka nkuyenda kuphiri. Ndipomwapa, olo kuti adachichimiziwa kuti angenerere nkhani za ndale, iye alibe kubvuma. Imweyi ni pfunziro yodekana maninge kwa isepano.
6. Ko tingatewedzere tani chitsanzo cha Yesu? (Onani pomwe foto.)
6 Ntsiku zino palibe yemwe adzatikumbire kuti tiwandise chakudya panango kupolesa munthu modabwisa ndipo tidzachichimiziwelini kuti tikhale mpfumu. Koma panango vingachitike kuti wanthu anango angatichichimize kuti tivotere munthu yemwe iwo ankuganiza kuti adzakhale ntongi wabwino. Koma chitsanzo cha Yesu chionesa bwinobwino kuti iye adalamba kungenerera ndale. Pa chochitika chinango mpakana iye adanena kuti: “Ufumu wangu ulilini saidi ya dziko.” (Yoh. 17:14; 18:36) Isepano tichadekana kuchita vinthu komasoti kuganiza ninge Yesu. Ndipomwapa, tithandizira Ufumu wa Mulungu. Ni Ufumu mouyu womwe tilalikira komasoti kuwupempherera. (Mat. 6:10) Koma naboni tione vinthu vinango vatingapfunzire pa chochitika mwechi chomwe Yesu adawandisa mikate.
Yesu alibe kufuna kungenerera nkhani za ndale za Ayuda na Aroma. Isembo tichadekana kutewedzera chitsanzo chake (Onani ndime 6)
“TANTHAUZO YA MIKATE”
7. Ko Yesu adachita chani, ndipo atumi adachita tani na vimwevo? (Yohani 6:16-20)
7 Patsogolo pakuti Yesu wadyesa wanthu azinji maninge, iye adauza atumi wake kuti abwerere ku Kaperenao na barko koma iye alibe kubwerera na barko. Iye adayenda yekha kuphiri, mwanjira imweyi adakwanisa kudzipatula na wanthu wale omwe ambafuna kumuikha ufumu. (Werengani Yohani 6:16-20.) Pomwe atumi ambayambuka pa nyanja, kudayamba chonzi chomwe chimbachitisa mabimbi. Ndipo Yesu adatulukira ankufamba padzulu pa madzi iye adachemera ntumi Petulo kuti achitembo chibodzibodzi. (Mat. 14:22-31) Pomwe Yesu adakwira mu barko chonzi chire chidalekedza. Opfunzira wake adadabwisiwa maninge ndipo adanena kuti: “Ndimwedi Mwana wa Mulungu.”a (Mat. 14:33) Nivochitisa chidwi maninge kuti atumi wake adanena vimwevi padaona Yesu ankufamba padzulu pa madzi osati pomwe iye adawandisa mikate. Onani mpfundo yochitisa chidwi maninge yomwe Maliko adanemba m’bukhu yake. Iye adanemba kuti: “[Atumi] ambabvesalini tanthauzo ya mikate yale, iwo ambapitiriza kushupika kuti abvese vinthu vose.” (Maliko 6:50-52) Shuwadi, atumi enze alibe kubvesa kukula kwa mphanvu zomwe Yahova adapasa Yesu kuti achite vodabwisa. Koma patsogolo pake Yesu adafotokoza pomwe va chodabwisa cha mikate. Vomwe iye adanena vinkutipfunzisa chinthu chinango chodekana maninge.
8-9. Ko ndawa chani gulu ya wanthu ire idayenda ku Kaperenao kukafaga Yesu? (Yohani 6:26, 27)
8 Mangwana yake gulu yose mweire idayenda pomwe pa malo yomwe Yesu wenze adawadyesa. Koma Yesu na atumi wake enzelini kunkule. Ndipomwapa, wanthu wale adayamba kupakira mabarko yomwe yadachokera ku Tiberiyo ndipo adayenda ku Kaperenao kuti akanyang’ane Yesu. (Yoh. 6:22-24) Ko iwo adachita vimwevi ndawa wenze na chidwi chofuna kupfunzira vizinji va Ufumu? Neye. Kunena shuwa, iwo ambandofuna kuti Yesu awapase pomwe mikate yanango na cholinga chakuti akwanirise vosowa vawo va kuthupi. Ko tinkudziwa tani vimwevi?
9 Onani vomwe vidachitika pomwe gulu ya wanthu ire idagumana na Yesu pafupi na Kaperenao. Yesu adawauza mobveka bwino wanthu wale kuti iwo adayenda mpakana komwe kwenze Yesu na cholinga chakuti awadyese pomwe. Yesu adanena kuti iwo adadya “mikate nkukhuta” koma patsogolo pake Yesu adanena va chakudya chimwechi kuti “chakudya chomwe chidzongeka.” Pamwapo iye adawalimbikisa kuti ambaphate basa yoti ambagumane “chakudya chokhalisa, chomwe chibweresa moyo wosapera.” (Werengani Yohani 6:26, 27.) Yesu adanena kuti chakudya chimwechi chiperekewa na Ababa wake. Ganizirani momwe atumi adakhalira odabwisiwa ndawa ya mwayi wakudya chakudya chomwe chidakawapasa moyo wosapera. Ko chakudya mwechi chenze chiponi, ndipo ko iwo adakachigumana tani?
