Watchtower ONLINE YA LIBRARYA
Watchtower
ONLINE YA LIBRARYA
Pangasinan
  • BIBLIA
  • PUBLIKASYON
  • ARAL
  • w91 8/1 p. 29-31
  • Panon so Inkatibukel na Doktrinan Trinidad?

Anggapoy available ya video ed pinilim.

Pasensya la, walay error na video.

  • Panon so Inkatibukel na Doktrinan Trinidad?
  • Say Panag-bantayan Mangipapalapag na Panarian nen Jehova—1991
  • Subheading
  • Say Betang nen Constantino ed Nicaea
  • Kaaruman ya Aligwas
  • Say Kredon Atanacio
  • Nipasakbay so Apostasya
  • Anto so Angimpluensya ed saya
  • Platonismo
  • Akin A Saya So Ag Imbangat Na Saray Propeta na Dios?
Say Panag-bantayan Mangipapalapag na Panarian nen Jehova—1991
w91 8/1 p. 29-31

Kasin Nepeg Yo A Panisiaan So Trinidad?

Panon so Inkatibukel na Doktrinan Trinidad?

1, 2. Kasin say bangat a Trinidad so sigpot a tinibukel ed Konsilyo na Nicaea nen 325 K.P.?

NATAN et ompan itepet yo: ‘No say Trinidad so aliwan bangat na Biblia, panon a nagmaliw a doktrina na Kakristianoan?’ Dakel so manisia a saya so tinibukel ed Konsilyo na Nicaea nen 325 K.P.

2 Anggaman kuan, satan so aliwan sigpot a susto. Tuan impasoot na Konsilyoy Nicaea a si Kristo so namparan elemento a bilang Dios, ya angiletnegan na saginonor a teolohyan Trinidad. Balet agto inletneg so Trinidad, lapud agsinalambit ed konsilyo so espiritu santo a bilang say komatlon persona ed talora-ed-sakey ya inka-Dios.

Say Betang nen Constantino ed Nicaea

3. Akin a say Konsilyo na Nicaea so impatawag nen Constantino?

3 Diad dakel iran taon, lapud Biblikon letnegan et agawa so baleg ya isusumpa ed natitibukel a sisisiaen a si Jesus et Dios. Diad panalin panresolbi ed suppiatan, amin ya obispo so impatawag nen Romanon emperador a Constantino ed Nicaea. Ngalngalin 300, melag lambengat a kabiangan na dagup, so aktual ya inmatendi.

4. Anto so ibabaga na sakey ya manag-awaran nipaakar ed inkakumberte nen Constantino?

4 Si Constantino so aliwan Kristiano. Sikatoy akumberte diad unor iran panaon na bilay to, balet sikatoy abinyagan lambengat nen sikatoy manpapanabos la. Nipaakar ed sikato, ikuan nen Henry Chadwick ed The Early Church: “Si Constantino, a singa si ama to, so nandayew ed Agnadaeg a Banwa; . . . agnepeg ya ipakabaliksan a say inkakumberte to so lapud inawat to so kaabigan na Dios . . . Say sengegan so maka-militar a pamaakaran. Anggan kapigan et agbalot malinew ed sikato so doktrinan Kristiano, balet sikatoy maseguro a say impanalo ed bakal so regalo na Dios na saray Kristianos.”

5. Anton betang so ginawa nen Constantino ed Konsilyo na Nicaea?

5 Anton betang so ginawa na sayan aliwan-bautismadon emperador ed Konsilyo na Nicaea? Isasalaysay na The Encyclopædia Britannica: “Si Constantino a mismo so angipangulo, aktibon angiwanwan ed saray singbatan, tan personal ya angiproponi . . . na importantin pormula a mangiyaabawag ed siglaotan nen Kristo ed Dios ed kredon inyarap na konsilyo, ‘say pagmaliw a sakey ya elemento na Ama’ . . . Ataktakot a tuloy ed emperador, amin ya obispo, nilikud lambengat ed duara, so nanpirmad kredo, tan dakel ed sikara so nanggawa ed saya a sumpa ed linawa ra.”

6. Kasin saray teolohikon tepetepet ya nansasangsanganan ed Konsilyo na Nicaea so peteg ya atalosan nen Constantino?

6 Kanian, importante so betang nen Constantino. Kayari na duaran bulan na ampetang a relihyoson suppiatan, sinmalet so sayan paganon politiko tan nandesidin pabor ed saramay mangibabagan si Jesus et Dios. Balet akin? Seguradon aliwan lapud antokaman a Biblikon pananisia. “Si Constantino so andian na anggan daiset a pakatalos ed tepetepet a nitepet ed Griegon teolohya,” so inkuan na A Short History of Christian Doctrine. Diad padesir to say relihyoson inkaapag-apag so mangiyan na kaatapan ed imperyo to, tan labay ton pankakasakeyen so uuleyan to.

