Azibereki, thandizani wana wanu kulimbisa chikhulupiriro chawo

1-2. Ko azibereki achadekana kuchita tani peno mwana wawo wawabvunza va vomwe tichakhulupirira m’Baibolo?

WANTHU azinji anena kuti kulera mwana ni chinthu choshupa maninge. Peno imwepo ndimwe m’bereki ndipo munkuyesesa kuthandiza mwana wanu kuti alimbise chikhulupiriro chake, Yahova adzakudaliseni. (Deut. 6:6, 7) Kuyenda kwa nthawe, panango mwana wanu adzayambe kuchita mibvunzo yokhudza vomwe tikhulupirira m’Baibolo kuphatanidzapo vomwe ichanena pa nkhani ya chabwino na choipa.

² Pakuyamba mibvunzo ninge mwaya panango yangakhale yokudabwisani pang’ono. Nthawe zinango vingaonese ninge m’malo mwakuti mwana wanu akule mwauzimu, ankubwerera m’buyo. Koma chaivo ni vakuti kuti mwana wanu akhale na chitsimikizo achadekana kuchita mibvunzo. (1 Akor. 13:11) Ndipomwapa, imwepo muchadekanalini kudabwisika. M’malo mwa vimwevi mungaphatise basa mwayi mouyu kuti muthandize mwana wanu kuti ayambe kuganiza mozama.

3. Ko tione chani mu nkhani mweyino?

³ Munkhani mweyi tione momwe azibereki angathandizire mwana wawo (1) kutsimikizira yekha, (2) kulemekeza mpfundo zolungama za m’Baibolo, na (3) kuti ambateteze vomwe akhulupirira. Komasoti tione kuti ndawa chani ni vabwino kuti mwana wanu ambachite mibvunzo ndipo tione pomwe vochitika vinango vomwe vingapereke mwayi wakuti azibereki acheze na mwana wawo va vomwe tichakhulupirira.

THANDIZANI MWANA WANU KUTSIMIKIZIRA YEKHA

4. Ko ni mibvunzo iponi yomwe mwana wanu angakhale nayo ndipo ndawa chani?

⁴ Ninge momwe imwepo mudabadwira mulibe chikhulupiriro, mwana wanumbo adabadwa alibe chikhulupiriro. Ni vodekana maninge kukumbukira kuti chikhulupiriro nchinthulini chomwe chichoka kwa azibereki kuyenda kwa mwana. Ndipomwapa, panango mwana wanu angayambe kudzibvunza kuti: ‘Ko ningatsimikizire tani kuti Mulungu alikodi? Ko ningakhulupirire vomwe Baibolo ichanena?’ Kuchita mibvunzo mwaya nkuphonyalini. Shuwadi, ndawa ya kuti Baibolo itilimbikisa “kuphatisa basa buya ya kuganiza” na kuti ‘timbafagefage vinthu vose.’ (Aro. 12:1; 1 Ates. 5:21) Manje ko mungathandize tani mwana wanu kulimbisa chikhulupiriro chake?

5. Ko azibereki angachite tani kuti athandize mwana wawo kukhulupirira maninge Baibolo? (Aroma 12:2)

⁵ Thandizani mwana wanu kugumana umboni wakuti vomwe Baibolo ichapfunzisa nichaivo. (Werengani Aroma 12:2.) Mwana wanu akakuchitani mibvunzo, phatisani basa mwayi moyu kuti mumuthandize momwe angagumanire midawiro, pa ku phatisa basa vinthu ninge Índice das Publicações da Torre de Vigia na Buku Lofufuzira Nkhani. Mwakulinganiza, Mu bukhu yofagira pa mbali yakuti “Baibulo,” pa msolo wakuti, “Kuuziridwa ndi Mulungu” pamwapa iye adzagumane umboni wakuti Baibolo iribe kundokhala bukhu yabwino yonembewa na wanthu koma ninge “Mawu ya Mulungu.” (1 Ates. 2:13) Iye angafage pomwe va thaundi ya Ninive ku Siria wakale. Kalekale wanthu anango opfunza maninge ambatsutsa kuti Ninive alibe kukhalako. Koma cha ma 1850, ofagafaga vinthu vakale adagumana matongwe ya thaundi mweyi, vomwe vidatsimikizira kuti Baibolo imbanena chaivo. (Zef. 2:13-15) Mwana wanu akafaga mu Ntsanja ya ulonda ya Novembro 2021 pa nkhani yakuti: “Ko munkudziwa?” Iye adzaone momwe kudzongewa kwa Ninive kudakwanirisira maulosi ya m’Baibolo. Limbikisani mwana wanu kuti ambalinganize vomwe iye apfunzira mu vofalisa vathu na vomwe mabukhu yanango yothembeka yalewa, ninge encyclopedias. Vimwevi vidzathandize mwana wanu kutsimikizira kuti vomwe Baibolo ichanena ni chaivo.

