Sakey Ta a Pananubok ed Bunigas Mo?

Say Watch Tower Society so agmangirerekomenda odino agmanedeside parad saray indibidual nipaakar ed panagtambal tan diagnostikon ag-agamil. Balet, no walaray pigaran agamil et walaan na pigaran kabiangan a panduaruwaan lapud saray prinsipyo na Biblia, nepeg ya imanoen iraya. No ontan et kunsideraen na balang sakey no anto so nasasaglawi tan insan mandeside no antoy gawaen.

Pinablin Agagi: Labay kon amtaen so opinyon yo. [Sakey a managtambal] so ompatnag a makakapanpaabig met, balet manduaruwaak ed sakey a paraan ya uusaren to. . . . Diad panamegley na eksaminasyon et dedeterminaen to no antoy problema. Insan pian naamtaan to no anton klase na tambal odino kaunongay usaren ed satan et iyabay toy sakey a boti na tambal ed baog ya asingger ed galandula odino sakey ya organo na laman. Salien ton iyabebay akatagey a taklay na pasyente. Say klase na tambal odino karakel to so nadedetermina diad panamegley na puersan kaukolan to pian niyabebay taklay. Say teorya et saray elektron, a singa say koryenti, so manbaroy manlapud tambal ed panamegley na metal a sakob na boti a mamaarap ed sakey a parti na laman, a mamapabiskeg ed satan. Agta saya so singa “water dowsing”?

SAYAN sulat a nanlapud Oregon, E.U.A., so nipapaakar ed sakey ya agamil ya uusaren na arum pian determinaen iray nutrisyonal a pankaukolan, pananimbang ed saray problema’d emosyon, pangamta ed saray apalabas, tan panresolbi ed saray tepet nipaakar ed inagew-agew a kabibilay. Kaunongan man kalaknab iyan agamil, makatunongan ta so panususpetsa na nansulat?

Bunigas​—Diad Anton Sagpot?

Nanlapulad kadaanan a panaon, sasalien na totoon talosan no akin a sikaray mansakit tan no panon ya onabig. Walaay bentaha iray Israelita lapud amta ran sikaray makasalanan, tan walaan ira na saray ganggan manlapud Dios a tinmulong ed sikaran napaliisan so pakawalaan odino pangikamayat na dakel a sakit. (Levitico 5:2; 11:39, 40; 13:1-4; 15:4-12; Deuteronomio 23:12-14) Siansia, kinmerew met na tulong so totoo na Dios manlapud kualipikadon managtambal ed panaon da.​—Isaias 1:6; 38:21; Marcos 2:17; 5:25, 26; Lucas 10:34; Colosas 4:14.

Agaylan pidumaan ed totoo na kadaanan a Babilonia tan Ehipto! “Saray doktor” da so walaan na pigaran remedyon nibase’d natural iran ingrediente, ingen dakel ed “saray tambal” da so nadeskribe natan a bilang pankuwankuwanan. Walay sasaglawien na sakey ya Ehipsion hieroglypikon teksto nipaakar ed sakey a doktor a manatambal na inkabulag diad panamegley na pangusar na sakey ya ambanget a pinanlaok a mata na baboy, antimony, red ocher, tan dilo. Sayan impanlalaok so ikakalbo ed layag na mansasakit! Sakey a paneknek ed kadaanan so mankuan a “talagan ekselenti” itan a tambal. Say inkaduma-duma odino misteryo so nayarin angimpluensya na inkasagyat to.

Mabetbet ya ontutupleg iray taga Babilonia tan Ehipto ed saray pakayari okulto.a Nayarin kerewen na sakey a pari/doktor ed pasyente ya onengas ed eleng na say karnero, diad panisian walaay puersa, odino biskeg, a nayarin onagos manlapud pasyente a mamaarap ed arum niran palsa tan mamawalay epekto. Say karnero so pinakgeran, tan ipapasen a diad panamegley na altey to et niparungtal so sakit odino arapen na pasyente.​—Isaias 47:1, 9-13; Ezequiel 21:21.

