Propesiya nen Isaias​—Liwawa Parad Amin a Katooan I

Kapitulo Onse

Abagey la Iray Rebelde!

Isaias 9:8–10:4

1. Anton baleg a lingo so ginawa nen Jeroboam?

SANEN naapag so panarian na akisipanan a totoo nen Jehova, say samploran-tribu na mamaamianen a panarian so nagmaliw a sakop na pananguley nen Jeroboam. Say balon ari so makayari tan mabiskeg a manuley. Balet sikatoy andian na peteg a pananisia ed si Jehova. Lapud saya, sikatoy akagawa na baleg a lingo ya angapektan maong ed interon awaran na mamaamianen a panarian. Diad silong na Mosaikon Ganggan, niganggan iray Israelita ya onla a mamitlon danay ed sakey taon diad templo ed Jerusalem, a wala la natan ed mamaabalaten a panarian na Juda. (Deuteronomio 16:16) Lapud takot ya ompan saratan a maparanay a pambaroy et sengegan na panisip na saray uuleyan to a mikasakey lamet ed mamaabalaten a panarian na Juda, si Jeroboam so “nanggawa na duaran kilaw na baka a balitok, et inkuan to ed sikara, Sikato so mapalalo a nipaakar ed sikayo so ontatdang ed Jerusalem: nia so saray dirios [“Dios,” NW] mo O Israel ya angagwat ed sika nanlapu ed dalin na Ehipto. Et impasen to so sakey ed Betel, tan say sakey inyan to ed Dan.”​—1 Arari 12:28, 29.

2, 3. Antoray epekto na impakalingo nen Jeroboam ed Israel?

² Diad inmuna, singano epektibo so plano nen Jeroboam. Kalkalnan tinmunda iray totoon onla ed Jerusalem tan ginmapon nandayew ed arap na duaran kilaw a baka. (1 Arari 12:30) Bangbalet, sayan apostatan relihyoson agamil so aneral ed samploran-tribun panarian. Diad saginonor iran taon, anggan si Jehu, ya angipatnag na makapadinayew a seseg diad impangekal na panagdayew ed si Baal diad Israel, so nantultuloy a dinmakmomo ed saray kilaw a bakan balitok. (2 Arari 10:28, 29) Anto ni so resulta na makapasinagem a lingon desisyon nen Jeroboam? Ag-inkaligen ed politika tan impanirap na saray totoo.

³ Lapud nan-apostata si Jeroboam, inkuan nen Jehova ya agmanuley so bini to ed bansa, tan diad kasampotan et managmak na makapataktakot a desyang so mamaamianen a panarian. (1 Arari 14:14, 15) Apaneknekan a tua so salita nen Jehova. Pitora ed saray arari na Israel so nanuley ed loob na duay taon odino onkulang ni​—arum so diad loob na pigaran agew labat. Sakey ya ari so nambikkel, tan anemira so pinatey na ambisyoson lalaki ya anamsam ed trono. Nagkalalo la kayari na impanuley nen Jeroboam II, ya anampot nen manga 804 K.K.P. legan a manuuley si Uzias ed Juda, say Israel so sinalot na inkagulo, karawalan, tan saray panamatey. Diad onian kipapasen ya impasabi nen Jehova so direktan pasakbay, odino “salita,” ed mamaamianen a panarian panamegley nen Isaias. “Say Katawan angipawit na salita ed Jacob, et aliwawaan so Israel.”​—Isaias 9:8.a

Manani na Sanok na Dios so Inkamapaatagey tan Kapangtaan

4. Anton “salita” so impasabi nen Jehova sumpad Israel, tan akin?

⁴ Say “salita” nen Jehova so agnibaliwala. “Amin a baley nakabatan to, anggan say Efraim tan say manaayam ed Samaria, a kuan da ed pasirayew tan dia ed kapangtaan na puso.” (Isaias 9:9) Say “Jacob,” “Israel,” “Efraim,” tan “Samaria” so ontutukoy ya amin ed mamaamianen a panarian na Israel, a no iner say Efraim so manunan tribu tan say Samaria so kabisera. Say salita nen Jehova sumpad satan a panarian so mabiskeg a balikas na panangukom, lapud nampaawet so Efraim ed apostasya tan makmakpel a manpangta ed si Jehova. Agsalimbengan na Dios so totoo manlapud saray resulta na marelmeng a kurakurang da. Napilitan iran ondengel, odino mangimano ed Salita na Dios.​—Galacia 6:7.