6. Ko azibereki angathandize tani mwana wawo kuti ambaganize bwino? Perekani chitsanzo. (Onani pomwe foto.)

⁶ Fagani mwayi wakuti mwana wanu aphatise basa buya ya kuganiza. Fagani mwayi wocheza na mwana wanu nkhani zokhudza Baibolo panango chikhulupiriro. Panango mungachite vimwevi pomwe munkukaona malo yosungirako vinthu vakale, malo yosungirako vinyama panango malo yowonesera vinthu ku Beteli. Mukayenda kukaona malo yosungira vinthu vakale, imwepo mungakwanise kuthandiza mwana wanu kuona momwe chinthu chinango olo panango chochitika chinango chakale chionesera momwe Baibolo iliri chaiyo. Mwakulinganiza, ko mwana wanu adziwa kuti dzina ya Mulungu igumanika pa Mwala wa magole 3000 wodziwika kuti Mwala wa Mowabu? Mwala mouyu ugumanika ku maolo yosungirako vinthu vakale ya Louvre ku Paris mu dziko ya França. Koma imwepo mungaone mafoto ya Mwala wa Mowabu na mafoto ya vinthu vinango vakale pa intaneti panango mu vofalisa vathu. Kuingizira pamwapa, kulikulu ya Mboni za Yahova pa malo yowonesera vinthu yakuti: “Baibolo na dzina ya Mulungu, ni vokwanisika kuona Mwala womwe adalinganiziwa na Mwala wa Mowabu. Mawu yanango yomwe yagumanika pa Mwala mouyu, ni yakuti, mesa mpfumu ya Mowabu, idapandukira Izirayeli. Ndipo ni vimwevi letu vomwe Baibolo inena. (2 Maf. 3:4, 5) Kuona yekha kuti nkhani za m’Baibolo ni chaizo komasoti ni zotsimikizirika, vidzathandize mwana wanu kukhala na chikhulupiriro cholimba.—Onani pomwe 2 Mbiri 9:6.

7-8. (a) Ko tingapfunzire chani na vinthu vochitisa chidwi va nchilengedwe? Perekani chitsanzo. (Onani pomwe foto.) (b) Ko ni mibvunzo iponi yomwe yangathandize mwana wanu kulimbisa chikhulupiriro chake chakuti ku na Mulengi?

⁷ Thandizani mwana wanu kuganizira vinthu vochitisa chidwi vomwe tigumana nchilengedwe. Pomwe munkufamba pa malo ya bwino pabodzi na mwana wanu, thandizani mwana wanu kuona vinthu vochitisa chidwi vomwe vinkuoneka mu chilengedwe. Ndawa chani? Ndawa yakuti vinthu vimwevi ni umboni wakuti pa na munthu munango wanzeru maninge yemwe adavilenga. Mwakulinganiza, vinthu vizinji mu chilengedwe, vinakaonekedwe kabodzi kalaundi. Ndipo akatswiri azinji apfunzira kwa magole yazinji va kaonekedwe mwaka. Katswili munango dzina yake Nicola Fameli adanena kuti muchiti muwerenge tumizera twa vinthu vozungulira mwevi mudzazindikire kuti vose vitewedza malamulo ya manamba. Malamulo ya manamba mwaya yachemerewa kuti sequência de Fibonacci. Malamulo mwaya yaoneka pomwe mu vinthu vinango vizinji. Mwakulinganiza, mu kaonekedwe ka milalang’amba, vigoba va nkhono, masamba ya miti yanango komasoti sendefulawu.a

