Apocalipsis​—Asingger la so Engranden Kapantokan To!

Katuloyan na Kapitulo 36

Makapaayat-Liknaan ya Alak

13. (a) Panon ya intawag na mabiskeg ya anghel so imano ed kalaknab na inkabalangkantis na Babilonia a Baleg? (b) Anton imoralidad ya agawa ed kadaanan a Babilonia so aromog met ed Babilonia a Baleg?

¹³ Say makapanyari ya angel so mangipapaimano ed malaknab ya inkabalangkantis na Babilonia a Baleg, a mangiyaabawag: “Ta lapud alak na petang na impilawan toa amin a nasyones naplag ira, tan saray arari ed dalin so akilawan ira ed sikato, tan saray managbiahen managtagilako ed dalin et yinmaman lapud pakayari na saray likeliket to.” (Apocalipsis 18:3) Sikato so nandoktrina ed amin a nasyones na katooan ed saray marutak a relihyoson dalan to. Diad kadaanan a Babilonia, unong ed Griegon manag-awaran a si Herodutos, balang marikit so nakaukolan a milawanan ed inkamarikit to ed templon panagdayewan. Say seksual ya inkarutak so nipanengneng ed sayan agew ed aderal-na-bakal a Budistan iskultura ed Angkor Wat diad Kampuchea tan ed saray templo diad Khajuraho, India, a mangipanengneng ed dios a Vishnu na Hindu ya aliber na makapadimlan eksena. Diad Estados Unidos, say impangipanengneng na imoralidad ya anenyeg ed mundo na saray ebanghelisador ed TV nen 1987, tan ontan lamet nen 1988, tan ontan met ed panangiparungtal na malaknab ya agamil na homoseksualidad na saray ministro na relihyon, so mangiyilustra ya anggan say Kakristianon et mangiyabuloy ed makapakebbiew a literal a pilalawanan. Ingen, amin a nasyones so walan naplag a biktima ed lalon seryoson nengneng na pilalawanan ed sayan koma 20 siglo.

14-16. (a) Anton espiritual a mabanday a relasyon na relihyon tan pulitika so abayuboan ed Fascismo na Italya? (b) Sanen nilosob na Italya so Abysinia, anto iran balikas so ginawa na saray obispo na Romano Katolikon Iglesia?

¹⁴ Nirepaso tayo la so relihyo-pulitikan relasyon ya angipasen ed pakayari ed si Hitler ed Nazi Aleman. Arum a nasyones so nanirap met lapud pibabali na saray relihyon ed sekular iran aktibidad da. Alimbawa: Diad Fascist ya Italya, nen Pebrero 11, 1929, say Lateran Treaty so pinermaan nen Musuloni tan Cardinal Gasparri, a manggawa ed Vatican City a soberanon estado. Inkuan nen Papa Pious XI a sikato so “angipawil na Italya ed Dios, tan say Dios papawil ed Italya.” Kasin satan so katuaan? Ikunsidera so agawa kayari na anemiran taon ed saginonor. Nen Oktubre 3, 1935, nilusob na Italya so Abysinia, a mankuan a satan so “sakey a barbarikon dalin a siansian mangaagamil na panangaripen.” Siopan peteg so barbariko? Kasin say Iglesia Katolika so angondena ed inkabarbariko nen Musoloni? Legan ya angipaway na agmalinew iran balikas so papa, saray obispo to so malinew ya angibalikas na panamendisyon ed puersa na armada ed Italyanon “aman-dalin” da. Ed libron The Vatican in the Age of Dictators, si Anthony Rhodes so mangirereport:

¹⁵ “Diad Pastoral a Sulat to ed koma-19 na Oktubre [1935], say Obispo na Udine [Italya] so nansulat, ‘Balanglan nipanpanaon nisay matukotukoy para’d sikatayo a mangibalikas ed saray duga tan aliwa na kipapasen. Say obligasyon tayo a bilang taga Italya, tan siansian nagkalo ni bilang Kristiano et say pakapangiter na itatalona na saray armas tayo.’ Angisulat so Obispo na Padua diad koma-21 na Oktubre, ‘Diad mairap iran oras ya onlalabas, kerewen mi a nawalaan kayo na pananisia ed totoo tayo ed estado tan saray puersan armada.’ Diad koma-24 na Oktubre, say Obispo na Cremona so angideklaran sagrado ed sakey a baleg a bilang na saray bandera tan angikuan: ‘Say bendisyon na Dios so onla komon ed sarayan sundalo no iner, ed dalin na Aprika, et mangangkam na balo tan mabunga iran dalin parad saray makabat ya Italya, sirin mangitatarok ed sikara na Romano tan Kristianon kultura. Komon ontalindeg so Italya lamet a bilang say Kristianon managbangat para’d interon mundo.’”