Siempre, agmanguusar na espiritismo so matakot-ed-Dios a managtambal ed kadaanan ya Israel. Onia so situtudion inganggan na Dios: “Angapo naani narumog ed sika ya . . . sakey a manaagamil na panagparles, sakey a managsuma, odino sakey a managsalamangka, odino manag-anito . . . ta say siopaman a mangawa ra nia sikato so kadimdimla nen Jehova.” (Deuteronomio 18:10-12; Levitico 19:26; 20:27) Onaaplika met iya ed Kristianon ariripen na Dios natan. Kaukolan so panalwar.

Diad agano niran taon, dakel a totoo so binmaling ed “alternatibo” iran paraan na panag-diagnose tan panagtambal. Saya so manunan bengatlan personal a dedesisyonan. (Mateo 7:1; ipareng so Roma 14:3, 4.) Siempre, talagan makapaermen no siopaman a Kristiano so magmaliw ya ontanlan okupado ed kontrobersyal iran isyu nipaakar ed bunigas a saraya so manalona ed ministeryo, a mogmon maseguron paraan ed pangiliktar ed saray bilay. (1 Timoteo 4:16) Ag-ibabaga na Biblia a diad balon mundo et say sakit so natambal tan nadampot so ayadyarin bunigas diad panamegley na medikal iran paraan, bulo-bulong na tanaman, panagdieta, odino agkaslakan iran panagtambal. Diad tua, say sigpot a pakatambal so nitarok lambengat diad panamegley na kaperdonay kasalanan base’d dondon bagat nen Jesus.​—Isaias 33:24; Apocalipsis 22:1, 2.

Antoran Puersay Nalalanor?

Anto so nayarin kunsideraen na Kristiano diad panggawa na dilin desisyon to nipaakar ed kaugalian ed pananubok ed masel ya asaglawi’d manangilukas a sulat.

Walaray modo na pananubok ed biskeg odino ikiwas na saray masel a kabiangan na kaslakan a medisina, tan pigpigara so manuppiat ed inka-epektibo ra. Alimbawa, say poliomyelitis (asasakbay ya inkaparalisis) so mamakapuy na saray masel, tan say terapi ed saya et nayarin diad pangusar na tatawagen a kinesiology​—“say aral ed saray masel tan kakikiwas na saray masel.” Say ontan a kinesiology so uusaren met ed makatambal a terapi parad naataki iran biktima ed serebral. Natalosan na maslak a totoo so ontan a panagtambal.

Balet komusta so nipaakar ed pananubok na masel a nadedeskribe ed sulat diad gapo na sayan artikulo? Sayan nengneng na “kinesiology” so nauusar diad panalin amtaen no kasin walaray tagano, bulo-bulong na tanaman, odino bitaminan nayarin ontulong odino mamasakit ed sakey a too. Singa say mabetbet a gagawaen, iyuunat na sakey so taklay to, tan detdetan a paleksab na managtambal pian suboken so kabiskeg na masel. Insan iyan na pasyenti so sakey a klase na tagano odino substansya ed sangi to, ed eges to, odino ed lima to. Insan nasubok lamet iray masel na taklay. Nibabagan no kaukolan to iman a tagano, ombiskeg so taklay to; no satan so mamakapuy ed sikato, saray masel so onletey.b

Arum ya akasali ed satan so manisian maong itan tan say epekto to so nibased saray puersa a walad loob na laman. Ikakatunongan da a walaray dakel a bengatlan agnisalaysay na modernon siensia balet satan so nagagawa odino nayarin na-obserbaan. Kanian, ibabaga ran nayarin walaray palaranan na biskeg odino ikiwas ed baetan na saray puersa tan substansya, anggan agni adiskobre odino aawaten iraya na saray doktor.

