Niwalwal So Kakristianoan a Bilang Manangiyalibansa ed Palson Panagdayew
“Saya so nasyon ya agtinulok na totoo so boses nen Jehova a Dios to, tan ag-angawat ed disiplina.”—JEREMIAS 7:28.
1, 2. Panoy inkiwas nen Jeremias ed inter-na-Dios a kimey to?
“SAY apuy na tuan kumbiksion so mandarlang ed dalem to; wala so manangidagdag a biskeg diad pansalita na katuaan, a mamaat tan mamabiskeg met.” Diad saratan a salita so impaneskribe na duaran Hebreon eskolar ed kimey nen Jeremias. Anggamano say kimey ton nanlapud Dios so makapakebbiew, kabat to a nakaukolan ton sumpalen so responsabilidad to ed nasyon na Juda. Unong a sikaton mismo so angibalikas ed satan: “Ta say salita nen Jehova so nagmaliw ed siak a sengegan na kabalawan tan kaludlurey ed amin ya agew. Tan imbagak: ‘Sikato so agko la salambiten, tan agko lan balot salitaen so ngaran to.’” On, say desdes tan panamasegsegang so ngalngalin nagmaliw ya agto la natepelan. Balet kasin sikato so sinmuko?—Jeremias 20:8, 9a.
2 Intuloy nen Jeremias: “Tan diad pusok et nansumpal a singa mandarlang ya apuy ya akaputan ed saray pukel ko; tan siak so naksawan lan mangitetepel ed satan, tan agko la nayarian a sungdoan.” (Jeremias 20:9b) Ag-impireg nen Jeremias so kimey to a mangiyabawag ed saray panangukom na Dios ed Juda.—Jeremias 6:10, 11.
Say Modernon Jeremias
3. Anton awawey so impanengneng nen Jesus tan saray babangatan to ed kimey da?
3 Singa si Jeremias, Kristo Jesus tan saray inmunan Kristianon babangatan so andi-takot ya angiyabawag ed kainglit a mensahe na Panarian na Dios ed saray Judios tan diad saray nasyones. Anggamano sikato so nipangaw lan akauna nisesengeg ed panagpulong, si Pedro tan saray arum ya apostoles so sitetepel ya inmebat ed saray relihyoson manamakasalanan: “Nepeg min tuloken so Dios a bilang manuley nen saray totoo.” Diad ganggan na saray relihyoson pakauley, sikara so binasigan nisesengeg ed tepel da. Panon so inkiwas na saray apostoles? “Inagew-agew ed templo tan diad kabkaabungan et intultuloy dan andi-tunda so nambabangat tan angiyaabawag ed maong a balita nipaakar ed Kristo, si Jesus.”—Gawa 5:29, 40-42; Mateo 23:13-33.
4. Siopa so anumbok ed uliran nen Jeremias ed koma-20 siglo, tan panon so impanggawa ra ed saya?
4 Sirin saray inmunan alanaan a Kristianos so kinmiwas a singa si Jeremias. Anggamano nidunget ed masesebeg tan batingernger iran relihyoson kakabusol, intultuloy dan inyabawag iray panangukom na Dios. Natan, siopa ed sayan koma-20 siglo so anumbok ed satan a parehon ehemplo? Siopa so angiyabawag ed lapag tan ed kabkaabungan ed saray panangukom na Dios ed sayan sistema na bengabengatla tan nagkalautla ed kapetekan na Jerusalem, say Kakristianoan? Say maawaran a pamatnagan so nalulusbo ed masulok lan 68 taon diad pangipanengneng a say modernon klasen Jeremias so melmelag balet ta makpel ya ulop na alanaan a tastasi nen Jehova. Saraya so dinmaak tan atulongan nanlapulad 1935 diad panamegley na ondarakel a “baleg ya ulop” na saray nilaksalaksan bulos-linawan kakaiba, a naamtaan met a bilang Tastasi nen Jehova. Tekep na nankakasakey a boses, sinumpal da so inkabetang dan Jeremias diad impangondena ed palson relihyon a bilang sakey a patit tan kapalikdoan.—Apocalipsis 7:9, 10; 14:1-5.
Kakristianoan—Akin a Modernon Kapetekan na Jerusalem?
