Anto so Agawa’d Integridad?
MASULOK lan sanlasus taon so apalabas, sinmempet ed Inglatera a nanlapud Abalaten ya Aprika si Barney Barnato, sakey a managsaliw tan managlakoy diamante. Diad insabi to et agto agustoay nidyaryon nipaakar ed sikato. Kanian sinulat toy editor parad komaduan artikulo, “panametek labat ed pigaran punto,” tekep na tseke a mankantidad na baleg.
Imbasura nen editor a J. K. Jerome so sulat tan impawil toy tseke. Asurprisa, tampol a dinoble nen Barnato so pasuksok to. Aglamet itan inawat. “Pigaray labay mo a?” tepet to. Nanonotay inkagawa, inkuan nen Jerome: “Impaliwawak ed sikaton agdia itan nagagawa—aliwan diad London.” Say integridad to bilang editor so agbalot nilako.
Inukeray “integridad” bilang “moral a kaptekan; inkamatua.” Say too na integridad so makanepegan ed panmatalek. Balet natan, say inkaandi na kaptekan—inkaandi na integridad—so pirmin mangaapekta ed amin a kipapasen na bilay.
Diad Britanya pinabantog na media so salitan “makapoy a klase” pian diskribien so inkabalang na integridad ed moral. Singa impanukoy na peryodikon The Independent, lalanoren na makapoy a klase so “amin a bengatla manlapud paniinaroan tan anomalya ed gobierno ya anggad pakakurakot ed ankabaleg ya eksport iran pedido.” Anggapo lay nipuera.
Manguman-uman Iran Estandarte na Integridad
Siempre, agto labay ya ibaga a say integridad et inkanaspot, balet isisindag toy manunan kualidad diad sakey a too. Diad lawak a tampolan ya iyaman tayo, moriaen a say integridad so makasbel, aliwan birtud. Alimbawa, ondaraak so panguusar na estudyante ed sopistikado iran kagawaan pian makapankodigo no eksamin, tan sarayan balon uusaren so ngalngalin agla naliklikas. Inkuan na sakey a propesor na unibersidad ed Britanya a masulok a kapaldua ed amin ya estudyanten taga-Britanya so nankokodigo la, tan maseguron aliwan diad Britanya labat.
Agnibaliwa so epekto’d inosintin totoo sano mantila tan manpalikdo iray agnapanmatalkan ya indibidual. Alaen pay kaso ed baley na India a Bhopal a ditan, nen 1984 et tinigway na makasamal a gas so masulok a 2,500 a lalaki, bibii, tan ugugaw tan nilasus nilibo ni so arisgo. Inreport na The Sunday Times: “Saray pakanan pananulong ed saray biktima so arutakan. . . . Say panagpili ed lehitimo iran kaso so winetwet na nilibon bogus a kerew, palsipikado iran dokumento tan gawa-gawan ebidensya.” Bilang resulta, samploy taon ed kayari to anggapo ni lawari $3,500,000 ed $470,000,000 a bayar na danyos so nibunog ed saramay mankaukolan.
Komusta met so relihyon? Antoy kipapasen ed pamaakaran na integridad? Makapaermen, mabetbet a mipadpara iray estandarte to ed mundo. Alaen pan alimbawa so Romano Katolikon obispo a si Eamon Casey, ya angipatuan ama na bastardon anak a laki, natan et tin-edyer la. Say situasyon nen Casey et “kaslakan la” a singa ipapabitar na peryodiko ed Britanya a Guardian. Diad mipadparan paraan, inreport na The Times: “Say katuaan nipaakar ed kabandayan nen Bishop Casey ed say lingon gawa to so aliwan lan eksepsion, noagta say insumlang to’d agpangasawa (celibacy) so aliwa lan balo nisay matalag.” Diad panuporta ed sayan gutgutan, inkuan na The Glasgow Herald, Scotland, a 2 porsiento lambengat ed klero na Romano Katoliko diad Estados Unidos so inmarawi ed namparan heteroseksual tan homoseksual iran relasyon. Balanglan susto odino andi iyan bilang et ipapanengneng toy reputasyon na saray Katolikon pari diad pamaakaran na moralidad.
No nipaarap ed ontan iran alimbawa, posibli ta parad indibidual a napansiansia so moral ya integridad? Makanepegan ta itan? Anto kasi kakaukolanen na satan, tan antoray tumang ed panggawa’d satan?