Manpakpel Legan a Manasingger lay Kililiktar

“‘Wala ak ed sika,’ kuan nen Jehova, ‘pian ilaban ta ka.’”​—JEREMIAS 1:19.

1, 2. Akin a kaukolan na atooan a pamilya so kililiktar?

KILILIKTAR! Agaylan makaligliwan salita! Say kiliktar et kabaliksan toy kisalba, kibulos manlapud mauges, agmarakep a situasyon. Lalaktipen na saya so kitarok ed lalon magmaong tan mas maliket a kipapasen.

² Alay pankaukolan na atooan a pamilya ed ontan a kililiktar ed sayan panaon! Nalalames tan nadidismaya so totoo ed amin a pasen lapud mairap iran problema​—ekonomya, sosyal, pisikal, mental, tan emosyonal. Say karaklan so agkontento tan agmaliket ed kikukurang na mundo tan kaliktan day pananguman parad bengatlan magmaong.​—Isaias 60:2; Mateo 9:36.

“Maatap a Panaon a Mairap a Pidenengan”

3, 4. Akin a walay babaleg a pankaukolan parad kililiktar natan?

³ Lapud sayan koma-20 siglo et nasasagmak toy lalon iyiirap nen say dinanman nin siglo, walay babaleg a pankaukolan parad kililiktar natan nen say diad kapiganman. Natan, masulok a sakey bilyon a totoo so manbibilay diad pirmin inkaduka, tan satan a bilang so ondarakel na ngalngali 25 milyon a tinaon. Kada taon et onliligada’d 13 milyon ya ugugaw so ompapatey lapud malnutrisyon odino arum nin nisisiglaot ed inkaduka​—masulok a 35,000 ed sanagew! Tan asakbay so impatey na minilyon a maedad lan totoo lapud nambabangil a beblay.​—Lucas 21:11; Apocalipsis 6:8.

⁴ Pansesengegay karakel ya irap iray bakal tan panggugulo na sibilyan. Kuan na libron Death by Government a saray bakal, etnik tan relihyoson pansesepakan, tan palanit a panagpatey na saray gobierno ed mismo iran mibabaley da so “amatey na masulok a 203 milyon a totoo ed sayan siglo.” Inyarum to ni: “Say aktual a bilang na inaatey et sabisabien toy 360 milyon a totoo. A singano say species tayo et dederalen na modernon Epidemyan Salot. Tan talagan nagagawa itan, balet agnisesengeg ed salot na bigis noagta lapud Pakayari.” Oniay kuan na managsulat a si Richard Harwood: “Saray maruksan bakal ed apalabas iran siglo so panlalaban ed iskinita labat no ipareng.”​—Mateo 24:6, 7; Apocalipsis 6:4.

5, 6. Antoy manggagawan makapagonigon ed panaon tayo?

⁵ Nilikud ed makapagonigon a kipapasen ed agano niran taon wadtan so alay indaak ed marawal a krimen, imoralidad, tan kabubuyak na pamilya. Impabitar na datin United States Secretary of Education a si William Bennett a diad loob na 30 taon et dinmaak so populasyon na E.U. na 41 porsiento, balet ta say marawal a krimen so dinmaak na 560 porsiento, lehitimon panag-anak na 400 porsiento, diborsio na 300 porsiento, tan say panagbitkel na tinedyer na 200 porsiento. Si Propesor John DiIulio, Jr. na Princeton University so amasakbay met ed idaraak na “singa mangasiban ayep” iran kalangweran a “mamapatey, manlulusob, manpapasoot, mantatakew, manloloob tan pirmin manggugulo ed komunidad. Agda tatakotay kababaingan lapud pakaaresto, ot-ot lapud kipriso, odino pakakonsiensia ra.” Diad satan a bansa, say panpapateyan so onkokomaduan manunan sengegay ipapatey na saramay manedad ed baetan na 15 tan 19. Tan mas dakel ya ugugaw a mantaon na kulang ya apatira so ompapatey lapud panangabuso nen say lapud sakit.

