Siopay Walad Benegan na Sayan Amin?
PAPALASPASAN toy susupoken ton katakelan diad Cambodia, si Henri Mouhot, sakey a Pranses a managdiskobre nen koma-19 siglo, so akasabi’d maawang a banawang a mamapaliber ed sakey a templo. Ngalngali sakey a kilometro manlapud akaalageyan to, say limaran tori na templo so anayong na masulok a 60 metro. Satan imay Angkor Wat, say sankabalgan a relihyoson monumento ed dalin. Apadalan to laray pirmin tiempo ed loob na pitoran siglo sanen adiskobre itan nen Mouhot.
Diad kanengneng to et naibaga nen Mouhot a saray asakbongay lamuyak iran paalagey et gawa na limay too. “Impaalagey na agkabkabat a kadaanan a managpaalagey a singa si Michelangelo, satan so mas abalbaleg nen saray kera na dinanman ya arkitektural a paalagey a denisinyoy Gresya odino Roma,” so insulat to. Anggaman ed inkapaulyan na saratan ed dakel lan siglo, agto nanduaruwaan a diad benegan na marakerakep iran paalagey et wala so managdesinyo.
Makapainteres, nausar ed sakey a libro na kakabatan a nisulat ed dakel lan sigloy linmabas so mipadparan panagkatunongan pian isalaysay no akin a say mundo ed kaliberliber tayo et talagan produkto na sakey a Managdesinyo. Satan so pinalsa. Insulat nen apostol Pablo: “Ta amin ya abung pinaalagey na bengatlan too; balet say amaalagey ed saray amin a bengatla sikato so Dios.” (Hebreos 3:4) Ag-onabobon so arum ed sayan panangipareng, a kuandan: “Say ikukurang na palsa so miduma ed ginaway too.’ Balet, aliwan amin a sientista so onabobon ed satan ya isusuppiat. Kayari ton inawat a “saray biochemical system et aliwan agmabilay iran bengatla,” intepet nen Michael Behe, katulongan a propesor na biochemistry diad Lehigh University: “Kasin say mabilay iran biochemical system et situtudion nadesinyo?” Intuloy ton impanengneng a saray sientista so mangidedesinyo la natan na manunan pananguman ed mabilay iran organismo diad panamegley na saray metodon singa say genetic engineering. Malinew, say namparan agmabilay tan mabilay iran bengatla so naidesinyo tan nagawaan! Susurien so mikroskopikon mundo na mabilay iran selula, isisingbat nen Behe so makapakelkelaw iran komplikadon sistema a tugyopen na saray kabiangan a mandedependian pian onkurang. Say konklusyon to? “Say resulta na sarayan impanaaruman a sagpot pian surien so selula—pian surien so bilay ed molekular a sukat—et malinew a mangipanengneng a say selula et produkto na ‘impanesinyo!’”
Ontan met so impasyan impansuri na saray kosmolohista tan physicist ed mundo tan say uniberso a nanresulta ed pigaran makapakelaw a katuaan. Alimbawa, amta da la natan a no walay anggan melmelanting a pananguman ed adeterminan bilang (value) na dinanman ed saray universal constant, say uniberso so naandiay bilay.a Say impanawag nen Kosmolohistan Brandon Carter ed sarayan katuaan et makapakelkelaw iran inkibanbana. Balet no akaabet ka na nantutumbokan a misteryoso, mankokonektaan iran inkibanbana, anggan panon et agmo ta pansuspetsaan no wala so walad benegan na saraya?
On, wala so Managdesinyo a walad benegan na amin na sarayan komplikadon sistema tan eksakton niyarunsa iran “inkibanbana.” Siopa? “Say pakapikabat ed managdesinyo diad panamegley na sientipiko iran metodo et nayarin mairirap,” so inaksobi nen Propesor Behe, tan impudir to lay tepet ed “pilosopiya tan teolohiya” pian salien ya ebatan. Nayarin isipen mon mismo a say tepet et anggapoy epekto ed sika. Balet, no akaawat kay balibali so inkabalkot ton parsela a napnoy eksakton nakaukolan mo, agmo ta labay ya amtaen no siopay angipawit ed sika?
Singa panangibaga, akaawat itayo na ontan a parsela—parselan napnoy makapakelaw iran regalo a pagmamaliwen ton posibli so pambilay tan pakapanggayaga tayo’d bilay. Satan a parsela et say dalin, tekep na amin a makapadinayew iran sistema to a manusustini na bilay. Agta labay tayon amtaen no siopay angiregalo’d saraya?
Makapaliket, say Nampawit ed satan a parsela et angilaktip na antikey a sulat ed satan. Say “antikey a sulat” et say karaanan a libro na kakabatan ya akadkaunan sinaglawi—say Biblia. Diad manangilukas iran salita to, eebatan na Biblia tekep na makatantandan inkasimpli tan inkalinew so tepet a no siopay angiter ed sikatayo na parsela: “Sanen gapo say Dios pinalsa to so saray tawen tan say dalin.”—Genesis 1:1.
Diad “antikey a sulat” to et impaamta na Manamalsa so ngaran to: “Onia so kuan na Dios a Jehova, a sikato so amalsa ed saray tawen . . . , Sikato ya angilaknab na dalin tan say ompaway ed sikato; Sikato a mangiter na panlinawa na saray totoo ed tapew to.” (Isaias 42:5) On, Jehova so ngaran na Dios ya angidesinyoy uniberso tan nanggaway totoo diad dalin. Balet siopa si Jehova? Sikatoy anton nengneng na Dios? Tan akin a sikatoy kaukolan a talinengen na amin a totoo ed dalin?
[Paimano ed leksab]
a Saray “constant” et saray adeterminan bilang ya ag-ompatnag a manguman diad intiron uniberso. Say duaran alimbawa et say peles na liwawa tan say pisiglaot na grabidad ed mass.
[Litrato ed pahina 3]
Totoo so angipaalagey ed Angkor Wat
[Litrato ed pahina 4]
No makaawat kay regalo, agmo ta labay a kabaten no siopay angipawit?