Magmaliw a Matoor ed Dios “Ya Onnenengneng ed Maamot”
“Manpikasi ed Ama yo a wala ed amot; insan say Ama yo ya onnengneng ed maamot so manumang ed sikayo.”—MATEO 6:6.
1, 2. Panon a niyilustra a singa say ompatnag a pribadon pamaakaran so magmaliw a mapubliko? (1 Samuel 21:7; 22:9)
DIAD linmabas a pigaran taon sakey ed saray Tasi nen Jehova so nantelepono ed agi ton laki diad Long Island, Nueva York. Lapud say agi to so duma ed pananisia, imbaga to’d sikato so nipaakar ed sipan na Dios ya ekalen to so karelmengan ed dalin tan ipawil to so malaparaison kipapasen. Diad impansampot na tongtongan tan inleksab la na agi to so telepono, sikato so asurprisa ed sakey a boses a kuanto, “Alagar ka pan magano, labay ko so ontepet ed sika na sakey a tepet.”
2 Saman so operator na telepono. Sikato so ontatalineng, a diad saman et say kagawaan na telepono so makayari ed sikato a manggawa na onman, anggaman saman so aliwan manepeg tan sumpad reglamento na kompanya. Aliketan so Tasi a saray salita to so anelsel na ontan ya interes, tan ginawa to so oksuyan a saman so tumboken, ingen sikato so nikelawan a say tongtongan so aliwan sakey a pribada. On, no maminsan et nanenengneng tan narerengel na arum so isipen tayon maamot.—Eclesiastes 10:20.
3. Diad anton pantalos a saray bilay na Kristianos so naynay ya akaparungtal?
3 Saya so agmangiparungtal na saray manunan problema ed saray tuan Kristianos, a manbabanikel diad pagmaliw a matoor ed Dios diad amin a panaon. Imbaga nen apostol Pablo: “Sikami so nagmaliw a babantayan ed mundo, tan ed saray angheles, tan ed totoo.” (1 Corinto 4:9) Tutukoyen to so sakey ya ugali diad saray gladiatoryon arena. Sakbay na unor a nagawa impanengneng na saray Romano so naukbaran a mibakal tan nayarin ompatey. Saray Kristianos natan so nipaparungtal met ed arap na saray agmananisian kakanayon, katrabahowan, kakaabay, tan kaeskuelaan. Saray manangimaton so nayarin manibukel na maabig odino mauges ya opinyon ed Inkakristiano a nibase ed nanenengneng da ed sikatayo.—1 Pedro 2:12.
4. Panon so nayarin kaapekta na sakey a too diad pikakabat a saray arum so maniimaton ed sikato?
4 Sano amta tayo a saray arum so maniimaton, nayarin sikatayo so ontalindeg ed nagagawa, a mibiang ed pilalek nen Pablo: “Agkamin balot mangiiter na anggan anton sengegan na pakagapolan, pian say ministeryo mi so agkomon naromog a mauges.” (2 Corinto 6:3) Say pikakabat tayo a saray arum so maniimaton so nayarin manalimbeng ed desisyon tayon manggawa ed maptek. Anto, anggaman kuan, no arapen tayo so sakey a subok na Kristianon prinsipyo ya agnanenengneng na publiko?
Sikato So Onnengneng ed Akinpaway ya Indengan
5. Say mapubliko tan pribadan bilay na Judion papangulo so angiparungtal na anton pidumaan?
5 Dakel iran Judion relihyoson papangulo nen inmunan siglo so sakey a nengneng na too ed paway, sananey a nengneng na too ed dalem. Nanpasakbay si Jesus ed Sermon to ed Palandey: “Manalwar ya agyo agamilen so inkatunong yo ed imaton na totoo ta pian sikayo so nanengneng da.” (Mateo 6:1, 2) Saray relihyoson papangulo so singa ra lusor a malinis ed paway balet ‘diad dalem et napno na samsam tan kabandayan,’ a singa ra “pinaputin lubok, a diad paway et ompatnag a marakerakep balet diad dalem et napno na pukepukel na inaatey a totoo tan ed amin a nengneng na karutakan.”—Mateo 23:25-28; ipareng so Salmo 26:4.