⁶ Say ontan a nengneng na krimen tan karawalan so aglabat naromog ed saksakey a nasyon. Nababalitaan met itan ed maslak a daldalin. Mamapaloor ed saya et say idarakel na panguusar na sebel a druga a pansesengegay iyuuges na minilyon. Oniay kuan na Sydney Morning Herald na Australia: “Say internasyonal ya ilegal a negosyo’d druga so onkokomadua la’d panaglakoy armas no nipaakar ed pananobo.” Sananey nin mamapauges et say karawalan tan imoralidad a manatayek natan ed telebisyon. Diad dakel a bansa et no nasabi lay sakey ya ugaw so edad a 18, akabantay lay samplon nilibon marawal a gawa ed TV tan agnabilang ya imoral a kagagawa. Satan so graben mamapauges ya impluensya, ta say personalidad tayo so namomoldi unong ed regular a sesepsepen na kanonotan tayo.​—Roma 12:2; Efeso 5:3, 4.

7. Panon so impangipasakbay na propesiyay Biblia ed peles a mauges iran kipapasen?

⁷ Dugarugay impasakbay na propesiya na Biblia ed sayan makapakebbiew iran ebento ed siglo tayo. Inkuanton niwala iray sankagloboan a bakal, epidemya na sakisakit, kakisiray tagano, tan idarakel na karawalan. (Mateo 24:7-12; Lucas 21:10, 11) Tan no isip-isipen tayoy propesiyan nirekord ed 2 Timoteo 3:1-5, singa tayo dedengelen so nilabilabin balita. Ipapabidbir to bilang “kaunoran iran agew” so panaon tayo tan dedeskribien toray totoo bilang ‘maaro ed lamalaman da, maaro na pilak, matulay ed kaatengan, malamang, anggapo so aro ra a nianakan, agmaadia, maruksa, mapasang, maaro ed saray likeliket a lalo nen say dia ed Dios.’ Eksakton ontan so kipapasen na mundo natan. Unong ya inaksobi nen William Bennett: “Ontanlay kinarakel na tanda na . . . kabobolok na sibilisasyon.” Nibabaga ni ingen ya angangga lay sibilisasyon nen inmunan guerra mundial.

8. Akin ya intarok na Dios so Delap ed agew nen Noe, tan panon iyan nisiglaot ed agew tayo?

⁸ Say situasyon natan so mas grabe ni ingen nen say diad sakbay na Delap ed agew nen Noe, sanen ‘say dalin et inmuges.’ Diad saman a panaon et agnagbabawian na totoo ed inkalapagan iray mauges a kagagawa ra. Kanian inkuan na Dios: “Say dalin napno na karawalan lapu ed sikara; et nia, gaygayen koran pati dalin.” Pinangangga na Delubio iman a marawal a mundo.​—Genesis 6:11, 13; 7:17-24.

Agposibli Kililiktar Manlapud Totoo

9, 10. Akin ya agtayo ilaloan so totoon makapangiliktar?

⁹ Kasin niliktar itayo na saray panagbanikel na too manlapud saratan a mauges a kipapasen? Oniay ebat na Salitay Dios: “Agyo iyan so panmatalek yo ed saray piprinsipe, nisay dia ed anak na too, a dia ed sikato anggapo so tulong.” “Aliwa a wala ed too a manakar a mangitonton ed saray kurang to.” (Salmo 146:3; Jeremias 10:23) Nilibon taon la na awaran so mamepekder ed saratan a katuaan. Sinali na totoo so amin a naisip dan sistema no nipaakar ed politika, ekonomya, tan sosyedad, balet ta linmoor so kipapasen. No wala komon so solusyon na too, apatnagan komon la itan natan. Imbes, say inkapeteg et “sakey a too walaan na pakayari ed sananey pian kaugsan to.”​—Eclesiastes 8:9; Uliran 29:2; Jeremias 17:5, 6.

¹⁰ Pigaran taon ed apalabas, say datin national security adviser na E.U. a si Zbigniew Brzezinski so nankuan: “Say agnapaliisan a pansumpalan na dinanman ya anggapoy lalabien ya analisis nipaakar ed sankagloboan a kurang et say gutgutan ed sosyal, gulo ed politika, ekonomikon krisis, tan say internasyonal a balingaan so maseguron lalon onlaknab ni.” Inyarum to ni: “Pakakasesgaay katooan [so] sankagloboan ya anarkiya.” Satan a padisir ed kipapasen na mundo so lalon tudtua natan. Diad pangokomento ed sayan panaon na dinmaak a karawalan, sakey a magasin ed New Haven, Connecticut, a Register so angideklara: “Ompapatnag a say situasyon so mairap lan kontrolen pian napatunda itan.” Andi, ag-ontunda so kadederal na sayan mundo, ta inkuan met na propesiya nipaakar ed “kaunoran iran agew”: “Saray totoo a mauges tan managsaol onuges lara’n onuges, a managsaol ira, tan nasaol ira met a dili.”​—2 Timoteo 3:13.

