20-26 DI YÜLI 2026
KANTIKA 133 Adorá Yehova den Bo Hubentut
Tuma Bon Desishon ora di Buska Mas Edukashon
“Un persona sabí ta pensa bon promé ku e dal un paso.”—PRO. 14:15.
LOKE NOS LO SIÑA
Algun kos importante pa pensa riba dje i algun prinsipio di Beibel ku por yuda bo disidí si bo mester buska mas edukashon.
1-2. (a) Ki desishon e hóbennan ta haña nan kuné? (b) Den e artíkulo akí, kiko e palabra “mas edukashon” ta enserá? (Wak “Splikashon.”)
ORA bo ta yòn, hopi biaha hende ta puntra bo: “Kiko bo ke bira dia bo bira grandi?” Wèl, e mihó trabou ku bo por tin ta di traha fultaim pa Yehova. Pero, lo bo mester di sèn tambe pa kuida bo mes. (2 Tes. 3:10) Kasi sigur lo bo a pensa kaba kiko lo bo ke bira dia bo bira grandi.
2 Algun hóben, ku yudansa di nan mayornan, ta skohe pa buska mas edukashon despues ku nan a kaba ku enseñansa obligatorio (leerplicht) pa asina nan por haña trabou.a Kisas abo ta pensa: ‘Mi mester sigui bai skol? Si ta asina, kua skol?’ Den e artíkulo akí, bo ta haña algun prinsipio di Beibel ku por yuda bo tuma desishon sabí tokante bo edukashon. E artíkulo akí ta spesialmente pa e hóbennan, pero tambe e por yuda otro ruman ku ta pensa pa sigui bai skol. Ademas, e prinsipionan akí por yuda mayornan pa yuda nan yunan tuma bon desishon.
BO MESTER BUSKA MAS EDUKASHON?
3. Dikon kisas algun ruman ta pensa ku nan mester buska mas edukashon?
3 Na algun pais, un hende por haña un trabou ku e por gana sufisiente sèn pa kuida su mes sin ku e mester buska mas edukashon. Den otro pais, un hende kisas mester di mas edukashon pa e por haña un trabou ku por paga bon i ku tin mihó ora di trabou. Esei lo por ta bon pa un ruman pasobra lo e por yud’é traha mas den sirbishi òf den otro trabou den e organisashon di Yehova. Pero, si un ruman skohe pa buska mas edukashon, lo e mester hasi sakrifisio pasobra lo e por hañ’é ta usa mas di su tempu, energia i sèn, i esei lo por trese difikultat.
4. Ken mester disidí si bo mester buska mas edukashon? (Wak e nota.)
4 Beibel ta bisa ku “kada hende mester kumpli ku su mes responsabilidatnan.” (Gal. 6:5) Esei ke men ku kada hende ta responsabel pa loke nan ta hasi òf nò. Pues, kada ruman adulto mester tuma su mes desishon tokante buskamentu di mas edukashon.b Ademas, mayornan ta esnan responsabel pa edukashon di nan yunan ku ta yòn. (Efe. 6:1) Nan yudansa por prepará nan yunan pa tuma bon desishon tokante edukashon ora nan bira grandi.—Pro. 22:6.
5. Ki ora bo mester kuminsá pensa si bo ke buska mas edukashon, i dikon? (Wak e plachi riba portada.)
5 Promé ku un hóben kaba enseñansa obligatorio (leerplicht), e mester disidí si e ke buska mas edukashon. Ta sabí pa un hóben papia ku su mayornan tokante loke e ke studia promé ku e disidí kiko e ke hasi. Esaki lo yuda nan pa nan investigá huntu kiko ta e diferente opshonnan ku tin. Di e manera ei, nan por skohe vak na skol ku por prepará e hóben pa den futuro e por sigui studia òf kuminsá traha. Awor, ta promé ku un hóben kaba su skol e ku su mayornan mester tuma un desishon? No ègt. (Pro. 21:5) Algun hóben a skohe pa kaba skol, buska trabou i kuminsá traha pionero miéntras nan ta pensando si nan ke buska mas edukashon. Asta mas despues den un persona su bida, e por disidí di buska mas edukashon.