7. Diad panmoria ed no anto so adeside ed Konsilyo na Nicaea, anton tepet so nayarin itepet?

7 Anggaman ontan, anggapo ed saray obispo na Nicaea so angiyalibansa ed Trinidad. Denisidi da lambengat so kipapasen nen Jesus balet aliwan say betang na masanton espiritu. No say Trinidad et malinew a katuaan ed Biblia, agta improponi ra komon ed saman a panaon?

Kaaruman ya Aligwas

8, 9. (a) Anto so agawa kayari na konsilyoy Nicaea? (b) Anto so abidbiran ed Konsilyo na Constantinople nen 381 K.P.?

8 Kayari na Nicaea, say sangsangan ed tema so nantultuloy ed loob na dakel a dekada. Asabi ingen so panaon a saramay mananisian si Jesus so agkapara nen Ama to et angabobon. Balet diad saginonor nandesidi a sumpad sikara si Emperador Theodosius. Inletneg to so kredo na Konsilyo na Nicaea a bilang panontonan parad panarian to tan anawag na Konsilyo na Constantinople nen 381 K.P. pian palinewen iyan pormula.

9 Akipakna iyan konsilyo ya ipasen so masanton espiritu ed parehon balitang a singa say Dios tan Kristo. Diad unan pankanawnawa, say Trinidad na Kakristianoan so ginmapon sentro na atensyon.

10. Anto so agawa kayari na Konsilyo na Constantinople, tan kapigan lambengat a say Trinidad so atugyop ed inggeter iran kredo?

10 Ingen, anggan kayari na Konsilyo na Constantinople, say Trinidad so siansian agnagmaliw a kredon kaslakan ya inawat. Dakel so sinmumpa ed satan tan saya so angitarok na masebeg a panamasegsegang ed inkasikara. Dia lambengat ed saray saginonor iran siglo a say Trinidad so atibukel ed nigeter iran kredo. Ibabaga na The Encyclopedia Americana: “Agawa ed Sagur so sigpot ya inkatibukel na Trinitaryanismo, diad saray Pegley Panaon na Iskolastisismo, sanen saya so impaliwawa unong ed saray termino na pilosopiya tan sikolohya.”

Say Kredon Atanacio

11. Siopa si Atanacio, tan anto so ibabaga na kredo a mangaakbibit na ngaran to?

11 Say Trinidad so sigpot a naukeran ed Kredon Atanacio. Si Atanacio so sakey a parin nansuporta ed si Constantino diman ed Nicaea. Say kredon inngaran ed sikato so mangibabaga: “Dadayawen tayo so sakey a Dios ed Trinidad . . . Say Ama so Dios, say Anak so Dios, tan say Espiritu Santo so Dios; tan ingen sikaray aliwan taloran dios, noagta sakey a Dios.”

12. (a) Tinibukel ta nen Atanacio so kredo a mangaakbibit na ngaran to? (b) Panon kabayag a say kredon Atanacio so nagmaliw a kasmak ed Europa?

12 Anggaman kuan, saray makabat iran eskolar so mipakna ya aliwan si Atanacio so anibukel na sayan kredo. Nankomento so The New Encyclopædia Britannica: “Say kredo so agkabat na Iglesiad Bukig ya anggad nen koma-12 siglo. Nanlapulad koma-17 siglo, interamentin nanpapakna iray eskolar a say Kredon Atanacio so ag-insulat nen Atanacio (ya inatey nen 373) noagta nayarin tinibukel ed abalaten a Pransya kaleganan na koma-5 siglo. . . . Ompatnag a say impluensya na kredo so manunaan ed abalaten a Pransya tan Espanya ed koma-6 tan koma-7 iran siglos. Inusar iya ed liturhya na simbaan ed Alemanya ed koma-9 a siglo tan diad saginonor et diad Roma.”

13. Diad saray siglos say Trinidad so nagmaliw a kaslakan a sinisia, anto so manunan angigiya ed saray desisyon?

13 Kanian dakel niran siglos so linmabas nanlapud panaon nen Kristo sakbay a say Trinidad so nagmaliw a kaslakan ya inawat ed Kakristianoan. Tan diad amin na sayan panaon, anto so angigiya ed saray desisyon? Kasin say Salita na Dios, odino saray makaklero tan makapolitika iran konsiderasyon? Si E. W. Hopkins so oneebat ed Origin and Evolution of Religion: “Say unor ya ortodokson kabaliksan na Trinidad so manunan pamaakaran na politika ed simbaan.”