6. Anto so nayarian nen Jehova a nengnengen ed sikatayo?
6 Saraman a salita so nepeg ya ontulong ed sikatayon mangapresya a si Jehova so interesado ed mas nen saman so nayarin nanengneng na arum a totoo. Insimbawa nen Jesus: “Sano manpikasi kayo, onla kayo ed maamot a silir yo tan, no nikaput yo la so puerta yo, manpikasi ed Ama yo a wala ed amot; insan say Ama yo ya onnenengneng ed maamot so manumang ed sikayo.” (Mateo 6:6) On, dengelen na Dios so pikakasi tayo a niyapay sano sikatayo so walan nipuera ed arum a totoo. Anggapo so agnaimano na Dios. Nayarian ton imatonan so kapoporma na sakey a too, nayarin babasaen to so henetikon materyal a diad kaunoran et natibukel ed saray indibidual ya ugugali. (Salmo 139:15, 16; Genesis 25:23) Nayarian to nin basaen iray maamot a pilalek na puso tayo. (1 Samuel 16:7; 1 Arari 8:39; Jeremias 17:10; Gawa 1:24) Imanoen pa no panon so pangapekta na sarayan katuaan ed sikatayo.
7. Iner so nayarin sakey a lugar a paaligwasen na Kristiano?
7 Pian magmaliw a tuan Kristiano nakaukolan tayon kimeyan a talonaan iray seryoson pakalukso tan kasalanan, a singa ginawa na saray inmunan Kristianos. (1 Corinto 6:9-11; Gawa 26:20; 1 Pedro 4:1-4) Ingen kumusta iray pakasumlang a nayarin agkabat na arum a totoo? A sarayan insaew so agkabat na publiko so agmanggawa ed sikaran aliwa lan mapatnag. Saya so impanengneng na saray salita nen David: “Siopaman a manalabutob na kaiba to ed maamot, sikato so pepeen ko. Siopaman a walaan na mapangtan mata tan makinon a puso, sikato so agko nitepel.” (Salmo 101:5) Anggaman sikato so ginawa ed maamot, ed sakey lambengat a dumerengel, say managtalabutob so mauges. Kanian si David so agminunong ed sayan ‘maamot’ a kasalanan.
8. Panoy pikabat tayo a saray inyamot a gawan mauges so agmakalampas ed imano nen Jehova?
8 Nisay palikdoen na managgawa na mauges so inkasikato diad panisip a say kaugsan to et agla naimano na Dios ya “onnenengneng ed maamot.” Diad tua, pinaneknekan na Dios a sikato so interesado diad pagmaliw na totoon matoor anggan sano saray kiwas da so agkabkabat ed publiko. Nonoten so kaso nen Achan. Saray Israelitas so nepeg a maneral ed Jerico tan saray manaayam diman, saray marelmeng a Canaaneo. Saray pilak, balitok, tan gansa so ilikud, unong a saraya so kayamanan na santuaryo na Dios. (Josue 6:17-19) Si Achan, anggaman kuan, so atukso tan inyamot to so mablin kawes, arum a pilak tan balitok. Saya so inyamot to ed silong na tolda to, angangko ta liknaen ton anggapo so mikabat. Balet kasin apalikdo to so Sakey ya “onnengneng ed maamot”? Andi. Anengneng na Dios a say kasalanan nen Achan so nepeg ya iparungtal ed publiko, ya angitarok ed sikato na ipapatey tan ed sankaabungan to.—Josue 7:1, 16-26.
9. Anto so nepeg tayon gawaen pian nagamoran tan napansiansia so panangabobon na Dios?
9 Sikakabat ya insalaysay nen Elihu so nipaakar ed si Jehova: “Ta saray mata to so wala ed saray dalan na too, tan amin na saray kundang to so nanengneng to. Anggapo so kabilungetan nisay anggan anton aralem ya anino na saraman so mangaagamil na makapasakit a mangisanib na inkasikara.” (Job 34:21, 22) No komon, sirin, pilalek tayon gamoran tan pansiansiaen so abobon nen Jehovan Dios, nepeg tayon anapen so pambilay a matukoy ed saray prinsipyo to balanglan sano kabat tayon saray arum so maniimaton ed sikatayo tan sano ompatnag a say kondukta tayo so niamot. Diad amin a panaon et “saray mata to so wala ed saray dalan na too.”
10. (a) Inletneg nen Pablo so anton maabig ya ehemplo nipaakar ed inyamot a kondukta? (b) Say posibilidad na maamot iran kasalanan ed antoran pasen so mankanepegan na imano tayo?