5. Diad antoran dalan a say Kakristianoan so singa kadaanan a Jerusalem?
5 ‘Balet,’ nayarin itepet na sakey, ‘iner so pakaromogan tayo na kapetekan ed baetan na kadaanan a Jerusalem tan say Kakristianoan?’ Nisengeg ed saray miulibay iran awawey tan kipapasen a wala ed makinon a Kakristianoan natan. Inteen da so talek da ed saray ‘masanton syudad’ da tan saray simsimbaan, a singa diad Roma, Jerusalem, Canterbury, Fatima, Guadalupe, tan Zaragoza, diad panalambit lambengat na pigara. Inaro ran itandoro iray katedral da, saray basilika ra, saray templo, tan saray simbaan da, ya ipapangta ra so inkadaan da tan say arkitektura ra, a singano saraya so angiter ed sikara na nikadkaduman talindeg ed Dios. Ikuan da ni a saray relihyoson palpaalagey da so nipaalagey ‘diad kigloriaan na Dios.’ Ingen, panon karakel ed sarayan palpaalagey so peteg ya angitarok ed ngaran nen Jehova a Dios? Diad kasuniyan, sakey so pirmin nipanonot ed saray arkitekto a nandesinyo ed sikara, saray artists tan saray eskutor a nandekora ed sikara, saray mayaman a patron a nambayar ed sikara, odino saray “sasantos” ya angidedikaan ed sikara. Say panagmatalek na Kakristianoan ed saray karaanan tan diad tradisyon so katilaan lambengat a singa say impanmatalek na Juda ed masanton templo to.—Jeremias 7:4.
6. Panon a say impangondena nen Jesus ed Judion klero so onaplika ed klero na Kakristianoan?
6 Unong ed panangondena nen Jeremias ed saray Judion saserdote tan propetas, anto so nibaga ed saray relihyoson papangulo na Kakristianoan natan? Diad inkaprankesa na singa-Jeremias, inter nen Jesus so uker ed Judion klero ya onkabi ed klero na Kakristianoan ed sayan agew: “Agda aagamilen so ipupulong da . . . Amin a bengatlan gawaen da so ginawa diad pangitawag na imano . . . singa say panlabay na pakagegemtan ed pasen na galang diad saray piesta na panangan tan diad saray unaan a yurongan ed sinagogas.” (Mateo 23:3-7, The Jerusalem Bible) Panon kabetbet so pakakanengneng tayo ed saray prominentin klero tan managpulong a mamibendisyon ed saray pulitikal tan nasyonalistikon pantitipon tan saray pandaragup a sikara so wadtan—tan say pibibiang ed kiparungtal diad saray palapagan a kaiba daray pulitikos!
7. (a) Panon a saray arum a managpulong so mangibabalang ed saray karaklan? (b) Anton angat so pinaliisan na saray klero?
7 Natan, diad panaon na telebisyon, walaan itayo na saray managpulong ed TV a mannenegosyo ed satan a paralanan diad amin a nengneng na kasiliban na teatro tan sikolohikon kagawaan diad pamalikdo ed karaklan tan pamigar ed bulsa na pulok. Agaylan matukotukoy so impangondena nen Jeremias anggan natan, manga-2,600 taon ed saginonor! “Ta manlapud kamelamelagan ed sikara ya anggad kabalbalgan ed sikara, balang sakey so manggagawa ed inkasikato na sinasaol a pananubo; tan manlapud propeta ya anggad saserdote, balang sakey so onkikiwas a sititila.” Ontan met, anggapo ed sikara so malabay a mangawat ed angat na tuan Kristianon ministeryo, arap-arapan ed totoo, diad kabkaabungan. Saray Tasi nen Jehova lambengat—say alanaan a klasen Jeremias tan say “baleg ya ulop” so angawat ed satan a responsabilidad.—Jeremias 6:13; Gawa 20:20, 21.
Kasin Nilaban So Kakristianoan?
8. Akin a say Kakristianoan so manisisian agla nadampot na Armagedon?
8 Sarayan managpulong ed TV so mamapalikdo ed publiko diad sakey a palson panlikna ed kaligenan diad palpalaran a panangusar ed “kianak lamet” tan “aminsan a nilaban, nilaban lan naynay” iran bunga-na-sangi tan teolohya. Nilaksalaksan totoo ed ngalngalin kada relihyon tan sekta na Kakristianoan so nitonton a manisia a sikara so “nianak lamet” tan “nilaban.” Saray andi-baing iran pulitiko so makadesyang a mangibabaga met na ontan. On, saray paborito ran managpulong so mangibabaga a sikara so walad kareenan ed Dios lapud sikara la so “nilaban”—tan saya anggaman ed relihyoso, pulitikal, tan nasyonalistikon inkaapag-apag! Tan satan so labalabay na totoo, unong a singa ginawa ra ed agew nen Jeremias! (Jeremias 5:31; 14:14) Isipen dan sikara so agla nadampot na Armagedon a panangukom na Dios.—Jeremias 6:14; 23:17; 1 Corinto 1:10; Apocalipsis 16:14, 16.