Nipasakbay so Apostasya

14. Panon a say awaran na Trinidad so onnepeg ed propesiya na Biblia?

14 Sayan mabambanday ya awaran na Trinidad so matukotukoy ed impasakbay nen Jesus tan saray apostoles to a nagawa kayari na panaon da. Inkuan da ya onlesa naani so apostasya, panamikewet, isisian manlapud tuan panagdayew ya anggad ipawil nen Kristo, sano nipawil la so tuan panagdayew sakbay na agew a panderal na Dios ed sayan sistema na bengabengatla.

15, 16. Anto so impasakbay nen apostol Pablo tan saray arum a managsulat na Biblia?

15 Nipaakar ed satan ya “agew,” inkuan nen apostol Pablo: “Satan so ag-onsabi anggad say apostasya so onsabi nin ununa tan say too na kaugsan so nipatnag.” (2 Tesalonica 2:3, 7) Diad saginonor, impasakbay to: “No ontaynan ak sikayoy atakien na saray mangasiban lobo tan agda kasian so pulok. Anggan diad saray kaiba yo lamlamang et onalagey iray totoon mamikewet ed katuaan diad panamegley na saray bibil da pian tangguyoren daray babangatan ya ontumbok ed sikara.” (Gawa 20:29, 30, JB) Nansulat met iray arum a babangatan nen Jesus nipaakar ed sayan apostaya tan say ‘makasalanan’ a kleron klase to.​—Nengnengen so, alimbawa, 2 Pedro 2:1; 1 Juan 4:1-3; Judas 3, 4.

16 Nansulat met si Pablo: “Peteg onsabi so panaon, a lapud agda pakakpel ed saray maabig a bangat, saray totoo so manparakpak ed saray balon bangat tan mantipon ira ed inkasikara na dakel iran managbangat unong ed saray dili ran panlabayan; tan, imbes ya ontalineng ed katuaan, sikaray ondengel ed saray mito.”​—2 Timoteo 4:3, 4, JB.

17. (a) Siopa so imbaga nen Jesus a walad benegan na sayan isisian manlapud tuan Inkakristiano? (b) Panon so impangipabidbir na encyclopedia ed agawa?

17 Impaliwawan mismo nen Jesus no anto so walad benegan na sayan isisian manlapud tuan panagdayew. Inkuanto a sikatoy angitanem na maabig iran bukel balet say kabusol, si Satanas, so angisibwag met na saray dika. Kanian kabansag na saray inmunan simit na trigo, tinmubo met so dika. Sirin, nailaloan so isisian manlapud puron Inkakristiano anggad panaon na panagani, sano si Kristo so mametek ed saray bengatla. (Mateo 13:24-43) Nankomento so The Encyclopedia Americana: “Say Trinitaryanismo nen komapat a siglo so ag-angipatnag na suston asasakbay a Kristianon bangat nipaakar ed kipapasen na Dios; ingen diad kasuniyan to et ipapaliis ed sayan bangat.” Sirin, iner so gapoan na sayan isisian?​—1 Timoteo 1:6.

Anto so Angimpluensya ed saya

18, 19. (a) Anto so sakey a kaslakan a porma na palson panagdayew ed kadaanan iran panaon? (b) Unong ed saray manag-awaran, panon, a say ideya na Trinidad so linmoob ed Kristianismo?

18 Diad interon kadaanan a mundo, sakbay ni na panaon na Babilonia, say panagdayew ed santatlon paganon dirios, odino saray triad, so karaklan lan gagawaen. Satan ya impluensya so kasmak met ed Ehipto, Gresya, tan Roma ed saray siglo sakbay, kaleganan, tan kayari nen Kristo. Tan kayari impatey na saray apostoles, sarayan paganon pananisia so linmoob ed Inkakristiano.

19 Onia so obserbasyon nen manag-awaran a si Will Durant: “Say Inkakristiano so ag-aneral ed paganismo; satan so inadapta to . . . Diad Ehipto so nanlapuan na saray ideya na madibinon trinidad.” Tan diad libron Egyptian Religion, inkuan nen Siegfried Morenz: “Say trinidad so nagmaliw a manunan interes na saray teologon Ehipsyo . . . Say taloran dios so impankasakey tan impasen a bilang saksakey, tan tinukoy ed bilang a sakey. Kanian say espiritual a puersa na Ehipsyon relihyon so mangipanengneng na direktan siglaotan ed Kristianon teolohya.”

