Bo Ta Dedicá Tempu na Bo Famia?
“MUCHA Hapones Stima Nan Tata Aunke E Ta Traha Hopi i No Tin Tempu pa Hunga cu Su Yunan.” E titular aki a aparecé algun aña pasá den e korant Mainichi Shimbun. E artículo a informá cu 87,8 porciento di mucha hapones cu a participá den un encuesta di gobiernu a expresá e deseo pa cuida nan tata ora esaki bira bieu. Pero den e edicion ingles dje korant, e mésun artículo a aparecé bou di un titular diferente. E tabata bisa: “Tata i Yu: Un Caso di Negligencia.” Distinto dje edicion hapones, e artículo a resaltá un otro aspecto dje mésun encuesta: Cada dia di trabou, un tata hapones tabata dedicá solamente 36 minuut na su yunan. Na comparacion, un tata na Alemania Occidental tabata dedicá 44 minuut na su yunan riba un dia den siman, i na Merca, e cifra tabata 56 minuut.
No ta tata so ta pasa tiki tempu cu nan yunan. Mas i mas mama ta traha pafó di cas. Por ehempel, hopi mama soltero tin cu traha pa sostené e famia. Como resultado, e cantidad di tempu cu mayornan—tantu tata como mama—ta pasa cu nan yunan a mengua.
Un estudio di mas cu 12.000 tiener mericano, hací na 1997, a mustra cu hóbennan cu tin un relacion cerá cu nan mayornan tin ménos chens di sufri di stres emocional, di pensa di cometé suicidio, di haña nan den violencia of di usa substancianan adictivo. I un dje investigadónan enbolbí den e estudio extenso a bisa: “Ta difícil pa sinti bo cerá cu bo yunan si bo no t’ei ora nan tin mester di bo.” Sí, ta importante berde pa dedicá tempu na bo yunan i comunicá cu nan.
E Brecha di Comunicacion
Foral famianan den cua un mayor ta biba leu fo’i cas debí na trabou, ta vulnerabel pa fayo di comunicacion. Claro cu no ta famianan di cua un mayor ta biba for di cas so tin e brecha di comunicacion. Aunke algun mayor ta biba na cas, nan ta sali bai traha promé cu nan yunan lanta mainta i nan ta yega cas anochi despues cu esakinan a bai drumi caba. Pa compensá e falta di contacto aki, cierto mayornan ta dedicá tempu n’e famia den fin di siman i dianan di fiesta. Nan ta papia di dedicá tempu di “calidad” na nan yunan.
Ma, calidad ta compensá falta di cantidad? E investigadó Laurence Steinberg ta contestá: “Por lo general, mucha cu ta pasa mas tempu cu nan mayornan ta bai mihó cu mucha cu ta pasa ménos tempu. Ta parce masha difícil pa compensá e falta di tempu ei. Hende a exagerá e idea di tempu di calidad.” Esei ta exactamente manera un señora di Birmania ta sinti. Su casá—un hapones típico—ta yega cas for di trabou tur dia un or of dos or di mardugá. Aunke e ta dedicá tempu n’e famia den fin di siman, su esposa ta bisa: “E echo cu bo ta na cas diasabra cu diadomingo no ta yena e bashí di no ta huntu cu e famia p’e resto di siman. . . . Bo por salta tur cuminda riba dianan den siman i come nan tur riba diasabra cu diadomingo?”
Esfuerso Conciensudo Ta Necesario
Mantené bon comunicacion den famia ta mas fácil pa bisa cu pa haci. E exigencianan di gana e pan di cada dia i percurá p’e famia ta pone cu no ta fácil pa un tata of un mama cu ta traha, dedicá tempu n’e famia. Hopi persona kende nan circunstancianan ta rekerí pa nan ta for di cas, ta comunicá regularmente dor di yama na telefon of skirbi carta. Pero sea boso ta huntu na cas of no, esfuerso conciensudo ta necesario pa mantené bon comunicacion den famia.
Mayornan cu no ta wori comunicá cu nan famia tin cu paga pa nan negligencia. Un tata cu tabata dedicá masha poco tempu na su famia i cu no tabata ni come cu nan, a hañ’é confrontá cu consecuencianan serio. Su yu homber a bira violento, i nan a gara su yu muher ta horta den pacus. Un diadomingo mainta, ora e tata tabata prepará pa bai hunga golf, e yu homber a grita di rabia: “Ta mami ta e único mayor den e cas aki?” E mucha a lamentá: “Mami ta dicidí tur cos den e cas aki. Nunca papi . . . .”