11. Akin a say onuuges a kipapasey mundo so agnauman na saray sagpot na too?

¹¹ Agnabaliktad na totoo irayan nagagawa lapud si Satanas so “dios na sayan panaon.” (2 Corinto 4:4) On, “say sankamundoan mandokdokol ed kaugsan.” (1 Juan 5:19; nengnengen met so Juan 14:30.) Matukotukoy so kuan na Biblia nipaakar ed panaon tayo: “Kasi lara so dalin tan dayat, ta say diablo inmakseb ed sikayo, a wala ed baleg a sanok to, ya amta to a daiset la so panaon to.” (Apocalipsis 12:12) Amta nen Satanas a say uley tan mundo to so ngalngali la mangangga, kanian sikato so singa “omoang a leon a mananap na buagen to.”​—1 Pedro 5:8.

Asingger Lay Kililiktar​—Parad Siopa?

12. Parad siopa ya asingsingger lay kililiktar?

¹² Say onloloor iran kipapasen ed dalin so mabitar ya ebidensyan sakey a baleg a pangumanan​—on, engranden kililiktar​—so paganigani la! Parad siopa? Manasingger lay kililiktar parad saramay mangiimano ed manamasakbay iran sinyal tan matukoy ya onkikiwas unong ed satan. Ipapanengneng na 1 Juan 2:17 so nepeg a nagawa: “Say mundo [sistema na bengabengatla nen Satanas] mangan-ga, tan saray penel to, sabalet so mangunor ed linawa na Dios onsiansia lawas.”​—Nengnengen met so 2 Pedro 3:10-13.

13, 14. Panon ya indanet nen Jesus so pankaukolan a mansiansian manbantay?

¹³ Impasakbay nen Jesus a say abulok a sosyedad natan so asingger lan napagit ed panaoy gonigon “ya anggapo so ontan a nanlapu’d gapo na mundo ya angga ed natan, anggapo, anggapo la naani.” (Mateo 24:21) Kanian ipapasakbay to: “Manlikas kayo ed inkasikayo ompan saray puso yo napano ed inkasiba, tan panagbuek, tan saray kapagaan ed sayan bilay, et onsabi ed sikayo ed kasanlilikna so saman ya agew a singa sakey a patit. Ta ontan so isabi to ed saray amin a manaayam ed tapew na amin a dalin. Balet manbantay kayo ed amin a panaon, a mikasi kayo, pian ontalona kayo a nilaban ed sarayan amin a bengatlan nagawa.”​—Lucas 21:34-36.

¹⁴ Saramay ‘manlilikas’ tan ‘manbabantay’ so mansukimat ed linawa na Dios tan gawaen da itan. (Uliran 2:1-5; Roma 12:2) Saraya imay ‘ontalona a nilaban’ ed kadederal ya asingger lan nidapo ed sistema nen Satanas. Tan sigpot so kompiyansa ran sikaray niliktar.​—Salmo 34:15; Uliran 10:28-30.

Say Manunan Manangiliktar

15, 16. Siopa so manunan Manangiliktar, tan akin a segurado tayon saray panangukom to so matunong?

¹⁵ Pian niliktar iray ariripen na Dios, kaukolan a naandi si Satanas tan say intiron sankamundoan a sistemay bengabengatla to. Kakaukolanen na saya so panlapuan na kililiktar a mas makapanyari ni nen say totoo. Satan a lapuan et si Jehova a Dios, say Supremon Soberano, say makapanyarin-amin a Manamalsa ed makapakelkelaw ya uniberso. Sikato so manunan Manangiliktar: “Siak, Siak lanlamang si Jehova, no aliwa a siak anggapo komon so manangilaban.”​—Isaias 43:11; Uliran 18:10.

