Kapitulo 11
Mangaraldalin a Jerusalem a Miduma ed Mangatatawen a Jerusalem
1. (a) Kasin say kaderal na Jerusalem so bengatlan balo? (b) Akin ya aliwan desyang ed amin a katooan no say Jerusalem so managmak lamet na kadederal?
SARAMAN natan so Judios unong ed laman so determinadon say Jerusalem ed Pegley Bukig so mansungdo lawas. Ni anggan saray totoo ed Kakristianoan so mangigagalang a tuloy ed satan a syudad ya anampotan nen Jesus na ministeryo to. Balet kasin amin na saya so mangarantiya ed mantultuloy a kiwawala na saman a syudad? Sinagmak to so kadederal nensaman, nen 607 K.K.P. ed panamegley na saray taga Babilonia tan nen 70 K.P. ed panamegley na saray Romano. Kasin kabaliksan to so kalamidad ed amin a katooan no sagmaken to lamet so kadederal? Andi, say syudad so agnakaukolan a para ed saray bendisyon na Abrahamicon sipanan ya unagos ed katooan. Anggan diad si Abraham et nisulat: “Sikato so manaalagar ed syudad a walaan na saray peteg a letnegan, say managpaalagey tan managgawa ed syudad et say Dios.”—Hebreos 11:10.
2. (a) Panoy pangipanengneng nen apostol Pablo a wala so atagtagey a Jerusalem? (b) Siopa so Akankayarian ya Asawan Laki ed satan a Jerusalem, tan sioparay anak ton lalaki?
2 Insulat nen apostol Pablo: “Balet say Jerusalem ed tagey so bulos, tan sikato so ina tayo.” (Galacia 4:26) Ditan et impanengneng to a say wala ed tagey, odino mangatatawen, a Jerusalem so mipetekan ed si Sara tan sikato so singa-asawan muyongan na Babaleg ya Abraham, si Jehova a Dios. Sirin, saray ilalak na “Jerusalem ed tagey” et saray nailalak-ed-espiritun Kristianos, singa si Pablo.
Say “Jerusalem ed Tagey” So Nagmaliw a Maarin Syudad
3. (a) Kapigan so igapo nen Jehova a Dios a manuley? (b) Iner so nitronoan nen Jesu-Kristo, tan anto so epekto na saya ed dilin inkaari nen Jehova?
3 Say “Jerusalem ed tagey” so angala na maarin indengan nanlapulad impanampot “na aturon panaon na nasyones” nen 1914. (Lucas 21:24) Manlapud saman a manpatuloy, onaplika so Salmo 97:1: “Si Jehova a mismo so nagmaliw ya ari! Komon ta say dalin so manggayaga.” Ontan met a say Salmo 99:1, 2 so onaplika: “Si Jehova a mismo so nagmaliw ya ari. . . . Si Jehova so baleg ed Sion, tan sikato so atagey ed amin a totoo.” Nen 1914 et sinmabi so panaon na pamatunda to ed pangigatin-gatin ed Panarian diad maarin linya nen David, a singa nirepresenta ed aminsan a maarin syudad na Jerusalem. Sirin, introno to so Anak to, si Jesu-Kristo, a bilang Ari ed nikawanan a lima to diad “Jerusalem ed tagey,” say mangatatawen a Jerusalem, a diad onia et ginawa ton sakey a maarin syudad. Say dilin inkaari nen Jehova so apabiskeg odino apalaknab diad inkitrono nen Jesu-Kristo a bilang Ari.
4. Diad antoran agawgawa a “say Jerusalem ed tagey” so magmaliw a sakey a maarin syudad nanlapulad 1914?
4 Sirin kayari na inkianak na mangatatawen a Panarian nen 1914 tan kayari na inkapagit nen Satanas tan saray demonyos to ed tawen, manepeg lan iyabawag: “Natan et sinmabi so kilalaban tan say pakayari tan say panarian na Dios tayo tan say pakauley na Kristo to, lapud say manangidalem ed saray agagi tayo so nibantak, a mangidadalem ed sikatayo ed agew tan labi diad arap na Dios tayo!” (Apocalipsis 12:1-10) “Say pakauley nen Kristo to” so para ed sayan Sakey a manuley bilang Ari ed “Jerusalem ed tagey.” Tua, sikato so nagmaliw a maarin syudad ed saman a magayagan taon na 1914.