¹⁶ Pinasoot so Abyssinia, a tekep na bendisyon na Iglesia Romanon klero. Kasin wala so anggan dinan ed saraya a makapangikuan, ed antokaman a pamaakaran, a sikaray singa si Apostol Pablo ed pagmaliw a “malinis ed dala na saray amin a totoo”?​—Gawa 20:26.

17. Panon a nanirap so Espanya lapud insaew na klero to a “pitpiten iray kampilan da a pagmaliwen a lokoy”?

¹⁷ Niarum ed Aleman, Italya, tan Abyssinia so sananey a nasyon a walan naplag a biktima ed pilalawan na Babilonia a Baleg​—Espanya. Say Sibil a Bakal nen 1936-39 ed saman a dalin so walan sinmiklab, ed kabiangan, na saray demokratikon gobierno ed pangala na saray kundang a pamawas na baleg a pakayari na Iglesia Katolika Romana. Unong ya agawa so bakal, say Katolikon pangulo na Fascista ed puersa na rebolusionaryo, si Franco, deneskribe so inkasikato a bilang “Kristianon Generalissimo na Masanton Krusada,” sakey a titulo ya inekal to ed saginonor. Pigaran nilasus nilaksan Kastila so inatey ed pibabakal. Nilikud ed saya, unong ed sankaraisetan a kalkula, say Nasyonalistan si Franco so amatey ed 40,000 a membro na Popular Front, anggaman say saginonor et walan amatey na 8,000 klero​—mongha, papari, mamadre, tan semenarista. Satan so makapataktakot tan desyang na sibil a bakal, a mangiyilustra ed kakabatan ed itulok ed saray salita nen Jesus: “Ipawil mo so kampilan ed pasen to, ta amin na saramay mangala na kampilan so ompatey ed kampilan.” (Mateo 26:52) Agaylan makapadimlan mibabali so Kakristianoan ed ontan a baleg a panamaagos na dala! Peteg a say klero to et sinmaew a maong a “mekmeken iray kampilan ed lokoy”!​—Isaias 2:4.

Saray Managbiahen Managtagilako

18. Sioparay “managbiahen managtagilako na dalin”?

¹⁸ Siopa iray “managbiahen managtagilako ed dalin”? Anggapoy panduaruwa a tawagen ira natan a negosyante, saray higante ed komersyo, managbiahen-managlako na baleg a negosyo. Ag ibabaga a mauges so mannegosyo. Itarok na Biblia so makabat a konseho ed saray negosyante, a mangipasakbay a sumpad ag-inkamatua, agum, tan mipara. (Uliran 11:1; Zacarias 7:9, 10; Santiago 5:1-5) Say babaleg a gungguna so “maridios a debosyon a tekep na inkakontento.” (1 Timoteo 6:6, 17-19) Anggaman ontan, say mundo nen Satanas et ag-ontombok ed saray matunong a prinsipyo. Say inkabulok so ompapalalo. Naromog ed relihyon, ed pulitika​—tan ed ankabaleg a negosyo. Tunggal paminsan a saray balita na media so mangiwawalwal ed eskandal, a singa say panagtakew na atagey iran opisyal na gobierno tan ilegal a panaglakoy armas.

19. Anton katuaan nipaakar ed ekonomya na mundo so ontulong a mangisalaysay no akin a say managtagilako ed dalin so akasabi ed agpaborablen pakasalambit ed Apocalipsis?