¹⁶ Walad si Jehova so sankatagyan a sukat na pakayari, kakabatan, inkahustisya, tan aro. (Salmo 147:5; Uliran 2:6; Isaias 61:8; 1 Juan 4:8) Kanian no ipaakseb toy panangukom to et segurado tayon saray kiwas to so matunong. Intepet nen Abraham: “Agta gawaen na Ukom na amin a dalin so maalas?” (Genesis 18:24-33) Inkelyaw nen Pablo: “Wala tay ag-inkatunong ed Dios? Andin balot!” (Roma 9:14) Insulat nen Juan: “On, O Katawan a Dios, Makapanyarin amin, saray panangukom mo sikara so tua tan matunong.”​—Apocalipsis 16:7.

17. Panon ya imbalikas na ariripen to ed apalabas so kompiyansa ra ed sipasipan to?

¹⁷ Sano isisipan nen Jehova so kililiktar, agto onsaew a gawaen itan. Ta inkuan nen Josue: “Anggapo so linmiwat a balot ed anton maong a bengatla a si Jehova sinalita to.” (Josue 21:45) Imbalikas nen Solomon: “Anggapo so ag-asumpal a sakey a salita ed amin a maong a sipan to.” (1 Arari 8:56) Naimano nen apostol Pablo a si Abraham et “agto nanduaruwa ed panamegley na agpananisia, . . . sinisia to a peteg a ganagana ya insipan to [Dios], makapanyari met a manumpal.” Ontan met si Sara “sinisia to a matoor so [Dios a] nanggawa na sipan.”​—Roma 4:20, 21; Hebreos 11:11.

18. Akin a makapankompiyansa natan iray ariripen nen Jehova a niliktar ira?

¹⁸ Aliwan singa saray totoo, sigpot a napanmatalkan si Jehova, a tua ed salita to. “Si Jehova na saray ehersito insamba to, a kuan to: ‘Petepeteg singa ninonot ko, ontan so nagawa; et singa pinegdat ko, ontan so mansiansia naani.’” (Isaias 14:24) Kanian no ibabaga na Biblia ya “amta na Katawan so pangiliktar to ed saray masantos ed katukso, tan mangikana ed saray aliwan matunong ed lepsag na kadudusa no nasabi agew na panangukom,” sigpot tayon makapankompiyansa a nagawa iya. (2 Pedro 2:9) Anggano nasigensigen lapud paneral na mabiskeg a kakabusol, nanpakpel iray ariripen nen Jehova lapud mental a kipapasen to, a nipatnag ed sipan to’d sakey ed saray propeta to: “Mibakal ira naani ed sika, balet agda ka naani taloen, ‘ta siak wala ak ed sika,’ kuan nen Jehova, ‘pian ilaban ta ka.’”—Jeremias 1:19; Salmo 33:18, 19; Tito 1:2.

Apalabas Iran Kililiktar

19. Panon ya inliktar nen Jehova si Lot, ya anto so kasimbangan to natan ed panaon tayo?

¹⁹ Napaseseg tayon tuloy diad pakanonot ed pigaran manangilaban a gawa nen Jehova diad apalabas. Singa bilang, si Lot so “apaermen a tuloy” lapud kaugsan ed Sodoma tan Gomora. Balet inimano nen Jehova so “akis” sumpad saratan a syudad. Diad matukoy a panaon, angibaki na saray mensahero pian sagyaten si Lot tan say pamilya to a taynan a tampol iman a lugar. Say resulta? “Inlaban [nen Jehova] si matunong a Lot,” ‘a say Sodoma tan Gomorra so inpagmaliw to a dapol.’ (2 Pedro 2:6-8; Genesis 18:20, 21) Natan met, naiimano nen Jehova so akis na reklamo lapud graben karelmengan na sayan mundo. Sano nakompleto lay inkaganatan a panagtasin kimey na modernon-agew iran mensahero to ed laknab a labay to, sikatoy onkiwas sumpad sayan mundo tan iliktar toray ariripen to a singa ginawa to’d si Lot.​—Mateo 24:14.