Say Anak-a-bii na “Jerusalem ed Tagey”
5, 6. (a) Diad Apocalipsis 21:1, 2, anengneng nen Juan so anton balon simbolikon syudad? (b) Diad siopa so ninatnatan na maarin panangabrasa a singa nidatak ed Zacarias 9:9, 10, tan diad antoran salita?
5 Masulok a sakey a kakapat na siglo kayari inkaderal na Jerusalem diad panamegley na saray armada na Roma nen 70 K.P., naikdan si apostol Juan na makapakelaw iran pasingawey ed libro na Apocalipsis. Diad Apocalipsis 21:1, 2, sasalitaen nen Juan so “Balon Jerusalem.” Dia ed saraman so manibukel na sayan “Balon Jerusalem” so magaygayagan angabrasa ed kapkapangitronon Ari a sinmabi ed ngaran nen Jehova, unong a singa akatawagan da a gawaen ed Zacarias 9:9, 10, ed sarayan salita:
6 “Manggayaga ka, O anak a bii na Sion. Mankelyaw ed pananalo, O anak a bii na Jerusalem. Nia! Say arim a mismo so onsabi ed sika. Sikato so matunong, on, niliktar; mapaabeba, tan akakabayo ed sakey ya asno . . . Tan peteg a puteren ko so karwahe na bakal a manlapud Epraim tan say kabayo a manlapud Jerusalem. Tan say bekang na bakal so naputer. Tan sikato so peteg a mansalita na kareenan ed saray nasyones; tan say pananguley to so manlapud dayat ya anggad dayat tan manlapud Ilog ya anggad saray sampot na dalin.”
7. Diad panamegley na siopa a satan a propesiya so asumpal legan na sayan “kasampotan na sistema na bengabengatla,” tan diad anton dalan?
7 Sayan propesiya so walaan na kabiangan a kasumpalan ed mananalon impankabayo nen Jesu-Kristo ed Jerusalem nen 33 K.P. Nanlapulad 1919 et walaan na kaunoran a kasumpalan to diad nakdaan na espiritual ya Israel. Anggapo so inkaapag ed baetan na saray membro na satan ya alanaan a nakdaan, a singa say inkaapag ed baetan na saray tribu ed kadaanan ya Epraim tan Jerusalem, say kabisera na duaran-tribun panarian na Juda. Diad panserbi ed inkasaksakey ed saray intereses na Mesianicon Panarian a para ed gagalan panumpal ed propesiya nen Jesus ed Mateo 24:14 tan Marcos 13:10, sikara so mantultuloy a mangitatandoro ed mananalon Ari, si Jesu-Kristo. Diad agnabuyak a pankakasakey et sikara so sitotoor ya onsuko ed maarin uley to legan na sayan “kasampotan na sistema na bengabengatla.”—Mateo 24:3.
8. (a) Siopa so sinmaew a mangabrasa ed mananalon Ari? (b) Diad iner tan anto so panmamartsaan na saray ontan?
8 Diad kibabaing da, a pati say Jerusalem ed Republika na Israel, saray nibabagan Kristianon nasyones a manibukel na Kakristianoan so agmangaabrasa ed mananalon Ari a sinmabi ed ngaran nen Jehova. Ontan met, wala raman so tastasi na Sakey a sinmabi ed ngaran, so maligligan manlilingkor ed Sikato diad templo To. (Isaias 43:10-12) Saray espiritual a mata ra so alukasan a makanengneng a say Republika na Israel tan amin nin arum a nasyones ed dalem tan paway na NU so arawi la ed panmamartsa ya onarap “ed pasen a tinawag ed Hebreo na Har–Magedon.” (Apocalipsis 16:16) Say bakal na Makapanyarin-amin a Dios so asingsingger la!