¹⁹ Say internasyonal a negosyo ed armas so limmampas la ed $1,000,000,000,000 ed kada taon, bangta nilasus nilaksalaksan katooan so nasisibletan ed saray pankaukolan ed bilay. Satan so mauges a tuloy. Balet ompatnag a saray armas so manunan suporta ed ekonomya na mundo. Diad Abril 11, 1987, ya artikulo na Spectator na London inreport to: “Bibilangen iray direktan mantukoyan iran industria, ngalngalin 400,000 iran trabaho so nalalanor ed E.U. tan 750,000 ed Europa. Balet maupapet a tuloy, unong a say sosyal tan ekonomikon betang na pamabaleg na saray ayura so binmaleg, say aktual a tepet et no kasin say managpawala so suston nadedependian so alingwanan la.” Baleg iran tobo so impagmaliw bilang bomba tan arum ya armada so nilako ed sankadalinan, anggaman ed saray potensyal a kakabusol. Nayarin diad arapen et saramay bomba so ompawil bilang maapoy a kipoolan na saramay nanlako ed satan. Agaylan panduma! Niarum ed saya so kaugsan a linmiktob ed industriya na armada. Say Estados Unidos lambengat, unong ed Spectator, “balang taon say Pentagon so nalulugi na $900 milyon na saray armas tan kagawaan.” Agpankelawan a saray negosyante ed dalin so akasabi ed agpaborablen kasalambit ed Apocalipsis!

20. Anto iran alimbawa so mangipanengneng ed pibabali na relihyon ed abulok iran agagamil ed negosyo?

²⁰ Unong ya impasakbay na maglorian anghel, alanor a tuloy so relihyon ed ontan iran abulok ya ag-agamil ed negosyo. Alimbawa, wala so pangilanor na Vatican ed inkalaspag na Banco Ambrosiano na Italya nen 1982. Sayan kipapasen so nantultuloy ya anggad saray taon na 1980, say agnaebatan a tepet ya: Iner so nakar na kuarta? Nen Pebrero 1987 saray mahistrado na Milan so angiganggan na pangerel ed taloran klero na Vatican, pati sakey ya Amerikanon arsobispo, ed dalem a sikaray akibabali ed masaol ya inkabankrap, balet say Vatican so angikaindan ed satan a kerew. Nen Hulyo 1987, ed peles a protesta, saray panaresto so pinaandi na sankatagyan a Korte na Pangapela ed Italya ed basiyan na daan a paknaan ed baetan na Vatican tan gobierno na Italya.

21. Panon tayon kabat a si Jesus so anggapoy pibabali ed nasusuppiat iran agagamil ed negosyo ed agew to, balet anto so nanengneng tayo natan ed Binababilonia a relihyon?

²¹ Kasin wala so pibibiang nen Jesus ed nasusuppiat ya agagamil ed negosyo ed agew to? Anggapo. Sikato ingen so ag-anggan akankayaryan, ta sikato so “andian na pangisaralan na ulo to.” Sakey a mayaman a tobonbalon manuley so sinimbawa nen Jesus: “Ilakom so amin a wala ed sika et yotob mo ed saray duruka et wala naani kayamanan mo ed tawen et gala tomboken mo ak.” Satan so maabig a simbawa, ta mansumpal ed iyarawi manlapud amin a kapagaan ed saray pamaakaran ed negosyo. (Lucas 9:58; 18:22) Diad pidumaan, say Binababilonia a relihyon so walan akibabali ed baleg a negosyo. Alimbawa, nen 1987 say Albany Times Union inreport to a say pinansyal ya administrador na Katolikon archdiocese na Miami, Florida, E.U.A., so amidbir ed pankayaryan na saray iglesia na saray stock ed kompanya a manggawa na nuklear iran armas, R-Rated iran sine, tan saray sigarilyo.

“Ompaway Kayo ed Sikato, Baley Ko”

22. (a) Anto so ibabaga na boses a manlalapud tawen? (b) Anto so angitonton ed panliket ed biang na totoo na Dios nen 537 K.K.P. tan nen 1919 K.P.?

²² Ituro na saray ontombok a salita nen Juan ed kaaruman a pansumpalan na mapropetikon padron: “Tan nadngel ko so sananey a boses dia ed tawen a kuan to: ‘Ompaway kayo ed sikato, baley ko, no agyo labay a nalanor ed sikato ed saray kasalanan to, tan agkayo manlikna ed saray babkak to.’” (Apocalipsis 18:4) Ontan met saray propesiya ed inkaplag na Babilonia ed Hebreon Kasulatan so mangilaktip ed ganggan nen Jehova ed saray totoo to: “Ibatikan yo so pegley na Babilonia.” (Jeremias 50:8, 13) Mipadpara, lapud onsasabin kadederal na Babilonia a Baleg, saray totoo na Dios natan so apaseseg ya ontaynan. Nen 537 K.K.P. say pankanawnawan ontaynan a manlapud Babilonia so sengegan na nagkalalon liket ed biang na matoor iran Israelita. Diad parehon dalan, say kibulos na totoo na Dios a manlapud Binababilonian inkadakep nen 1919 so angitonton ed panliket ed biang da. (Apocalipsis 11:11, 12) Tan nanlapud saman a panaon nilaksalaksan arum ni so tinmulok ed ganggan ya ontaynan.​—Ipareng so Mateo 24:15, 16.