⁸ Ku shikola, panango mwana wanu adzapfunzire va vinthu vinango vochitisa chidwi va nchilengedwe. Mwakulinganiza, miti yazinji yatewedza malamulo yolingana. Muti ugawanika nkukhala nthawi ndipo nthawi mwezo zikula nkugawanika pomwe. Malamulo ya nchilengedwe mwaya yachemerewa kuti fractais. Malamulo ya fractais yagumanika pomwe mu vinthu vinango va nchilengedwe. Manje ko ni mbani yemwe adayikha malamulo yakhuzi mwaya nchilengedwe? Mwana wanu akambaganizira mibvunzo ninge mwaya, iye adzakwanise kulimbisa chikhulupiriro chake chakuti Yahova adalenga vinthu vose mwevi. (Aheb. 3:4) Kuyenda kwa nthawe imwepo mudzafunike kuthandiza mwana wanu kubvesa kudekana kwa kubvera malamulo ya Mulungu. Kuti muchite vimwevi, mungamubvunze kuti: “Peno Mulungu adatilenga, ko unkuganizalini kuti iye ni munthu woyenerera kutiuza vomwe tingachite kuti tikhale okondwa?” Imwepo mungamuonese pomwe kuti malamulo yose mwaya yali m’Baibolo.

NASA, ESA, and the Hubble Heritage (STScl/AURA)-ESA/Hubble Collaboration

THANDIZANI MWANA WANU KUTI AMBALEMEKEZE MPFUNDO ZOLUNGAMA ZA M’BAIBOLO

9. Ndawa chani mwana wanu angayambe kukaikira va mpfundo zolungama za m’Baibolo?

⁹ Peno mwana wanu akaikira kuti peno ni kodekanadi kutewedza vomwe Baibolo inena pa nkhani ya chabwino na choipa, yesesani kuzindikira vomwe vimuchitisa kuti ambakaikire vimwevi. Ko iye akhulupiriradilini vomwe Baibolo ichanena, panango akwanisalini kufotokoza vomwe achakhulupirira? Thandizani mwana wanu kuona kudekana kwa kutewedza malamulo ya Yahova. Imwepo mungachite vimwevi pa kuphatisa basa bukhu yakuti Kondwani na moyo mpaka kalekale!b

10. Ko mungathandize tani mwana wanu kuona Yahova ninge shamwali wake wabwino?

¹⁰ Thandizani mwana wanu kulemekeza ushamwali wake na Yahova. Pomwe munkuchita pfunziro ya Baibolo na mwana wanu, phatisani basa mibvunzo na vitsanzo va mu bukhu yakuti Kondwani na moyo mpaka kalekale! kuti mudziwe maganizo ya mwana wanu pa nkhani zinango. (Miy. 20:5) Mwakulinganiza, mu pfunziro 8 ilinganiza Yahova na shamwali wa pamoyo yemwe atipasa malangizo kuti atithandize na kutiteteza. Patsogolo pakuti mwawerenga lemba ya 1 Yohani 5:3, mugamubvunze kuti: “Peno Yahova ni shamwali wabwino tene, pomwe iye watikumbira kuti tichite chinthu chinango ko tichadekana kuchita chani?” Mbvunzo mouyu angaoneke ninge wosafunika, koma ungathandize mwana wanu kubvesa kuti Yahova adatipasa malamulo mwaya ndawa yakuti atikonda.—Yes. 48:17, 18.

11. Ko mungathandize tani mwawa wanu kuti ambalemekeze mpfundo za m’Baibolo? (Miyambo 2:10, 11)

¹¹ Chezani na mwana wanu va ubwino wotewedza mpfundo za m’Baibolo. Pomwe munkuwerenga Baibolo panango lemba ya ntsiku pabodzi na mwana wanu, chezani naye momwe mpfundo za m’Baibolo zidathandizira kale banja yanu. Mwakulinganiza, ko mwana wanu akwanisa kuona ubwino wa kuphata basa na kukhala munthu woona ntima. (Aheb. 13:18) Ko mwana wanu abvesa kuti mpfundo za m’Baibolo zitithandiza kukhala okondwa komasoti wathanzi? (Miy. 14:29, 30) Kucheza na mwana wanu va mpfundo ninge zimwezi vidzamuthandize kuti ambalemekeze vomwe Baibolo ichapfunzisa.—Werengani Miyambo 2:10, 11.