9. (a) Diad siopa so peteg a kiyaplikaan na “kianak lamet”? (b) Anto so ibabaga na Biblia nipaakar ed kamarerwa? (Diad saratan a tepet, iter so kaaruman a suporta a manlapud Reasoning From the Scriptures.)
9 Anggaman kuan, ipanengneng na maalwar ya impanaral ed Salita na Dios tan diad saray bangat nen Kristo a limitadon bilang lambengat so mibiang ed pribilehyo na kianak lamet, nianak a ‘manlapud danum tan manlapud espiritu,’ sirin pian mibiang ed mangatatawen a piuley ed si Kristo. (Juan 3:3-5; Roma 8:16, 17; Apocalipsis 14:1-3) Say “baleg ya ulop” na saray tuan Kristianos natan so agmankaukolan a nianak lamet, lapud say ilalo ran andi-anggaan a bilay so mangaraldalin, aliwan mangatatawen. (2 Pedro 3:13; Apocalipsis 21:3, 4) Nagkalalo ni, say bangat na Kakristianoan so niletneg ed sakey a palson kaisipan—a say too so walaan na ag-ompatey a kamarerwa a mankaukolan na kilalaban. Anggapo ed Biblia so panuporta ed ontan a doktrina, a diad tua et sinengeg ed kadaanan a Griegon pilosopya.a
Anggapo So Liket ed Salita To odino Ngaran To
10. Panon so panmoria na dakel a klero ed Biblia?
10 Walaray arum a punto na panulibayan ed baetan na kadaanan a Jerusalem tan modernon Kakristianoan. Inkuan nen Jeremias: “Nia! Say mismon salita nen Jehova so nagmaliw ed sikara a kabalawan, a satan a salita so agda nanliketan.” (Jeremias 6:10) Lablabayen na klero so pangaon ed saray pilosopo tan ed saray sientista, imbes a diad Salita nen Jehova. Dakel so mangibabaing ed Biblia; sikato ni ingen so ludlureyan da diad panamegley na saray “atagtagey a kritisismo.” Ibaga ran sikato so tongtong-basilyo tan lehenda a nipresentan bilang maabig a literatura. (Jeremias 7:28) Tan no nipaakar ed ngaran na Autor to, sikato so modmoraen da. Anto so prueba tayo ed sayan ibabaga tayo?
11. Anto so pandumaan na Kakristianoan tan si Jeremias diad panangusar da ed ngaran na Dios?
11 Anggamano say Hebreon tetragrammaton (יהוה) so ompatnag ed ngalngalin 7,000 danay ed Hebreon Kasulatan, say ngaran a “Jehova,” odino “Yahweh,” so sinandian ed dakel iran Biblian Ingles na salitan “KATAWAN.” Alimbawa, say ngaran so sigpot ya inekal ed peles iran patalos na Biblia ed lenguahen Afrikaans. Say Kastilan Franquesa-Solé a patalos so angusar ed ngaran diad orihinal ya edisyon to. Sanen nipalapag so rebisadon bersyon, say madibinon ngaran so naandi, a sinandian na Señor (Katawan). Tan anggan sanen saray patalos na Kakristianoan so angisakup ed ngaran na Dios, satan so mataltalag ya usaren na klero. Ingen, si Jeremias so angusar ed nikadkaduman ngaran na Dios a 726 danay diad propetikon mensahe to!b
Say “Reyna na Tawen” tan Idolatria
12-14. (a) Diad anton magunaet a kimey so pibibiangan na saray Judion pamilya? (b) Panon so panmoria nen Jehova ed panagdayew da?
12 Naromog tayo so sananey a pipetekan legan ya usisaen tayo so mensahe nen Jeremias ed Jerusalem. Sanen imbaga nen Jehova ed propeta to ya agto ipikasi so totoo, impabitar to no akin. “Agta nanenengneng mo so nagagawa ed saray syudad na Juda tan diad saray lansangan na Jerusalem? Saray ananak a lalaki so mandudukdok na kiew, tan saray kaamaan so mamaparngat ed apuy, tan saray kaasawaan a bibii so mangakames ed tapong.” Tan diad anton magunaet a gawa so akalanlanoran na interon pamilya? “Pian manggawa na saray bagat a tinapay ed ‘reyna na katawenan’”!—Jeremias 7:16-18; 44:15, 19.