10 Nayarin sagmaken na sakey a Kristiano so bengatlan subok a niamot ed saray kaparan managdayew. Ontan so agawa ed si Pablo sanen sikato so wala ed pangawan. Sikato so pinakasalanan na saray Judios diad “pangisusugsog na isusumpa” tan ‘manasalin manutak ed templo.’ (Gawa 24:1-6) Tinestigoan nen Pablo so inkaandi-kasalanan to ed arap nen Romanon prokurador a si Felix, a kuan na saray manag-awaran a sikato so maruksa tan imoral. Impriso nen Felix si Pablo ed “paniilalon sikato so ikdan nen Pablo na kuarta.” (Gawa 24:10-21, 26) Manwarin kabat na apostol so simbawa na Biblia nipaakar ed agpangiter odino agpangawat na regalo a mangapekta ed panangukom, nayarin inkatunongan to komon a say pangiter na panuksok so paraan a pakabulos to. Lapud say panuksok so niamot ed arum, agla komon nampagaan nen Pablo so pakagapol ed sikara. (Exodo 23:8; Salmo 15:1, 5; Uliran 17:23) Ingen aliwan ontan so impankatunongan nen Pablo. Dakel ed saray ariripen nen Jehova ed modernon panaon so nidunget ed arum iran subok, a singa saraman so manasaglawi ed ganggan na Dios nipaakar ed dala, dilin-panag-abuso, tan panagbuanges. Imanoen tayo pa no panon a say ontan iran subok so nayarin nipaarap ed sikayo odino diad saray inararo yo.
Asubok So Katutulok Nipaakar ed Dala
11. Anto so basiyan ed talindeg na Kristiano diad panangusar ed dala?
11 Say ganggan na Dios nipaakar ed dala so peteg ya aliwan balo odino makilot. Diad panamegley na ateng tayon si Noe, ingganggan nen Jehova ed amin a katooan: “Say laman a tekep na kamarerwa to—say dala to—agmo nepeg a kanen.” (Genesis 9:4) Say inkasagrado na dala, a mangirerepresenta na bilay a nanlapud Dios, so nidanet ed Mosaicon Ganggan. Say dala so nayarin usaren ed altar, balet no andi et sikato so ‘ikalbo ed dalin a singa danum.’ (Levitico 17:11-14; Deuteronomio 12:23-25) Kasin say impangisebel a sumpad pananustine na bilay ed dala so nantultuloy kayari impanampot na Mosaicon Ganggan? Sigpot. Diad saman so nayarin tinawag na arum ya inmunan Kristianon konsilyo, saray apostoles tan mamatatken a lalaki (a tinugyop na mananguley ya ulop) so angikuan a saray Kristianos so nepeg ya ‘onarawi ed panagtalintao, ed pilalawanan, ed nalner [a wala so dala ya atilak] tan ed dala.’ Say aliwan panangusar ed dala so seryoson singa kasalanan ed moral a singa say marutak a relasyon ed sekso.—Gawa 15:20, 21, 28, 29.
12. Saray inmunan Kristianos so angala na anton talindeg nipaakar ed dala?
12 Tinulok na saray inmunan Kristianos so ganggan na Dios nipaakar ed dala. Anggaman arum a totoo ed saman so inminum ed dala na saray gladiator a bilang “panambal” ed dumurulot, satan so agginawa na saray tuan Kristianos. Nisay kanen da so taganon nanlaok na dala, anggan sano say agda panlabay et kabaliksan to so patey ed sikara tan saray anak da. Nanlapulad saman a panaon, saray nanduruman teologo tan saray arum so amidbir a saray Kristianos so walad silong na ganggan na Dios a sumpad pananustine na bilay ed panamegley na panamaloob ed dala.
13. (a) Akin a sikayo no maminsan so nidunget ed sakey a subok nipaakar ed dala? (b) Anton manunan rason ed agpangawat na saray Kristianos ed dala so nepeg tayon lawas nonoten?
13 Diad agano niran panaon say panangiyalis na dala so nagmaliw a popular a kagawaan ed medikal. Saray Kristianos so nayarin niyarap ed sakey a subok a manasaglawi ed satan. Saray doktores, nerses, tan anggan saray kakanayon so nayarin mabiskeg a mangipilit ed sikato a mangawat ed dala. Saray sikakabat a totoo, siempre, so mikabat a saray panangiyalis a mismo so mangiter na kaatapan. Inkuan na magasin a Time (Nobyembre 5, 1984) a “100,000 Americano so naalisan na hepatitis a kada taon diad panangiyalis na dala,” manunan nanlapud “misteryon virus a nabidbir lambengat diad panamegley na oksuyan na panangekal.” Inreport na Time so masulok a 6,500 a kaso na AIDS (acquired immune deficiency syndrome), arum so diad “panangiyalis iran kaso.” Inkuan na report: “Ngalngalin kapaldua ed saray biktima so inatey, anggamano say ipapatey so nayarin 90% odino atagtagey ni.” Siempre, saray Tasi nen Jehova so agmangibabasi na agda panlabay diad pangisangsang a say dala so mauges a medisina. Anggano saray doktores so mangipaseguro a say panangiyalis so sigpot a maligen, igaganggan na Salita na Dios ed sikatayo so ‘pansiansian iyarawi ed dala.’—Gawa 21:25.
