“Balon Uksoy na Mundo” na Too Asingger La?
1. Panon a nibalikas so pilalek ed nagkalalon pulitikal a kawayangan ed apalabas iran taon?
NATAN, nilaksalaksan totoo so naaripen ed palson relihyon, tan dakel so amili a mansiansian ontan. Ontan met, ondarakel so onkekerew na saray mapulitikan kawayangan. Saray nikadkaduman ebento ed apalabas a pigaran taon ed Mamabukig a Europa tan ed inerman so angidemostran kaliktan na totoo so bulos iran nengneng na gobierno. Bilang nansumpalan, dakel so mangibabaga a say balon panaon na kawayangan so asingger la. Tinawag na presidente na Estados Unidos itan a “balon uksoy na mundo.” On, inerman et ibabaga na saray papangulo na mundo a say Cold War tan say laslasan ed armas so anampot la tan sakey a balon panaon na kareenan so ompepelnak ed katoaan.”—Ipareng so 1 Tesalonica 5:3.
2, 3. Antoran kipapasen so mangaamper ed tuan kawayangan?
2 Ingen, anggan saray sagpot na too so nansumpal ed indaiset na saray armas tan bulos iran nengneng na uley, peteg kasin niwala so tuan kawayangan? Andi, lapud walaray makapakebbiew iran problema diad amin a nasyon, a pati diad saray demokratiko, a ditan et ondaraak so bilang na mairap tan nilaksalaksa so mipupuligesgesan ed ekonomya pian manbilay. Ibabaga na report na Nasyones Unidas ya anggaman ed saray aligwas ed siensia tan medisina, diad sankamundoan et sakey a promedyon 40,000 ugugaw so natitigway ed inagew-agew lapud malnutrasyon odino naamper iran sakit. Inkuan na sakey ya onsiano ed sayan lawak: “Say inkaduka so natitibukel ed nanduruman nengneng a peteg a mamapagyaw ed arapen na katooan.
3 Niarum ni, dakdakel a tuloy so totoon nabibiktima ed ondedenden iran krimen. Saray rasyal, pulitikal, tan relihyoson gulaan so mamubuyak ed saray nanduruman bansa. Say situasyon ed arum iran pasen so agmidumaan ed samay arapen a panaon ya adeskribe ed Zacarias 14:13, sano saray totoo so “nagewgew tan nataktakot a mapalalo, kanian singkaten na balang sakey a too so kaabay to tan kabilen to.” (Today’s English Version) Say panangabuso ed druga tan makaalis iran sakit ed sekso so laganap. Nilaksalaksan totoo so naalisan na AIDS; diad Estados Unidos lambengat, masulok lan 120,000 so inatey ed saya.
Inkaaripen ed Kasalanan tan Patey
4, 5. Anggaman ed kawayangan ya onkukurang natan, anton nengneng na panangaripen so mamabanlong ed balang sakey?
4 Anggaman kuan, anggan anggapo iraman a mauges iran kipapasen, siansian andian na tuan kawayangan so totoo. Amin so siansian walad inkaaripen. Akin ya onia so kipapasen? Diad pangiyilustra: No bilang ta sakey a diktador so angaripen ed amin a totoo ed dalin tan pinatey daran amin? Diad parehon kabaliksan, ontan so agawa ed katooan sanen say inmunan atateng tayo so tinmungangan sumpad Dios tan naaripen ed makapairap ya uley na Diablo.—2 Corinto 4:4.
5 Sanen pinalsa na Dios iray totoo, sikara so ingagala ton manbilay ya ando lan ando ed dalin diad inkayadyari, diad sakey a paraiso, unong ya ipanengneng na Genesis kapitulo 1 tan 2. Balet lapud impanrebelde na ateng tayon si Adan a sumpad Dios, amin tayo so nisilong ed sentensyan patey nanlapulad inkinginew tayo: “Lapud sakey a too [si Adan, say ulo na atooan a pamilya] say kasalanan so linmoob ed mundo tan say patey lapu ed kasalanan, tan insan binmuyak so patey ed amin a totoo.” Unong ya ikuan na Biblia, “say patey so nanuley a bilang ari.” (Roma 5:12, 14) Kanian anggan panon kabaleg so kawayangan a niwalad sikatayo, amin tayo so walad panangaripen na kasalanan tan patey.