Un tata ku un mama ta yuda nan yu tuma desishon sabí tokante mas edukashon (Wak paragraf 5)
6. Kiko por yuda bo tuma un desishon sabí?
6 Kiko por yuda bo tuma un bon desishon tokante edukashon? Papia ku Yehova i pidié yuda bo tuma un desishon sabí. (Sant. 1:5) Ademas, pensa bon riba e siguiente preguntanan. Promé, dikon bo ke buska mas edukashon? (Sal. 26:2) Di dos, kiko ta e bentaha- i desbentahanan di e estudio ku bo ke sigui? (Pro. 14:15) Laga nos analisá kada pregunta.
DIKON BO KE BUSKA MAS EDUKASHON?
7. Kiko bo mester tene kuenta kuné si bo ke buska mas edukashon?
7 Si bo ta pensá di sigui studia, ta importante pa puntra bo mes: ‘Dikon mi ke buska mas edukashon?’ Hopi hende ke sigui studia pa asina nan por haña un trabou ku nan ta gusta òf pa nan por gana mas sèn. Esei ta algu robes? No ègt. (1 Tim. 5:8) Pero, Beibel ta spièrta nos pa no hasi plaka e kos di mas importante den nos bida òf pensa ku plaka ta duna nos oportunidat pa hasi tur loke nos ke. (Pro. 23:4, 5; 1 Tim. 6:8-10; 1 Huan 2:17) Si bo ke buska mas edukashon djis pa bo bira riku òf pa bo impreshoná otro hende, lo bo no ta felis i bo por asta daña bo amistat ku Yehova.
8-9. (a) Kon importante edukashon mester ta pa bo? (Mateo 6:33) (b) Kiko bo ta siña for di loke Josefina, Morine i Iris a bisa?
8 Kon importante edukashon mester ta pa bo? Wèl, no tin nada mas importante ku sirbi Yehova. (Mat. 22:37, 38; Flp. 3:8) Pues, bo mester mira edukashon komo algu ku por yuda bo haña un trabou pa bo kuida bo mes den futuro pa asina bo por sirbi Yehova ku henter bo kurason.—Lesa Mateo 6:33.
9 Wak kiko a yuda algun ruman pa mira edukashon manera Yehova ta mir’é. Josefina di Chile a bisa: “Loke m’a studia tabata pa yuda mi sirbi Yehova mas mihó posibel. Mi metanan spiritual tabata mas importante ku loke mi a skohe pa studia; nada otro no tabata mas importante ku esei.” Un ruman ku yama Morine a sigui un kurso di hasi kabei i e kurso a dura un aña. Kon bini el a skohe e kurso ei? El a bisa: “Mi ta’tin e meta pa yuda kaminda tin mester di mas predikadó. M’a buska un kurso ku lo a yuda mi kumpli ku mi meta. Ora m’a kaba ku e kurso, m’a usa loke m’a siña pa haña un trabou i spar pa mi muda. Anto ora m’a muda bai kaminda tabatin mester di mas predikadó, e kurso ku m’a tuma a yuda mi haña trabou.” Iris a sigui un estudio mas largu pa bira dentista. El a bisa: “Loke m’a studia ta’tin algun bentaha pero nunka lo e hasi bo berdaderamente felis. Pa bo ta felis, bo mester kòrda ku si bo pone Yehova na promé lugá den bo bida, lo e hasi sigur pa bo ta felis i pa bo tin tur loke bo mester.” Sí, ora nos amistat ku Yehova ta e kos di mas importante den nos bida, nos lo tuma desishon sabí ku lo hasi nos felis pa semper.
KIKO TA E BENTAHA- I DESBENTAHANAN?