5. Panon ya impatnag na saray Israelita ya ag-ira naapektoan ed panangukom nen Jehova?

⁵ Legan ya onuuges iray kipapasen, asagmak na totoo so pirmin inkaperdi, pati saray kaabungan da​—a kaslakan a gawa ed saray laryo tan makapuy a klase iran kiew. Linmemek kasi so kapusoan da bilang resulta? Talinengen da kasi iray propeta nen Jehova tan ompawil ira ed tuan Dios?b Inkurit nen Isaias so mapangtan inkiwas na totoo: “Saray laryo nagba ra, balet mamaalagey kami ed pinanday a bato; saray sikomoro abatang ira, balet mangiyan kami na cedro dia ed pasen da.” (Isaias 9:10) Si Jehova so inangat na saray Israelita tan impulisay da iray propeta to, a mangibabaga’d sikara no akin a sasagmaken da iratan a kairapan. Singa ibabaga na totoo a: ‘Nayarin nabalang mi iray abung a gawa ed midederal a laryo tan makapuy a klase na kiew, balet salatan mi iray aperdi’d sikami diad pangipaalagey lamet ya usaran na malet a materyales​—say pinanday a bato tan say cedro!’ (Ikompara so Job 4:19.) Anggapo lay nagawaan nen Jehova noag say disiplinaen ira a nagkalalo.​—Ikompara so Isaias 48:22.

6. Panon a dineral nen Jehova so getma na Sirya tan Israel sumpad Juda?

⁶ Intuloy nen Isaias: “Si Jehova ipasen to ed atagey a sumpa ed sikato so saray kairangan nen Rezin.” (Isaias 9:11a) Si Arin Peca na Israel tan Arin Rezin na Sirya so nanmuyong. Getma ran sakupen so duaran-tribun panarian na Juda tan pian mangiyan ed trono nen Jehova diad Jerusalem na sakey ya unor-unor ya ari​—sakey ya “anak a laki nen Tabeal.” (Isaias 7:6) Balet sinmaew so impannonong. Walaray mabiskeg a kakabusol nen Rezin, tan “ipasen [nen Jehova] ed atagey” irayan kakabusol sumpad “sikato,” say Israel. Say terminon ‘ipasen ed atagey’ et kabaliksan ton sikaray abuloyan to a mibakal a matalona pian deralen so alyansa tan saray getma na satan.

7, 8. Parad Israel, anto so resulta na impangobkob na Asirya ed Sirya?

⁷ Ginmapo so inkabuyak na sayan alyansa sanen inataki na Asirya so Sirya. “Say ari ed Asirya tinmatdang ed Damasco [say kabisera na Sirya], tan sikato so inala to, tan intarok to so baley to a dinakep ed Kir, tan pinatey to si Rezin.” (2 Arari 16:9) Lapud impakabalang ed mabiskeg a kaalyado to, amoria nen Peca a sinmaew iray getma to sumpad Juda. Diad tua, ag-abayag kayari impatey nen Rezin, si Peca a mismo so pinatey nen Oseas (aliwan samay propeta), tan insan to sinamsam so trono ed Samaria.​—2 Arari 15:23-25, 30.

⁸ Say Sirya, a datin kaalyado na Israel, so sakop la natan na say manunan pakayari ed rehyon, say Asirya. Impropesiya nen Isaias no panon ya usaren nen Jehova iyan balon mapolitikan alyansa: “Tenyegen to [nen Jehova] so kakabusol to [say Israel], saray Sirya ed unaan [“bukig,” NW], tan saray Filisteo ed unor [“benegan,” NW]; et akmonen da so Israel ed akalukas a sangi. Lapu ed saraya ya amin say sanok to agnakal, noag ingen say lima to akaunat ni a maligeligen.” (Isaias 9:11b, 12,) On, say Sirya so kabusol la natan na Israel, tan kaukolan a manparaan so Israel ed panangataki na Asirya tan Sirya. Tinmalona so inlusob da. Pinagmaliw na Asirya so managsamsam a si Oseas bilang lingkor to, a pambabayaren to na atagtagey a buis. (Pigaran dekada ed asasakbay, akaawat na baleg a kantidad na kuarta so Asirya manlapud Arin Manahem na Israel.) Agaylan tua iray salita nen propetan Oseas: “Inakmon na sankaili so biskeg to [Efraim]”!​—Oseas 7:9; 2 Arari 15:19, 20; 17:1-3.