14. Anton “maamot” a subok a manasaglawi ed dala so nayarin arapen yo?
14 Isipen pa no nibaga ed sikayo a taltalagan nakaukolan yo so panangiyalis. Say ganggan na Dios nipaakar ed dala so onsabi ed kaisipan yo, agda ontan? Tan say desisyon yon manulok ed Dios, anggaman anto so nayarin tampol a pansumpalan na saya, nayarin mamabiskeg ed saray kaparan Kristianos a wadman. (Ipareng so Daniel 3:13-18.) Anggaman kuan, anto no diad maamot et sakey a doktor odino sakey a huis so mangipaskar ed sikayon mangawat ed dala, ya ibaga to nin sikato so manakbat na responsabilidad ed arap na Dios?
15. Arum a doktores tan opisyales so walaan na anton lingon panmoria no nipaakar ed talindeg tayo ed dala?
15 Ipanengneng na saray report ed nanduruman dalin a no maminsan et saray doktores, opisyales na ospital, tan saray huises so sililingon manisip a saray Tasi nen Jehova so mapublikon agmalabay ed panangisaksak na dala balet diad maamot odino diad dalem et liknaen dan labay da. Diad sakey a kaso et inkuan na sakey a huis “a say manunan problema so wala ed, aliwan diad relihyoson kumbiksion [na pasiente], balet diad agto panlabay a pamirma ed insulat ya autorisasyon nipaakar ed panangiyalis na dala. Agto onsuppiat ed pangawat na tambal a nalalanor—agto labay, anggaman kuan, ya idirihe so kausar to.” Diad kasuniyan, imbes a maletey ya ag-awaten so ‘pamirma ed autorisasyon nipaakar ed dala,’ saray Tasi nen Jehova so nikurit a sankabiskegan a manpilalek ed pampirma ed anggan anton legal a dokumenton mangilukpos ed saray doktores ed anggan anton pakatetel diad agpangawat ed dala.a
16. No say sakey ed pribada so mamaskar ed sikayon mangawat na dala, anto so nepeg yon aglilingwanan?
16 Saray doktores tan huises so nayarin manalin manangguyor ed sikayon mangawat ed dala lapud nanenengneng da so totoo ed arum iran relihyon ya onsuppiat ed kurang na medikal ingen insan awaten da itan diad ‘benegan na akakaput iran puerta.’ Inkuan ni na arum iran opisyales a kabat da so sakey a Tasin akipakna ed maamot a panangiyalis. No satan so tuan agawa, nayarin nilanor to so sakey ya agano nin akabat toray Tasi nen Jehova. Saray debosyonadon ariripen na Dios so mikabat a maong a say ontan a pikukumpromiso so agniamot ed imano to. Nanonotan so kasalanan nen David nipaakar ed si Bat-seba tan si Urias. Amin na saman so anengneng nen Jehova tan imbaki to si Natan a tekep na mensahe: “Bang sika [David] so kinmiwas ed maamot, siak, diad biang ko, so manggawa ed sayan bengatla diad arap na amin ya Israel tan ed arap na agew.” A singa imbaga na Dios, alikna nen David ed saginonor so maermen a nansumpalan na “maamot” a kasalanan to.—2 Samuel 11:27–12:12; 16:21.
17. (a) Panon a say pangawat ed panangiyalis na dala ed maamot so mangonigon ed arum? (b) Isalaysay no panon so intalindeg a malet na sakey ya agin bii ed salisalan ed dala anggan diad maamot, tan anto so nansumpalan na saya?