10. Ko wanthu mwawale ambadekana kuchita chani kuti adzagumane moyo wosapera?
10 Vinkuoneka kuti Ayuda mwawale ambabvesa vakuti kuti atambire chakudya mwechi achadekana kuchita chinthu chinango, panango iwo ambaganizira “basa” zomwe chilamulo cha Mose chimbafuna kuti iwo achite. Koma Yesu adawauza kuti: “Vomwe Mulungu ankufuna kuti mumbachite ni vakuti mumbawonese chikhulupiriro kwa yemwe adamutuma.” (Yoh. 6:28, 29) Kuonesa chikhulupiriro kwa munthu yemwe aimira Mulungu ni kodekana kuti tidzagumane “moyo wosapera.” Ni shuwadi, Yesu wenze adanena kale vimwevi. (Yoh. 3:16-18, 36) Patsogolo pake iye adanena pomwe vomwe tidekana kuchita kuti tidzagumane moyo wosapera.—Yoh. 17:3.
11. Ko ni chani chomwe chidaoneseratu kuti Ayuda ambandofaga vofuna vawo vakuthupi? (Salimo 78:24, 25)
11 Ko wanthu mwaware ambadekana kuchita chani kuti adzatambire moyo wosapera? Ayuda mwaware ambakhulupiriralini kuti iwo ambadekana kukhulupirira Yesu. Mpakana adamubvudza kuti: “Ko imwepo muchite chizindikiro chiponi, kuti isepano tichiwone na kukukhulupirirani?” (Yoh. 6:30) Pamwapo iwo adanena kuti munthawe ya Mose Aizirayeli ambatambira mana modabwisa yomwe wenze ninge nkate panango kuti chakudya chawo cha ntsiku na ntsiku. (Neh. 9:15; werengani Salimo 78:24, 25.) Vinkuchita kuonekeratu kuti iwo ambandoganizira vogumana chakudya chaicho. Patsogolo pake pomwe Yesu adayankhula nawo va ‘chakudya chaicho chochokera kudzulu,’ chomwe chenze chosiyana na mana chomwe chenze kudzawathandiza kugumana moyo wosapera, iwo ne alibe kufuna kubvudza kuti ko vimwevi vinkutanthauza chani. (Yoh. 6:32) Iwo ambandodera nkhawa vofuna vawo vakuthupi. Mwakuti alibe kukwanisa kubvesa chonadi chaicho chomwe Yesu ambawapfunzisa. Ko tinkupfunzira chani na vimwevi?
CHINTHU CHODEKANA MANINGE KWA ISEPANO
12. Mobverana na vomwe Yesu adapfunzisa ko chodekana maninge pa moyo wathu nchani?
12 Chinthu chodekana maninge chomwe tinkuchipfunzira mu msolo 6 wa bukhu ya Yohani ni chakuti vofuna vathu vauzimu videkana kukhala chinthu chodekana maninge pa moyo wathu. Yesu wenze adapfunzisa kale vimwevi pomwe adayesewa na Satana. Pa chochitika chinchire, Yesu adaonesa kuti kubvera Yahova nikodekana maninge kuposha vofuna vake va kuthupi. (Mat. 4:3, 4) Kuingizira pamwapa, pa ulaliki wake wa paphiri, Yesu adapfunzisa kufunika kwa kufaga vosowa vathu vauzimu. (Mat. 5:3) Ndipomwapa, tichadekana kudzibvudza kuti: ‘Ko momwe nichachitira vinthu nionesa kuti ushamwali wangu na Yahova ni wodekana maninge kuposha vosowa vangu vakuthupi?’
13. (a) Ko ndawa chani nkuphonyalini kukondwa na chakudya? (b) Ko Paulo adatichenjeza va chani? (1 Akorinto 10:6, 7, 11)
13 Ni kuphonyalini kupempherera vosowa vathu va ntsiku na ntsiku panango kukondwa na vinthu vabwino vomwe tinavo. (Luka 11:3) Baibolo inena kuti ni va bwino kwa munthu kuti “adye, amwe na kukondwa” ndawa yakuti waphata basa mwakhama. Ndipo inena pomwe kuti “vimwevi ni vochokera m’manja mwa Mulungu.” (Mla. 2:24; 8:15; Yak. 1:17) Koma tichadeka kukhala tcheru kuti ayi tibvume kuti vosowa vathu vakuthupi vikhale vodekana maninge pa moyo wathu. Tingapfunzire pomwe na vomwe ntumi Paulo adanembera Akhrisitu wa ku Korinto. Iye adanena vinthu vinango vomwe vidachitika na ntundu wa Aizirayeli, kuphataninzapo vomwe iwo adachita pafupi na phiri ya Sinayi. Ndipomwapa, iye adachenjeza kuti tichadekanalini kukonda “vinthu voipa ninge momwe iwo adachitira.” (Werengani 1 Akorinto 10:6, 7, 11.) Yahova wenze adachita chodabwisa kuti apase chakudya Aizirayeli koma shungu yawo yofuna chakudya yenze ikulu maninge mwakuti chidakhala ‘chinthu choipa kwa iwo.’ (Num. 11:4-6, 31-34) Kuingizira mwapa, pomwe adatumikira fano, iwo adaonesa kuti chomwe chenze chodekana kwa iwo ni kudya, kumwa komasoti vosangalasa kuposha kubvera Yahova. (Eks. 32:4-6) Paulo adaphatisira basa chitsanzo chawo ninge chenjezo kwa Akhrisitu wa nthawe mweire, omwe ambakhala pafupi na nthawe yomwe Yerusalemu komasoti kachisi adakadzongewa. Isepanombo tinkukhala pafupi na mapeto ya ndongosolo ya vinthu yoipa ino. Ndawa ya vimwevi tichadekana kukhala tcheru na machenjezo ya Paulo na kuyesesa kuti tisachite vibodzibodzi na vomwe Aizirayeli adachita.