23. Panon so impangidanet na boses a nanlapud tawen ed inkaganatan ya itaynan ed Babilonia a Baleg?

²³ Kasin ontanlan inkaganatan so ipaway a manlapud Babilonia a Baleg, ya onekal ed pimimembro ed saray relihyon ed mundo tan kompleton onsian? Peteg ya ontan, ta kaukolan tayon laen so panmoria na Dios ed sayan abayag lan relihyoson inkaagum, say Babilonia a Baleg. Angusar na saray prankan salita ed intawag ed sikaton baleg a balangkantis. Kanian say boses natan a manlapud tawen so mangipakabat na kaaruman ni ed si Juan ed sayan mauges a bii: “Ta saray kasalanan to simbabi ra angga ed tawen, tan anonotan na Dios so kaugsan to. Impawil yo met ed sikato so inter to ed sikayo, tan gawaen yo ed sikaton mamiduan danay, on, mamiduan danay ed saray ginawa to; dia ed kupa ya angilaokan to laokan yo met na mamidua na laok parad sikato. No kaunongan so impangigloria to ed inkasikato tan nanbilay ed makapabaing a likeliket, ontan so iter yo ed sikato ya irap tan nanggis. Ta dia ed puso to itultuloy ton ikuan, ‘Siak so akayurong a reyna, tan aliwa ak a balo, ta agak makanengneng na nanggis.’ Kanian diad sanagew onsabi so saray bakbak to, ipatey tan nanggis tan eras, tan napoolan a sigpot ed apuy, ta mabiskeg si Jehova a Dios a mangukom ed sikato.”​—Apocalipsis 18:5-8.

24. (a) Nepeg ya ompaway iray totoo na Dios a manlapud Babilonia a Baleg pian naarawian so anto? (b) Saramay onsaew ya ompaway manlapud Babilonia a Baleg so mibiang ed sikato ed anto iran kasalanan?

²⁴ Saraman so mabiskeg a salita! Kanian nakaukolan so ikiwas. Impaseseg nen Jeremias ya onkiwas iray Israelita ed panaon to a nankuan: “Ompaway ed pegley na Babilonia, . . . ta panaon la na pangibales nen Jehova. Wala so iter ton tumang ed sikato. Ompaway kayo ed pegley to, Baley ko, tan ilaban na balang sakey so kamarerwa to manlapud masebeg a sanok nen Jehova.” (Jeremias 51:6, 45) Diad mipadparan dalan, say boses a manlapud tawen so mangipasakbay ed totoo na Dios natan ya ompaway a manlapud Babilonia a Baleg pian agnalanor ed saray bakbak to. Saray singa-bakbak iran panangukom nen Jehova ed sayan mundo, a pati say Babilonia a Baleg, so niyabawag la natan. (Apocalipsis 8:1–​9:21; 16:1-21) Nepeg ya onsian iray totoo na Dios a manlapud palson relihyon no sikaran mismo so agmalabay a mangawat na irap ed sarayan bakbak tan ed kasampotan et ompatey a kaiba to. Niarum ni, diad pansiansia ed satan ya organisasyon et mibibiang ira ed saray kasalanan to. Sikara so mankasalanan a singa sikato ed espiritual a pikakalugoran tan ed panamaagos na dala “ed amin na saramay walan pinatey ed dalin.”​—Apocalipsis 18:24; ipareng so Efeso 5:11; 1 Timoteo 5:22.

25. Diad anto iran dalan a saray totoo na Dios so ompaway ed kadaanan a Babilonia?

²⁵ Panon, sirin, ya ompaway iray totoo na Dios a manlapud Babilonia a Baleg? Diad kipapasen na kadaanan a Babilonia, saray Judio so nanggawa na pisikal a panagbaroy a manlapud syudad na Babilonia ya anggad ipawil ed Nisipan a Dalin. Balet nagkalalo ni so nalalanor nen say satan. Mapropetikon imbaga nen Isaias ed saray Israelita: “Ontaynan kayo, ontaynan kayo, a manlapud saraman, agkayo maniwit na anggan anto a bengatla ya agmalinis; ontaynan kayo ed pegley to, mansiansian malinis, sikayon manawit ed saray kagawaan nen Jehova.” (Isaias 52:11) On, nepeg dan ikaindan ya amin a marutak ya ag-agamil na Binababilonian relihyon a nayarin manmantsa ed panagdayew da ed si Jehova.