Diad biek a dapag, say libron Applied Kinesiology kuanto: “No maminsan et ibabangat na [saray libro] a saray kemikon substansya, a singa say tagano, so napadesiran diad pamenben ed substansya tan panubok ed masel. Anggapo so ebidensya a mangipapanengneng ed antokaman a pakaseguroan ed sayan klase na pananubok. . . . Say pilosopikon awawey so nayarin seryoson tuloy a say akauna lan opinyon na practitioner so mangaamper ed pangala na suston impormasyon ed proseso na pananubok.” “Say masel na pasyente so nayarin mainomay a papatnagen a makapuy odino mabiskeg na sakey a practitioner ya apasal la ed manwal a pananubok unong ed dilin desisyon to diad simplin panguman lambengat na . . . pananubok a dagdaiset.”

Manalwar!

Anggaman ontan, arum a pananubok ed masel et palampasan to ni iya. Kunsideraen so tatawagen a “kasandin pananubok.” Nayarin nagawa iya ed kaso na sakey a maedad la odino sakey ya ugaw a makapkapuy a tuloy pian suboken. Legan a bebenbenan na kasandi so ugaw, say practitioner so manusubok ed taklay na kasandi. Saya so nauusar la ed saray ayayep; say taklay na kasandi so susuboken legan ya akatapew so lima ed sakey a collie, German shepherd, odino arum niran mansasakit ya ayayep.

Anggapo tayo’d kipapasen a mangukom ed saratan ya ag-agamil, balet nayari yon itepet, ‘Kasin walaray puersa manlapud laman a walad benegan na sarayan epekto?’ Napapaneknekan na saray sientista so kiwawala na cosmic ray, microwaves, tan nanduruman klase na elektromagnetikon radiation. Ingen, kasin amin a palsa, anggan saray kapkapangiyanak tan say ayayep ed abung, so walaan na akindalem iran puersa a makaagos a papaway tan mamawala na sakey a nasubok ya epekto ed sananey a too? Inisip na saray taga Babilonia a saray puersa so makaagos a papaway tan makaapekta ed sakey a karnero. Nayarin itepet mo’d inkasika, ‘Kasin sisiaen ko itan a bengatlan nayarin nagawa ed totoo odino ayayep natan? Odino kasin walaray arum a salaysay nipaakar ed saray epekto?’

Arum a managtambal so mangibabagan nasukat “iray puersa” na sakey a too ed panamegley na saray spiral a gawa ed metal odino saray pendulo. Saraya so ongagalaw legan a say “kaliber-liber a biskeg” na say managtambal tan say pasyenti so makakaepekto. Sakey a practitioner tan managsulat ed sayan lawak, a datin managsukimat a sientista, so angusar ya aminsan ed pendulo ed pan-diagnose. Ipipilit to met a nanenengneng to so “kaliber-liber a biskeg na too” odino say de-kolor a sindag a mamabalkot ed liber na totoo. Ibabaga ton sikatoy walaan na “akindalem a pakanengneng” a nayarin ontalos ed laman pian nanengneng iray tumor, selula na dala, odino saray mikrobyo, tan nanengneng so apalabas.c

Singa asaglawi la ed akadkauna, say panukat ed puersa diad panamegley na biskeg na taklay so nauusar la pian suboken so emosyon. Onia so inkuan na sakey a bantog a libro: “No pilalek mon ilaktip so daiset a panubok ed emosyon, itepet a narengel, ‘Walaan ka ta na problema?’ tan suboken-lamet. Saya so tunggal paminsan a mamakapuy ed taklay no say nutrisyon et kulang.” Uusaren na arum itan a “pananubok pian bidbirey edad a say ispisipikon pisikal, emosyonal odino espiritual ya inkatalagnaw ed bilay” so agawa. Satan met so gagawaen pian manggawa na ‘on odino andi’ iran desisyon ed inagew-agew a pamaakaran.

Maseguro, dakel a talagan manggagawa na ontan iran pananubok ed masel (kinesiology) so mangibabagan nidumaduma so paraan da nen say kapkapandeskribe lambengat, ya anggapoy nalalanor ya espiritismo, odino agda gagawaen so pananubok ed emosyon. Anggaman kuan, kasin say gagawaen da et siansian nibabased sisisiaen iran puersa ed loob na kada too a nayarin nasubok odino nanengneng lambengat na pigaran totoo a mangibabagan walaay espesyal a pakayari?