17 Say aro ed saray Kristianon agagi yo so nepeg met ya ontulong ed sikayon ontalindeg ed saray panangidesdes diad pipaknan maamot a manumlang ed ganggan na Dios nipaakar ed dala. Panon ya ontan? Bueno, no sikayo so salien na sakey a doktor odino sakey a huis a piliten diad pangawat ed dala, anggan diad maamot, nepeg yon isipen so niarum a gonigon ya itarok to ed ontumbok a Tasi. Imanoen iyan eksperiensia:
Si Sister Rodriguez so tatambalen ed impeksion. Kabekta et sikato so agrabe; nausisa na doktor to so pampaparala to ed dalem tan sinimbawa ran sikato so mangganat ya ombatik ed baleg ya ospital. Imbaga nen Sister Rodriguez ed saray mantatrabaho ed emergency-room: “Anggaman anto so nagawa, agko nayarian ya akuen so panangiyalis ed dala.” Saya so tinalindegan to ed saginonor sanen saray nerses so anesdes ed sikato diad pangikukuan dan arum iran Tastasi so angawat na dala. Diad pigaran agew sayan agin bii so nantultuloy a manpaparala tan kinmapuy la, a diad kaunoran et sikato so inyakar da ed Intensive Care Unit. Insan say ospital so tinmawag ed sakey a huis diad Korte Suprema na estado.
Pigaran bulan ed saginonor ed ampiteatro na ospital, sayan huis so nansalita ed masulok a 150 doktores ed teman “Siopa Iyan Bilay, Anggaman Kuan?” Sikato, met, so angikuan a nabet toray totoon diad gapo et agda labay so dala balet diad kaunoran et labay da la sano alanor so sakey a huis. Kumusta balet si Sister Rodriguez? Insalaysay to a diad maamot et sinali ton kumbensien a sikato la so ‘manakbat ed responsabilidad’ diad pangiyalis na dala unong ed ganggan na korte. Anto so ginawa to? Imbaga na huis ed saray atiptipon a doktores a diad amin a biskeg a nayarian ton gawaen, imbaga nen Mrs. Rodriguez ed sikato ya agto awaten so dala tan sikato la so ontaynan tan ompaway ed kuarto. Kanian sirin, impaliwawa na huis, a sikato so andian na basiyan diad pangiganggan ton sikato so saksakan na dala a sumpad kaliktan to.
18. Anton determinasyon so nepeg tayon linewan nipaakar ed salisalan ed dala, tan diad anto so nayarin pansumpalan?
18 Saya so mangidadanet ed kaimportantian na panggawan absoluton malinew a say talindeg tayo ed dala so agnayarin ikumpromiso. Saray apostoles so angala na ontan a mabiskeg a talindeg, a kuan da: “Nepeg min tuloken so Dios a manuley nen saray totoo.” (Gawa 5:29) Say kaso nen Sister Rodriguez met so mangipanengneng ed epekto to ed arum diad pikumpromiso na sakey a Tasi. Manwarin sikato so mansasakit tan makapkapuy ed laman, nakaukolan ton arapen so kaaruman nin panangidesdes lapu lambengat ed sakey ya asasakbay a nayarin maamot ya anumlang ed ganggan na Dios. Siempre, say ontan a pananumlang so aliwan maamot ed “Ukom na amin a dalin.” (Genesis 18:25) Makapaliket, si Sister Rodriguez so ag-akikumpromiso ed maamot a singa dia met ed lapag. Tan saginonor, diad maabig a bunigas, impaliwawa to ed parehon pantitipon na medikal so nantultuloy a determinasyon ton magmaliw a matoor ed Dios.
19. Diad amin a panaon, sikatayo so nepeg a sikakabat ed anton katuaan?
19 Sikatayo, met, so nepeg a matoor balanglan saray kiwas tayo so mapubliko odino andi. Si Jehova so manliket ed ontan a katooran tan satan so tumangan to; sikato so situtunong ya onkiwas ed saray kimey—mapubliko odino pribada—na saraman so aliwan matoor ed saray estandarte to. (Salmo 51:6; Job 34:24) Simamaaron intarya to so ayadyarin konseho ya ontulong ed sikatayon manalona ed anggan anton inyamot iran kasalanan tayo, a singa salaysayen tayo ed ontumbok.
[Paimano ed Leksab]
a Dakel ya ospital so manguusar ed Form P-47 REFUSAL TO PERMIT BLOOD TRANSFUSION a niprinta ed American Medical Association’s Medicolegal Forms with Legal Analysis.
Panon So Iyebat Yo?
◻ Say Dios so walaan na anton abilidad a nepeg a mangapekta ed saray kiwas tayo?
◻ Say eksperiensia nen Achan so nepeg a mangibangat ed sikayo na anton makanan leksion?
◻ Anton kasakitan so nayarin mansumpal no say sakey a Kristiano so maamot a manumlang ed ganggan na Dios ed dala?
◻ Nepeg yon talindegan so anto nipaakar ed panmoria nen Jehova ed dala?