Sano Naandi la so Panirap
SAY panirap so aliwan kabiangan na orihinal a gagala na Dios parad atooan a pamilya. Agto denisinyo itan, nisay kinaliktan to so ontan. ‘No tua itan,’ nitepet mo, ‘panon itan a ginmapo, tan akin ya inabuloyan na Dios itan a mantultuloy anggad natan?’—Ikompara so Santiago 1:13.
Naromog so ebat ed sankaunaan a rekord na awaray too, say Biblia, nagkalautla ed libro na Genesis. Ibabaga na satan a say inmunan atateng tayo, si Adan tan Eva, so tinmumbok ed si Satanas a Diablo diad impanrebeldi to a sumpad Dios. Say kiwas da so amalesa ed manuna iran isyu ya angataki ed mismon letnegan na sankatalbaan a ganggan tan uksoyan. Sanen inala ra so kanepegan dan mandesisyon a parad inkasikaran dili ed no anto so maong tan mauges, inangatan da so inkasoberano na Dios. Sinuppiat da so kanepegan ton manuley tan say pagmaliw a mogmon managdetermina ed “maong tan mauges.”—Genesis 2:15-17; 3:1-5.
Akin ya Agton Tampol Impaakseb so Linawa To?
Nayarin itepet mo, ‘Akin, sirin, ya agtampol impaakseb na Dios so linawa to?’ Parad karaklan, ompapatnag a magmainomay itan. Ibabaga ran, ‘Walaan na pakayari so Dios. Inusar to la komon itan pian deralen iray rebelyoso.’ (Salmo 147:5) Balet tepetan mo pay inkasika, ‘Mabulos ak kasin onabobon ed amin a manguusar ed atagtagey a pakayari ra pian ipaakseb so panlabayan da? Agta nikasiporan ko lan liknaen so agpanlabay ed sakey a diktador diad panguusar to ed saray death squad pian upoten iray kakabusol to?’ Maslak ed makatunongan a totoo so natalagnaw ed ontan a bengatla.
‘Ah,’ so ikuan mo, ‘balet no usaren la na Dios itan a pakayari, anggapon balot so manuppiat ed saray gawa to.’ Segurado ka kasi? Agta tua a say totoo so manusuppiat ed pangaagamil na Dios ed pakayari? Susuppiaten da no akin ya agto usaren itan a panapanaon, a singa ed pangiyaabuloy to na kaugsan. Tan suppiaten da no akin ya uusaren to itan ed arum a panaon. Anggan say matoor ya Abraham so awalaan na problema ed panguusar na Dios ed pakayari a sumpad kakabusol To. Nanonotan mo ni sanen dineral na Dios so Sodoma. Ataktakot si Abraham a say maong a totoo so ompatey a kaibay mauges. Inkelyaw to: “Arawi pa komon a gawaen mo so ontan, a pipapatey mo so saray matunong ed saray bagel.” (Genesis 18:25) Anggan maptek-impanisip a totoo a singa si Abraham et mankaukolan na panamaseguro a say absoluton pakayari et agnaabuso.
Siempre, nayarian na Dios a deralen a tampol si Adan, Eva, tan si Satanas. Balet isipen pa so pakaapekta na satan ed arum ya angheles odino saray palsa ed arapen ni, a naamtaan da lamlamang so ginawa to. Agta saya so manggawa ed sikaran maalipanes a manuppiat ed kanepegay uley na Dios? Agta mangiwalwal iya ed Dios diad panamakasalanan a sikato so, diad tua et, sakey a nengneng na totalitaryanon manag-abusoy pakayari, a singa impaneskribi nen Nietzsche ed sikato, sakey a Dios a maruksan manigway ed siopaman ya onsumpa ed sikato?
Akin ya Agpaskaren Iray Totoon Manggaway Maong?
‘Agnayarian kasi na Dios a paskaren iray totoon manggaway maong?’ so nayarin itepet na arum. Bueno, konsideraen pa met iya. Diad intiron awaran, sinali na saray gobiernon paskaren iray totoo a mikompormi ed dalan na panag-isip da. Arum a gobierno odino saray indibidual a mananguley so angagamil ed nanduruman nengneng na panamanlong ed nonot, nayarin diad panguusar ed saray druga odino operasyon, a sisibletan iray biktima ra ed makapakelkelaw a langkap na bulos a linawa. Agtayo ta pablien so impagmaliw a totoon makapandesisyon, anggaman sayan langkap et magmainomay a naabuso? Aabuloyan tayo kasi so antokaman iran getma na gobierno odino mananguley a mangekal ed satan?