E palabranan ei a pone e tata pensa. Finalmente el a dicidí cu, pa cuminsá, e mester desayuná cu su famia. Na principio, tabata solamente e cu su esposa. Gradualmente, e yunan a djoin nan, i e mesa di desayuno a bira un ambiente di comunicacion. Esaki a hiba na cena huntu como famia. Dje manera ei e homber tabata haci esfuerso pa scapa su famia di un kiebro completo.
Yudansa dje Palabra di Dios
Bijbel ta animá mayornan pa tuma tempu pa comunicá cu nan yunan. Dios a instruí e israelitanan mediante profeta Moises: “Scucha, o Israel: Jehova nos Dios ta un solo Jehova. I bo tin cu stima Jehova bo Dios cu tur bo curason i cu tur bo alma i cu tur bo forsa vital. I e palabranan aki cu mi ta mandando bo awe mester resultá di ta riba bo curason; i bo tin cu inculcá nan den bo yu homber i papia di nan ora bo ta sinta den bo cas i ora bo ta cana riba caminda i ora bo ta bai drumi i ora bo ta lanta.” (Deuteronomio 6:4-7) Sí, nos cu ta mayor tin cu tuma iniciativa pa pasa tempu cu nos famia si nos kier inculcá e palabranan di Dios den mente i curason dje yunan.
Ta interesante pa nota cu e encuesta di mas cu 12.000 adolesente mericano na 1997, mencioná anteriormente, a revelá cu “e casi 88% . . . dje poblacion cu a bisa cu nan tin un religion, ta mira religion i oracion como un proteccion pa nan.” Cristiannan berdadero ta realisá cu instruccion religioso adecuá na cas ta protehá hóbennan for di cosnan manera uso di substancianan adictivo, angustia emocional, suicidio i violencia.
Tin mayor ta haña cu ta difícil pa traha tempu pa nan famia. Esei ta specialmente e caso cu mamanan soltero cu tin cu traha. Gustosamente nan lo kier dedicá tempu na nan yunan, pero trabou casi no ta permití esei. Con nan por forsa saca tempu precioso pa ta huntu cu nan famia? “Protehá sabiduria práctico i abilidad di pensa,” Bijbel ta urgi. (Proverbionan 3:21) Mayornan por usa “abilidad di pensa” pa saca tempu p’e famia. Con?
Si bo ta un mama cu ta traha i cu ta sinti agotá despues di un dia di trabou, ke hubo di pidi bo yunan prepará cuminda huntu cu bo? E tempu cu boso ta pasa huntu ei lo percurá oportunidad pa hala mas cerca otro. Na principio kisas ta tuma mas tempu pa enbolbé bo yunan. Pero, lo no tarda muchu pa bo haña esei deleitabel i cu asta bo ta gana tempu.
Kisas bo ta un tata cu tin un lista largu di cos di haci den fin di siman. Pakico no haci algun dje keasernan aki huntu cu bo yunan? Bo por comunicá cu nan segun cu boso ta traha huntu i na mésun tempu duna nan un entrenamentu balioso. E spiertamentu di Bijbel pa inculcá e palabranan di Dios den bo yunan, ta animá bo pa papia cu nan “ora bo ta sinta den bo cas i ora bo ta cana riba caminda”—sí, na tur oportunidad. Comunicá cu bo yunan miéntras boso ta traha huntu ta un despliegue di “sabiduria práctico”.
Dedicá tempu na bo famia lo duna recompensa riba término largu. “Cerca esnan cu ta consultá huntu, tin sabiduria,” segun un proverbio bíblico. (Proverbionan 13:10) Dor di saca tempu pa comunicá cu bo famia, lo bo ta den un bon posicion pa duna nan instruccion sabí den e lucha dje bida di tur dia. E instruccion cu bo ta duna awor por spar bo hopi tempu i dolor di curason den futuro. Ademas, e por contribuí tantu na bo felicidad como di nan. Pa duna tal instruccion, bo tin cu haci bon uso dje depósito ricu di sabiduria cu tin den Bijbel, e Palabra di Dios. Us’é pa siña bo yunan i pa guia e pasonan di bo famia.—Salmo 119:105.
[Plachi na página 4]
Hóbennan cu tin un relacion cerá cu nan mayornan tin ménos chens di sufri di stres emocional
[Plachi na página 5]
Bon comunicacion ta duna recompensa ricu den bida di famia
[Plachi na página 6]
Miéntras cu bo ta traha huntu cu bo yu, bo por comunicá i duna entrenamentu balioso