13 Kuan na sakey a Judion komentaryo: “Say kulto na ‘reyna na tawen’ so magunaet tan maparungtal a tinumbok.” Agnapanisiaan, say nasyon na Juda so mangaagamil na idolatria, a mandadayew ed sakey a paganon diosa, nayarin say Binababilonian diosa na inkamabuna, si Ishtar, say komatlon didiosen na Binababilonian trinidad. Odino sayan “reyna” so nayarin say mipetekan a diosa na Canaaneo, si Astoret.—1 Arari 11:5, 33.
14 Niarum ed sayan panagdayew ed diosa, sikara so mangaagamil na arum ya idolatria. Sikara so kinondena nen Jehova a nisesengeg ed saya, a kuanto: “Akin a siak so pinasanok da ed saray imbolik a talintao ra, diad saray maapan sankailin dirios da?” Nantultuloy so panangondena: “Agda tinulok so boses ko tan ag-ira nankurang ed satan, balet ta intultuloy da so nanakar ed kaawetan na puso ra tan tinmumbok ira ed saray talintao nen Baal, ya imbangat ed sikara na saray atateng da.” (Jeremias 8:19; 9:13, 14) Kasin say Kakristianoan so naplag ed parehon patit?
15. (a) Anton kipapasen nipaakar ed idolatria so naromog tayo ed Kakristianoan natan? Mangisita na lokal iran ehemplo. (b) Anton talindeg ed si Maria so alaen na saray tuan Kristianos? (Nengnengen met so Reasoning From the Scriptures, pahina 254-61.)
15 Pasyaren so anggan dinan a simbaan odino katedral—Protestante, Katoliko, odino Ortudoks—tan nayarin naromog yoray taltalintao na krus. Balet diad nasasakupan na Katoliko tan Ortudoks, wala niray imahen na “lawas birhen a Santa Maria, Ina na Tuan Dios” diad agmanganggan panduruma na inkagawa tan itsura.c Amin a superlatibon titulo so nibunton ed sikato, a pati say “Reyna na tawen” tan “Reyna na talba”!d Diad biek a dapag, say Jeremias a klase, manwarin rerespetoen da si Maria a bilang ina nen Jesus tan sakey ya alanaan a mananisia, so maalwar ya anumbok ed apostolikon simbawa: “Bantayan yo so inkasikayo a manlapud saray talintao.”—1 Juan 5:21; Jeremias 10:14.
Sanandian na Trinidad So Sakey a Soberanon Katawan a Jehova
16. Anton bangat so nanggawa na dalan diad panamagalang ed si Maria, tan panon?
16‘Balet,’ nayarin itepet yo, ‘panon so insabi na sayan panagdayew tan panangigalang ed si Maria?’ Diad sengegan na sananey a kurang na asasakbay ya apostatan iglesia a manayakup ed saray paganon managdayew. Say taloran-dirios-ed-sakey a kaisipan so malaknab a nitatandoro ed paganon mundo. Saray karaanan a Romano so walaan na saray templon walaan na saray ulop na taloran silir a “nidedika ed sakey a trinidad a didiosen a nisiglaot ed pananisia tan panagdayew. Ontan so kipapasen ed templo nen Jupiter Optimus Maximus ed Capitol, konsagrado ed Kapitolyanon trinidad a Jupiter-Juno-Minerva.”e
17, 18. (a) Anto so indepak, sirin angiyabuloy ed bangat a Trinidad ya onaligwas? (b) Mangiter na kaaruman iran argumento a manlapud Reasoning From the Scriptures.
17 Pian niyalibansa so ilimmuas na doktrinan “Sankasantosan a Trinidad” ed komatlo tan komapat a siglo, nakaukolan ed Iglesia Katolika so pangidepak ed Hebreon kaisipan a nibalikas a malinlinew ed saray salita nen Jeremias: “Anggapon balot so siopaman a singa sika, O Jehova. Sika so baleg, tan say ngaran mo so baleg ed pakapanyari. Balet si Jehova so diad tua et Dios. Sikato so mabilay a Dios tan say Ari ed andi-geter a panaon.” Pinekderan nen Jesus itan a pakatalos sanen inaon to a nanlapud saray salita nen Moises: “Dengel ka, O Israel, si Jehova a Dios tayo so sakey a Jehova.”—Jeremias 10:6, 10; Marcos 12:29; Deuteronomio 6:4.