Anto, sirin, so napanpilian a pangusaran na Dios ed pakayari pian nipaakseb so ganggan? Dinetermina nen Jehova a Dios a magmaong so panguksoy ed rebelyon diad pangiyabuloy ed temporaryon peryodo na kawayangan manlapud uley to parad saramay angipulisay ed saray ganggan to. Mangiyabuloy iya ed atooan a pamilya, a nanlapud si Adan tan Eva, na agetaran a panaon pian makapanguley ira ed inkasikaran dili ya agmanpapasakop ed ganggan na Dios. Akin ya onia so ginawa to? Lapud kabat ton onsabi panaon, a kalkalnan natibukel so agnasuppiat ya ebidensya, a mamapaneknek a say dalan na pananguley to et naynay a duga tan maptek, anggano usaren toy anggapoy geter a pakayari to pian ipaakseb so linawa to, tan antokaman ya irerebeldi a sumpad sikato et mansumpal, diad maganon panaon odino diad saginonor, ed kalamidad.—Deuteronomio 32:4; Job 34:10-12; Jeremias 10:23.
Komusta Balet so Amin ya Inosintin Biktima?
Nayarin itepet mo, ‘Kaleganan to ni, komusta balet so amin ya inosintin biktima?’ ‘Kasin kaukolan da ni so panlikna na ot-ot pian napaneknekan so sakey a punto na ganggan?’ Bueno, ag-inyabuloy na Dios so kaugsan pian napaneknekan so sakey ya agmalinew a punto na ganggan. Diad pisunian, satan so pinsanan a pangiletneg ed importantin katuaan a sikato so alenleneg a soberano tan say itutulok ed saray ganggan to so makana ed mantultuloy a kareenan tan liket ed amin a palsa to.
Sakey ya importantin bengatla a nepeg a nodnonoten et say bengatlan amta na Dios a nayarian ton sigpot a patundaen so kapeligroan ya itarok na saya ed atooan a pamilya. Kabat ton diad panakar na panaon, say temporaryon peryodo na ot-ot tan paniirap so nawalaan na makagunggunan pansumpalan. Isipen pay sakey ya ina a mamebenben a maong ed anak to legan ya ansakit a babakunaan na doktor pian nasalimbengan manlapud arum a sakit a nayarin manigway ed ugaw. Anggapoy inan mankaliktan a nasakitan so anak to. Anggapoy doktor a labay ton sikatoy pakasesgaan na pasyenti. Diad saman et agnatalosan na ugaw no akin a walay panot-ot, balet diad saginonor et natalosan to no akin ya inyabuloy iman.
Peteg ya Inawa ed Saramay Maniirap?
Liknaen na arum a say basta pakaamta ed sarayan bengatla et samet labat a pakainawaan na saramay maniirap. Ibabaga nen Hans Küng a say makatunongan a pangipaliwawa ed kiwawala na panirap et “manwarin makakatulong met la ed saray manasagmak no panon a say lektyur ed inkatugyop na saray tagano ed narasan a too.” Intepet to: “Kasin amin a makabat a panagkatunongan so makapanpaseseg ed totoo, a ngalngali la naluspak ed paniirap?” Bueno, amin a “makabat a panagkatunongan” na too a mangibabaliwala ed Salita na Dios, say Biblia, so agmakapanpaseseg ed saramay maniirap. Say ontan a panagkatunongan na too so nanpaloor ed problema diad pangisusuheri a ginagalay Dios a manirap so too tan say dalin so adesinyo bilang sakey a lawak na saray lua odino panubokan ed saraman so diad kaunoran et makagamor na bilay diad tawen. Agaylan pananginsulto!
Ingen, iiter na Biblian mismo so peteg a pakainawaan. Agto lambengat lugan so anggapoy pananguman a salaysay ed kiwalay panirap balet papabalegen to met so kompiyansa ed seguradon sipan na Dios a paandien ton amin iyan kaugsan lapud temporaryon impangiyabuloy ed panirap.
Say “Kipawil na Ami’ Ganagana”
Maganggano lan ipawil na Dios so bengabengatla ed paraan a ginagala ton pagmaliwan da sakbay a nanrebeldi so inmunan palsa to a totoo. Ngalngali la manampot so aturon panaon to ed bulos a pananguley na too. Manbibilay itayo’d panaon sano ibaki to la si “Jesus, a sikato so kaukolan ya awaten na tawen angga ed saray panaon a kipawil na ami’ ganagana a sinalita na Dios ed sangi na saray masantos a propeta a nanbilay nanlapud gapo.”—Gawa 3:20, 21.