20, 21. Anto so walan siglaotan ed baetan na Ehipton panagdayew ed saray paganon trinidad tan Trinidad na Kakristianoan?

20 Kanian, diad kasampotan na komatlo tan asasakbay a komapat iran siglos, diad Alexandria, Ehipto, sayan impluensya so impatnag na saray pangulo na simbaan, a singa di Atanacio, kaleganan a tutugyopen daray ideya a mangipaarap ed Trinidad. Kinmayat met so dilin impluensya ra, kanian impasen nen Morenz so “teolohyan Alexandrino a bilang taytay ed baetan na tinawir a relihyon na Ehipto tan say Inkakristiano.”

21 Nabasa tayo ed paunan-salita nen Edward Gibbon ed History of Christianity: “No say Paganismo so asakup na Inkakristiano, tuan peteg a say inkakristiano so mipadparan naalisan na Paganismo. Say puron pananisia ed Dios na saray inmunan Kristianos . . . so sinalatan, na Iglesia na Roma, na makilot a bangat na trinidad. Dakel a paganon doktrina, ya inimbento na saray Ehipsyos tan ginawan uliran nen Plato, so impansiansia a bilang makanan panisiaan.”

22. Saray duaran sengegan so nanlapu ed anton konklusyon no nipaakar ed gapoan na Trinidad?

22 Isasalaysay na A Dictionary of Religious Knowledge a dakel so mangikuan a say Trinidad “so sakey a kabulokan a binayes manlapud saray paganon relihyon, tan insuldong ed Kristianon pananisia.” Tan iyaabawag na The Paganism in Our Christianity: Say gapoan na [Trinidad] so sigpot a pagano.”

23. Anto so inkomento na Hastings’ Encyclopedia of Religion and Ethics nipaakar ed siglaotan diad baetan na saray paganon trinidad tan say Trinidad na Kakristianoan?

23 Sikato no akin, a diad Encyclopædia of Religion and Ethics, insulat nen James Hastings: “Diad relihyon na India, alimbawa, nanengneng tayo so trinitaryon grupo nen Brahmā, Siva, tan Viṣṇu; tan diad relihyon na Ehipto et say trinitaryon grupo di Osiris, Isis, tan Horus . . . Aliwan dia lambengat ed maawaran iran relihyon so pakaromogan tayo a say Dios so amoria a bilang Trinidad. Nanonotan na sakey ed nagkalalo so Neo-Platonikon panmoria ed Sankatageyan odino Kasampotan a Katuaan,” ya “ilalaman na sakey a trinidad.” Anto so pibibiang nen Griegon pilosopon Plato ed Trinidad?

Platonismo

24, 25. Panon so impangimpluensya nen Griegon pilosopon Plato ed saginonor ya inkatibukel na Trinidad na Kakristianoan?

24 Si Plato, so sinisian, nambilay manlapud 428 ya anggad 347 sakbay nen Kristo. Anggaman agto imbangat so Trinidad unong ed say kaplesan a nengneng to, saray pilosopiya to so angitarya na dalan nipaakar ed saya. Diad saginonor, linmetaw iray pilosopikon ulopan ya angisakup ed saray pananisian trinidad, tan saraya so naimpluensyaan na saray ideya nen Plato nipaakar ed Dios tan say palsa.

25 Ibabaga na Pranses a Nouveau Dictionnaire Universel (New Universal Dictionary) nipaakar ed impluensya nen Plato: “Onleletaw a say Platonikon trinidad et sakey lambengat ya impanguksoy ed saray mas daan iran trinidad a nanlapu ed saray inmunan totoo, say pilosopikon trinidad na saray kalidad ya angiyanak ed taloran persona odino dibinon persona ya imbangat na saray Kristianon iglesia . . . Say pananisia na sayan Griegon pilosopo ed trinidad . . . so naromog ed amin a karaanan a [paganon] relihyon.”

26, 27. Panon so impangipanengneng na saray manag-awaran ed impluensya nen Plato diad inkatibukel na Trinidad?

26 Ipapanengneng na The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge so impluensya na sayan Griegon pilosopo: “Saray doktrina na Logos tan say Trinidad so pinorma manlapud Griegon Papari, a . . . naimpluensyaan a tuloy, a direkta odino aliwan direkta, ed Platonikon pilosopiya . . . Agniburi a manlapud sayan sengegan saray lingo tan kabulokan so linmoob ed Iglesia.”