9. Panon a say arapen a mangaraldalin a Jerusalem so ontalindeg a miduman tuloy ed saman so Balon Jerusalem?
9 Say indengan na mangaraldalin a Jerusalem so makapatey, balet say Balon Jerusalem so masnag. Diad pankurang na panaon, “saray samploran saklor” na mapulitikan “atap ya ayep,” tan ontan met ed “ayep” a mismo, so ombalingling a manggula ed balangkantis a sistema, say Babilonia a Baleg, say sankamundoan ya imperyo na palson relihyon. Sikara so mangibalikas na maruksan panggula ra a sumpad relihyoson dadayewen a mangaraldalin a Jerusalem tan deralen to a singano ed panamegley na laganap a pool. (Apocalipsis 17:16) Balet sikara so sigpot ya agmakayarin maniwit ed mangatatawen a Balon Jerusalem.
10. Panon so panutumbok na mangaraldalin a Jerusalem na sakey a kurang a miduma a manlapud saraman so nailalak-ed-espiritun Kristianos tan say “baleg ya ulop,” a kakaiba ra?
10 Say nakdaan na nailalak-ed-espiritun Kristianos a maniilalon magmaliw a kabiangan na mangatatawen a Balon Jerusalem so mantultuloy a mangitandoro ed Nobyon Ari, si Jesu-Kristo, a pati say “baleg ya ulop” na arum iran tasi nen Jehova. Diad sayan maarin kurang, sikara so ontalindeg a miduman tuloy ed daan a Jerusalem. Nanlapulad samay inkiletneg na Republika na Israel, say dominantin Judion syudad natan na Jerusalem so manutumbok ed kurang na saray manaayam ed inmunan-siglon Jerusalem. Diad leksab na panamereng a relihyoson impluensya, sikato so mantutultuloy a mangipupulisay ed si Jesu-Kristo, say Sakey a walaan na kanepegan tan pakayarin manuley ed mangatatawen a Panarian.
11, 12. (a) Say makatantandan kasumpalan na propesiya nen Jesus ed Mateo 24:14 so susumpalen na siopa a nagkalautla? (b) Anto so wala ed Sosyedad a pankikimey da ed Republika na Israel natan?
11 Tua, nanlapulad impanampot na Panaon Hentil nen 1914, say “Prinsipe na Kareenan” so manuuley la ed katawenan, agnanengneng na saray mata na too. Anggaman kuan, nanlapulad impangautibo na Britanya ed Jerusalem nen Guerra Mundial I tan inter na Liga na Nasyones so panuley ed satan diad Britanya, say maong a balita na mangatatawen a Panarian ed saray lima na Mesianicon Anak nen Arin David so “nipulong ed amin a panaayaman a dalin ya onkanan pantasi ed amin a nasyones,” a singa impasakbay nen Jesu-Kristo a mismo.—Mateo 24:14.
12 Sayan makatantandan kasumpalan na propesiya so susumpalen na saray Tasi nen Jehova ed leksab na panangasikaso na Watch Tower Bible and Tract Society. Sayan Sosyedad so walaan ni na sakey a sangan opisina ed Tel Aviv, a ditan et nididirihe so aktibidades na saray Tasi nen Jehova ed interon teritorya na Israel. Wala ra met so kongregasyon na saray aktibon tasi nen Jehova a mangiyaabawag natan ed ebanghelyo na Panarian ed satan a dalin.
13. (a) Anto so nagawa diad kayari na nagnap a panangipulong ed maong a balita na Panarian na Dios? (b) Kasin wala so pankaukolan ed sananey a mangaraldalin a Jerusalem, anggan say pangawat lamet ed si David diad kioli?