9. Akin a nibaga tayon linmusob so Filisteo “manlapud benegan”?

⁹ Agta imbaga met nen Isaias a saray Filisteo so onlusob “manlapud benegan”? On. Antis ya adiskobre iray magnetic a kompas, impanengneng na saray Hebreo so direksion manlapud panmoria na sakey a toon akaarap ed pepelnakan na agew. Kanian say “bukig” so walad arap, bangta say sagur, say banda’d baybay ya ayaman na saray Filisteo so walad “benegan.” Say “Israel” ya asalambit ed Isaias 9:12 et nayarin laktipen to so Juda diad sayan kipapasen lapud nilusob na saray Filisteo so Juda legan na uley na kapanaonan nen Peca, a si Ahaz, a sinamsam tan inokupaan da iray pigaran syudad tan salimbengan na Juda. Singa say Efraim ed amianen, kanepegan na Juda iyan disiplina nen Jehova, lapud kasmak met la so apostasya ed sikato.​—2 Awaran 28:1-4, 18, 19.

Manlapud ‘Ulo Anggad Ikol’​—Sakey a Bansa na Saray Rebelde

10, 11. Anton pananusa so ipaakseb nen Jehova sumpad Israel lapud pantutultuloy dan panrerebelde?

¹⁰ Anggaman ed amin ya impanirap to​—tan anggaman ed mabiskeg iran impangiproklama na saray propeta nen Jehova​—nantultuloy nin nanrebelde so mamaamianen a panarian ed si Jehova. “Say baley ag-inmarap ed saman so angabil ed sikara, agda met inanap si Jehova na saray ehersito.” (Isaias 9:13) Lapud satan, oniay inkuan na propeta: “Si Jehova pegpegen to a manlapu ed Israel so ulo tan ikol, say sanga tan kawayan, dia ed sakey ya agew. Say kamasikenan tan say magalang a too, sikato so ulo; et say propeta a mangibangat na saray tila, sikato so ikol. Ta saray mangitonton ed saya a baley palingoen da ra; et saray nitonton ed sikara nabagbag.”​—Isaias 9:14-16.

¹¹ Say “ulo” tan say “sanga” so mangirerepresenta ed “say kamasikenan tan magalang a too”​—saray pangulo na bansa. Say “ikol” tan say “kawayan” so ontutukoy ed saray palson propeta a mangibabalikas na makapaliket iran salita ed saray pangulo ra. Oniay insulat na sakey ya iskolar ed Biblia: “Atawag iray palson Propeta ya ikol, lapud sikara so sankaabebaan ed moral diad totoo, tan lapud sikaray mansimpisimpitan a papatumbok tan mananuporta ed marelmeng a papangulo.” Oniay inkuan nen Propesor Edward J. Young nipaakar ed sarayan palson propeta: “Aliwa ran pangulo noagta, unor-unor ed inerman a pangiwanwanan na papangulo, sikaray manlalarog tan manbobolatis, a singara mankiwit ya ikol na aso.”​—Ikompara so 2 Timoteo 4:3.

Anggan ‘Saray Abalo a Bibii tan Saray Ulilan Ugugaw a Lalaki’ so Rebelde

12. Panon kalaknab so inkauges ed sosyedad na Israel?

¹² Si Jehova so Manangidepensa ed saray abalo a bibii tan ulilan ugugaw a lalaki. (Exodo 22:22, 23) Ingen, talinengen no anto so imbabaga natan nen Isaias: “Say Katawan agmanliket ed saray tobonbalo a lalaki ra, agmet nawalaan na panangabagey ed saray ulila ra tan saray babalo ra a bibii; ta balang sakey agda igalang so sagrado tan managgawa ra na mauges, tan balang sangi mansalita na kaatiwan. Lapu ed saya ya amin say sanok to agnakal, noag ingen say lima to akaunat a maligeligen.” (Isaias 9:17) Dinutakan na apostasya so amin a kabiangan na sosyedad, a pati saray abalon bibii tan saray ulilan ugugaw a lalaki! Si Jehova so maan-anos ya angibaki ed saray propeta to, diad paniilalon manguman iray totoo. Alimbawa, oniay kerew nen propeta Oseas: “O Israel ompawil ka ed si Jehova a Dios mo; ta naplag ka lapud inkauges mo.” (Oseas 14:1) Talagan agayla so inkasakitan na Manangidepensa ed saray abalo a bibii tan ulila ya ugugaw a lalaki ya anggan sikara et ukomen to!

