Manpabautismo! Manpabautismo! Manpabautismo!—Balet Akin?
“DIAD pigaran bulan labat et binautismoan koy masulok a samplon libon lalaki, bibii, tan ugugaw.” Ontan so insulat na misioneron Jesuita a si Francis Xavier nipaakar ed kimey to’d panariay Travancore, India. “Linma ak ed binaleybaley tan ditan et nanggawa ak na saray Kristiano ed sikara. Tan amin a nilak et angitilak ak na kopya na saray dasal tan ganggan tayo ed dilin lenguahe ra.”
Diad impakasagyat a tuloy nen Arin Juan na Portugal ed saray sulat nen Francis Xavier, inganggan ton basaen iratan a maksil diad amin a pulpito ed panarian to. Say sulat ya Enero 1545 a kapkapanaon so inabobonan ni ingen ya ipalapag. Say resulta? “Ag-abayag et dakel ed saray estudyante diad Europa, ‘so nantaltalimukor tan nanagugol ira,’ diad pirawat [dan] makakar ed India a mangumberte ed saray pagano,” insulat nen Manfred Barthel ed libro ton The Jesuits—History & Legend of the Society of Jesus. Inyarum to: “Say ideyan kaukolan so nagkalalo nen say walsik na masanton-danum ed totoo tan bag a napno na saray tract a mangumberte ed interon panarian so ompatnag ya ag-agawa ed dakel diad saman a panaon.”
Anton talaga so agawaan na saratan ya inkalapagan a panangumberte? Realistikon inreport nen Jesuitan Nicolas Lancilloto ed Roma: “Maslak ed saramay abautismoan et walaan na sinisiblet a motibo. Saray ariripen na Arabo tan Hindu so maniilalo ed pakagamor day kawayangan da odino salimbeng manlapud manamairap a katawan odino pakaawat labat na balon kawes odino turbante diad panamegley na bautismo. Ginawa na dakel itan pian paliisay kadusa. . . . Siopaman a natatangguyor ed dili ran kumbiksyon a mananap na kilalaban diad bangabangat mi so ipapasen bilang atires. Ag-abayag kayari bautismo, dakel so nan-apostata tan pinawil daray paganon agamil da.”
Say pilalek ed pangumberte tan panbautismo ed saray pagano so akibiangan met na saray Europeanon eksplorador ed saman a panaon. Nikuan a si Christopher Columbus so nanbautismo ed saray inmunan “Indian (Bombay)” a nabet to’d Caribbean. “Say opisyal a totontonen na imperyon gobierno na Espanya so pangiyuna ed pangumberte ed lokal a populasyon,” kuan na The Oxford Illustrated History of Christianity. “Diad kasampotay koma-labin anem a siglo, saray 7,000,000 ya Indian na imperyoy Kastila so Kristianos diad ngaran. Mapatnag ya anggapoy posiblin seryoson preliminaryon instruksion ed saray pasen a walaan kamiy estatistika na saray kumberte (si Pedro de Gante, a kanayon nen Emperador Charles V, ya akiulop ed saray misionero, so angibaga’d inpanbautismo’d 14,000 ed sakey agew diad tulong na saksakey a kaulop).” Saratan a palaway a panangumberte so mabetbet ya inulop na maramsak, masubeg, makapasakit a tratamento ed saray lokal.
Say importansyan inpasen ed bautismo so anagyat ed sarayan eksplorador tan misionero a manpatuloy. Nen 1439, angipaakseb na ganggan si Papa Eugenio IV ed Konsilyo na Florence a nankuan: “Manunaan so Masanton Bautismo ed limog na saray sakramento, lapud satan so puerta na espiritual a bilay; ta lapud satan sikatayoy nagmaliw a membro nen Kristo tan niinkorpora ed Iglesia. Tan nisesengeg ed inmunan too a linmoob so patey ed amin et no agtayo niyanak lamet ed danum tan ed Masanton Espiritu, agtayo makaloob ed panarian na Tawen.”
Anggaman ontan, linmesa so gutgutan no siopay walaan na dugan bautismo. “Lapud manuna met itan a ritual ed iloloob diad komunidad na iglesia, tamtampol a kinaukolan na pigaran manlalaslasan ya iglesia a say bautismo so manunaan, a balang sakey et ibabaga ton sikatoy unong ed kustombre tan inakusa toy arum ed inkaerehes tan isisian. Saray panguman-uman ed saray ritual na panagbautismo na nanduruman sekta so agnapaliisan,” insulat na The Encyclopedia of Religion.
Anggaman ontan, say agamil a panagbautismo so akauna la nen say Kristianon pananisia. Ginawa itan diad Babilonia tan diad kadaanan ya Ehipto, a saray ambetel a danum na Nilo so ninonot a mamabiskeg tan mangipabtang na ag-ipapatey. Sinisia met na saray Griego a say bautismo so makapangitarok na balon-bilay lamet odino ag-ipapatey. Say Judion sekta diad Qumran so angagamil na bautismo diad pangaksobi na saray membro ed komunidad da. Kinaukolan iray Hentil ya akumberte ed Judaismo a nagalsiman tan kayari pitoran agew et manpabautismo diad kipalgep ed arap na saray tasi.
Mapatnag, baleg ya importansya so impasen ed bautismo ed loob na saray panaon. Balet komusta natan? Kasin kapilitan itan ed sarayan modernon panaon? No ontan, akin? Peteg, kasin sikayoy nepeg a manpabautismo?