13 Impropesiya nen Jesu-Kristo a kayarin sigpot a nasumpal so panangipulong ed “sayan maong a balita na panarian,” “say anggaan” so onsabi ed sayan minumundon sistema na bengabengatla. (Mateo 24:14) Sirin natan say anggaan na mangaraldalin a Jerusalem so napapatipatan la. Diad sayan panaon, ompatnag ya anggapo so sananey a Jerusalem a nipaalagey ed parehon pasen, ya anggan mangawat ed aminsan-panaon ya ari ed Jerusalem, si David, diad panamegley na kioli a manlapud saray inaatey diad leksab na Milenyon Panarian na maarin kapolian to, si Jesu-Kristo. (Juan 5:28, 29) Anggaman kuan, si David so nayarin nipawil ed pasen a datin nanlingkoran to ed si Jehova a Dios.
Sakey a Panaon na Panliket
14, 15. (a) Panoy paneskribe nen apostol Juan ed maglorian Balon Jerusalem tan say ileksab to a manlapud tawen ya onkana a kabendisyonan na katooan? (b) Akin a say wala ed sikatayo so sakey a panaon ed panliket, tan anton okasyon so manasingger a para ed sankatalbaan a gayaga?
14 Say Balon Jerusalem so nisiglaot ed maglorian balon sistema na bengabengatla. Ibabaga nen apostol Juan: “Anengneng ko so sakey a balon tawen tan sakey a balon dalin; ta saray gendat a tawen tan say gendat a dalin so linmabas la, tan say dayat so anggapo la. Anengneng ko met so masanton syudad, Balon Jerusalem, ya onleleksab a manlapud tawen ed Dios tan niparaan a bilang sakey a nobyan aparakpan a para ed asawa to. Diad satan et nadngel ko so maksil a boses a nanlapud trono a kuanto: ‘Nia! Say tolda na Dios so wala ed katooan, tan sikato so manayam ed sikara, tan sikara so magmaliw a totoo to. Tan say Dios a mismo so wala ed sikara.’” (Apocalipsis 21:1-3) Sirin, say Balon Jerusalem so magmaliw a sakey a bendisyon ed amin a katooan.
15 Saya so manggawa ed sikatayo a sakey a panaon na panliket. Niarum ed amin na sayan panliket, sakey ya okasyon na sankatalbaan ya interes tan diad sankatalbaan a gayaga so manasingger. Sikato so pikasal na kumpleton nobyan klase, say Balon Jerusalem, ed si Jesu-Kristo ya Ari. A singa nisulat ed Apocalipsis 19:6-9: “Tan nadngel ko [say apostol Juan] so singa sakey a boses na baleg ya ulop tan singa sakey ya ungol na dakerakel a danum tan singa ungol na saray mabiskeg a karol. Inkuan da: ‘Dayewen si Jah, sikayon totoo, lapud si Jehova a Dios tayo, say Makapanyarin-amin, so ginmapon manuley a bilang ari. Sikatayo so manliket tan manggayaga, tan iter tayo ed sikato so gloria, lapud say kasal na Kordero [Jesu-Kristo] so sinmabi tan say asawa to so namparaan. On, niiter ed sikato so kawes a masnag, malinis, maabig a lienso, lapud say pinon lienso so ontalindeg ed saray matunong a gawa na sasantos.’ Tan imbaga to ed siak: ‘Isulat mo: Maliket iraman so abagaan ed pangdem na bansal na Kordero.’”
16. (a) Diad mangatatawen ya impikasal to ed Kordero, say Balon Jerusalem so nagmaliw a sakey ya ina na siopa? (b) Say Balon Jerusalem so mansumpal a sakey a bendisyon diad sigpot a pitukoyan ed anto?
16 Sayan pikasakey ed Korderon Jesu-Kristo ed kasal so mankabaliksan na agnibalikas a gayaga ed piguratibon Balon Jerusalem ed tawen. Diad panamegley to et sikato so magmaliw a “sakey a magayagan ina na saray anak.” (Salmo 113:9) On, sikato so magmaliw a mangatatawen ya ina na amin a totoo, mabilay tan inaatey, a dinondon na maaron asawa to ed panamegley na ayadyarin atooan a bagat to ed apalabas lan 19 siglos. Diad sigpot a pitukoyan ed Abrahamicon sipanan ed nilibulibon taon lan linmabas, say Balon Jerusalem so mansumpal a sakey a bendisyon ed amin a pamilya ed dalin.