Anto so gawaen nen Jesu-Kristo? Punasen to’d dalin so amin a kakabusol na Dios. (2 Tesalonica 1:6-10) Aliwa iyan tampolan a panamatey, a singa pananusa na saray diktador a totoo. Papaneknekan na dakel ya ebidensya iray makadesyang a pansumpalan na lingon pananguley na too a mangipapanengneng a say Dios so nagnap a makanepegan ed paganigani lan pangusar to ed anggapoy getar a pakayari to pian ipaakseb so linawa to. (Apocalipsis 11:17, 18) Diad gapo et mankabaliksan iya na “irap” ya agnin balot naeksperiensia diad dalin, mipadpara balet mas babaleg nen say Delap ed agew nen Noe. (Mateo 24:21, 29-31, 36-39) Saramay makaliktar ed sayan “baleg ya irap” so makaeksperiensia ed saray “panaon na painawa” sano nanengneng da so kasumpalan na amin a sipan na Dios a niiter “ed sangi na saray masantos a propeta.” (Gawa 3:19; Apocalipsis 7:14-17) Anto ta so insipan na Dios?
Bueno, imbaga na saray propeta na Dios nensaman a wala so anggaan na paniirap nisesengeg ed bakal tan panagpaagos na dala. Alimbawa, ibabaga ed sikatayo na Salmo 46:9: “Sikato patundaen to so bakabakal angga ed sampot na dalin.” Anggapo laray inosintin biktima tan pakaskasin tinmataynan, pati saraman so apasoot, apukol, tan inaatey ed maruksa iran bakal! Inkuan nen propeta Isaias: “Say nasyon so agnaani mangitagey na kampilan a sumpa ed nasyon, ag-ira met la manaral na bakal ed anggan kapigan.”—Isaias 2:4.
Impasakbay met na saray propeta so anggaan na paniirap nisesengeg ed krimen tan ag-inkahustisia. Isisipan na Uliran 2:21, 22 a “say maptek so manayam naani dia ed dalin” tan saramay pansesengegan na ot-ot tan paniirap so “nabagot ira ed sikato.” Anggapo lay ‘too a walaan na pakayari ed sananey pian kaugsan to.’ (Eclesiastes 8:9) Magnayon lan naekal so amin a marelmeng. (Salmo 37:10, 38) Makapambilay lay balang sakey ed kareenan tan kaligenan, bulos manlapud panirap.—Miqueas 4:4.
Niarum ni, insipan met na saray propeta a wala so anggaan na panirap nisesengeg ed pisikal tan emosyonal a sakisakit. (Isaias 33:24) Isisipan nen Isaias a saray bulag, umel, piley, tan amin na saramay apeketan na beblay tan sakit so natambal la. (Isaias 35:5, 6) Balintwagen ni ingen na Dios iray epekto na patey. Impasakbay nen Jesus ya “amin so saray wala ed saray lubok narengel da so bosis to, et ompaway ira.” (Juan 5:28, 29) Diad pasingawey to ed “sakey a tawen a balo tan sakey a dalin a balo,” imbaga nen apostol Juan a say “Dios lamlamang . . . punasen to so amin a lua ed kamataan da; tan anggapo la naani ipatey; tan anggapo la naani onnangis o dageyem, o ot-ot.” (Apocalipsis 21:1-4) Isipen pa itan! Anggapo lay ot-ot, anggapo laray lua, anggapo lay dageyem, anggapo lay patey—anggapo lan balot so panirap!
Antokaman iran trahidya a nagawa legan na sayan temporaryon panangiyabuloy ed kaugsan et naremedyoan ya amin. Anggan saray pakanonot na too ed ot-ot tan panirap—ya agbalot ginagala na Dios—so sigpot lan nabural. Impropesiya nen Isaias, “saray inmuna a gonigon nalingwanan la . . . Saray inmuna a bengatla ag-ira la nanonotan.” (Isaias 65:16, 17) Sigpot lan nasumpal so orihinal a gagala na Dios parad sakey ya ayadyarin atooan a pamilya a manbilay ed nagnap a kareenan tan liket ed sakey a paraison dalin. (Isaias 45:18) Say kompiyansa ed inkasoberano to so magmaliw lan absoluto. Agaylan pribilihyo so panbilay ed panaon sano panampoten la na Dios so amin a paniirap na too, sakey a panaon sano ipanengneng ton sikato so aliwan nengneng na “manag-abuso na pakayari, manamalingo, managsaol, manamatey,” a singa panamakasalanan nen Nietzsche, balet ta sikato so lawas a maaro, makabat, tan maptek ed panangagamil na absoluton pakayari to!
[Litrato ed pahina 5]
Aagamilen na arum a mananguley so panamanlong ed nonot, a sisibletan iray biktima ra ed bulos a linawa
[Credit Line]
UPI/Bettmann
[Litrato ed pahina 7]
Sano naandi la so panirap, nagnap a panggayagaan na amin so bilay