26. Panon a saray Kristiano a taga Corinto so tinmunbok ed saray salita, ‘Ompaway kayo ed limog da tan agmandiwit ed agmalinis a bengatla’?

²⁶ Inaon nen apostol Pablo iray salita nen Isaias ed sulat to ed saray taga Corinto, a mankuan: “Agkayo miulop ed pako a duma na saray agmananisia. Ta anto so piulopan na katunongan ed kaugsan? Odino anto so piulopan na silew ed bilunget? . . . ‘Kanian paway kayo a manlapud limog da, tan onsian kayo,’ kuan nen Jehova, ‘tan agyo diwiten so marutak a bengatla.’” Saray Kristianon taga Corinto so agkaukolan ya onalis ed Corinto pian tuloken so ganggan. Anggaman ontan, sikara so pisikal ya inmarawi ed agmalinis iran templo na palson relihyon, tan ontan met ed espiritual a pangibiig ed inkasikara a manlapud marutak iran gawa na saraman so managdayew ed saray talintao. Nen 1919 saray totoo na Dios so ginmapon pinmaway a manlapud Babilonia a Baleg ed sayan dalan, ya isian ed inkasikara so dinanman ya atilak iran agmalinis a bangabangat tan ag-agamil. Sirin, sikaray akapalingkor ed sikato bilang say adalisay iran totoo to.​—2 Corinto 6:14-17; 1 Juan 3:3.

27. Anton piulibayan so wala ed baetan na saray panangukom ed kadaanan a Babilonia tan ed saraman so wala ed Babilonia a Baleg?

²⁷ Say inkaplag tan mapatnag ya inkaderal na kadaanan a Babilonia so sakey a dusa ed saray kasalanan to. “Ta say kaukom to so onsabi angga ed tawen.” (Jeremias 51:9) Mipadpara, saray kasalanan na Babilonia a Baleg so “atugyop ya anggad tawen,” pian onsabi ed imano nen Jehova a mismo. Sikato so mankakasalanan ed ag-inkahustisya, panagtalintao, imoralidad, panagpairap, panagtakew, tan panagpatey. Say inkaplag na kadaanan a Babilonia, diad kabiangan et panangibales ed ginawa to ed templo nen Jehova tan ed saray tuan managdayew to. (Jeremias 50:8, 14; 51:11, 35, 36) Say inkaplag na Babilonia a Baleg tan mapatnag ya inkaderal to so mipadparan balikas na panangibales ed ginawa to ed saray tuan managdayew ed loob na saray siglo. Peteg, say pinal a kadederal to so gapoan na “agew na panangibales na Dios tayo ed biang to.”​—Isaias 34:8-10; 61:2; Jeremias 50:28.

28. Anton estandarte na hustisya so iyaplika nen Jehova ed Babilonia a Baleg, tan akin?

²⁸ Diad silong na Mosaikon Ganggan, no sakey ya Israelita et nantakew a manlapud kaparan kabaleyan to, sikato so manbayar a doble. (Exodo 22:1, 4, 7, 9) Diad onsasabin kadederal na Babilonia a Baleg, si Jehova so mangusar na mipadparan estandarte na inkahustisya. Sikato so makaawat na doble ed samay ginawa to. Anggapo so panangasi a mangamper ed sayan hustisya lapud say Babilonia a Baleg so ag-angipanengneng na panangasi ed saray biktima to. Sikato so singa koton angan ed totoo na dalin pian napansiansia to so inkasikato ed “makapabaing a likeliket” to. Natan et nasali to so irap tan pannangis. Liknaen na kadaanan a Babilonia a sikatoy walad maligen a kipapasen, a manlalastog: “Agak unyorong a singa balo, tan agko kabat so pakaandi na ananak.” (Isaias 47:8, 9, 11) Liknaen met na Babilonia a Baleg a sikatoy maligen. Balet say kadederal to, ya inpakseb nen Jehova “a mabiskeg” so nagawan tamtampol, a singa “ed sakey ya agew”!

[Paimano ed leksab]