13. Anto so naaralan tayo ed kipapasen na panaon nen Isaias?

¹³ Singa si Isaias, manbibilay itayo ed mapeligron panaon antis ya onsabi so agew na panangukom nen Jehova sumpad marelmeng. (2 Timoteo 3:1-5) Agaylan importante sirin, a mansiansian malinis ed espiritual, moral, tan mental iray tuan Kristiano, antokaman so kipapasen da ed bilay, ta pian napansiansia so abobon na Dios. Alwaran komon a maong na balang sinansakey so relasyon to ed si Jehova. Anggapon balot komon ed saray akaliktar manlapud “Babilonia a Baleg” so “nalanor [lamet] ed saray kasalanan to.”​—Apocalipsis 18:2, 4.

Say Palson Panagdayew so Mamawala na Karawalan

14, 15. (a) Antoray resulta na panagdayew ed demonyo? (b) Impropesiya nen Isaias a nasagmak na Israel so anton mantultuloy a kairapan?

¹⁴ Say palson panagdayew, so diad tua et panagdayew ed saray demonyo. (1 Corinto 10:20) Singa agawa antis na Delap, say impluensya na demonyo so angitonton ed karawalan. (Genesis 6:11, 12) Agpankelawan sirin, a sanen say Israel so nan-apostata tan ginmapon nandayew ed saray demonyo, napno na karawalan tan karelmengan so bansa.​—Deuteronomio 32:17; Salmo 106:35-38.

¹⁵ Tekep na malinew iran salita, inlitrato nen Isaias so inkayat na karelmengan tan karawalan diad Israel: “Say karelmengan mamool a singa say apoy; sikato akmonen to so saray tala tan saray sabitan; on, sikato ondalang dia ed saray kakdelan na takel, tan ontulin ira a mamaatagey ed sakey a lusek na asewek. Lapu ed sanok nen Jehova na saray ehersito say dalin natektek; et say baley sikara so singa liob na apoy: anggapo so too a mangisibeg ed agi to. Et sakey so mangunot ed kawanan a lima, tan narasan; et mangan ed kawigi a lima, tan ag-ira napera: sikara kanen da balang sakey a too so laman na dili a taklay to: say Manases ed Efraim; et say Efraim ed Manases; et sikara a sankatipon sumpa ra ed Juda. Lapu ed saya ya amin say sanok to agnakal, noag ingen say lima to akaunat a maligeligen.”​—Isaias 9:18-21.

16. Panon ya asumpal iray salita ed Isaias 9:18-21?

¹⁶ Singa apoy ya onkakayat ed saray sabitan, say karawalan so agnapokpokan ya onkakayat tan maples a makakasabi “ed saray kakdelan na takel,” a mamapawala na manliob a pool ed takel na karawalan. Deneskribe na saray komentarista ed Biblia a si Keil tan Delitzsch so kipapasen na karawalan bilang “say sankaruksaan a dilin-panagderal legan na magulon panaon na guerra sibil. Lapud andian na antokaman a matamoy a liknaan, nandederalan ira ed sakey tan sakey et ag-ira apera.” Nayarin saray tribu nen Efraim tan Manases so nikabiig a binitla dia lapud sikaray manunan manangilaman na mamaamianen a panarian tan, bilang kailalakan na duaran ilalak nen Jose, sikaray walaan na sankaapitan a siglaotan ed samploran tribu. Anggaman ontan, ontunda lambengat so inka-marawal da ed saray agagi ra sano mibakal ira sumpad Juda diad abalaten.​—2 Awaran 28:1-8.

Arapen na Saray Kurakot ya Ukom so Ukom Da

17, 18. Anton inkakurakot ed legal tan administratibon sistema so wala diad Israel?

¹⁷ Insan inteen nen Jehova so manangukom a mata to ed kurakot iran ukom tan arum iran opisyal na Israel. Inabuso na saraya so pakayari ra diad impanamsam ed abebbeba tan duka ya onsisingger ed sikara pian onkerew na hustisya. Inkuan nen Isaias: “Abagey la so saray mangigeter na saray pikewet a geter, tan saray sumusulat a mansulat na inkauges; ya isipa ra so naukolan a manlapu ed inkatunong, tan takewen da ed baley ko so matunong da, pian saray babalo a bibii sikara so samsam da, tan pian nagawa ra so saray ulila ya erel da!”​—Isaias 10:1, 2.