10. Kon e prinsipio na Deuteronomio 32:29 por yuda bo disidí si bo ta buska mas edukashon òf nò?
10 Kisas semper bo tabatin pensá di hasi un sierto trabou. Pero ta bon tambe pa bo wak ki otro opshon tin, kisas un trabou similar òf un trabou kompletamente diferente. (Kompará ku Proverbionan 18:17.) Awendia, tin opshon ku no tabatin ántes, manera kurso online. Anto kòrda ku bo por bai traha pa kuida bo mes sin ku bo mester sigui studia. Laga nos wak ehèmpel di Johanna di Finlandia. Despues ku el a kaba skol, e no a sigui niun estudio mas. El a bisa: “Ora m’a kaba skol, m’a kuminsá traha partaim i traha komo pionero. M’a hasi diferente trabou pero semper m’a mira ku Yehova a kumpli ku su promesa di kuida mi i a duna mi loke mi ta’tin mester.” Kòrda ku kualke desishon ku bo tuma tokante edukashon, sea ta pa buska mas edukashon òf ki sorto di estudio bo ke hasi, tin su bentaha- i desbentahanan. Puntra bo mes: ‘Tin mas bentaha ku desbentaha?’ (Lesa Deuteronomio 32:29; 1 Kor. 10:23) Laga nos wak algun punto importante ku lo yuda bo kontestá e pregunta ei.
11. Dikon ta importante pa wak bon kuantu tempu bo tin mester pa bai skol òf siña kon pa hasi un trabou? (Wak e plachi.)
11 Kon e skema lo ta? Pensa riba kuantu ora lo bo mester bai skol, traha hùiswèrk i siña kon pa hasi un trabou. Lo bo tin tempu pa tene bo amistat ku Yehova fuerte? Lo bo tin tempu pa yuda na kas? (Flp. 1:10) Lo bo tin energia pa lesa Beibel, hasi estudio personal i prepará pa reunion? Wak kiko a pasa ku Jeroz di India. El a bisa: “Tabata hopi difísil pa mi ta regular na sirbishi i konsentrá bon na reunion. Tin biaha m’a asta falta reunion. Ora mi pensa bèk, mi ta realisá ku e estudio ei a kita demasiado tempu i energia di mi.” Pero tin algun estudio ku no ta tuma dje tantu tempu ei; algun ta partaim i tin otro ku no tin dje tantu hùiswèrk ei. Por ehèmpel, Rabeca di Mozambique ta kontentu ku loke el a skohe pa studia. El a bisa: “Mi tabata haña lès solamente dos ora pa dia. Esei a yuda mi pa sigui traha komo pionero regular.”
Si bo ta pensá di sigui studia, hasi sigur ku bo tin tempu pa tur e kosnan di mas importante (Wak paragraf 11)
12. Ki pregunta ta bon pa hasi bo mes si bo ke hasi mihó uso di bo tempu? (Eklesiástes 12:1)
12 Kon largu e estudio lo ta? Algu mas ku bo tin ku pensa riba dje ta kuantu luna òf aña e ta bai tuma bo pa kaba e estudio. Puntra bo mes: ‘Si mi bai e skol akí, mi ta usando mi tempu na e mihó manera?’ (Efe. 5:15-17) ‘Si bo ta yòn, loke bo skohe pa studia ta permití bo duna Yehova lo mihó durante bo hubentut, kisas trahando fultaim p’e?’ (Lesa Eklesiástes 12:1.) Puntra bo mes tambe: ‘Tin kursonan mas kòrtiku ku ta yuda mi haña e mesun abilidat ku mi mester pa haña e trabou ku mi ke?’ Por ehèmpel, tin skol òf trabou ku ta yuda bo siña e fishi mas lihé i mas barata ku na un universidat. Mario di Chile a bisa: “Mi a skohe un kurso di dos aña ku tabata mas barata ku un kurso di universidat. Mi tabatin lès kuater dia pa siman. Esei a permití mi traha pionero miéntras mi ta bai skol.”
13. Kiko por pasa si bo mester bai biba leu for di bo famia pa bai skol?
13 Unda e skol ta keda? Kisas bo tin ku bai skol ku ta serka di kas. Pero kiko si e skol ta keda na otro lugá? Òf kiko si bo tin ku biba huntu ku otro studiante miéntras bo ta bai skol? Kòrda ku si bo bai leu for di bo famia i bai biba huntu ku hende ku no ta sirbi Yehova, esei lo ta un peliger grandi pa bo amistat ku Yehova. (Pro. 22:3; 1 Kor. 15:33) Matias di Mozambique a hasi un estudio di un aña ku no tabata karu. Pero tòg el a lamentá e desishon ku el a tuma. Dikon? El a bisa: “Mi mester a biba tur e tempu ei na un skol ku tabata leu for di kas. Tur dia mi tabata haña mi ku tentashon pa hasi loke ta malu. Mi ta konsehá tur hende pa no hasi un estudio ku ta pone bo bai biba leu for di bo famia.” Un ruman muhé di Rusia a bisa: “E echo ku m’a biba na kas ku mi mayornan i no ku otro studiante a yuda mi evitá peliger i problema.” Ademas, bo por asta hasi sierto estudio online.