14. Ko Baibolo inena chani pa vakudya vomwe tidzakhale navo mu dziko inyowani?
14 Pomwe Yesu adatipfunzisa kuti timbapempherere “chakudya kuti tidye ntsiku ya lero,” iye adanena pomwe kuti tichadekana kupempherera kuti vofuna va Mulungu “vichitike pa dziko yapasi pano ninge mwaviriri kudzulu.” (Mat. 6:9-11) Ko mukukwanisa kuganizira momwe dziko idzakhalire pomwe pemphero mweyi idzadawiriwe? Baibolo ifotokoza kuti cholinga cha Mulungu pa dziko ni kuphatanidzapo kuti pakhale chakudya chizinji maninge. Lemba ya Yesaya 25:6-8, iwonesa kuti wanthu adzakondwe na maphwando ya vakudya vabwino maninge. Salimo 72:16 ipolomisa kuti: ‘Pa dziko yapasi padzakhale tirigu uzinji maninge, padzulu pa maphiri padzakhale tirigu uzinji maninge.’ Ko imwepo mungakhale okondwa mukaganizira momwe mudzaphatisire basa tirigu mouyu pa kukonza chakudya chilichose chomwe imwepo mukonda komasoti pakudzakonza vakudya vinyowani? Ayi kuyebwa kuti imwepo mudzabzale minda ya vinyu na kudya vipaso vake. (Yes. 65:21, 22) Wanthu ose padziko yapasi adzakondwe na vinthu vodekana vimwevi.
15. Ko wanthu omwe adzamukisiwe adzapfunzire va chani? (Yohani 6:35)
15 Werengani Yohani 6:35. Ganizirani pomwe va wanthu wale omwe adadya mikate na ntsomba zomwe Yesu adawandisa modabwisa maninge, pa nthawe mweire iwo alibe kukhulupirira Yesu. Olo kuti iwo alibe kuonesa chikhulupiriro pakuyamba iwo angadzamukisiwe ndipo imwepo mungadzadziwane na anango mwa iwo. (Yoh. 5:28, 29) Wanthu mwawa adzadekane kupfunzira tanthauzo ya vomwe Yesu adawauza, kuti: “Ine ndine chakudya chopasa moyo. Aliyese wobwera kwa inepano adzabvelini njala olo pang’ono.” Iwo adzadekane kukhulupirira ntsembe ya Yesu, adzadekane pomwe kukhulupirira kuti Yesu adapereka moyo wake ndawa ya wanthu ose. Pa nthawe mweyi padzakhale basa ikulu yopfunzisa vinthu vauzimu wanthu omwe adzamukisiwe na omwe adzabadwe mudziko inyowani. Vidzakhale vokomedza maninge kuthandiza wanthu kupfunzira vinthu vabwino maninge va cholinga cha Yahova. Ndipo kuchita vimwevi kudzakhale kokomedza maninge kuposha kuvidyesa mwa kuthupi. Shuwadi, vinthu vauzimu vidzakhale chinthu chodekana maninge pa moyo wathu.
16. Ko tidzapfunzire chani mu nkhani inkubwera?
16 Mu nkhani mweyi tapfunzira vinthu vinango vodekana maninge vomwe vigumanika pa lemba ya Yohani msolo 6, koma Yesu wenze na vinthu vizinji maninge vomwe ambadekana kutipfunzisa vokhudza “moyo wosapera.” Ayuda omwe Yesu ambayankhula nawo pa nthawe mweire ambadekana kubvesera mwa tcheru vomwe Yesu ambawauza. Isepanombo tinkudekana kuchita chibodzibodzi. Ndipomwapa, mu nkhani inkubwera tidzapitirize kupfunzira mpfundo zinango za mu lemba ya Yohani msolo 6.
NYIMBO NA. 20 Munapereka Mwana Wanu Wobadwa Yekha
a Kuti muone mpfundo zinango pa chochitika mwechi, onani bukhu yakuti—Yesu—Ndi Njira, Choonadi ndi Moyo, tsa. 131, na yakuti Tsanzirani Chikhulupiriro Chawo, tsa. 185.