Agleleglemewen na Kristianos iratan ya isyu. Onia so simbawa na Dios ed Israel: “Say balo a bulan tan sabaton, say pananawag na tiptipon​—agko nitepel so inkauges tan say naasalan a tipon.” (Isaias 1:13) Sanen satan a nasyon so nagmaliw ya apostata, “inagamil da so panagparles tan anito.” (2 Arari 17:17; 2 Awaran 33:1-6) Mapatnag a sikaray nananap na impormasyon diad panamegley na espesyal iran ritual, tan kayari to et sikaray nansalita na “kaapaan.”​—Zacarias 10:2.

Nayarin agmauges so pigaran pananubok na masel, a gagawaen ya andian na antokaman a pakasakit ed pasyente odino practitioner. Anggaman ontan, malinew a pigara so nayarin walaan na makapakelaw odino labas-ed-toon pakayarin aspekto, a singa say ontatalos a pakanengneng, misteryoso iran sinag, tan say panangusar na pendulo. Agnepeg ya agamilen na Kristianos iray kaapaan a pakayari. Agda anggan eksperimentoen itan, ta sikaray ag-interesado ed kaaralem na bengabengatla nen Satanas. (Apocalipsis 2:24) Imbes, wala so maong a rason pian manalwar nipaakar ed antokaman a bengatlan nayarin ompatnag a walaay pisiglaotan ed agamil na espiritismo, a kokondenaen na Salitay Dios.​—Galacia 5:19-21.

Antokaman a gawaen na practitioner et responsabilidad to, tan agtayo gagalan sukimaten tan okumen so ibabaga na kada sakey odino saray paraan to. Anggan no liknaen mo a pigara ed sarayan agamil so talagan mangilalanor ed pakayari, malinew a dakel ya anali ed saratan so nanggawa lapud sigpot ya inka-inosenti ra, ya agsikakabat ed antokaman a posiblin kilanlanor diad espiritismo. Nayarin satan so panangipatnag lambengat na panpilalek a tuloy parad maabig a bunigas. Siansia, arum a nalalanor ed saratan ya agamil so nandeside ed saginonor ya antokaman a potensyal a pakagunggunaan ed pisikal so ag-ontalonggaring ed espiritual a kipeligroan.

Lamet, kada sinansakey et nepeg ton resolbien no anto so gawaen nipaakar ed saratan a personal a pamaakaran. Ingen, nepeg a tandaan na Kristianos so simbawa na Dios: “Say karaklan manisia ed balang salita; balet say masimpit a too nengnengen to a maong so laen to.” (Uliran 14:15) Satan so onaaplika met ed saray ibabagan paraan parad bunigas.

Si Satanas so magunaet a manebel ed ariripen na Dios manlapud tuan panagdayew. Say Diablo so mangayaga no nagawaan to itan diad panagyat tekep na arum ya interes. Sikato so nagkalalon naliketan no sikaray nasagyat ed bengabengatla, odino ompatnag, iran agamil a nayarin manangguyor ed sikara diad espiritismo.​—1 Pedro 5:8.

Anggaman saray Kristiano so anggapo’d silong na Mosaikon Ganggan, say awawey nen Jehova a Dios ed saray okulton ag-agamil so ag-anguman. Singa naimano ed akadkauna, inganggan na Dios iray Israelita a “sakey a manaagamil na panagparles, sakey a managsuma, odino sakey a managsalamangka, odino manag-anito” so agnaromog ed limog da. “Ta say siopaman a mangawa ra nia sikato so kadimdimla nen Jehova; . . . Sika magmaliw kan ayadyari naani ed arap nen Jehova.”​—Deuteronomio 18:10-13.

Sirin, agaylan makabat parad Kristianos natan a mansiansian ‘mangisulong ed sankabokel a kinlong na Dios, . . . [lapud walaan tayoy pitotolot] . . . sumpa ed saray mauges ya espiritu ed pasen a mangatatawen.’​—Efeso 6:11, 12.

[Saray paimano ed leksab]