6. Akin a wala so samet ya aligwas ed karukey na bilay nanlapulad inkisulat na Salmo 90:10?
6 Nagkalalo ni, say bilay a walad sikatayo natan so ageteran a tuloy. Anggan diad saray mapalar atan so diad pigaran dekada lambengat. Parad agmapalar, pigaran taon lambengat, odino onkulang ni. Tan ikuan na sakey a balon naaralan: “Say siensia tan medisina so angitulak ed karukey na bilay na too ed gendat a geter to.” Saya so lapud ag-inkayadyari tan patey a niwalad sistema na inkagawa (genetic system) tayo bilang nansumpalan na kasalanan nen Adan. Agaylan makapaermen itan a no akapanbilay itayo na 70 o 80, sano nepeg tayon mas onkakabat tan pangagayagaan tayo komon so bilay, saray laman tayo so onkebet tan mansumpal itayo ed dabok!—Salmo 90:10.
7. Akin a saray totoo so agnayarin balot a magmaliw a lapuan na saray tuan kawayangan a kaliktan tan kaukolan tayo?
7 Anton nengneng na uley na too so makaamper ed sayan panangaripen na kasalanan tan patey? Anggapoy anggan sakey. Inerman et anggaporay opisyales na gobierno, sientista, odino doktor so makapangibulos ed sikatayo manlapud saray ayew na sakit, itatatken, tan patey, nisay naekal na siopaman so ag-inkaligen, ag-inkahustisya, krimen, eras, tan inkaduka. (Salmo 89:48) Anggan panon lay inkamaabig na gegemtan na totoo, imposible ed sikara so pagmaliw a lapuan na saray tuan kawayangan a kaliktan tan kaukolan tayo.—Salmo 146:3.
Agsuston-panangusar na Kawayangan a Manpili
8, 9. Anto so angiyan ed katooan ed peles a maermen a kipapasen to?
8 Say atooan a pamilya so niiyan ed sayan maermen a kipapasen lapud agsuston-impangusar nen Adan tan Eva na kawayangan-a-manpili. Ikuan na 1 Pedro 2:16, unong ed The Jerusalem Bible: “Manugalin singa bulos a totoo, tan agyon balot usaren so kawayangan yo a bilang baraan ed karelmengan.” Sirin, malinew ya ag-ingagala na Dios ya agnageteran so kawayangan na too. Atan so nepeg a naagamil ed loob na saray papegan na saray ganggan na Dios, a saratan so matunong tan manserbin kagunggunaan na balang sakey. Tan saraman a papegan so malaknab a tuloy a mangiyabuloy parad baleg a kawayangan ed personal a panagpili, pian say uley na Dios so agbalot magmaliw a makapairap.—Deuteronomio 32:4.
9 Anggaman kuan, pinili na atateng tayo so pandeside no anto so susto tan aliwa parad inkasikara. Lapud ginagala ran sinmuwawi ed uley na Dios, sikato so angekal na suporta ed sikara. (Genesis 3:17-19) Sirin nagmaliw iran ag-ayadyari, a nansumpal ed sakit tan ipapatey. Imbes a kawayangan, say katooan so naaripen ed kasalanan tan patey. Nagmaliw met iran kapritso na ag-ayadyari tan, mabetbet, maruksa iran manuley.—Deuteronomio 32:5.
10. Panon so maaron impamenben nen Jehova ed saray pamaakaran?
10 Sayan impanali ed isisipen a sigpot a kawayangan so inyabuloy na Dios ed totoo ed ageteran lambengat a peryodo na panaon. Kabat ton saray pansumpalan so andi-duaruwan mangidemostra a say uley na too a nisian ed Dios so ag-ontalona. Lapud say kawayangan-a-manpili a suston inagamil so ontanlan sakey a kayamanan, say Dios lapu ed aro to so temporaryon angiyabuloy ed agawa imbes a babawien so langkap na kawayangan-a-manpili.