12. Ko m’bereki munango adathandiza tani mwana wake kuona ubwino wa kutewedza mpfundo za m’Baibolo?

¹² M’bale munango wa ku França dzina yake Steve, adafotokoza momwe iye pabodzi na nkazi wake athandizira mwana wawo ng’ono Ethan, kuti aone chikondi cha Yahova m’malamulo yake. Iye adanena kuti: “Isepano timuchita mibvunzo ninge yakuti: ‘Ko ndawa chani Yahova afuna kuti timbatewedzere mpfundo zake? Ko vimwevi vionesa tani kuti iye atikonda? Ko chidakachitika ni chani peno iwepo udakatewedzeralini mpfundo zimwezi?’” Macheza ninge mwaya yadathandiza Ethan kutsimikizira kuti malamulo ya Yahova nthawe zose ni yabwino kwa isepano. Steve adanena pomwe kuti: “Cholinga chathu ni kuthandiza Ethan kuti aone nzeru za m’Baibolo kuti ni za padzulu maninge kuposha nzeru iriyose ya wanthu.”

13. Ko azibereki angatherene tani mwana wawo kuti ambaphatise basa mpfundo za m’Baibolo? Perekani chitsanzo.

¹³ Therenani mwana wanu kuti ambatewedze mpfundo za m’Baibolo. Mpata wabwino womwe mungachite vimwevi, ni pomwe wapasiwa tepese ku shikola kuti akawerenge bukhu inango. Wanthu wotomolewa mu bukhu mweyi panango angakhale omwe achita vinthu va chigololo, wandewo panango achita vinthu vinango vomwe Yahova abverananavolini. Ndipo bukhu mweiyo inkuonesa kuti vinthu vimwevo ni vosaphonyeka maninge. Imwepo mungalimbikise mwana wanu kuti aganize momwe Yahova aonera wanthu omwe achita vinthu ninge mwevo. (Miy. 22:24, 25; 1 Akor. 15:33; Afil. 4:8) Mwanjira mweyi, mwana wanu adzaone kudekana kwa kubvera Yahova. Ndipo peno iye ankufuna kupereka maganizo yake pa nkhani mweiyo, adzakhale wokonzeka kuyankhula va vomwe achakhulupirira.

KONZEKERESANI MWANA WANU KUTI AMBATETEZE VOMWE AKHULUPIRIRA

14. Ko ni nkhani ziponi zomwe alumbwana angashupike kuzifotokoza ndipo ndawa chani?

¹⁴ Nthawe zinango wachilumbwana akhala na mantha kuteteza vomwe akhulupirira. Mwakulinganiza, iwo panango angadziwelini momwe angafotokozere kuti ndawa chani akhulupiriralini kuti vinthu va moyo vidachita kuchinja kuchokera ku vinthu vinango. Ndawa chani? Vingachitike kuti maticha yanena kuti nkhani yakuti vamoyo vidachita kuchinja kuchokera ku vinthu vinango ni yosakaikisa koma ni chaiyo. Peno imwepo ndimwe m’bereki, ko mungathandize tani mwana wanu kuti atsimikizire kuti vomwe achakhulupirira m’Baibolo ni chaivo?

15. Nchani chomwe chingathandize mulumbwana kuthemba maninge vomwe achakhulupirira?

¹⁵ Thandizani mwana wanu kuti ambatsimikizire maninge vomwe achakhulupirira. Mwana wanu adekanalini kukhala na manyazi ndawa yokhulupirira kuti ku na Mulengi. (2 Tim. 1:8) Ndawa chani? Ndawa yakuti akatswiri azinji akhulupirirambolini kuti vamoyo vidandoyamba vokha panango kuti vidayamba mwangozi. Iwo akambapfunzira momwe vinthu vamoyo viliri, iwo aona umboni wakuti munthu munango wa nzeru maninge ndiye adavikonza. Mwanjira mweyi, iwombo akhulupiriralini kuti vinthu va moyo vidachita kuchinja kuchokera ku vinthu vinango ninge momwe yapfunzisira mashikola yazinji pa dziko yapasi. Chinthu chinango chomwe chingathandize mwana wanu kulimbisa chikhulupiriro chake ni kuzindikira momwe abale na alongo anango adayambira kutsimikizira kuti vamoyo vindachita kulengewa.c

16. Ko azibereki angathandize tani mwana wawo kufotokoza kuti ndawa chani achakhulupirira kuti ku na Mulengi? (1 Petulo 3:15) (Onani pomwe foto.)