20. Deskribien so impangiliktar nen Jehova ed kadaanan ya Israel manlapud Ehipto.

²⁰ Diad kadaanan ya Ehipto minilyon a totoo na Dios so naaripen. Oniay kuan nen Jehova nipaakar ed sikara: “Dinengel ko so tagleey da . . . ta amtak so kaermenan da. Et linmasor ak ta ekalen ko ra.” (Exodo 3:7, 8) Balet, kayarin inabuloyan ya onalis laray totoo na Dios, anguman so kanonotan nen Faraon et sikaray inusilan to a kaibay mabiskeg ya armada to. Ompatnag ya asukop iray Israelita ed Ambalangan Dayat. Balet oniay inkuan nen Moises: “Agkayo ontatakot. Mandeen kayo labat et nengneng yo so panangiliktar nen Jehova a gawaen to naani ed sikayo ed sayan agew.” (Exodo 14:8-14) Binelsay nen Jehova so Ambalangan Dayat, diad ontan et akalegyas iray Israelita. Tumtumboken ira na saray armada nen Faraon, balet inusar nen Jehova so pakapanyari to pian “say dayat sinakoloban to ra; linmereg ira a singa kalelereg na ismay ed saray danudanum a mabiskeg.” Kayari to et nanggayaga si Moises diad impankanta nipaakar ed si Jehova: “Siopa ta so mipara ed sika, a magloria ka ed inkasantom? Tatakotan Ka ed saray kidaydayew, a manggagawa Ka na makapakelaw.”​—Exodo 15:4-12, 19.

21. Panon a nisalba so totoo nen Jehova manlapud Ammon, Moab, tan Seir?

²¹ Diad sakey ya inkagawa, saray kakabusol a nasyon na Amon, Moab, tan Seir (Edom) so amagyaw a deralen day totoo nen Jehova. Oniay inkuan nen Jehova: “Agkayo antakot ni say napunaw kayo nisengeg ed saya a baleg a [kalaban] karaklan; ta say bakal agyo kayarian, noag ingen kien na Dios, . . . Agyo nakaukolan so mibakal . . . Ontanyareg kayo tan nengnengen yo so panangilaban nen Jehova ed sikayo.” Inliktar nen Jehova so totoo to diad impamawala to na pakawetwetan ed limog na saray kalaban a sengegay impanpapateyan da.​—2 Awaran 20:15-23.

22. Anton mamilagron kililiktar manlapud Asirya so intarok nen Jehova parad Israel?

²² Sanen say Pakayari Mundo ya Asirya so sinmumpa ed Jerusalem, kinantiawan nen Arin Senakerib si Jehova diad impangibaga ed saray totoo ed bakor: “Siopa ta ra ed saray amin a dirios na saraya a dalin [a tinalok] so angilaban nensaman na dalin da ed limak, pian si Jehova ilaban to komon so Jerusalem ed limak?” Oniay inkuanto ed ariripen na Dios: “Si Ezekias agto kayo met komon panmataleken ed kinen Jehova, ya ikuanto: ‘Si Jehova petepeteg ya ilaban to itayo.’” Insan sisimoon a nampikasi si Ezekias, “pian amin so saray nanarian ed mundo amtaen ka komon a sika si Jehova, sika lambengat.” Tinigway nen Jehova so 185,000 Asiryanon sundalo, diad ontan a niliktar iray ariripen na Dios. Saginonor, legan a mandadayew si Senakerib ed palson dios to, sikatoy pinatey na ilalak to.​—Isaias, kapitulo 36 tan 37.

23. Antoran tepet so mankakaukolan na ebat nipaakar ed kililiktar natan?

²³ Maseguron makapanpakpel itayo no natalosan tayo no panon a makapakelkelaw ya inliktar nen Jehova so totoo to ed apalabas a panaon. Komusta balet natan? Anton mapeligron situasyon so asingger lan kipaarapan na matoor ya ariripen to a kakaukolanen na satan so mamilagron panangiliktar to? Akin a sikatoy nanalagar anggad natan pian itarok toy kililiktar da? Anto kasi kasumpalan na saray salita nen Jesus: “Balet sano onggapo a nagawa so saraya a bengatla, tangay kayo et itangwa yo so saray ulo yo, ta say karondon yo asingger la”? (Lucas 21:28) Tan panon ya onsabi so kililiktar parad inatey laran ariripen na Dios? Say onggendan ya artikulo so manusisa ed sarayan tepet.

Repason Tepetepet

◻ Akin a wala so baleg a pankaukolan parad kililiktar?

◻ Akin ya agtayo ilaloan so totoo parad kililiktar?

◻ Parad siopa ya asingsingger lay kililiktar?

◻ Akin a makapankompiyansa itayo ed panangiliktar nen Jehova?

◻ Antoran alimbawa na kililiktar ed apalabas so makapaseseg?

[Litrato ed pahina 10]

Si Abraham so kabiangan ed saramay sigpot a nankompiyansa ed si Jehova