¹⁸ Isesebel na Ganggan nen Jehova so amin a nengneng na ag-inkahustisya: “Agkayo manggawa na kapikewetan ed panangukom; agmo nepeg ya ilikod so inkatoo na duka, nisay galangen mo so inkatoo na makapanyari.” (Levitico 19:15) Diad impangibaliwala na sarayan opisyal ed satan a ganggan, tinibukel da iran mismo iray “pikewet a geter” pian pagmaliwen dan legal so parungtalan a sankaruksaan a panagtakew​—say pangala ed dagdaiset lan kaykayarian na saray abalo tan ulila. Siempre, agnanengneng na palson dirios na Israel iyan ag-inkahustisya, balet nanenengneng itan nen Jehova. Panamegley nen Isaias, impaarap natan nen Jehova so imano to ed sarayan marelmeng ya ukom.

19, 20. Panon a manguman so kipapasen na saray kurakot ya Israelitan ukom, tan anto so nagawa ed “kagalangan” da?

¹⁹ “Anto so gawaen yo dia ed agew na kadadalaw, tan dia ed kabagbag ya onsabi a manlapu ed arawi? Siopa so batikan yo a nipaakar ed tulong? Tan iner so pangitilakan yo na gayaga [“kagalangan,” NW] yo? Ontuek ira lambengat ed leksab na saray pinangaw, tan napelag ira ed leksab na saray pinatey.” (Isaias 10:3, 4a) Saray abalon bibii tan ulilan ugugaw a lalaki et anggapoy natuplegan dan napampiaan iran ukom. Agaylan matukotukoy sirin, a tetepeten natan nen Jehova iramay kurakot ya Israelitan ukom no iner so tuplegan da natan ta si Jehova et mikuentaan ed sikara. On, magano da lan nakabatan a “sakey a makapataktakot a pamaakaran so napelag ed saray lima na Dios a mabilay.”​—Hebreos 10:31.

²⁰ Say “kagalangan” na sarayan marelmeng ya ukom​—say minumundon inkabantog, dayew, tan pakayari lapud kayamanan tan posisyon da​—so agmanbayag. Arum so magmaliw a priso na bakal, ya “ontuek” odino onkepkep, kaiba iray arum a priso, bangta saray natilak so pateyen, tan saray bangkay da so natabonan na saray inaatey ed bakal. Kabiangan met na “kagalangan” da iray atipon dan kayamanan lapud impansaol, a samsamen na kabusol da.

21. Lapud saray dusa ya asagmak na Israel, kinmepa kasi so sanok nen Jehova ed sikara?

²¹ Sinampotan nen Isaias iyan unor ya estansa ed makapataktakot a pasakbay: “Lapu ed sayan amin [amin na saray abagey ya sinagmak na nasyon] say sanok to agnakal, noag ingen say lima to so akaunat a maligeligen.” (Isaias 10:4b) On, dakel ni so ibaga nen Jehova ed Israel. Say akaunat a lima nen Jehova so agnipikos anggad agto nidapo so unor, makadesyang a dusa ed rebelyoson mamaamianen a panarian.

Agbalot Magmaliw a Biktima na Katilaan tan Dilin-interes

22. Anton leksion so naaralan tayo manlapud agawa ed Israel?

²² Say salita nen Jehova panamegley nen Isaias so mabiskeg ya akasabi ed Israel tan ‘agpinmawil ed sikato a paoypaoy.’ (Isaias 55:10, 11) Inkurit na awaran so makapasinagem a nansumpalan na mamaamianen a panarian na Israel, tan namolimoli tayo so irap ya inanosan na saray totoo. Segurado met a say salita na Dios so nasumpal ed sayan kaplesan a sistema na bengabengatla, nagkalalo la ed apostatan Kakristianoan. Agaylan makana sirin, ya agtalinengen na saray Kristiano so tila, tan sumpad-Dios a propaganda! Diad tulong na Salita na Dios, saray masilib a pakana nen Satanas so abayag lan niwalwal, pian ag-itayo nadaeg na saraya a singa ed saray totoo na Israel nensaman. (2 Corinto 2:11) Amin tayo komon so agbalot ontundan mandayew ed si Jehova “ed espiritu tan katuaan.” (Juan 4:24) Diad ontan, say akaunat a lima to so agmaneral ed saray managdayew to a singa ed rebelyoson Efraim; saray taklay to so maaron manayakup ed sikara, tan tulongan tora ed dalan a mamaarap ed bilay ya andi-anggaan diad paraiso ed dalin.​—Santiago 4:8.

[Saray paimano ed leksab]