¹⁶ Thandizani mwana wanu kuti ambafotokoze kuti ndawa chani achakhulupirira kuti ku na Mulengi. (Werengani 1 Petulo 3:15.) Panango vingakhale bwino kupfunzira pabodzi na mwana wanu nkhani zakuti Zimene “Achinyamata Amadzifunsa—Kodi Zinthu Zinachita Kulengedwa?” Pa saiti ya jw.org. Mukachita teno mwana wanu adzasalule mpfundo zomwe iye ankuona kuti ni zothandiza kwa anango kubvesa kuti ku na Mulengi. Ndipo imwepo mungamuthandize momwe angazifotokozere mpfundo mwezo. Peno munthu munango ankufuna kucheza naye va nkhani mweyi thandizani mwana wanu kuona kuti adekanalini kukangana naye koma andodekana kufotokoza chaivo munjira yosashupa. Mwakulinganiza, panango munzake wa ku shikola anganene kuti: “Ine nindokhulupirira vomwe nikwanisa kuona koma nikalibe kumuonako Mulungu.” Mwana wanu angadawire kuti: “Linganiza kuti unkufamba nthengo kumalo komwe kulibe wanthu ndipo musadikhirika waguma chitsime. Ko iwepo ungaganize chani? Shuwadi, ungaganize kuti pa na munthu yemwe adachichera chitsime mwechi. Manje peno chinthu chosashupa ninge mwechi chidachita kucherewa na munthu ko unkuganiza chani va chilengedwe chose?”

17. Ko azibereki angalimbikise tani mwana wawo kunyang’ana mwayi wakuti auze anango va m’Baibolo? Perekani chitsanzo.

¹⁷ Limbikisani mwana wanu kugumana njira zomwe zingamupase mwayi woyankhula na anango va Baibolo. (Aro. 10:10) Tinganene kuti kuyankhula na anango va Baibolo nchibodzibodzi na kuphatisa basa choimbira nyimbo. Pakuyamba munthu angayambe na kuimba nyimbo zosashupa. Koma kuyenda kwa nthawe angakhale na maluso ndipo kuimba kungakhale chinthu chosashupa kwa iye. Mwakulinganiza, iye angamubvudze munzake wa ku shikola kuti: “Ko unkudziwa kuti wanthu azinji okonza vinthu atengera vomwe iwo aona nchilengedwe? Leka nikuonese vidiyo yomwe inkuonesa vimwevi.” Patsogolo pakuti waonesa vidiyo yogumanika pa ndandanda ya mavidiyo yakuti: “Kodi zinangochitika zonkha,” iye anganene kuti peno wanthu okonza vinthu ankonza pakutengera vinthu va nchilengedwe ko ni mbani yemwe achadekana kulemekezewa maninge ndawa ya vinthu vomwe iwo atengera?” Kufotokoza mosashupa tene kungakhale kokwana kuti munzake muyo achite chidwi nkufuna kupfunzira vizinji.

PITIRIZANI KUTHANDIZA MWANA WANU KULIMBISA CHIKHULUPIRIRO CHAKE

18. Ko azibereki angapitirize tani kulimbikisa wana wawo kulimbisa chikhulupiriro chawo?

¹⁸ Tinkukhala mudziko yomwe wanthu azinji akhulupiriralini Yahova. (2 Pet. 3:3) Ndipomwapa, azibereki mukambapfunzira na wana wanu walimbikiseni kuti abvese maninge mpfundo zomwe zingawathandize kulemekeza Baibolo na mpfundo zolungama za Mulungu. Chezani nawo va vinthu vochitisa chidwi vomwe tiviona nchilengedwe kuti ambakwanise kuvifotokoza bwinobwino. Walimbikiseni kubvesa maulosi yochitisa chidwi ya m’Baibolo yomwe yadakwanirisika. Ndipo chodekana maninge pempherani pabodzi na wana wanu ndipo apemphelereni. Mukachita vimwevi tingatsimikizire kuti Yahova adzadalise khama yanu yothandiza wana wanu kulimbisa chikhulupiriro chawo.—2 Mbiri 15:7.