‘Agnayarian na Toon Iwanwan Iray Kurang To’
11. Panon so impanuporta na awaran ed inkasusto na Biblia?
11 Say kurit na awaran so angipanengneng ed inkasusto na Jeremias kapitulo 10, bersikulo 23 tan 24, a mangikuan: “Aliwa a wala ed too so panakar a mangitonton ed saray kurang to. Peteken moak, O Jehova.” Impanengneng met na awaran so inkasusto na Eclesiastes 8:9, a mangiyaabawag: “Inuleyan na too so too ed kasakitan to.” Agaylan tua! Sinagmak na atoaan a pamilya so nanduruman kalamidad, tan amin so nansumpal ed lubok. Say kipapasen so pihon deniskribe nen apostol Pablo sanen inkuanto, unong a nikurit ed Roma 8:22: “Amta tayo ya amin a pinalsa so maningel tan maniirap anggad natan.” On, say isisian manlapud saray ganggan na Dios so makadesyang.
12. Anto so ikuan na arum iran sekular a reperensya nipaakar ed sigpot a kawayangan?
12 Kinomentoan na libron Inquisition and Liberty so kawayangan ed onian dalan: “Say kawayangan so aliwan, diad inkasikato, et manepeg a birtud: atan so aliwan sakey a bengatlan ikinon ya andian na kaaruman a kualipikasyon. Diad tua, nayarin sakey itan lambengat ed saray abebbeban nengneng na kasibletan . . . Say too so aliwa, tan ag-anggan nayarin manpirawat tekep na katudioan a magmaliw a sigpot a manbukbukor a pinalsa.” Tan aminsan et inkuan nen Prinsipe Filipe na Inglatera: “Say kawayangan a manlablabas ed amin a kaliktan tan pirawat so nayarin makapasagyat, ingen lawas ibabangat na eksperiensia a say kawayangan ya andian na dilin-panamanlong . . . tan say awawey ya andian na konsiderasyon ed saray arum so sankaseguradoan a dalan diad paneral ed kalidad na bilay na sakey a komunidad, anggan panon la so kayamanan to.”
Siopa so Sankaabigan a Makaamta?
13, 14. Siopa so mogmon makapangiter na tuan kawayangan parad atooan a pamilya?
13 Siopa so sankaabigan a makaamta no panon so nepeg a kaorganisa na sakey ya ayaman—say maaro, makayari, eksperiensiadon atateng odino saray angkelag ya ugugaw? Mabitar so ebat. Mipadpara, say mangatatawen ya Ama tayo a Manamalsa ed totoo, so makaamta na sankaabigan parad sikatayo. Kabat to no panon so nepeg a kaorganisa tan panguley ed atooan a sosyedad. Kabat to no panon so nepeg a pangusar ed kawayangan-a-manpili pian nitarok iray gungguna na tuan kawayangan ed balang sakey. Mogmon say makapanyarin-amin a Dios, si Jehova, so makaamtan mangagwat ed atooan a pamilya manlapud inkaaripen to tan mangiter na tuan kawayangan parad amin.—Isaias 48:17-19.
14 Diad Salita to ed Roma 8:21, imbalikas nen Jehova iyan makapasagyat a sipan: “Say pinalsa a mismo so nibulos naani ed inkaaripen ed kabubulok tan nawalaan na maglorian kawayangan ya ananak na Dios.” On, isisipan na Dios so sigpot a pangibulos ed atoaan a pamilya manlapud peles a pakaskasin kipapasen. Say onggendan ya artikulo so maningbat no panon iyan nagawa.
Panon So Pangebat Yo?
(Panrepaso ed pahina 8 ya anggad 13)
◻ Akin a panpilpilalekan na totoo so kawayangan?
◻ Diad antoran dalan a saray totoo so naaripen ed interon awaran?
◻ Akin ya abayag lan aabuloyan na Dios so agsuston panangusar na kawayangan-a-manpili?
◻ Siopa so mogmon makapangitarok na tuan kawayangan ed amin a katooan, tan akin?
[Litrato ed pahina 12]
Say karukey na bilay na too so mipadparan tuloy a singa samay nibagad 3,500 taon ed apalabas diad Salmo 90:10
[Credit Line]
Courtesy of The British Museum