14. Kon e palabranan di Hesus na Lúkas 14:28 ta yuda bo tuma desishon sabí?
14 Kuantu e estudio lo kosta? Na algun pais, algun estudio no ta karu òf gobièrnu ta paga pa nan. Den e kasonan ei, ta posibel pa bo sigui studia i haña abilidat pa asina bo por haña un trabou sin ku bo tin ku gasta hopi sèn. Pero tin hopi lugá kaminda ta karu pa sigui studia. Kisas tin otro gastunan manera tuma lès privá òf bai beilès pa asina bo por ser aseptá na un skol. Tin estudio ku ta asina karu ku nan ta laga e studiantenan ku hopi aña di debe. Adilson di Mozambique ta lamentá loke el a skohe pa studia. El a bisa: “Tabatin biaha ku mi tawelanan ku a kria mi no tabatin sufisiente sèn pa kumpra kuminda òf loke nan ta’tin mester pasobra nan mester a yuda paga pa e kuater añanan ku mi a bai skol.” Segun ku bo ta pensa tokante estudio òf trabou, puntra bo mes: ‘Kuantu lo e kosta? Ami òf mi famia por pag’é? Tin algu ku ta ménos karu?’ (Lesa Lúkas 14:28.) Òf puntra bo mes: ‘Si mi hinka mi kurpa den debe, kuantu tempu lo e tuma pa mi kaba di pag’é? E trabou ku lo mi haña den futuro lo yuda mi gana sufisiente sèn pa mi kuida mi mes i pa paga e fiansa?’—Pro. 22:7.
15. Dikon bo mester pensa riba ki sorto di trabou tin promé ku bo tuma desishon kiko pa sigui studia?
15 Bo por haña e trabou ku bo ke? Pensa riba ki oportunidat di trabou tin kaminda bo ta biba òf kaminda bo ke bai biba. Loke bo studia ta yuda bo haña un trabou? Por sosodé ku e skol ku bo bai no ta duna e práktika òf siña bo e abilidatnan ku bo tin mester pa hasi e trabou. Esei ta pasó e lèsnan ta mas enfoká riba teoria i gana konosementu ku riba siña abilidat ku por yuda bo haña un trabou spesífiko. (Kol. 2:8) Un ruman muhé di India a bisa: “E skol ku m’a bai no a yuda mi haña e abilidat ku mi tabatin mester pa e trabou ku mi tabata ke haña. Esei a pone ku mi no por a haña trabou pa loke mi a studia.” Den algun kaso, e estudio ta yuda bo haña e abilidatnan pero no tin masha trabou pa loke bo a studia. Un ruman hòmber ku yama Sublime di Repúblika Sentroafrikano a kaba un kurso di drecha èrko. Sinembargo, el a bisa: “Kaminda mi ta biba, mayoria di hende tin kustumber di drecha kos nan mes. Pues, ta difísil pa haña trabou.”
16. Dikon ta bon pa bo pensa ki sorto di trabou bo por haña ora bo kaba skol?
16 Loke bo mester wak tambe ta ki sorto di trabou lo bo por haña ora bo kaba skol. Lo bo gusta e trabou ei? (Ekl. 3:12, 13) Kon e lugá kaminda lo bo traha ta, i kon bo koleganan lo ta? Awor, kaminda bo ke bai traha, ta un lugá safe, e ta un lugá ku lo duna bo strès òf e ta un lugá ku ta kompetí ku otro kompania? Mas o ménos kuantu sèn lo bo gana ku e tipo di trabou ei? E plaka ei lo yuda bo kuida bo mes? Bo mester tuma mas kurso pa bo por keda ku e trabou ei? Mas importante ainda, e trabou ei lo permití bo pone Yehova na promé lugá? (Ekl. 12:13) Ta klaru ku si trabou ta skars, lo no ta semper fásil pa haña e trabou ku bo ke. Pero dependé kiko bo studia, lo bo tin mas chèns di haña un trabou den futuro. Esei ta loke Tabitha di India a hasi. El a skohe un kurso di kosementu ku a dura seis luna. El a bisa: “M’a pensa ku e trabou di kosedó lo yuda mi traha pionero. Esaki ta un fishi ku tur ora tin trabou; mi por skohe ki ora mi ke traha i mi’n mester hinka muchu sèn pa kuminsá ku e trabou akí.” Loke Tabitha a skohe pa studia a yud’é haña un trabou ku por a permitié sigui traha pionero.