18 Tinulongan na Judion anito na agpangibalikas ed “Yahweh,” odino “Jehova,” say panangusar ed ngaran na Dios so inekal na apostatan Kakristianoan. Saya so angiyabuloy ed teologon luang a nayarin panoan to so ‘Masanton Trinidad.’f
19. (a) Anto so resulta na impangawat na Kakristianoan ed Trinidad? (b) Anton katilaan so nansumpalan ta pian nipabiskeg so argumenton Trinidad?
19 Sirin, say Kakristianoan so nampilin ‘manaakar ya ontumbok ed sananey a dios,’ say dios a trinidad, a sigpot ya agkabat na saray Judios tan si Kristo tan ed saray tuan Kristianos. Tan pian nipabitar iyan talora-ed-sakey a misteryo, saray managpatalos na Kakristianoan so nanggawa ni ingen na kapalikdoan diad King James Version.g Nagkalalo ni, a singa sakey a lohikon nansumpalan na bangat a Trinidad, sakey a baleg a kabiangan na Kakristianoan so naplag diad panagdayew odino panangigalang ed “Reyna na Tawen” to.—Jeremias 7:17, 18, New International Version.
Iyaalibansa na Klero so Panamasegsegang
20, 21. Anton kurang so tinumbok na Kakristianoan, tan antoran tepet so matukotukoy natan?
20 Nisesengeg ed saray wala ed akauna, say tepet nen Jeremias so matukoy ed klero na Kakristianoan: “Panon so pakapangibaga yon totoo: ‘Sikami so makabat, tan say ganggan nen Jehova so wala ed sikami’? Petepeteg, natan, say palson pluma na saray eskriba so nankimey ed katilaan. . . . Nia! Impulisay da so mismon salita nen Jehova, tan anton kakabatan so wala ed sikara?” (Jeremias 8:8, 9) Impulisay da si Jehova tan saray manangilaman to, saray tastasi to. A singa saray saserdote tan propetas so amasegsegang ed si Jeremias, sirin saray klero na Kakristianoan so walad benegan diad maslak ed saray maramsak a panamasegsegang ed saray Tasi nen Jehova ed sayan interon siglo.
21 Balet akin a sayan panamasegsegang so inyalibansa ra? Anto so ginawa na saray Tastasi pian napapetang so liknaan da tan ondalang so apuy da? Say unor ya artikulo ed sayan serye so mangusisa ed saratan tan diad saray misiglaotan a tepet.
[Saray Paimano ed Leksab]
a Para ed detalyadon impanalaysay ed sarayan punto, nengnengen so pahina 76-80, 356-61, 379-80 ed Reasoning From the Scriptures, ya impalapag na Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.
b Para ed malaknab nin impormasyon diad panangiyurak ed madibinon ngaran, nengnengen so 32-pahinan brosyur a The Divine Name That Will Endure Forever, ya impalapag na Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.
c The Image of Guadalupe—Myth or Miracle?, nen Jody Brant Smith, pahina 6.
d The Glories of Mary, nen Alphonsus de Liguori, pahina 424.
e Las Grandes Religiones Ilustradas (The Great Religions Illustrated, pahina 408.
f Para ed panaral ed bangat a Trinidad, nengnengen so Reasoning From the Scriptures, pahina 405-26.
g Say 1 Juan 5:7 so sakey ya inyarum a katilaan, tan say Mateo 24:36, ya anggapo so “nisay Anak,” so sakey a kapalikdoan ya impangekal. Nengnengen so paimanod-leksab na The Emphatic Diaglott, pahina 803, ya impalapag na Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc., tan say The Codex Sinaiticus and The Codex Alexandrinus, pahina 27, ya impalapag na Trustees of the British Museum.
Kasin Nanonotan Yo?
◻ Panon so impakabidbir ed modernon Jeremias a klase?
◻ Anto so arum ed saray pampetekan ed baetan na kadaanan a Jerusalem tan say Kakristianoan?
◻ Panoy impamalikdo na klero ed totoo diad panisia a sikara so mikakareenan ed Dios?
◻ Anton impaulian tan panagtalintao so tipiko ed Kakristianoan?
[Litrato ed pahina 19]
Nen 1938 saray Tastasi so mangokondena ed palson relihyon
[Saray Litrato ed pahina 20]
Say Kakristianoan so manmatalek ed saray simsimbaan to a singa saray Judios so nanmatalek ed templo
[Litrato ed pahina 21]
Saray managpulong ed TV na Kakristianoan so mamapalikdo ed saray nilaksalaksa diad panisia a sikara so “nilaban” odino “nianak lamet”