Labay na Amin so Magmaliw a Bulos
“Nianak so too a bulos, ingen ta inermay kawalaan to et sikatoy abalor,” so insulat na Pranses a pilosopo a si Jean-Jacques Rousseau nen 1762. Kianak a bulos. Alay abig a kanonotan! Balet unong ya inkuan nen Rousseau, minilyon lan totoo ed intiron awaran so agnin balot akaeksperiensiay kawayangan. Imbes, manbibilay iran “abalor,” nipangaw ed sakey a sisteman manasamsam ed sikara na dinanman a magnayon a liket tan inkapenek ed bilay.
MINILYON natan so siansian makakamorian say “too walaan na pakayari ed sananey [diad] kaugsan to.” (Eclesiastes 8:9) Diad pangegemtan day pakayari, saray maambisyon a lalaki tan bibii so mantutultuloy a mangipanengneng na samet odino agnagonigon diad paneral ed kawayangan na arum. “Saray turobos a pangkat na managpatey so anigway na 21 a totoo,” kuan na kaslakan lan balita. Sananey nin report so anukoy ed “andiay panangasin panagpatey,” a saray puersay seguridad so ‘amatey ed agmakaresisti tan andiay depensan bibii, ugugaw tan matakken lan totoo, nansasalger ed saray beklew, nampapaltog ed ulo na saray sibilyan a priso, tan angikana ed makadesyang a totontonen a panagderal ed saray baryo tan palanit a panagbomba.”
Agpankelawan a pilalek a tuloy na totoo tan, talagan milalaban parad kawayangan lapud kalalames! Balet, say makapaermen a katuaan et say pilalaban na too parad kawayangan et mabetbet a lanoren toy panangiyurak met ed saray kanepegan tan kawayangan na arum. Saray inosentin lalaki, bibii, tan ugugaw so ngalngalin agnapaliisan a nabiktima diad kagagawa, say ipapatey da so “nikakatunongan” diad pangideklaran say prinsipyon ilalaban et makana tan maptek. Alimbawa nen katantaon, diad Irlandya, sakey a kotsen pinalegay bomba na “saray milalaban parad kawayangan” ed melag a baley na Omagh so anigway na 29 ya inosenti iran istambay tan nilasus ni asugatan.
Siansian “Abalor”
Sano nasumpal lay labanan, antoy nagamoran? Sano manalo “iray milalaban parad kawayangan” ed ilalaban da, nayarin walay adampot a limitadon kawayangan. Balet, kayari to, kasin talagan bulos ira? Agta tua ya anggan diad bulos a tuloy iran sosyedad ed tatawagen a bulos a mundo et siansian “abalor” iray totoo ed ontan iran maruksan kakatawan a singa say inkaduka, ag-inkayadyari, sakit, tan ipapatey? Panon a nibaga na sakey a talagan sikatoy bulos no mantutultuloy ni iratan a bengatla a mangaripen ed sikato?
Say kadaanan a managsulat na Biblia a si Moises so suston aneskribe ed impanbilay la na dakerakel ed intiron awaran tan siansia met ni natan. Nayarin manbilay itayo ed loob na 70 odino 80 taon, inkuanto, “[ingen] say kapangtaan da mansagpot ni tan manermen.” (Salmo 90:10) Kasin manguman ni iya? Posibli ta ni ed sikatayon amin so pambilay a sigpot a makapenek, bulos ed ot-ot tan takot a sasagmaken na dakerakel natan?
On so ebat na Biblia! Sasalambiten toy nipaakar ed ‘maglorian kawayangan na saray anak na Dios.’ (Roma 8:21) Konsideraen tayo sirin a maong itan a kawayangan, a sinalita nen apostol Pablo nen inmunan siglo diad sulat to ed saray Kristiano ed Roma. Diad sayan sulat et malinlinew ya insalaysay nen Pablo no panon a nagamoran na balang sakey ed sikatayo so tua, magnayon a ‘maglorian kawayangan.’
[Picture Credit Line ed pahina 3]
Nanlapud libron Beacon Lights of History, Vol. XIII