17. (a) Kon bo por haña informashon ku por yuda bo tuma desishon sabí? (b) Ki prinsipio di Beibel por yuda bo tuma desishon sabí? (Wak e kuadro “Algun Pregunta i Prinsipio di Beibel pa Analisá.”)
17 Den e artíkulo akí, nos a trata vários punto ku bo mester analisá si bo ke buska mas edukashon. Kon bo por haña informashon ku por yuda bo tuma desishon sabí? Bo por haña mas informashon tokante un kurso òf un skol ku bo ta interesá den dje ora bo bishitá e skol òf su website. Promé ku bo skohe loke bo ke studia, wak tambe ki sorto di trabou tin disponibel. Ademas, bo por papia ku hende ku a sigui un estudio similar òf ku a haña un trabou ku nan tabata ke. (Pro. 13:10) Puntra nan: “Kiko ta e bentaha- i desbentahanan di e skol òf trabou ei?” Anto papia ku rumannan ku ta sirbiendo Yehova felismente. (Pro. 15:22) Ki estudio òf sorto di trabou nan ta rekomendá? Ora bo kòmbersá ku nan, kisas asta nan por bisa bo tokante un trabou ku bo no a pensa riba dje.
18. Kiko bo mester keda kòrda?
18 Manera nos por a siña den e artíkulo akí, mas edukashon tin su bentaha- i desbentahanan. Pues, hasi orashon i pensa bon riba e opshonnan ku tin. Kòrda ku un skol òf kurso por yuda bo haña un trabou kaminda bo ta gana sufisiente sèn pa kuida bo mes. Pero, e úniko kos ku ta hasi nos berdaderamente felis ta ora nos tin un amistat será ku Yehova. (Sal. 16:9, 11) Yehova semper lo kuida su pueblo sin importá ki edukashon nan tin. (Heb. 13:5) Awor, kiko si bo a disidí di sigui buska mas edukashon? Kiko lo yuda bo keda ku un amistat fuerte ku Yehova ora bo sigui bai skol? Nos lo trata esei den e siguiente artíkulo.
KANTIKA 45 Meditashon di Mi Kurason
a SPLIKASHON: Den e artíkulo akí i esun siguiente, e palabranan “mas edukashon” ta referí na kualke enseñansa òf skol ku bo skohe despues ku bo a kumpli ku e enseñansa ku gobièrnu ta rekerí, esta, enseñansa obligatorio (leerplicht). “Mas edukashon” ta referí entre otro na e skolnan manera universidat, skol di fishi, skol tékniko, skol di formashon profeshonal, estudio òf kurso kòrtiku òf largu.
b Den pasado, nos publikashonnan a yega di konsehá e rumannan pa no sigui edukashon avansá. Por ehèmpel, e artíkulo den E Toren di Vigilansia di 1 di òktober 2005 ku e tema “Mayornan, Ki Futuro Boso Ke pa Boso Yunan?” a menshoná e peligernan di sigui edukashon avansá. Ainda tin e mesun peligernan ora di buska mas edukashon. Pero, kada persona mester skohe pa nan mes loke nan ke disidí. Promé ku tuma un desishon, kada ruman i, den kaso di un menor di edat, kada kabes di famia, mester hasi orashon i analisá prinsipio di Beibel. Pensa bon kua estudio òf kurso lo bo skohe, kuantu tempu lo e dura i kiko tur mester hasi pa kab’é. E ansianonan ni niun ruman no mester husga e desishon ku un otro ruman a tuma.—Sant. 4:12.