27 Ibabaga na The Church of the First Three Centuries: “Say doktrina na Trinidad so kalkalna tan agangano nin atibukel; . . . saya so ginmapo ed sakey a sengegan a sigpot ya arawi manlapud Judio tan Kristianon Kasulatan; . . . saya so binmaleg, tan insuldong ed Inkakristiano, diad sagpot na saray Platonikon Papari.”

28, 29. Anto so agawa ed kasampotan na komatlon siglo K.P.?

28 Diad kasampotan na komatlon siglo K.P., say “Inkakristiano” tan saray balon Platonikon pilosopiya so nagmaliw lan sigpot a nankasakey. A singa ibabaga nen Adolf Harnack ed Outlines of the History of Dogma, say doktrina na iglesia so “sigpot a linmamot ed dalin na Hellenismo [paganon Griegon kaisipan]. Kanian saya so nagmaliw a misteryo ed kaslakan a Kristianos.”

29 Inako na iglesia a saray balon doktrina to so nibase ed Biblia. Balet ikuan nen Harnack: “Diad tua ginawa ton lehitimo ed leet to so Helenikon impangaksobi, saray an-aniton panmoria tan kaugalian na paganon panagdayew ed misteryo.”

30. A singa ipapanengneng na saray relihyoson sengegan, anto so nepeg a nibaga nipaakar ed inkatibukel na Trinidad?

30 Diad libron A Statement of Reasons, inkuan nen Andrew Norton nipaakar ed Trinidad: “Natonton tayo so awaran na doktrina, tan naalmoan tayo so gapoan to, ya aliwan diad Kristianon puyan, noagta diad Platonikon pilosopiya . . . Say Trinidad so aliwan doktrina nen Kristo tan saray Apostoles to, noagta sakey a paltaw ed eskuelaan na saginonor iran Platonista.”

31. Mitunosan ed propesiya na Biblia, anto so sigpot a binmalbaleg nen komapat a siglo K.P.?

31 Kanian, nen komapat a siglo K.P., sigpot lan binmuskag so apostasya ya impasakbay nen Jesus tan saray apostoles. Say inyaligwas na Trinidad so sakey lambengat a paneknek ed saya. Ginapoan met la na saray iglesia a sayakupen so arum iran paganon ideya, a singa say impiernon-apuy, ag-ompatey a kamarerwa, tan panagtalintao. Diad espiritual a panangibaga, ginmapo la so nipasakbay ya ambilunget iran panaon na Kakristianoan, ya inuleyan na ombabaleg a “too na kaugsan” a kleron klase.​—2 Tesalonica 2:3, 7.

Akin A Saya So Ag Imbangat Na Saray Propeta na Dios?

32. Anto so mangipapanengneng a say doktrinan Trinidad so agnanlapu ed Dios?

32 Akin, a diad loob na nilibon taon, et ni sakey ed saray propeta na Dios so ag-angibangat na Trinidad ed baley to? Kayari na saya, agta inusar komon nen Jesus so abilidad to bilang say Baleg a Managbangat pian ipalinew so Trinidad ed saray patumbok to? Puyanan kasi na Dios so nilasus iran pahina na Kasulatan tan kayari na satan et agto anggan usaren so dinan ed saraya pian ibangat so Trinidad no satan so “sankaimportantian a doktrina” na pananisia?

33, 34. (a) Akin ya agmakatunongan parad saray Kristianos so panisia ed Trinidad? (b) Diad anton pansumpalan so sabian tayo no nipaakar ed Trinidad?

33 Manisia ta iray Kristianos a dakel iran siglo kayari nen Kristo tan kayari impamuyan ed inkisulat na Biblia, et konsintien na Dios so panibukel na sakey a doktrinan agkabat na saray ariripen to ed loob na nilibo iran taon, sakey a doktrinan “agnatukor a misteryo” “labas ed pakatebek na katunongan na too,” say sakey a bidbiren a walaan na paganon letnegan tan sikatoy “kaiba nagkalautla na politika ed simbaan”?

34 Malinew so paneknek na awaran: Say bangat a Trinidad so sakey ya isisian ed katuaan, sakey a panag-apostata manlapud satan.

    Publikasyon a Pangasinan (1988-2026)
    Man-Log Out
    Man-Log In
    • Pangasinan
    • Share
    • Setting Mo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Kondisyon ed Pangusar
    • Totontonen ed Privacy
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Man-Log In
    Share